All practice questions

8734 questions

Question 3301Question

Modern atom teorisinde orbital türleri, kuantum sayıları ve orbitallerin enerjileri ile ilgili;

I. Baş kuantum sayısı n=2n=2 olan enerji düzeyinde d orbitali de bulunur.
II. Açısal momentum kuantum sayısı l=1l=1 olan p orbitalleri için manyetik kuantum sayısı (mlm_l) değerleri 1,0,+1-1, 0, +1 olabilir.
III. Çok elektronlu bir atomda, aynı enerji düzeyinde bulunan s, p ve d orbitallerinin enerjileri arasındaki ilişki d>p>sd > p > s şeklindedir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

p orbitallerinin mlm_l değerlerinin 1,0,+1-1, 0, +1 olabileceğini ve çok elektronlu atomlarda aynı enerji düzeyindeki orbitallerin enerjilerinin d>p>sd > p > s şeklinde sıralandığını belirten seçenek.
Açısal momentum kuantum sayısı l=1l=1 olan p orbitallerinin manyetik kuantum sayısı (mlm_l) değerleri 1,0,+1-1, 0, +1 olabilir ve çok elektronlu atomlarda aynı kabuktaki orbitallerin enerjileri d>p>sd > p > s şeklindedir. İkinci katmanda d orbitali bulunması kuantum kurallarına aykırı olduğundan, doğru yanıt bu iki doğruluğu içeren seçenektir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci ifadeyi kuantum kuralları açısından analiz etmek.
Birinci ifade yanlıştır.
n=2n=2 düzeyi için açısal momentum kuantum sayısı ll en fazla n1=1n-1 = 1 (s ve p orbitalleri) olabilir. d orbitali için l=2l=2 olması gerektiğinden n=2n=2'de d orbitali bulunamaz.
2
İkinci ifadeyi manyetik kuantum sayısı sınırları açısından değerlendirmek.
İkinci ifade doğrudur.
Açısal momentum kuantum sayısı ll olan bir orbital için manyetik kuantum sayısı mlm_l değerleri l-l ile +l+l arasındaki tam sayılardır. l=1l=1 için bu değerler 1,0,+1-1, 0, +1 olur.
3
Üçüncü ifadeyi çok elektronlu atomlarda orbital enerjileri açısından karşılaştırmak.
Üçüncü ifade doğrudur.
Çok elektronlu atomlarda, aynı katmanda yer alan orbitallerin enerjisi açısal momentum kuantum sayısı (ll) arttıkça artar. Buna göre enerjiler d>p>sd > p > s şeklinde sıralanır.

Key Concept

Modern atom teorisinde kuantum sayıları sınırları, orbital türleri ve çok elektronlu atomlarda orbital enerji düzeylerinin karşılaştırılması.
Estimated Time:1m 30s
Question 3302Question

İdeal gazların hacimleri; mol sayıları, mutlak sıcaklıkları ve maruz kaldıkları basınç değerleri ile doğrudan ilişkilidir.

Aşağıda miktarları ve koşulları belirtilen ideal gaz örneklerinin hacimlerini küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

(He=4 g/mol\text{He} = 4\text{ g/mol}, Avogadro sayısı NA=6,02×1023 mol1N_A = 6,02 \times 10^{23}\text{ mol}^{-1})

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Hacimlerin küçükten büyüğe doğru sıralaması II. Sistem < I. Sistem < III. Sistem şeklindedir.
Her üç ideal gas sistemi için V=nRTPV = \frac{n \cdot R \cdot T}{P} bağıntısı yazıldığında; I. Sistem için 100R100 R, II. Sistem için 54,6R54,6 R ve III. Sistem için 200R200 R hacim değerleri elde edilir. Hacimlerin küçükten büyüğe sıralaması II < I < III şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Her bir gaz örneğinin mol sayısını (nn) belirlemek.
I. Sistemdeki O2\text{O}_2 gazı 0,2 mol0,2\text{ mol} olarak verilmiştir. II. Sistemdeki CH4\text{CH}_4 gazı n=3,01×10226,02×1023=0,05 moln = \frac{3,01 \times 10^{22}}{6,02 \times 10^{23}} = 0,05\text{ mol} olarak bulunur. III. Sistemdeki He\text{He} gazı n=0,8 g4 g/mol=0,2 moln = \frac{0,8\text{ g}}{4\text{ g/mol}} = 0,2\text{ mol} olarak hesaplanır.
Hacim karşılaştırması yapabilmek için gazların madde miktarlarını mol cinsinden ifade etmek gerekir.
2
Sıcaklık değerlerini mutlak sıcaklık (TT) olan Kelvin birimine çevirmek.
I. Sistem: T1=127+273=400 KT_1 = 127 + 273 = 400\text{ K}. II. Sistem: T2=273+273=546 KT_2 = 273 + 273 = 546\text{ K}. III. Sistem: T3=73+273=200 KT_3 = -73 + 273 = 200\text{ K} olarak bulunur.
Gaz yasalarında ve ideal gaz hesaplamalarında sıcaklık birimi Kelvin olarak kullanılmalıdır.
3
Basınç (PP) değerlerini ortak birim olan atmosfere (atm) dönüştürmek.
I. Sistem: P1=0,8 atmP_1 = 0,8\text{ atm}. II. Sistem: P2=380 mmHg760 mmHg/atm=0,5 atmP_2 = \frac{380\text{ mmHg}}{760\text{ mmHg/atm}} = 0,5\text{ atm}. III. Sistem: P3=152 Torr=152 mmHg=152 mmHg760 mmHg/atm=0,2 atmP_3 = 152\text{ Torr} = 152\text{ mmHg} = \frac{152\text{ mmHg}}{760\text{ mmHg/atm}} = 0,2\text{ atm} olarak bulunur.
İdeal gaz bağıntısında hacim karşılaştırması yapabilmek için basınç birimlerinin aynı olması şarttır.
4
İdeal gaz denkleminden (PV=nRTP \cdot V = n \cdot R \cdot T) yararlanarak hacimlerin bağıntılarını yazıp karşılaştırmak.
Hacim formülü V=nRTPV = \frac{n \cdot R \cdot T}{P} olduğuna göre; V1=0,2R4000,8=100RV_1 = \frac{0,2 \cdot R \cdot 400}{0,8} = 100 R, V2=0,05R5460,5=54,6RV_2 = \frac{0,05 \cdot R \cdot 546}{0,5} = 54,6 R, V3=0,2R2000,2=200RV_3 = \frac{0,2 \cdot R \cdot 200}{0,2} = 200 R olarak hesaplanır. Buradan hacim sıralaması V2<V1<V3V_2 < V_1 < V_3 yani II < I < III olarak bulunur.
İdeal gaz denklemindeki değişkenler yerine koyularak gazların hacim oranları kıyaslanır.

Key Concept

İdeal gaz denklemi yardımıyla farklı koşullardaki gazların hacimlerinin karşılaştırılması.
Estimated Time:2m 30s
Question 3303Question

Compton saç��lması olayında, λ\lambda dalga boylu ve PP momentum büyüklüğüne sahip bir X-ışını fotonu, durgun haldeki serbest bir elektronla etkileşerek saçılmaktadır. Saçılma sonucunda fotonun dalga boyu 2λ2\lambda olmaktadır.

Buna göre;

I. Saçılan fotonun boşluktaki yayılma hızı, gelen fotonun hızına eşittir.
II. Saçılan elektronun momentum büyüklüğü P2\frac{P}{2}'den büyüktür.
III. Saçılan elektronun kinetik enerjisi, saçılan fotonun enerjisine eşittir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

Saçılan fotonun boşluktaki hızı gelen fotonun hızına eşittir, saçılan elektronun momentum büyüklüğü P/2'den büyüktür ve saçılan elektronun kinetik enerjisi saçılan fotonun enerjisine eşittir.
Compton saçılması olayında, elektromanyetik dalga olan foton boşlukta yayıldığından hızı değişmez ve ışık hızına (c) eşit kalır. Enerji korunumuna göre, gelen fotonun enerjisi (E) saçılan fotonun enerjisi (E/2) ile saçılan elektronun kinetik enerjisinin toplamına eşittir; bu da elektronun kinetik enerjisini E/2 yapar. Momentum vektörel korunduğu için elektronun momentum büyüklüğü, aradaki saçılma açısı nedeniyle iki fotonun momentum büyüklükleri farkından (P - P/2 = P/2) daha büyük olmak zorundadır.

Step-by-Step Solution

1
Gelen ve saç��lan fotonların enerjilerini belirleme.
Gelen fotonun enerjisi Egelen=hcλ=EE_{\text{gelen}} = \frac{hc}{\lambda} = E ise, saçılan fotonun enerjisi Esacilan=hc2λ=E2E_{\text{sacilan}} = \frac{hc}{2\lambda} = \frac{E}{2} olur.
Planck formülüne göre fotonun enerjisi dalga boyu ile ters orantılıdır.
2
Enerji korunumu ile saçılan elektronun kinetik enerjisini bulma.
Toplam enerji korunduğundan Egelen=Esacilan+Eelektron    E=E2+Eelektron    Eelektron=E2E_{\text{gelen}} = E_{\text{sacilan}} + E_{\text{elektron}} \implies E = \frac{E}{2} + E_{\text{elektron}} \implies E_{\text{elektron}} = \frac{E}{2} olur. Bu durumda elektronun kinetik enerjisi, saçılan fotonun enerjisine (E/2E/2) eşittir (III. yargı doğru).
Compton saçılması esnek bir çarpışma olduğundan toplam enerji korunur.
3
Saçılan fotonun hızını analiz etme.
Gelen foton ve saçılan foton boşlukta ışık hızı (cc) ile yayılır. Hızlarında herhangi bir değişiklik olmaz (I. yargı doğru).
Elektromanyetik dalgaların boşluktaki yayılma hızı, dalga boyu veya enerjiden bağımsız olarak sabittir.
4
Momentumun vektörel korunumunu inceleyerek elektronun momentum büyüklüğünü belirleme.
Fotonun dalga boyu 2λ2\lambda olduğundan momentum büyüklüğü Psacilan=P2P_{\text{sacilan}} = \frac{P}{2} olur. Vektörel momentum korunumu Pgelen=Psacilan+Pelektron\vec{P}_{\text{gelen}} = \vec{P}_{\text{sacilan}} + \vec{P}_{\text{elektron}} olduğundan Pelektron=PgelenPsacilan\vec{P}_{\text{elektron}} = \vec{P}_{\text{gelen}} - \vec{P}_{\text{sacilan}} elde edilir. Aralarında sıfırdan farklı bir açı olduğu için elektronun momentum büyüklüğü skaler farktan büyük olmalıdır: Pelektron>PP2    Pelektron>P2P_{\text{elektron}} > P - \frac{P}{2} \implies P_{\text{elektron}} > \frac{P}{2} (II. yargı doğru).
Momentum vektörel bir büyüklük olup, vektörel çıkarma işleminde üçgen eşitsizliği geçerlidir.

Key Concept

Compton Saçılmasında Enerji ve Vektörel Momentum Korunumu
Question 3304Question

Bir XX atomuna ait bazı enerji seviyeleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Enerji DüzeyiEnerji Değeri (eV\text{eV})
n=1n = 1 (Temel Hâl)00
n=2n = 23,23,2
n=3n = 35,45,4
n=4n = 46,76,7
İyonlaşma Sınırı8,08,0

Bu atomların bulunduğu gaz ortamına 7,2 eV7,2\text{ eV} kinetik enerjili elektronlar gönderilmektedir. Elektronların atomlarla birden fazla çarpışma yapabildiği bilindiğine göre, sistemde gerçekleşebilecek olaylarla ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

Select all that apply

Show answer & explanation

Answer: Ortamdan ayrılan bazı elektronların kinetik enerjisi 0,8 eV0,8\text{ eV} olabilir.; Uyarılmış atomların temel hâle dönerken yayabileceği fotonlardan birinin enerjisi 2,2 eV2,2\text{ eV} olabilir.

Answer

Ortamdan ayrılan bazı elektronların kinetik enerjisinin 0,8 eV0,8\text{ eV} olabilmesi ve uyarılmış atomların temel hâle dönerken 2,2 eV2,2\text{ eV} enerjili foton yayınlayabilmesi ifadeleri doğrudur.
Ortamdan ayrılan elektronların iki ardışık esnek olmayan çarpışma sonucunda 0,8 eV0,8\text{ eV} kinetik enerjiye sahip olması ve uyarılmış atomların n=3n=3 seviyesinden n=2n=2 seviyesine geçerken 2,2 eV2,2\text{ eV} enerjili foton yayınlaması fiziksel olarak mümkündür.

Step-by-Step Solution

1
Gelen elektronun enerjisini (7,2 eV7,2\text{ eV}) ve atomun uyarılma düzeylerini (3,2 eV3,2\text{ eV}, 5,4 eV5,4\text{ eV}, 6,7 eV6,7\text{ eV}) analiz edin.
Elektron tek bir çarpışmada atomu n=2n=2, n=3n=3 veya n=4n=4 düzeylerine uyarabilir. Kalan kinetik enerjiler sırasıyla 4,0 eV4,0\text{ eV}, 1,8 eV1,8\text{ eV} veya 0,5 eV0,5\text{ eV} olur.
Elektronun uyarılma gerçekleştirebilmesi için sahip olduğu kinetik enerjinin atomun uyarılma seviyelerine eşit veya büyük olması gerekir.
2
Elektronun birden fazla çarpışma yapma olasılığını değerlendirin.
İlk çarpışmada atomu n=2n=2 (3,2 eV3,2\text{ eV}) düzeyine uyaran elektronun kalan enerjisi 4,0 eV4,0\text{ eV} olur. Bu elektron başka bir atomla tekrar çarpışarak onu da n=2n=2 düzeyine uyarabilir. Bu durumda kalan kinetik enerji 4,03,2=0,8 eV4,0 - 3,2 = 0,8\text{ eV} olur.
Elektronların uyarılma sonrası kalan enerjileri diğer atomların uyarılma enerjilerine yetiyorsa ardışık uyarılmalar gerçekleşebilir.
3
Uyarılmış atomların temel hâle dönerken yapabileceği geçişleri ve bu geçişlerde salınan fotonların enerjilerini hesaplayın.
n=3n=3 seviyesine uyarılmış bir atom n=2n=2 seviyesine dönerken E3E2=5,43,2=2,2 eVE_3 - E_2 = 5,4 - 3,2 = 2,2\text{ eV} enerjili bir foton yayınlayabilir.
Foton enerjisi, atomun geçiş yaptığı iki enerji seviyesi arasındaki farka eşittir.
4
Fotonla uyarılma şartını kontrol edin.
Fotonların atomu uyarabilmesi için enerjisinin uyarılma seviyelerine (3,2 eV3,2\text{ eV}, 5,4 eV5,4\text{ eV} veya 6,7 eV6,7\text{ eV}) tam olarak eşit olması gerekir. 7,2 eV7,2\text{ eV} bu seviyelere eşit olmadığı için foton uyarılma gerçekleştiremez.
Foton uyarılmasında foton enerjisinin tamamı tek bir atoma aktarılmak zorundadır ve uyarılma seviyesine tam uymalıdır.
5
Yayınlanabilecek toplam farklı dalga boyundaki foton sayısını hesaplayın.
n=4n=4 düzeyine kadar uyarılma gerçekleştiği için yayınlanabilecek maksimum farklı foton sayısı 4×32=6\frac{4 \times 3}{2} = 6 olur.
nn seviyesine uyarılmış bir atomun temel hâle dönerken yapabileceği maksimum farklı ışıma sayısı n(n1)2\frac{n(n-1)}{2} formülüyle bulunur.

Key Concept

Atomun Elektron ve Fotonlarla Uyarılması, Ardışık Çarpışmalar ve Uyarılma Sonrası Işıma Geçişleri
Question 3305Question

Modern atom teorisine göre çok elektronlu bir atomda bulunan elektronların enerji düzeyleri, orbital türleri ve yönelimleri kuantum sayıları ile belirlenir. Bu kuantum sayılarıyla ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Baş kuantum sayısı n=4n = 4 olan bir enerji düzeyinde bulunabilecek maksimum orbital türü sayısı xx'tir.
* Açısal momentum kuantum sayısı l=2l = 2 olan bir alt kabuktaki orbitallerin manyetik kuantum sayısı (mlm_l) yy farklı değer alabilir.
* Ba�� kuantum sayısı n=3n = 3 ve manyetik kuantum sayısı ml=1m_l = -1 olan orbitallerde bulunabilecek maksimum elektron sayısı zz'dir.

Buna göre; xx, yy ve zz değerleri ile ilgili,

I. x=4x = 4 ve y=5y = 5'tir.
II. zz tane elektronun tamamının spin kuantum sayısı (msm_s) aynı olmak zorundadır.
III. l=2l = 2 olan orbital türü dd orbitalidir ve bu orbitaller n=2n = 2 düzeyinden itibaren başlar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yalnız I

Answer

Yalnız I
Doğru cevap 'Yalnız I' ifadesidir. Çünkü n=4n = 4 düzeyinde s,p,d,fs, p, d, f olmak üzere 4 farklı orbital türü vardır (x=4x = 4). l=2l = 2 (dd orbitali) alt kabuğunda mlm_l değeri 2,1,0,+1,+2-2, -1, 0, +1, +2 olmak üzere 5 farklı yönelim gösterebilir (y=5y = 5). Bu nedenle birinci öncül kesinlikle doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Baş kuantum sayısı n=4n = 4 olan enerji düzeyindeki maksimum orbital türü sayıs��nı (xx) belirlemek.
x=4x = 4
Bir nn enerji düzeyinde açısal momentum kuantum sayısı ll, 00 ile n1n-1 arasındaki değerleri alabilir. n=4n = 4 için l=0,1,2,3l = 0, 1, 2, 3 değerlerini alabilir, bu da s,p,d,fs, p, d, f olmak üzere 4 farklı orbital türünü temsil eder.
2
Açısal momentum kuantum sayısı l=2l = 2 olan alt kabuktaki orbitallerin manyetik kuantum sayısı (mlm_l) değer sayısını (yy) bulmak.
y=5y = 5
Manyetik kuantum sayısı mlm_l, l-l ile +l+l arasındaki tüm tam sayı değerlerini alır. l=2l = 2 için ml=2,1,0,+1,+2m_l = -2, -1, 0, +1, +2 olmak üzere 5 farklı değer vardır.
3
Baş kuantum sayısı n=3n = 3 düzeyinde ml=1m_l = -1 olan orbitalleri ve bu orbitallerde bulunabilecek maksimum elektron sayısını (zz) hesaplamak.
z=4z = 4
n=3n = 3 düzeyinde l=0l = 0 (ss), l=1l = 1 (pp) ve l=2l = 2 (dd) alt kabukları bulunur. ss alt kabuğunda mlm_l sadece 00 olabilir. pp alt kabuğunda ml=1,0,+1m_l = -1, 0, +1 değerlerinden biri 1-1 olan 1 orbital vardır. dd alt kabuğunda ml=2,1,0,+1,+2m_l = -2, -1, 0, +1, +2 değerlerinden biri 1-1 olan 1 orbital vardır. Toplamda ml=1m_l = -1 olan 2 orbital bulunur. Her bir orbital en fazla 2 elektron alabildiği için en fazla 2×2=42 \times 2 = 4 elektron bulunabilir.
4
Öncüllerin doğruluklarını değerlendirmek.
I. öncül doğrudur. II. ve III. öncüller yanlıştır.
I. öncüldeki x=4x = 4 ve y=5y = 5 eşitlikleri doğrudur. II. öncülde belirtilen z=4z = 4 elektronun Pauli ilkesi gereği tamamı aynı spinli (msm_s) olamaz, zıt spinli elektronlar bulunmak zorundadır. III. öncüldeki l=2l = 2 (dd orbitali) doğrudur ancak bu orbitaller n=3n = 3'ten itibaren başlar, n=2n = 2'de bulunamaz.

Key Concept

Baş kuantum sayısı, açısal momentum kuantum sayısı ve manyetik kuantum sayısı arasındaki matematiksel ilişkiler ile Pauli dışarlama ilkesi.
Question 3306Question

Bir araştırma grubunun laboratuvarda farklı amaçlarla kullandığı üç farklı monokromatik elektromanyetik dalga kaynağının özellikleri şu şekildedir:

* **KK kaynağı:** Gece görüş dürbünlerinde ve termal kameralarda hedeflerden yayılan sıcaklık dalgalarını algılamak için kullanılan ışınım.
* **LL kaynağı:** Tıbbi malzemelerin sterilizasyonunda ve bakterilerin yok edilmesinde kullanılan yüksek enerjili ışınım.
* **MM kaynağı:** Radarlarda hedef tespiti yapmak ve kablosuz internet (Wi-Fi) üzerinden veri aktarımı sağlamak için kullanılan ışınım.

Bu kaynaklardan yayılan elektromanyetik dalgaların boşluktaki (vakum ortamındaki) yayılma süratleri sırasıyla vKv_K, vLv_L ve vMv_M; dalga boyları ise λK\lambda_K, λL\lambda_L ve λM\lambda_M olduğuna göre, bu büyüklükler arasındaki ilişki aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: λM>λK>λL\lambda_M > \lambda_K > \lambda_L ve vK=vL=vMv_K = v_L = v_M

Answer

Mikrodalga kaynağının dalga boyu en büyük, morötesi kaynağının dalga boyu en küçüktür. Boşluktaki yayılma süratleri ise her üç kaynak için de birbirine eşittir.
Termal kameralarda kızılötesi (KK), sterilizasyonda morötesi (LL) ve radarlarda/Wi-Fi haberleşmesinde mikrodalga (MM) ışınım kullanılır. Bu dalgaların hepsi elektromanyetik dalga sınıfında olduğundan boşluktaki yayılma süratleri birbirine eşittir (vK=vL=vMv_K = v_L = v_M). Spektrumda dalga boyu sıralaması mikrodalga > kızılötesi > morötesi şeklinde olduğundan dalga boyları arasında λM>λK>λL\lambda_M > \lambda_K > \lambda_L ilişkisi bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Verilen kaynakların elektromanyetik spektrumdaki yerlerini belirleme.
KK kaynağı kızılötesi (IR), LL kaynağı morötesi (UV), MM kaynağı ise mikrodalga bölgesinde yer alır.
Kullanım amaçları (termal görüntüleme, sterilizasyon, radar/Wi-Fi haberleşmesi) bu bölgelerin karakteristik özellikleridir.
2
Elektromanyetik dalgaların boşluktaki yayılma süratlerini kıyaslama.
vK=vL=vMv_K = v_L = v_M
Tüm elektromanyetik dalgalar, boşlukta frekans veya dalga boyundan bağımsız olarak ışık hızıyla (cc) yayılır.
3
Kaynakların dalga boylarını kıyaslama.
λM>λK>λL\lambda_M > \lambda_K > \lambda_L
Elektromanyetik spektrumda mikrodalgaların dalga boyu kızılötesinden, kızılötesinin dalga boyu ise morötesinden büyüktür.

Key Concept

Elektromanyetik dalgaların spektrumdaki bölgeleri, dalga boyu ilişkileri ve boşluktaki yayılma süratlerinin sabitliği
Estimated Time:1m 30s
Question 3307Question

Sürtünmesiz yatay bir masanın merkezindeki delikten geçen hafif ve esnemeyen bir ipe bağlı mm kütleli noktasal bir cisim, rr yarıçaplı yörüngede vv çizgisel süratiyle düzgün çembersel hareket yapmaktadır. İpin delikten masanın altına sarkan ucu düşey doğrultuda yavaşça aşağıya doğru çekilerek cismin yörünge yarıçapı r2\frac{r}{2} konumuna getirilmektedir.

Buna göre, bu süreçte cismin hareketiyle ilgili;

I. Açısal momentumunun yönü değişmez.
II. Çizgisel momentumunun büyüklüğü iki katına çıkar.
III. İpi çeken kuvvetin yaptığı iş, cismin son kinetik enerjisinin 34\frac{3}{4}'üne eşittir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

I, II ve III yargılarının tamamı doğrudur.
İpteki gerilme kuvveti dönme merkezinden geçtiği için tork oluşturmaz ve açısal momentumun yönü ile büyüklüğü korunur. Açısal momentumun korunması sebebiyle yarıçap yarıya indiğinde sürat iki katına çıkar, bu da çizgisel momentum büyüklüğünün iki katına çıkmasını sağlar. Kinetik enerji dört katına çıktığından, iş-enerji teoremine göre yapılan iş kinetik enerjideki değişime eşit olup son kinetik enerjinin dörtte üçüne karşılık gelir. Bu nedenle verilen üç yargı da doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Sisteme etki eden dış torku analiz etmek.
Cisme etki eden net dış tork sıfırdır, dolayısıyla açısal momentum (L\vec{L}) hem yön hem de büyüklük olarak korunur. Açısal momentum yatay düzleme dik olup yönü değişmez.
İpteki gerilme kuvveti her an dönme merkezinden (delikten) geçtiği için tork kolu sıfırdır (vecτ=r×T=0\\vec{\tau} = \vec{r} \times \vec{T} = 0).
2
Açısal momentumun korunumunu uygulayarak son çizgisel sürati belirlemek.
Son çizgisel sürat v2=2vv_2 = 2v olur.
İlk açısal momentum L1=mvrL_1 = m v r ve son açısal momentum L2=mv2r2L_2 = m v_2 \frac{r}{2} birbirine eşittir (L1=L2    v2=2vL_1 = L_2 \implies v_2 = 2v).
3
İlk ve son çizgisel momentum büyüklüklerini karşılaştırmak.
Son çizgisel momentum P2=2P1P_2 = 2 P_1 olur, yani çizgisel momentum büyüklüğü iki katına çıkar.
Çizgisel momentum büyüklüğü P=mvP = m v formülüyle bulunur. Kütle sabitken sürat iki katına çıktığı için momentum büyüklüğü de iki katına çıkar.
4
Yapılan işi ve bunun son kinetik enerjiyle ilişkisini hesaplamak.
Yapılan iş W=34E2W = \frac{3}{4} E_2 olur.
İlk kinetik enerji E1=12mv2E_1 = \frac{1}{2} m v^2 ve son kinetik enerji E2=12m(2v)2=4E1E_2 = \frac{1}{2} m (2v)^2 = 4 E_1 şeklindedir. İş-enerji teoremine göre yapılan iş kinetik enerjideki değişime eşittir (W=E2E1=3E1W = E_2 - E_1 = 3 E_1). E1=E24E_1 = \frac{E_2}{4} yazılırsa W=34E2W = \frac{3}{4} E_2 bulunur.

Key Concept

Merkezi kuvvetlerin etkisi altındaki sistemlerde net tork sıfır olduğu için açısal momentum korunur. Açısal momentumun korunumu çizgisel sürati değiştirirken, iş-enerji teoremi uyarınca sisteme dışarıdan enerji aktarılır.
Estimated Time:3m 0s
Question 3308Question

Bir astronot, Dünya yüzeyinde boyu LL olan esnemeyen bir ipin ucuna bağlı mm kütleli cisimle oluşturduğu basit sarkacın küçük açılı salınımlarının periyodunu TT olarak ölçüyor. Astronot, kütlesi Dünya'nın kütlesine eşit, yarıçapı ise Dünya'nın yarıçapının yarısı kadar olan başka bir gezegene gidiyor. Bu gezegende sarkacın ucundaki cismin kütlesini 2m2m yapıp ipin boyunu değiştirmeden sarkacın küçük açılı salınımlarının periyodunu yeniden ölçüyor.

Buna göre, astronotun yeni gezegende ölçtüğü periyot kaç TT olur? (Hava sürtünmesi ve gezegenlerin kendi ekseni etrafındaki dönme etkileri ihmal edilmektedir.)

Show answer & explanation

Answer: 12\frac{1}{2}

Answer

Yeni gezegende ölçülen periyot 12T\frac{1}{2} T olur.
Doğru cevap olan 12\frac{1}{2} seçeneği, yeni gezegendeki çekim ivmesinin Dünya'dakinin 4 katı olması (g=4gg' = 4g) ve basit sarkacın periyodunun cismin kütlesinden bağımsız olması gerçeğine dayanır. T=2πLgT = 2\pi \sqrt{\frac{L}{g}} formülünde gg yerine 4g4g yazıldığında periyot yarıya düşer.

Step-by-Step Solution

1
Dünya ve yeni gezegenin çekim ivmelerini karşılaştırın.
Yeni gezegenin çekim ivmesi Dünya'nınkinin 4 katıdır (g=4gg' = 4g).
Gezegen yüzeyindeki çekim ivmesi g=GMR2g = G \frac{M}{R^2} formülü ile hesaplanır. Kütle aynı kalıp yarıçap yarıya indiğinde (R=R/2R' = R/2), paydadaki yarıçapın karesinden dolayı çekim ivmesi 4 katına çıkar.
2
Basit sarkacın periyot formülünü uygulayın ve kütlenin etkisini değerlendirin.
Periyot formülü T=2πLgT = 2\pi \sqrt{\frac{L}{g}} olup cismin kütlesinden bağımsızdır. Kütlenin mm değerinden 2m2m değerine çıkarılması periyodu etkilemez.
Basit sarkacın periyodu sadece ipin boyuna ve ortamın yerçekimi ivmesine bağlıdır; sarkaç ucundaki cismin kütlesine bağlı değildir.
3
Yeni periyot değerini oranlayarak bulun.
T=2πL4g=122πLg=T2T' = 2\pi \sqrt{\frac{L}{4g}} = \frac{1}{2} \cdot 2\pi \sqrt{\frac{L}{g}} = \frac{T}{2} olarak elde edilir.
Çekim ivmesi 4 katına çıktığı için periyot, ivmenin kareköküyle ters orantılı olarak yarıya düşer.

Key Concept

Basit sarkacın periyodu ipin boyuna ve yerçekimi ivmesine bağlı olup, cismin kütlesinden bağımsızdır.
Question 3309Question

Bir üniversitenin fizik laboratuvarında elektromanyetik dalgaların özellikleri ve teknolojideki kullanım alanlarını incelemek amacıyla üç farklı deney düzeneği hazırlanmıştır:

* I. düzenek: Bir hidrojen atomunun enerji seviyeleri arasındaki geçişiyle yayınlanan morötesi (UVUV) ışık kaynağı.
* II. düzenek: Canlı dokulara zarar vermeyen radyo dalgaları yardımıyla vücut içi yapıların incelenmesini sağlayan bir manyetik rezonans (MRMR) cihazı.
* III. düzenek: Uyarılmış emisyon yoluyla elde edilen tek renkli kırmızı lazer ışığı kaynağı.

Bu düzeneklerde kullanılan veya üretilen elektromanyetik dalgalarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I. düzenekteki morötesi ışık ile III. düzenekteki kırmızı lazer ışığının boşluktaki yayılma süratleri birbirine eşittir.

Answer

I. düzenekteki morötesi ışık ile III. düzenekteki kırmızı lazer ışığının boşluktaki yayılma süratleri birbirine eşittir.
I. düzenekte üretilen morötesi ışık ile III. düzenekte üretilen kırmızı lazer ışığının her ikisi de birer elektromanyetik dalgadır. Farklı frekans, dalga boyu ve enerjiye sahip olsalar bile tüm elektromanyetik dalgaların boşluktaki yayılma süratleri birbirine eşit olup ışık hızına (cc) eşittir.

Step-by-Step Solution

1
Elektromanyetik dalgaların boşluktaki yayılma süratlerinin özelliğini belirleme.
Tüm elektromanyetik dalgalar boşlukta frekans, dalga boyu veya enerjilerinden bağımsız olarak ışık hızıyla (cc) yayılırlar.
Boşluk ortamında elektromanyetik dalgaların yayılma hızı sadece ortamın elektriksel geçirgenliği (ϵ0\epsilon_0) ve manyetik geçirgenliği (μ0\mu_0) ile belirlenir.
2
Farklı düzeneklerdeki dalgaların elektromanyetik dalga olup olmadığını inceleme.
Morötesi ışık, radyo dalgaları ve lazer (görünür kırmızı ışık) dalgalarının tamamı elektromanyetik spektrumda yer alan birer elektromanyetik dalgadır.
Bunların hepsi ivmeli hareket eden yükler tarafından üretilen, enine dalga özelliğine sahip ışınımlardır.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin fiziksel doğruluğunu değerlendirme.
Morötesi ışık ile kırmızı lazer ışığının boşluktaki yayılma süratlerinin eşit olduğu ifadesi doğrudur. Doppler etkisinde hızın değiştiği, MR cihazında iyonlaştırıcı X-ışınları kullanıldığı, farklı elektromanyetik dalgaların boşluktaki hızlarının farklı olduğu ve Compton saçılmasında saçılan fotonun hızının azaldığı yönündeki ifadeler ise hatalıdır.
Çünkü elektromanyetik dalgaların boşluk hızı kaynağın hareketine (Doppler) veya fotonun enerjisinin değişmesine (Compton) bağlı olarak değişmez; ayrıca MR cihazı iyonlaştırıcı X-ışını değil, radyo dalgası kullanır.

Key Concept

Elektromanyetik spektrumdaki tüm dalga türleri boşlukta aynı süratle (ışık hızıyla) yayılırlar.
Estimated Time:2m 0s
Question 3310Question

Sürtünmesiz yatay bir düzlemde kendi ekseni etrafında dönen bir diske etki eden net dış tork sıfır iken diskin eylemsizlik momenti azaltılırsa açısal momentumunun büyüklüğü artar. Bu ifade doğru mudur?

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Net dış tork sıfır olduğu için diskin açısal momentumunun büyüklüğü değişmez, dolayısıyla verilen ifade yanlıştır.
Verilen ifade yanlıştır çünkü sisteme etki eden net dış tork sıfır olduğunda açısal momentumun büyüklüğü değişmez, sabit kalır.

Step-by-Step Solution

1
Dönme hareketinde açısal momentumun korunma şartını belirleyin.
Bir sisteme etki eden net d��ş tork sıfır olduğunda, sistemin açısal momentumu korunur (Lilk=LsonL_{\text{ilk}} = L_{\text{son}}).
Açısal momentumun değişimi, sisteme uygulanan net dış torkun zamana göre entegralidir (τnet=dLdt\tau_{\text{net}} = \frac{dL}{dt}).
2
Eylemsizlik momentindeki değişimin açısal momentum üzerindeki etkisini değerlendirin.
Dış tork sıfır olduğu için eylemsizlik momentinin (II) azaltılması açısal momentumun (LL) büyüklüğünü değiştirmez.
Açısal momentumun korunumu gereği dışarıdan bir tork uygulanmadıkça LL sabit kalmak zorundadır.
3
Açısal momentum bağıntısın�� kullanarak açısal hızın nasıl etkileneceğini analiz edin.
L=IωL = I \cdot \omega eşitliğinde LL sabit olduğundan, II azaldıkça açısal hız (ω\omega) artar.
Eylemsizlik momentindeki azalma açısal momentumu artırmaz, yalnızca diskin daha büyük bir açısal hızla dönmesine neden olur.

Key Concept

Net dış tork sıfır olduğunda açısal momentum korunur.
Question 3311Question

Bohr atom modeline göre, tek elektronlu bir hidrojen atomunda taban durumunda (n=1n = 1) dolanan bir elektronun yörünge yarıçapı r1r_1 olarak ölçülmektedir. Bu atomun elektronu n=3n = 3 yörüngesine uyarıldığında, elektronun yeni yörünge yarıçapı kaç r1r_1 olur?

Show answer & explanation

Answer: 9

Answer

Elektronun yeni yörünge yarıçapı 9 katına çıkarak 9r19r_1 olur.
Bohr atom modeline göre, çekirdek etrafında dolanan elektronun yörünge yarıçapı rn=a0n2Zr_n = a_0 \frac{n^2}{Z} formülü ile belirlenir. Hidrojen atomu için Z=1Z=1 olduğundan, n=1n=1 seviyesindeki yarıçap r1=a0r_1 = a_0 iken n=3n=3 seviyesine uyarılan elektron için yörünge yarıçapı r3=a0321=9a0r_3 = a_0 \frac{3^2}{1} = 9a_0 olur. Dolayısıyla yarıçap 9 katına çıkar.

Step-by-Step Solution

1
Bohr atom modelinde yarıçap formülünü yazmak.
rn=a0n2Zr_n = a_0 \frac{n^2}{Z}
Yörünge yarıçapının kuantum sayısı nn ve atom numarası ZZ ile ilişkisini belirlemek için.
2
Hidrojen atomu (Z=1Z=1) için n=1n=1 ve n=3n=3 durumlarındaki yarıçapları oranlamak.
r1=a0121=a0r_1 = a_0 \cdot \frac{1^2}{1} = a_0 ve r3=a0321=9a0r_3 = a_0 \cdot \frac{3^2}{1} = 9a_0
Farklı yörünge numaralarındaki yarıçap değerlerini bulmak için.
3
r3r_3 yarıçapını r1r_1 cinsinden ifade etmek.
r3=9r1r_3 = 9r_1
Soruda istenen oranı elde etmek için.

Key Concept

Bohr Atom Modelinde Yörünge Yarıçapı
Question 3312Question

Yarı iletken teknolojisinde sıklıkla kullanılan bazı devre elemanları ve bu elemanların temel işlevleri aşağıda karışık olarak verilmiştir. Bu devre elemanlarını temel işlevleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Diyot
Transistör
Güneş pili (Fotovoltaik hücre)

Matches

Show answer & explanation

Answer

Diyot ile akımın tek yönde geçişine izin vererek alternatif akımı doğrultma işlevi; transistör ile elektrik sinyallerini yükseltme ve devrede hızlı bir anahtar görevi görme işlevi; güneş pili ile üzerine düşen ışık enerjisini doğrudan elektrik enerjisine dönüştürme işlevi eşleşir.
Diyot akımı tek yönlü iletmesiyle doğrultma işlevine; transistör sinyal yükseltme ve elektronik anahtarlama işlevine; güneş pili ise ışık enerjisini doğrudan elektrik enerjisine dönüştürme işlevine sahiptir.

Step-by-Step Solution

1
Diyodun temel işlevinin belirlenmesi
Diyot, akımı tek yönde geçirme özelliğine sahip iki uçlu yarı iletken bir elemandır. Bu özelliği sayesinde alternatif akımın yön değiştiren yapısını tek yönlü akıma dönüştürerek doğrultmaç devrelerinde görev alır.
Diyodun P-N eklemindeki tek yönlü iletim karakteri akımı doğrultma amacıyla kullanılmasını sağlar.
2
Transistörün temel işlevinin belirlenmesi
Transistör, girişine uygulanan küçük elektrik sinyallerini yükseltmek veya dijital devrelerde elektron akışını hızlıca açıp kapatarak anahtarlama yapmak üzere kullanılan üç uçlu bir yarı iletken devre elemanıdır.
Transistörler modern mikroişlemcilerin ve yükselticilerin temelini oluşturan anahtarlama ve sinyal yükseltme özelliklerine sahiptir.
3
Güneş pilinin temel işlevinin belirlenmesi
Güneş pilleri (fotovoltaik hücreler), üzerlerine düşen güneş ışığındaki fotonların taşıdığı enerjiyle elektron-boşluk çiftleri oluşturarak doğrudan doğru akım (DC) elektrik enerjisi üretirler.
Güneş pillerinin temel çalışma ilkesi ışık enerjisini doğrudan elektrik enerjisine dönüştüren fotovoltaik etkiye dayanır.

Key Concept

Yarı iletken devre elemanlarının (diyot, transistör, güneş pili) temel çalışma prensipleri ve işlevleri
Question 3313Question

Eğim açısı α\alpha olan sürtünmesiz bir eğik düzlem üzerinde serbest bırakılan vagon, aşağı doğru kaymaktadır. Bu vagonun tavanına, LL uzunluğundaki esnemeyen hafif bir ipin ucuna bağlı mm kütleli küçük bir cisim asılarak bir sarkaç oluşturulmuştur. Vagon eğik düzlem üzerinde hareket ederken, sarkaç vagon içine göre küçük açılı salınımlar yapmaktadır.

Buna göre;

I. Sarkacın salınım periyodu, sarkacın ucundaki cismin kütlesi mm artırılırsa değişmez.
II. Sarkaç küresi denge konumundan geçerken hızı sıfırdır, maksimum uzanım noktalarında ise hızı maksimumdur.
III. Vagon eğik düzlem üzerinde kayarken sarkacın salınım periyodu, vagonun yatay düzlemde durgun olduğu duruma göre daha büyüktür.

yargılarından hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

I ve III
Doğru cevap, birinci ve üçüncü ifadelerin doğru, ikinci ifadenin ise yanlış olduğunu belirten seçenektir. Basit sarkacın periyodu, sarkaç ucundaki cismin kütlesinden bağımsızdır (T=2πLgetkinT = 2\pi\sqrt{\frac{L}{g_{etkin}}}). Sürtünmesiz eğik düzlemde serbestçe kayan vagonun ivmesi a=gsinαa = g\sin\alpha olduğundan, vagon içindeki etkin çekim ivmesi getkin=gcosαg_{etkin} = g\cos\alpha olur. Bu ivme, durgun haldeki gg ivmesinden küçük olduğu için sarkaç periyodu durgun duruma göre daha büyük olur. Basit harmonik harekette sarkaç denge konumundan geçerken hızı maksimumdur, uç noktalarda ise sıfırdır.

Step-by-Step Solution

1
Vagonun ivmesini bulmak ve vagon içindeki eylemsiz olmayan referans sisteminde etkin yerçekimi ivmesini tanımlamak.
Sürtünmesiz eğik düzlemde vagonun ivmesi a=gsinαa = g\sin\alpha olur. Vagon içindeki cisme etki eden eylemsizlik kuvveti Feylemsizlik=mgsinαF_{eylemsizlik} = mg\sin\alpha eğik düzleme paralel ve yukarı yöndedir. Yerçekimi kuvvetinin eğik düzleme paralel bileşeni olan mgsinαmg\sin\alpha ile bu eylemsizlik kuvveti birbirini sıfırlar. Geriye yalnızca eğik düzleme dik doğrultudaki mgcosαmg\cos\alpha kuvvet bileşeni kalır. Bu durumda etkin yerçekimi ivmesi getkin=gcosαg_{etkin} = g\cos\alpha olarak bulunur.
Sarkaç hareketinin periyodu, sarkaç sistemine etki eden net etkin yerçekimi ivmesine bağlıdır.
2
Sarkacın salınım periyodunu etkin yerçekimi ivmesini kullanarak ifade etmek ve vagonun durgun olduğu durumla karşılaştırmak.
Sarkacın periyodu T=2πLgetkin=2πLgcosαT = 2\pi\sqrt{\frac{L}{g_{etkin}}} = 2\pi\sqrt{\frac{L}{g\cos\alpha}} olur. Vagon yatay düzlemde durgunken periyot T0=2πLgT_0 = 2\pi\sqrt{\frac{L}{g}} idi. cosα<1\cos\alpha < 1 olduğundan getkin<gg_{etkin} < g olur, bu yüzden T>T0T > T_0 elde edilir (III. yargı doğrudur).
Etkin yerçekimi ivmesinin azalması sarkacın periyodunu artırır.
3
Sarkacın periyodunun kütleye bağlılığını ve hız-uzanım ilişkisini incelemek.
Basit sarkacın periyot formülünde (T=2πLgetkinT = 2\pi\sqrt{\frac{L}{g_{etkin}}}) cismin kütlesi mm yer almaz. Dolayısıyla kütlenin artırılması periyodu değiştirmez (I. yargı doğrudur). Basit harmonik harekette sarkaç küresinin hızı denge konumundan geçerken maksimumdur, maksimum uzanım noktalarında (genlik noktalarında) ise sıfırdır (II. yargı yanlıştır).
Basit sarkacın temel fiziksel özelliklerini ve basit harmonik hareketin kinematik kurallarını kontrol etmek.

Key Concept

Basit Sarkacın Periyodu ve Etkin Yerçekimi İvmesi
Estimated Time:2m 30s
Question 3314Question

Güneş etrafındaki eliptik yörüngesinde dolanmakta olan bir gezegene, Güneş tarafından uygulanan kütle çekim kuvvetinin doğrultusu daima Güneş merkezinden geçmektedir.

Buna göre gezegen yörüngesi boyunca hareket ederken, Güneş merkezine göre açısal momentumunun büyüklüğü nasıl değişir?

Show answer & explanation

Answer: Yörünge boyunca değişmez

Answer

Güneş merkezine göre net dış tork sıfır olduğu için gezegenin açısal momentumunun büyüklüğü yörünge boyunca değişmez.
Gezegene etki eden tek kuvvet olan kütle çekim kuvvetinin doğrultusu daima dönme merkezinden (Güneş merkezinden) geçtiği için tork oluşturmaz. Sisteme etki eden net dış tork sıfır olduğundan açısal momentum korunur ve büyüklüğü yörünge boyunca değişmez.

Step-by-Step Solution

1
Net dış tork durumunu belirlemek
Gezegene etki eden tek kuvvet Güneş'in uyguladığı kütle çekim kuvvetidir. Bu kuvvetin doğrultusu daima dönme merkezi olan Güneş merkezinden geçtiği için kuvvet kolu sıfırdır ve oluşturduğu tork τ=0\tau = 0 olur.
Bir kuvvetin doğrultusu dönme ekseninden geçiyorsa, o kuvvet dönme eksenine göre tork oluşturamaz.
2
Açısal momentumun korunumu ilkesini uygulamak
Sisteme etki eden net dış tork sıfır olduğunda, sisteme ait açısal momentum (LL) korunur ve büyüklüğü sabit kalır (ΔL=0\Delta L = 0).
Açısal momentumdaki değişim miktarı, sisteme etki eden net dış tork ile geçen sürenin çarpımına eşittir (ΔL=τnetΔt\Delta L = \tau_{net} \cdot \Delta t).

Key Concept

Net dış torkun sıfır olduğu durumlarda açısal momentumun korunumu
Estimated Time:50s
Question 3315Question

Kuantum sayıları, atomdaki elektronların enerji düzeylerini, orbitallerin şekillerini ve uzaydaki yönelimlerini tanımlamak için kullanılan parametrelerdir.

Bir atomda yer alan elektronların kuantum sayıları (n,l,ml,msn, l, m_l, m_s) ve bu sayıların sınırları ile ilgili,

I. Baş kuantum sayısı n=3n = 3 ve açısal momentum kuantum sayısı l=2l = 2 olan bir orbitaldeki elektron için manyetik kuantum sayısı ml=+3m_l = +3 olabilir.
II. Bir atomda baş kuantum sayısı n=4n = 4 ve manyetik kuantum sayısı ml=2m_l = -2 olan en fazla 4 elektron bulunabilir.
III. Manyetik kuantum sayısı ml=3m_l = -3 olan bir elektronun baş kuantum sayısı nn en az 4'tür.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

II ve III ifadeleri doğrudur.
İkinci ifadede belirtildiği gibi n=4n=4 enerji düzeyinde ml=2m_l = -2 değerine sahip orbitaller 4d4d (l=2l=2) ve 4f4f (l=3l=3) alt kabuklarında yer alır. Bu 2 orbital toplam en fazla 4 elektron barındırır. Üçüncü ifadede ise ml=3m_l = -3 olabilmesi için açısal momentum kuantum sayısının en az l=3l=3 olması gerekir, bu da nn değerinin en az 4 olmasını zorunlu kılar. Dolayısıyla 'II ve III' ifadesini içeren seçenek doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Birinci ifadeyi analiz edin.
n=3,l=2n=3, l=2 (3d3d alt kabuğu) durumunda, manyetik kuantum sayısı mlm_l değerleri l-l ile +l+l arasında olmak üzere 2,1,0,+1,+2-2, -1, 0, +1, +2 olabilir. Dolayısıyla ml=+3m_l = +3 olamaz, bu ifade yanlıştır.
Manyetik kuantum sayısı mlm_l değerlerinin sınırları açısal momentum kuantum sayısı ll değerine bağlıdır ve lml+l-l \le m_l \le +l koşulunu sağlamalıdır.
2
İkinci ifadeyi analiz edin.
n=4n=4 enerji düzeyinde ll değerleri 0,1,2,30, 1, 2, 3 olabilir (4s,4p,4d,4f4s, 4p, 4d, 4f alt kabukları). Bunlardan sadece l=2l=2 ve l=3l=3 alt kabuklarında ml=2m_l = -2 değerine sahip birer orbital bulunur. Toplam 2 orbital vardır ve Pauli ilkesine göre her orbital en fazla 2 elektron alabileceğinden, bu kuantum sayılarına sahip en fazla 2×2=42 \times 2 = 4 elektron bulunabilir. Bu ifade doğrudur.
Belirli bir baş kuantum sayısındaki farklı alt kabukların içerdikleri orbitallerin mlm_l değerleri incelenerek toplam orbital sayısı bulunur ve her orbitalin maksimum 2 elektron kapasitesiyle çarpılır.
3
Üçüncü ifadeyi analiz edin.
ml=3m_l = -3 değerinin bulunabilmesi için açısal momentum kuantum sayısı en az l=3l=3 olmalıdır. ll değeri en fazla n1n-1 olabileceğinden, l3l \ge 3 olması durumunda baş kuantum sayısı n4n \ge 4 olmalıdır. Dolayısıyla nn en az 4'tür. Bu ifade doğrudur.
Kuantum sayıları arasındaki hiyerarşik sınırlamalardan (mll|m_l| \le l ve l<nl < n) yararlanılarak en küçük nn değeri belirlenir.

Key Concept

Kuantum sayılarının tanımlanması, değer sınırları ve orbitallerin elektron kapasiteleri ile ilişkisi.
Estimated Time:3m 0s
Question 3316Question

Bohr atom modeline göre, hidrojen atomunda (Z=1Z=1) taban durumundaki (n=1n=1) elektronun toplam enerjisi E-E kadardır.

Buna göre, tek elektronlu helyum iyonunda (Z=2Z=2) n=4n=4 enerji seviyesindeki elektronun toplam enerjisi kaç EE olur?

Show answer & explanation

Answer: 14-\frac{1}{4}

Answer

14-\frac{1}{4}
Bohr atom modeline göre toplam enerji En=RyZ2n2E_n = -R_y \frac{Z^2}{n^2} bağıntısı ile hesaplanır. Hidrojen atomu için taban durumunda (Z=1,n=1Z=1, n=1) bu değer Ry=E-R_y = -E olarak tanımlanmıştır. Tek elektronlu helyum iyonu (Z=2Z=2) için n=4n=4 seviyesindeki toplam enerji ise EHe=Ry2242=Ry416=14RyE_{He} = -R_y \frac{2^2}{4^2} = -R_y \frac{4}{16} = -\frac{1}{4} R_y olur. Rydberg sabiti yerine EE yazıldığında enerjinin 14E-\frac{1}{4} E olduğu görülür.

Step-by-Step Solution

1
Hidrojen atomu için taban durumundaki toplam enerji ifadesini yazınız.
EH=RyZ2n2=Ry1212=Ry=EE_H = -R_y \frac{Z^2}{n^2} = -R_y \frac{1^2}{1^2} = -R_y = -E olarak bulunur. Buradan Ry=ER_y = E olduğu belirlenir.
Referans enerji büyüklüğü olan EE cinsinden Rydberg sabitini tanımlamak için.
2
Helyum iyonunun n=4n=4 seviyesindeki toplam enerjisini Rydberg sabiti cinsinden hesaplayınız.
EHe=RyZHe2n2=Ry2242=Ry416=14RyE_{He} = -R_y \frac{Z_{He}^2}{n^2} = -R_y \frac{2^2}{4^2} = -R_y \frac{4}{16} = -\frac{1}{4} R_y elde edilir.
Helyum iyonunun atom numarası (Z=2Z=2) ve ilgili kuantum sayısı (n=4n=4) kullanılarak enerji ifadesini oluşturmak için.
3
Bulunan helyum enerjisini EE cinsinden ifade ediniz.
Ry=ER_y = E olduğu için helyum iyonunun enerjisi EHe=14EE_{He} = -\frac{1}{4} E olur. Yani enerji 14-\frac{1}{4} katıdır.
Soruda istenen nihai oransal değeri bulmak için.

Key Concept

Bohr Atom Modelinde yörüngelerdeki elektronların toplam enerjisi, atom numarasının karesiyle doğru, baş kuantum sayısının karesiyle ters orantılıdır ve negatif işaretlidir.
Estimated Time:1m 30s
Question 3317Question

Türdeş (homojen) bir gezegenin merkezinden yüzeyine doğru gidildikçe, yerçekimi ivmesinin büyüklüğü merkezden olan uzaklık ile doğru orantılı olarak artar.

Show answer & explanation

Answer: True

Answer

Türdeş bir gezegenin içindeki yerçekimi ivmesi merkezden olan uzaklıkla doğru orantılıdır, dolayısıyla merkezden yüzeye doğru gidildikçe doğrusal olarak artar.
Türdeş gezegenin içinde yerçekimi ivmesini veren g=43πGdrg = \frac{4}{3}\pi G d r ifadesine göre gezegenin özkütlesi sabit olduğundan ivme merkezden olan uzaklıkla doğru orantılıdır.

Step-by-Step Solution

1
Gezegenin içindeki bir noktanın yerçekimi ivmesini veren bağıntıyı belirleyiniz.
Türdeş bir gezegenin içindeki yerçekimi ivmesi g=43πGdrg = \frac{4}{3}\pi G d r bağıntısıyla bulunur.
İvmenin gezegen içindeki değişkenlere bağlılığını matematiksel olarak göstermek için.
2
Bağıntıdaki sabit ve değişken değerleri analiz ediniz.
Gezegen türdeş olduğundan özkütle (dd) sabittir. GG evrensel çekim sabiti de sabittir. Bu durumda formüldeki 43πGd\frac{4}{3}\pi G d kısmı sabit bir değeri temsil eder.
Uzaklık dışındaki değişkenlerin sabit olduğunu belirleyerek orantıyı kurmak için.
3
İvme ile merkezden olan uzaklık (rr) arasındaki ilişkiyi yorumlayınız.
Yerçekimi ivmesi büyüklüğü, merkezden olan uzaklık (rr) ile doğru orantılıdır. Merkezde (r=0r=0) ivme sıfırdır ve yüzeye (r=Rr=R) doğru gidildikçe doğrusal olarak artar.
Verilen ifadenin doğruluğunu doğrulamak için.

Key Concept

Türdeş bir gezegenin içindeki yerçekimi ivmesi merkezden uzaklaştıkça uzaklıkla doğru orantılı olarak artar.
Estimated Time:1m 0s
Question 3318Question

Sürtünmesiz yatay düzlemde, kk yay sabitine sahip esnek bir yayın ucuna bağlı mm kütleli cisim x=±Rx = \pm R noktaları arasında basit harmonik hareket yapmaktadır. Denge konumu x=0x = 0 noktası olan bu sistemde;

* Cismin kinetik enerjisinin, yayda depolanan esneklik potansiyel enerjisine eşit olduğu ilk andaki konumu x1x_1,
* Cismin ivmesinin büyüklüğünün, maksimum ivmesinin büyüklüğünün yarısına eşit olduğu ilk andaki konumu ise x2x_2

olarak tanımlanıyor.

Buna göre, cisim x1x_1 konumundan geçerken sahip olduğu süratin, x2x_2 konumundan geçerken sahip olduğu sürate oranı v1v2\frac{v_1}{v_2} kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 63\frac{\sqrt{6}}{3}

Answer

Süratlerin oranı olan karekök altı bölü üç
Kinetik ve potansiyel enerjilerin eşitlendiği konumda, cismin kinetik enerjisi toplam enerjinin yarısı olur ve sürati maksimum süratin karekök ikiye bölümüne eşitlenir. İvmenin yarıya düştüğü konumda ise cisim genliğin yarısındadır (R/2R/2). Bu noktada potansiyel enerji toplam enerjinin dörtte biri kadar olduğundan kinetik enerji toplam enerjinin dörtte üçü olur ve sürat maksimum süratin karekök üç bölü iki katına ulaşır. Bu iki değer oranlandığında karekök altı bölü üç sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Basit harmonik harekette toplam enerjinin korunumu bağıntısını yazmak
ET=Ek+Ep=12kR2=12mvmax2E_T = E_k + E_p = \frac{1}{2} k R^2 = \frac{1}{2} m v_{max}^2
Sistem sürtünmesiz olduğundan mekanik enerji korunur ve herhangi bir andaki kinetik ile potansiyel enerjilerin toplamı maksimum kinetik enerjiye veya maksimum potansiyel enerjiye eşittir.
2
x1x_1 konumunda kinetik enerjinin potansiyel enerjiye eşit olması durumunu kullanarak bu konumdaki sürati bulmak
Ek1=Ep1ET=2Ek1Ek1=ET2v1=vmax2E_{k1} = E_{p1} \Rightarrow E_T = 2E_{k1} \Rightarrow E_{k1} = \frac{E_T}{2} \Rightarrow v_1 = \frac{v_{max}}{\sqrt{2}}
Kinetik enerji, süratin karesiyle doğru orantılıdır. Toplam enerjinin yarısına sahip olunan konumda sürat de maksimum süratin karekök ikiye bölümü kadar olur.
3
x2x_2 konumunda ivmenin maksimum ivmenin yarısına eşit olmasından yararlanarak konumu belirlemek
a2=amax2ω2x2=ω2R2x2=R2a_2 = \frac{a_{max}}{2} \Rightarrow \omega^2 x_2 = \frac{\omega^2 R}{2} \Rightarrow x_2 = \frac{R}{2}
Basit harmonik harekette geri çağırıcı kuvvet ve ivme, denge konumuna olan uzaklıkla (uzanım) doğru orantılıdır. Bu nedenle ivme yarıya indiğinde cisim de genliğin yarısındadır.
4
x2=R2x_2 = \frac{R}{2} konumundaki sürati enerjinin korunumu ile hesaplamak
Ep2=12kx22=12k(R2)2=ET4Ek2=ETET4=34ETv2=32vmaxE_{p2} = \frac{1}{2} k x_2^2 = \frac{1}{2} k \left(\frac{R}{2}\right)^2 = \frac{E_T}{4} \Rightarrow E_{k2} = E_T - \frac{E_T}{4} = \frac{3}{4} E_T \Rightarrow v_2 = \frac{\sqrt{3}}{2} v_{max}
Potansiyel enerji konumun karesiyle orantılı olduğundan genliğin yarısındaki potansiyel enerji toplam enerjinin dörtte biridir. Kalan enerji kinetik enerjiye eşit olup hızın karesini belirler.
5
Elde edilen v1v_1 ve v2v_2 sürat değerlerini oranlamak
v1v2=vmax232vmax=26=63\frac{v_1}{v_2} = \frac{\frac{v_{max}}{\sqrt{2}}}{\frac{\sqrt{3}}{2} v_{max}} = \frac{2}{\sqrt{6}} = \frac{\sqrt{6}}{3}
İstenen sürat oranını matematiksel olarak sadeleştirip rasyonel paydaya dönüştürmek için.

Key Concept

Basit harmonik harekette toplam enerjinin korunumu ve ivme-uzanım-hız ilişkileri
Estimated Time:2m 30s
Question 3319Question

Sürtünmesiz yatay düzlemde AA genliği ile basit harmonik hareket yapan bir yay sarkacının maksimum kinetik enerjisi 80 J80\text{ J}'dür. Buna göre, cismin uzanımının, genliğinin yarısı (x=A2x = \frac{A}{2}) olduğu andaki kinetik enerjisi kaç J\text{J}'dür?

Show answer & explanation

Answer: 60

Answer

Cismin uzanımının, genliğinin yarısı olduğu andaki kinetik enerjisi 60 J60\text{ J}'dür.
Sürtünmesiz ortamda toplam enerji korunur ve Etop=Ek,maks=80 JE_{\text{top}} = E_{k,\text{maks}} = 80\text{ J} olur. Yay potansiyel enerjisi Ep=12kx2E_p = \frac{1}{2} k x^2 olup x=A2x = \frac{A}{2} için Ep=14Etop=20 JE_p = \frac{1}{4} E_{\text{top}} = 20\text{ J} bulunur. Mekanik enerjinin korunumundan kinetik enerji Ek=EtopEp=8020=60 JE_k = E_{\text{top}} - E_p = 80 - 20 = 60\text{ J} olarak elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Toplam mekanik enerjinin belirlenmesi
Etop=80 JE_{\text{top}} = 80\text{ J}
Sürtünmesiz sistemlerde toplam mekanik enerji korunur. Denge konumunda potansiyel enerji sıfır olduğundan toplam enerji, maksimum kinetik enerjiye eşit olur.
2
Uzanımın genliğin yarısı olduğu andaki potansiyel enerjinin hesaplanması
Ep=20 JE_p = 20\text{ J}
Esneklik potansiyel enerjisi uzanımın karesiyle doğru orantılıdır (Ep=12kx2E_p = \frac{1}{2}k x^2). Uzanım genliğin yarısına eşit olduğunda potansiyel enerji, maksimum değerinin dörtte birine (20 J20\text{ J}) eşit olur.
3
Kinetik enerjinin hesaplanması
Ek=60 JE_k = 60\text{ J}
Toplam mekanik enerji kinetik ve potansiyel enerjilerin toplamına eşittir (Etop=Ek+EpE_{\text{top}} = E_k + E_p). Bu nedenle kinetik enerji, toplam enerjiden o andaki potansiyel enerjinin çıkarılmasıyla bulunur.

Key Concept

Basit harmonik harekette esneklik potansiyel enerjisi ile kinetik enerjinin birbirine dönüşümü ve toplam mekanik enerjinin korunumu.
Question 3320Question

Kütlesi önemsiz, kenar uzunluğu dd olan kare şeklindeki bir çerçevenin köşelerine sırasıyla K(m)K(m), L(2m)L(2m), M(m)M(m) ve N(2m)N(2m) kütleli noktasal cisimler yerleştirilmiştir.

Sistem, kare düzleminde bulunan üç farklı eksen etrafında döndürülmektedir:
- I1I_1: KK ve NN cisimlerinden geçen eksen etrafındaki eylemsizlik momenti,
- I2I_2: KK ve MM cisimlerinden geçen köşegen ekseni etrafındaki eylemsizlik momenti,
- I3I_3: LL ve NN cisimlerinden geçen köşegen ekseni etrafındaki eylemsizlik momenti.

Buna göre; I1I_1, I2I_2 ve I3I_3 eylemsizlik momentleri arasındaki büyüklük ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: I1>I2>I3I_1 > I_2 > I_3

Answer

Birinci durumdaki eylemsizlik momentinin en büyük, üçüncü durumdakinin ise en küçük olduğu sıralama doğrudur.
Noktasal cisimlerin eylemsizlik momenti I=mr2I = m \cdot r^2 bağıntısı ile bulunur. Eksene olan dik uzaklıklar doğru belirlendiğinde; birinci eksen için I1=3md2I_1 = 3md^2, ikinci eksen için I2=2md2I_2 = 2md^2 ve üçüncü eksen için I3=md2I_3 = md^2 değerleri elde edilir. Bu değerlerin büyüklük sıralaması birinci durumun en büyük, üçüncü durumun en küçük olduğunu gösteren ilişkidir.

Step-by-Step Solution

1
K ve N cisimlerinden geçen eksen etrafındaki eylemsizlik momentini (I1I_1) hesaplamak.
I1=3md2I_1 = 3md^2
K(m)K(m) ve N(2m)N(2m) cisimleri doğrudan dönme ekseni üzerinde bulundukları için dik uzaklıkları sıfırdır ve eylemsizlik momentine katkı sağlamazlar. Eksene dik uzaklığı dd olan cisimler ise L(2m)L(2m) ve M(m)M(m) cisimleridir. Buradan I1=2md2+md2=3md2I_1 = 2m \cdot d^2 + m \cdot d^2 = 3md^2 bulunur.
2
K ve M cisimlerinden geçen köşegen ekseni etrafındaki eylemsizlik momentini (I2I_2) hesaplamak.
I2=2md2I_2 = 2md^2
K(m)K(m) ve M(m)M(m) cisimleri köşegen ekseni üzerinde olduğundan uzaklıkları sıfırdır. Eksene dik uzaklıkları kare köşegeninin yarısı olan d22\frac{d\sqrt{2}}{2} (veya d2\frac{d}{\sqrt{2}}) olan cisimler ise L(2m)L(2m) ve N(2m)N(2m) cisimleridir. Buradan I2=2m(d2)2+2m(d2)2=md2+md2=2md2I_2 = 2m \cdot \left(\frac{d}{\sqrt{2}}\right)^2 + 2m \cdot \left(\frac{d}{\sqrt{2}}\right)^2 = md^2 + md^2 = 2md^2 bulunur.
3
L ve N cisimlerinden geçen köşegen ekseni etrafındaki eylemsizlik momentini (I3I_3) hesaplamak.
I3=md2I_3 = md^2
L(2m)L(2m) ve N(2m)N(2m) cisimleri eksen üzerinde olduğundan katkıları sıfırdır. Eksene dik uzaklıkları d2\frac{d}{\sqrt{2}} olan cisimler ise K(m)K(m) ve M(m)M(m) cisimleridir. Buradan I3=m(d2)2+m(d2)2=12md2+12md2=md2I_3 = m \cdot \left(\frac{d}{\sqrt{2}}\right)^2 + m \cdot \left(\frac{d}{\sqrt{2}}\right)^2 = \frac{1}{2}md^2 + \frac{1}{2}md^2 = md^2 bulunur.
4
Hesaplanan eylemsizlik momentlerini karşılaştırarak sıralamak.
I1>I2>I3I_1 > I_2 > I_3
Eylemsizlik momentlerinin büyüklükleri sırasıyla 3md23md^2, 2md22md^2 ve md2md^2 olarak bulunduğundan doğru sıralama I1>I2>I3I_1 > I_2 > I_3 şeklindedir.

Key Concept

Noktasal cisimlerin oluşturduğu sistemlerde eylemsizlik momenti, her bir cismin kütlesi ile dönme eksenine olan dik uzaklığının karesinin çarpımlarının toplamına eşittir (I=miri2I = \sum m_i r_i^2).
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 166 / 437Next
All practice questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin