Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar
75 questions
Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinin kafiye örgüleri kendilerine has özellikler gösterir. Örneğin gazel ve kaside gibi nazım şekillerinin ilk beyiti (matla) kendi arasında kafiyeliyken (), mesnevi nazım şeklinin tüm beyitleri kendi arasında kafiyeli () olarak düzenlenir.
Buna göre, aşağıdaki beyitlerden hangisi hem bir gazelin matla beyiti hem de bir mesnevinin herhangi bir beyiti olmaya uygundur?
Bâkî kalır sahîfe-i âlemde adımız
Böyle bir âfet-i devrânı Nedîmâ kim görür
Kanda olsam ey perî gönlüm senin yanındadır
Yâ muhît olmuş gözümden günbed-i devvâra su
Mübtelâ-yı gama sor kim geceler kaç sâat
Aşağıda Bâkî'ye ait bir gazelin üç beyti karışık olarak verilmiştir. Bu beyitlerin, bir gazelin yapısal özellikleri ve kafiye örgüsü dikkate alınarak baştan sona doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?
Drag items to arrange them in the correct order
Bâkî'ye ait aşağıdaki beyitlerin, bir gazelin yapısal özellikleri (matla, makta, kafiye düzeni) göz önünde bulundurularak baştan sona doğru anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde sıralanışı nasıl olmalıdır?
Drag items to arrange them in the correct order
Divan edebiyatında şairlerin şiirlerinde kullandıkları takma ada "mahlas", mahlasın yer aldığı ve genellikle şiirin son beyti olan beyte ise "makta" adı verilir.
Buna göre, aşağıdaki beyitlerden hangisi bir gazelin makta beyti olmaya uygundur?
Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı
Uyarır halkı efgânım kara bahtım uyanmaz mı
Sorun kim bu ne sevdâdır bu sevdâdan usanmaz mı
O mâhîler ki deryâ içredir dery��yı bilmezler
Sümbül bükülür reşk ile kâkül bükülünce
Aşağıda verilen beyit ve şiir parçalarını, ait oldukları divan edebiyatı nazım şekilleriyle eşleştiriniz.
Click a left item, then click its matching right item
Items
Yük elinden katı şikeste vü zâr
Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş
Ârzû-yı muhâl imiş ancak
Aşk imiş her ne var âlemde
İlm bir kîl ü kâl imiş ancak
Matches
I. Her beytinin kendi arasında kafiyeli olması (aa, bb, cc...) yazma kolaylığı sağlar.
II. Divan edebiyatında beyit sayısı bakımından en uzun nazım şeklidir.
III. Klasik edebiyatta günümüzdeki roman ve hikâyenin işlevini üstlenmiştir.
Yukarıda özellikleri verilen divan edebiyatı nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Aşağ��da divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekilleri ve bu nazım şekillerinin belirleyici özellikleri verilmiştir. Bu nazım şekillerini kendilerine ait özelliklerle doğru biçimde eşleştiriniz.
Click a left item, then click its matching right item
Items
Matches
Bâkî’ye ait aşağıdaki beyit verilmiştir:
*Kadrini seng-i musallâda bilip ey Bâkî*
*Durup el bağlayalar karşına y��ran saf saf*
Bu beyitle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Fuzûlî'ye ait bir gazelden alınan aşağıdaki beyitlerin, divan edebiyatı şiir yapısı göz önünde bulundurularak baştan sona doğru (matla - ara beyit - makta) anlamlı ve kurallı bir biçimde sıralanışı nasıl olmalıdır?
Drag items to arrange them in the correct order
Aşağıdaki sol grupta verilen beyitleri, sağ grupta yer alan ait oldukları divan edebiyatı nazım şekilleriyle eşleştiriniz.
Click a left item, then click its matching right item
Items
Yük elinden anın katı zâr u zâr
Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı
Kim bu denlü dutuşan odlara kılmaz çâre su
Sâfî suyu her kimse içer, bulsa bulandır
Matches
Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinden biridir. Bir gazelin her dizesine, kullanılan aruz kalıbına uygun kısa bir dize (ziyade) eklenmesiyle oluşturulur. Şiirde bir uzun, bir kısa dize ardışık olarak sıralanır.
Bu özellikleriyle tanınan divan edebiyatı nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Fuzûlî'nin ünlü 'Su Kasidesi'nden alınan aşağıdaki beyitlerin, kasidenin yapısal ��zellikleri (matla, ara beyit, makta) ve kafiye düzeni dikkate alınarak baştan sona doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?
Drag items to arrange them in the correct order
Divan edebiyatından alınan aşağıdaki iki beyit yapısal ve içeriksel özellikleri bakımından incelenmiştir:
I. Beyit
*Süzme çeşmin gelmesin müjgan müjgan üstüne*
*Urma zahm-ı sineme peykan peykan üstüne*
II. Beyit
*Minnet hudâya devlet-i dünyâ fenâ bulur*
*Bâkî kalır sahîfe-i âlemde adımız*
Bu beyitlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Divan edebiyatında gazel ve kaside gibi nazım şekillerinin ilk beytine "matla" adı verilir. Matla beytinin en belirgin özelliği, dizelerinin kendi arasında kafiyeli (aa) olmasıdır.
Buna göre, aşağıdaki beyitlerden hangisi bir gazel veya kasidenin matla beyti olabilir?
Mey süzülmüş şîşeden ruhsâr-ı âl olmuş sana
Mübtelâ-yı gama sor kim geceler kaç sâat
Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş
Kılma dermân kim helâkim zehri dermânındadır
Bâkî kalır sahîfe-i âlemde adımız
Nedîm'e ait aşağıdaki beyitler, divan şiirinin yapısal özellikleri (matla, ara beyitler, makta) ve anlam bütünlüğü göz önünde bulundurularak anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde baştan sona doğru nasıl sıralanmalıdır?
Drag items to arrange them in the correct order
Fuzûlî'ye ait bir gazelden alınan aşağıdaki beyitlerin, gazelin yapı özellikleri (matla, makta ve ara beyit) dikkate alınarak baştan sona doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?
Drag items to arrange them in the correct order
Aşağıda Divan edebiyatından alınan üç farklı beyit verilmiştir:
I.
*Cânı kim cânânı içün sevse cânânın sever*
*Cânı içün kim ki cânânın sever cânın sever*
II.
*Fuzûlî rind-i şeydâdur hemîşe halka rüsvâdur*
*Sorun kim bu ne sevdâdur bu sevdâdan usanmaz mı*
III.
*Bir eşek var idi zaîf ü nizâr*
*Yük elinden katı şikeste vü zâr*
Bu beyitlerin yapısal ve içerik özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Aşağıda Divan edebiyatından alınan bazı beyitler ve bu beyitlerin yapısal/içeriksel özellikleri verilmiştir. Bu beyitleri ait oldukları nazım şekilleriyle eşleştiriniz.
Click a left item, then click its matching right item
Items
(Aşk acısını lirik bir edayla ele alan, ilk beyti kendi arasında kafiyeli olan beyit)
(Alegorik-didaktik bir hikâyeyi konu edinen ve her beyti kendi arasında kafiyeli olan beyit)
(Bahar tasviriyle [nesib] başlayan, din veya devlet büyüklerini övmek amac��yla yazılan uzun şiirin ilk beyti)
(Kafiye düzeni xa olan, mahlassız ve genellikle toplumsal-ahlaki eleştiri barındıran beyit)
Matches
Divan edebiyatında gazel ve kaside gibi nazım şekillerinin ilk beytine "matla" adı verilir. Matla beytinin en belirgin yapısal özelliği, dizelerinin kendi arasında kafiyeli (aa) olmasıdır.
Buna göre, aşağıdaki beyitlerden hangisi bir gazelin matla beyti olabilir?
Bâd-ı hazân varakları döktü çenârdan
Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş
Bir sengine yek-pâre Acem mülkü fedâdır
Bâkî kalır sahîfe-i âlemde adımız
Yani ki çok belâlara kıl mübtelâ beni
Aşağıda Divan edebiyatından alınan bazı beyitler ve ait oldukları nazım şekilleri verilmiştir. Bu beyitleri, kafiye düzeni, yapısal özellikleri ve içerikleri göz önünde bulundurularak ait oldukları nazım şekilleriyle eşleştiriniz.
Click a left item, then click its matching right item
Items
Hükm-i kazâya zerre kadar yok inâdımız
Yük elinden anın katı bîzâr
Kim bu denlü dutuşan odlara kılmaz çâre su
İltifatı bu sözde zâhirdir
Matches