Tüm alıştırma soruları

2563 soru

Soru 2061Soru

Bir eserin kalıcı olması, yalnızca yazarın işlediği konunun ilgi çekiciliğine değil, o konuyu okura aktarış biçimine de bağlıdır.

Bu cümleyle anlamca en yakın olan cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir yapıtın geleceğe taşınabilmesi, ele alınan temanın çekiciliği kadar yazarın onu sunuş tarzına da bağlıdır.

Cevap

Bir yapıtın geleceğe taşınabilmesi, ele alınan temanın çekiciliği kadar yazarın onu sunuş tarzına da bağlıdır.
Doğru olan seçenek, öncül cümledeki tüm anlam unsurlarını eş anlamlı ve yakın anlamlı sözcüklerle eksiksiz biçimde karşılamaktadır. Öncüldeki 'kalıcı olmak' kavramı 'geleceğe taşınabilmek' ile; 'konu' kavramı 'tema' ile; 'aktarış biçimi' kavramı ise 'sunuş tarzı' ile eşleşmiştir. Ayrıca 'yalnızca... değil, ... de bağlıdır' yapısıyla kurulan çoklu koşul ilişkisi, bu seçenekteki 'kadar... da bağlıdır' yapısıyla tam bir anlam eşdeğerliği sağlayacak şekilde korunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümlenin temel yargılarını ve aralarındaki anlam ilişkisini belirlemek.
Cümle, bir eserin kalıcı olmasını iki şarta bağlamaktadır: Konunun ilgi çekici olması (içerik) ve konunun okura aktarılış biçimi (üslup).
Yakın anlamlı cümleyi bulabilmek için temel yargıların ve bu yargıların birbirleriyle olan ilişkisinin eksiksiz tespit edilmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki anahtar sözcüklerin öncüldeki sözcüklerle olan eş anlamlılık ve yakın anlamlılık durumunu kontrol etmek.
'Kalıcı olmak' ifadesinin 'geleceğe taşınmak', 'konu' ifadesinin 'tema', 'aktarış biçimi' ifadesinin de 'sunuş tarzı' ile anlamca eşleştiği saptanır.
Cümle eşleştirme sorularında aynı anlamı farklı sözcük dağarcığıyla karşılayan ifadeleri bulmak temel çözüm yoludur.
3
Eksik yargı barındıran veya anlam ilişkisini (amaç-sonuç, neden-sonuç vb.) saptıran çeldiricileri elemek.
Sadece içeriğe ya da sadece üsluba odaklanan seçenekler ile ilişkiyi amaç-sonuç olarak sunan seçenekler elenerek doğru cevaba ulaşılır.
Öncüldeki 'yalnızca o değil, bu da' kalıbı her iki unsurun da eşit derecede gerekli olduğunu belirtmektedir.

Anahtar Kavram

Yakın Anlamlı Cümleler (Cümle Eşleştirme)
Soru 2062Soru

Bir yazılım şirketinde çalışan Arge, Finans, İnsan Kaynakları, Pazarlama, Satış ve Tasarım departmanları gün içinde sırayla birer sunum yapacaktır. Departmanların sunum sıralarına ilişkin bazı bilgiler şu şekildedir:

* Arge sunumu, Finans sunumundan hemen sonra yapılacaktır.
* İnsan Kaynakları sunumu ile Satış sunumu arasında tam olarak iki sunum yapılacaktır.
* Tasarım sunumu, Pazarlama sunumundan önce yapılacaktır ancak ilk sırada değildir.
* Pazarlama sunumu son sırada yapılmamıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pazarlama sunumu, Tasarım sunumundan hemen sonra yapılmıştır.

Cevap

Pazarlama sunumunun Tasarım sunumundan hemen sonra yapılması kesinlikle doğrudur.
Dört farklı geçerli senaryonun tamamında Tasarım sunumunu takip eden sunum Pazarlama sunumudur. Bu nedenle Pazarlama sunumunun Tasarım sunumundan hemen sonra yapıldığı yargısı her koşulda geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri sembolleştirme ve temel tablo yapısını kurma
Değişkenler: Arge (A), Finans (F), İnsan Kaynakları (İ), Pazarlama (P), Satış (S), Tasarım (T). Sunum sıraları: 1, 2, 3, 4, 5, 6.
Sıralama probleminde verileri doğru yerleştirebilmek için 6 sıralık bir şema oluşturulmalıdır.
2
Koşulları formüle etme
1) F'den hemen sonra A sunumu yapılacaktır: [FA] bloku.
2) İ ile S arasında tam iki sunum yapılacaktır: İ _ _ S veya S _ _ İ.
3) T, P'den önce yapılacaktır (T < P) ancak T, 1. sırada olamaz (T != 1).
4) P, 6. sırada olamaz (P != 6).
Öncüller arasındaki ilişkileri ve kısıtlamaları netleştirmek.
3
İ/S bloklarının olası konumlarını analiz etme
İ/S çifti arasındaki mesafe göz önüne alındığında olası yerleşimler 1-4 ya da 3-6 konumlarıdır. Eğer 2-5 konumuna yerleştirilselerdi, geriye kalan 1, 3, 4, 6 konumlarında [FA] blokunun sığabileceği tek yer 3-4 olurdu. Bu durumda boş kalan 1 ve 6 konumlarına sırasıyla T ve P gelmek zorunda kalırdı (T=1, P=6). Ancak bu durum T != 1 ve P != 6 kısıtlamalarıyla çelişir.
En büyük k��sıtlamaya sahip İ/S çiftini yerleştirerek çelişkili durumları elemek.
4
Geçerli tüm senaryoları belirleme ve sonuçları değerlendirme
Elde edilen 4 geçerli sıralama şunlardır:
Senaryo 1: İ - T - P - S - F - A
Senaryo 2: S - T - P - İ - F - A
Senaryo 3: F - A - İ - T - P - S
Senaryo 4: F - A - S - T - P - İ
Tüm bu senaryolarda Tasarım ve Pazarlama (T ve P) her zaman yan yanadır (2-3 veya 4-5) ve T, P'den hemen öncedir.
Seçeneklerdeki ifadelerin tüm durumlarda geçerli olup olmadığını doğrulamak.

Anahtar Kavram

Sözel Mantık Sıralama Problemlerinde Kısıtlayıcı Öncüllerle Olası Durumları Analiz Etme
Soru 2063Soru

Koordinat düzleminde köşelerinin koordinatları A(1,2)A(1, 2), B(3,2)B(3, 2), C(3,4)C(3, 4), D(2,4)D(2, 4), E(2,3)E(2, 3) ve F(1,3)F(1, 3) olan kapalı bir geometrik şekil yer almaktadır.

Bu şekle sırasıyla aşağıdaki dönüşümler uygulanıyor:
1. Adım: Şekil, x=2x = 2 doğrusuna göre yansıtılıyor.
2. Adım: Yansıtma sonucu elde edilen şekil, (2,2)(2, 2) noktası etrafında saat yönünün tersine 9090^\circ döndürülüyor.

Buna göre, son durumda elde edilen şeklin köşe noktalarından biri aşağıdakilerden hangisi olamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (0,3)(0, 3)

Cevap

Koordinatı (0,3)(0, 3) olan nokta
Verilen iki adımlı dönüşüm sırasıyla uygulandığında oluşan son köşe koordinatları (2,3)(2, 3), (2,1)(2, 1), (0,1)(0, 1), (0,2)(0, 2), (1,2)(1, 2) ve (1,3)(1, 3) şeklindedir. Seçenekler incelendiğinde, koordinatı (0,3)(0, 3) olan noktanın bu köşeler arasında yer almadığı görülür. Bu hatalı nokta, birinci adımdaki yansıma dönüşümü yapılmadan doğrudan döndürme işlemi yapıldığında elde edilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Orijinal şeklin köşe noktalarını x=2x = 2 doğrusuna göre yansıtın.
Yansıma sonrası koordinatlar A(3,2)A'(3, 2), B(1,2)B'(1, 2), C(1,4)C'(1, 4), D(2,4)D'(2, 4), E(2,3)E'(2, 3) ve F(3,3)F'(3, 3) olur.
Dikey x=ax = a doğrusuna göre yansıtma kuralı (x,y)(2ax,y)(x, y) \rightarrow (2a - x, y) şeklindedir. Burada a=2a = 2 olduğundan kural (4x,y)(4 - x, y) olur.
2
Elde edilen A,B,C,D,E,FA', B', C', D', E', F' noktalarını (2,2)(2, 2) noktası etrafında saat yönünün tersine 9090^\circ döndürün.
Döndürme sonrası yeni köşe noktaları A(2,3)A''(2, 3), B(2,1)B''(2, 1), C(0,1)C''(0, 1), D(0,2)D''(0, 2), E(1,2)E''(1, 2) ve F(1,3)F''(1, 3) olarak bulunur.
Bir (x,y)(x, y) noktasının P(x0,y0)P(x_0, y_0) etrafında saat yönünün tersine 9090^\circ döndürülmesiyle (x0(yy0),y0+(xx0))(x_0 - (y - y_0), y_0 + (x - x_0)) noktası elde edilir. P(2,2)P(2, 2) için bu kural (4y,x)(4 - y, x) halini alır.
3
Elde edilen nihai köşe noktaları kümesini seçeneklerle karşılaştırın.
(0,3)(0, 3) koordinatının son köşe noktaları arasında yer almadığı görülür.
Seçeneklerdeki diğer tüm koordinatlar (BB, CC, DD, EE) son köşe kümesinde bulunurken, koordinatı (0,3)(0, 3) olan nokta bu kümenin dışındadır.

Anahtar Kavram

Koordinat düzleminde doğruya göre yansıma ve belirli bir nokta etrafında döndürme işlemleri.

İpuçları

1
Şeklin her bir köşe noktasını tek tek ele alıp sırasıyla dönüşümleri uygulayın. İlk olarak x=2x = 2 dikey doğrusuna göre mesafeleri koruyarak yansıtma yapın.
2
Bir (x,y)(x, y) noktasını (2,2)(2, 2) noktası etrafında saat yönünün tersine 9090^\circ döndürmek için, noktayı önce (2,2)(2, 2) orijin olacak şekilde öteleyin, (yyeni,xyeni)(-y_{yeni}, x_{yeni}) dönüşümünü uygulayıp tekrar geri öteleyin. Bu size (4y,x)(4-y, x) koordinatını verir.
3
Örneğin C(3,4)C(3, 4) noktası x=2x=2 doğrusuna göre yansıtıldığında C(1,4)C'(1, 4) olur. Bu noktayı (2,2)(2, 2) etrafında saat yönünün tersine 9090^\circ döndürdüğünüzde koordinatları (44,1)=(0,1)(4-4, 1) = (0, 1) olur. Bu şekilde tüm köşeleri deneyin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda şeklin yansıma doğrusunu y=xy = x olarak belirleyip döndürme açısını saat yönünde 180180^\circ yaparak pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel formüller yerine bir milimetrik kağıt veya koordinat düzlemi çizerek L şeklindeki cismi görsel olarak yansıtabilir ve ardından (2,2)(2, 2) merkezine bir pergel yerleştirip saat yönünün tersine çeyrek tur döndürerek yeni konumunu doğrudan çizebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 2064Soru

I. Bu kimyasal tepkime sırasında üretilen ışık enerjisi, neredeyse hiç ısı yaymadığı için "soğuk ışık" olarak adlandırılır.
II. Biyolüminesans, bazı canlıların kimyasal reaksiyonlar yoluyla kendi ışıklarını üretebilme yeteneğidir.
III. Canlılar bu soğuk ışığı genellikle avlarını çekmek, eş bulmak veya düşmanlarını şaşırtarak onlardan kaçmak amacıyla kullanırlar.
IV. Doğadaki bu ışıltılı iletişim biçimi, özellikle güneş ışığının ulaşamadığı derin deniz ekosistemlerinde hayati bir rol oynar.
V. Işığın üretimi, canlı bünyesindeki "lüsiferin" adlı pigmentin, lüsiferaz enziminin yardımıyla oksijenle reaksiyona girmesiyle gerçekleşir.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan üçüncü olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

I numaralı cümle baştan üçüncü sıradadır.
Paragrafın doğru sıralaması II - V - I - III - IV şeklindedir. II numaralı giriş cümlesinin ardından gelen lüsiferin/lüsiferaz reaksiyonu (V), bu reaksiyonun kimyasal tepkime olarak nitelenmesi (I), oluşan soğuk ışığın işlevi (III) ve bu durumun derin denizlerdeki iletişim rolü (IV) sırasıyla bağlamı oluşturur. Bu durumda baştan üçüncü sırada I numaralı cümle yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Giriş cümlesinin belirlenmesi
II numaralı cümle giriş cümlesidir.
Biyolüminesans kavramının tanımı yapılarak konuya bağımsız bir şekilde giriş yapılmıştır.
2
Giriş cümlesini takip eden cümlenin bulunması
V numaralı cümle ikinci sırada yer alır.
II numaralı cümledeki 'kimyasal reaksiyonlar yoluyla kendi ışıklarını üretebilme' ifadesini açıklamak üzere ışığın üretim aşamaları anlatılmıştır.
3
Üçüncü cümlenin belirlenmesi
I numaralı cümle üçüncü sırada yer alır.
V numaralı cümledeki 'oksijenle reaksiyona girmesi' (kimyasal tepkime) ifadesine atıfta bulunularak 'Bu kimyasal tepkime...' ifadesiyle bağlantı kurulmuştur.
4
Dördüncü ve beşinci cümlelerin yerleştirilmesi
III numaralı cümle dördüncü, IV numaralı cümle ise beşinci sırada yer alır.
I numaralı cümlede tanıtılan 'soğuk ışık' kavramının kullanım amaçları III numaralı cümlede anlatılmış, bu kullanım biçimleri genel bir yargıyla IV numaralı cümlede sonuçlandırılmıştır.

Anahtar Kavram

Paragraf oluşturma sorularında cümleler arasındaki anlam akışı ve dil bilgisi bağlantıları (anahtar sözcükler, zamirler, bağlaçlar) takip edilerek mantıksal bir sıra oluşturulur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2065Soru

Bir babanın bugünkü yaşı, oğlunun bugünkü yaşının 33 katından 22 fazladır. 88 yıl sonra babanın yaşı, oğlunun yaşının 22 katından 1212 fazla olacaktır.

Buna göre, babanın bugünkü yaşı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 56

Cevap

Babanın bugünkü yaşı 56'dır.
Oğlunun bugünkü yaşına xx dendiğinde babanın yaşı 3x+23x + 2 olur. 8 yıl sonra oğul x+8x + 8, baba 3x+103x + 10 yaşında olacaktır. Verilen 3x+10=2(x+8)+123x + 10 = 2(x + 8) + 12 denklemi çözüldüğünde x=18x = 18 bulunur. Buradan babanın bugünkü yaşı 3(18)+2=563(18) + 2 = 56 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Oğlunun bugünkü yaşına xx denilerek babanın bugünkü yaşı cinsinden ifade edilir.
Oğlunun yaşı xx ise babanın yaşı 3x+23x + 2 olur.
Babanın yaşının oğlunun yaşının 3 katından 2 fazla olduğu belirtilmiştir.
2
8 yıl sonraki yaşlar belirlenir.
8 yıl sonra oğul x+8x + 8, baba ise (3x+2)+8=3x+10(3x + 2) + 8 = 3x + 10 yaşında olur.
Zaman geçtikçe gruptaki her bireyin yaşı geçen yıl sayısı kadar artar.
3
8 yıl sonraki yaş ilişkisini gösteren denklem kurulur ve çözülür.
3x+10=2(x+8)+123x + 10 = 2(x + 8) + 12 denklemi çözülerek x=18x = 18 bulunur.
Babanın 8 yıl sonraki yaşının, oğlunun yaşının 2 katından 12 fazla olacağı bilgisi kullanılmıştır.
4
Bulunan xx değeri kullanılarak babanın bugünkü yaşı hesaplanır.
3(18)+2=563(18) + 2 = 56 olarak bulunur.
Babanın bugünkü yaşı 3x+23x + 2 olarak tanımlanmıştı.

Anahtar Kavram

Yaş problemlerinde zaman geçişinin tüm kişilere eşit uygulanması ve denklem kurma kuralları.
Soru 2066Soru

Alp, Burak, Cemre ve Deniz adlı dört şef; fıstık, ceviz, fındık ve badem malzemelerini kullanarak baklava, künefe, kadayıf ve güllaç tatlılarını hazırlamışlardır. Her bir şef farklı bir tatlı hazırlamış ve her tatlıda farklı bir malzeme kullanılmıştır. Şeflerin hazırladıkları tatlılar ve kullandıkları malzemelere ilişkin bilgiler şu şekildedir:

* Cemre'nin hazırladığı tatlıda fındık kullanılmıştır.
* Baklava ve künefe tatlılarında fındık veya ceviz kullanılmamıştır.
* Alp, baklava hazırlamamıştır.
* Deniz, fıstık kullanılan bir tatlı hazırlamıştır.
* Burak, güllaç hazırlamıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alp, badem kullanarak künefe hazırlamıştır.

Cevap

Alp, badem kullanarak künefe hazırlamıştır.
Eşleştirme tablosu oluşturulduğunda şeflerin hazırladığı tatlılar ve kullandıkları malzemeler şu şekildedir: Alp künefe (badem), Burak güllaç (ceviz), Cemre kadayıf (fındık), Deniz baklava (fıstık). Bu durumda Alp'in badem kullanarak künefe hazırladığı ifadesi kesinlikle doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Malzeme ve tatlı eşleştirmesini başlatmak üzere kısıtlamaları gruplandırın.
Baklava ve künefe tatlılarında fındık veya ceviz kullanılmadığına göre, bu iki tatlıda fıstık veya badem kullanılmalıdır. Dolayısıyla kadayıf ve güllaç tatlılarında fındık veya ceviz kullanılmalıdır.
Soruda verilen olumsuz kısıtlamalar, malzemelerin tatlılara dağılımını ikişerli gruplara ayırmamızı sağlar.
2
Cemre ve Burak'ın hazırladığı tatlılar ile malzemeleri eşleştirin.
Cemre'nin tatlısında fındık kullanılmıştır (kadayıf veya güllaç). Burak ise güllaç hazırlamıştır. Güllaç ve kadayıf tatlılarında fındık ve ceviz kullanıldığına ve Cemre fındık kullandığına göre, Burak'ın hazırladığı güllaçta ceviz kullanılmıştır. Böylece Cemre'nin fındıklı kadayıfı hazırladığı kesinleşir.
Kişilerin hazırladığı tatlılar ve malzemeler arasındaki çelişkileri çözerek kesin eşleştirmelere ulaşmak gerekir.
3
Geriye kalan şeflerin (Alp ve Deniz) tatlı ve malzemelerini belirleyin.
Geriye kalan tatlılar baklava ve künefe; malzemeler ise fıstık ve bademdir. Deniz fıstıklı bir tatlı hazırladığına göre, Alp bademli bir tatlı hazırlamıştır. Alp baklava hazırlamadığına göre bademli künefeyi hazırlamıştır. Deniz ise fıstıklı baklavayı hazırlamıştır.
Tüm değişkenler yerleştirildiğinde boşta kalan şef, tatlı ve malzeme eşleşmesi tek bir olasılığa düşer.

Anahtar Kavram

Öncüllerden yola çıkarak çoklu kategorileri (şef, tatlı, malzeme) birbiriyle çelişmeyecek şekilde eşleştirme mantığı.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 2067Soru

Bir kütüphanede çalışan Kübra, Leyla ve Merve adındaki üç kütüphaneci; Roman, Şiir ve Tarih kategorilerindeki kitapları raflara dizmektedir. Her bir kütüphaneci yalnızca bir kategoriyle ilgilenmiştir. Bu kişilerin ilgilendikleri kategorilerle ilgili bilinenler şunlardır:

* Merve, Tarih kategorisindeki kitapları dizmemiştir.
* Kübra, Şiir kategorisindeki kitapları dizmiştir.

Buna göre, Leyla hangi kategorideki kitapları dizmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarih

Cevap

Tarih
Kübra'nın şiir kitaplarını dizdiği bilinmektedir. Geriye roman ve tarih kitapları kalmaktadır. Merve tarih kitaplarını dizmediği için zorunlu olarak roman kitaplarını dizmiştir. Bu durumda geriye kalan tek kategori olan tarih kitaplarını Leyla dizmiştir. Dolayısıyla doğru yanıt tarih olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kübra'nın dizdiği kategoriyi belirlemek.
Kübra'nın Şiir kategorisindeki kitapları dizdiği öncüllerde kesin olarak verilmiştir.
Kesin verileri tabloya yerleştirerek diğer değişkenleri sınırlandırmak.
2
Merve'nin dizdiği kategoriyi bulmak.
Geriye Roman ve Tarih kategorileri kalmıştır. Merve Tarih kategorisini dizmediğine göre Roman kategorisini dizmelidir.
Olumsuz öncülü (dizmemiştir) kullanarak kalan seçenekler arasından eşleştirme yapmak.
3
Leyla'nın dizdiği kategoriyi bulmak.
Kübra Şiir, Merve Roman dizdiğine göre, Leyla'ya kalan tek kategori Tarih olmaktadır.
Kalan son kişi ile kalan son kategoriyi eşleştirmek.

Anahtar Kavram

Sözel Mantık Eşleştirme Problemleri

İpuçları

1
Sorudaki kesin bilgi olan Kübra'nın şiir dizdiği durumundan yola çıkın.
2
Kübra şiir dizdiğine göre, Merve ve Leyla için sadece roman ve tarih kategorileri kalır.
3
Merve tarih dizmediğine göre roman dizmek zorundadır, bu durumda Leyla'ya hangi kategorinin kaldığını bulun.

Daha Fazla Pratik

Benzer üçlü eşleştirme sorularında her zaman önce kesin verilen bilgiyi yerleştirip ardından olumsuz öncüller yardımıyla kalan seçenekleri eleyiniz.

Alternatif Yöntem

Kişiler (Kübra, Leyla, Merve) ve kategoriler (Roman, Şiir, Tarih) için basit bir eşleştirme tablosu oluşturarak verilen bilgileri tabloya tik/çarpı atarak işleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 2068Soru

Bir ��irkette çalışan Ayça, Burak, Ceren ve Davut adlı kişilerin meslekleri mühendis, mimar ve tasarımcıdır. Bu kişilerin çalıştıkları şehirler ise Ankara, İstanbul ve İzmir'dir. Her bir ki��inin mesleği ve çalıştığı şehir tektir. Bu kişilerin meslekleri ve çalıştıkları şehirlere ilişkin diğer bilgiler şu şekildedir:

* Tasarımcı olan tek kişi İzmir'de çalışmaktadır.
* Ceren ve Davut aynı şehirde çalışmaktadır, ancak meslekleri farklıdır.
* Ayça, Ankara'da çalışmaktadır ve mimardır.
* Mühendis olan iki kişiden biri İstanbul'da çalışmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Burak mühendistir.

Cevap

Burak mühendistir.
Verilen öncüller analiz edildiğinde, Ceren ve Davut'un İstanbul'da çalışmaları durumunda her ikisinin de mühendis olmak zorunda kalacağı ve bunun da mesleklerinin farklı olması kuralıyla çelişeceği görülür. Bu nedenle Ceren ve Davut İzmir'de çalışmaktadır. Ayça Ankara'da olduğuna göre Burak kesinlikle İstanbul'da çalışmaktadır. İstanbul'da çalışan mühendis kuralı gereği Burak'ın mesleği mühendistir. Dolayısıyla Burak'ın mühendis olduğu ifadesi kesinlikle doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen temel değişkenleri ve kısıtlamaları belirlemek.
Kişiler: Ayça, Burak, Ceren, Davut. Şehirler: Ankara, İstanbul, İzmir. Meslekler: Mühendis (2 kişi), Mimar (1 kişi), Tasarımcı (1 kişi).
Öncüllerdeki meslek ve kişi dağılımlarını doğru bir şekilde sınıflandırmak çözüme ulaşmanın ilk adımıdır.
2
Ayça'nın bilgilerini tabloya yerleştirmek ve Ceren ile Davut'un şehir olasılıklarını değerlendirmek.
Ayça Ankara'da çalışmaktadır ve mimardır. Ceren ve Davut aynı şehirde çalıştığına göre bu şehir Ankara olamaz. Geriye kalan şehirlerden İstanbul veya İzmir olmalıdır.
Ayça'nın yeri kesin olduğu için diğer kişilerin konumlarını sınırlandırabiliriz.
3
Ceren ve Davut'un İstanbul'da çalışma olasılığını sınamak.
Eğer Ceren ve Davut İstanbul'da çalışsaydı, meslekleri farklı olmak zorundaydı. Tasarımcı olan tek kişi İzmir'de çalıştığından ve mimar Ayça olduğundan, bu ikisinin de mühendis olması gerekirdi. Ancak bu durum mesleklerinin farklı olması kuralıyla çelişir. Dolayısıyla Ceren ve Davut İstanbul'da çalışamaz, İzmir'de çalışmalıdırlar.
Çelişki yöntemiyle Ceren ve Davut'un kesin olarak İzmir'de çalıştıklarını saptamak gerekir.
4
Burak'ın yerini ve mesleğini belirlemek.
Ceren ve Davut İzmir'de, Ayça ise Ankara'da çalıştığına göre, kalan tek kişi olan Burak kesinlikle İstanbul'da çalışmaktadır. Mühendis olan iki kişiden biri İstanbul'da çalıştığına göre, Burak kesinlikle mühendistir.
Kalan değişkenleri yerleştirerek kesin doğru olan seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Çok değişkenli sözel mantık kurgularında değişkenler arası çelişkileri eleyerek kesin durumları saptama.
Soru 2069Soru

Bir şirkette çalışan Arda, Banu, Ceren, Demir ve Elif adlı beş mühendis; Yapay Zeka, Siber Güvenlik ve Bulut Bilişim projelerinde görev alacaktır. Her bir mühendis sadece bir projede görev alacaktır.

Projeler ve mühendislerin görev dağılımlarıyla ilgili şunlar bilinmektedir:
- Her projede en az bir mühendis görev almaktadır.
- Yapay Zeka projesinde sadece bir mühendis görev almaktadır.
- Siber Güvenlik ve Bulut Bilişim projelerinde eşit sayıda mühendis görev almaktadır.
- Ceren ve Demir aynı projede görev almaktadır.
- Arda, Bulut Bilişim projesinde görev almamaktadır.
- Banu ve Elif farklı projelerde görev almaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arda, Siber Güvenlik projesinde görev almaktadır.

Cevap

Arda'nın Siber Güvenlik projesinde görev alması kesinlikle doğrudur.
Kurallar analiz edildiğinde Ceren ve Demir'in Bulut Bilişim projesinde olduğu kesinleşir. Geriye kalan projelerden Yapay Zeka'da Banu veya Elif'ten sadece biri çalışabilir. Bu durumda her iki alternatif senaryoda da Arda'nın Siber Güvenlik projesinde yer alması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Projelerin kontenjanlarını belirleme
Toplam 5 mühendis bulunmaktadır. Yapay Zeka projesinde 1 kişi, Siber Güvenlik projesinde 2 kişi ve Bulut Bilişim projesinde 2 kişi görev almalıdır.
Her projede en az bir kişi olması, Yapay Zeka'da tam olarak 1 kişi olması ve diğer iki projenin eşit sayıda kişiye sahip olması kuralı bunu gerektirir.
2
Ceren ve Demir'in konumunu analiz etme
Ceren ve Demir aynı projede olduğundan, bu proje 2 kişilik kontenjana sahip olan Siber Güvenlik veya Bulut Bilişim olmalıdır.
Yapay Zeka projesinin kontenjanı 1 kişi olduğundan Ceren ve Demir buraya yerleştirilemez.
3
Ceren ve Demir'in Siber Güvenlik'te olduğu varsayımını test etme
Bu varsayımda Siber Güvenlik projesi dolar (Ceren ve Demir). Bulut Bilişim'de çalışamayan Arda, Yapay Zeka'ya yerleşir. Geriye kalan Banu ve Elif ise Bulut Bilişim'de kalır. Ancak bu durum Banu ve Elif'in farklı projelerde olması kuralını ihlal ettiği için bu varsayım geçersizdir.
Tüm kuralların aynı anda sağlanıp sağlanmadığını kontrol etmek amacıyla varsayımda bulunulmuştur.
4
Ceren ve Demir'i Bulut Bilişim'e yerleştirme
Ceren ve Demir Bulut Bilişim projesine yerleşir. Geriye kalan Arda, Yapay Zeka (1 kişilik) ve Siber Güvenlik (2 kişilik) projelerine dağıtılacaktır.
Siber Güvenlik varsayımı elendiği için Ceren ve Demir kesinlikle Bulut Bilişim'dedir.
5
Kalan mühendisleri yerleştirme ve alternatif tabloları oluşturma
Banu ve Elif farklı projelerde olacağından, biri Yapay Zeka'da diğeri Siber Güvenlik'tedir. Boşta kalan Arda ise kesinlikle Siber Güvenlik projesine yerleşir.
Banu ve Elif'in farklı projelerde olma zorunluluğu nedeniyle boşta kalan Arda'nın yerleşebileceği tek yer Siber Güvenlik kalır.

Anahtar Kavram

Miktar sınırlamaları ve alternatif olasılık tablolarının oluşturulması

İpuçları

1
Toplam mühendis sayısını (5) ve her projedeki kontenjanları belirleyerek işe başlayın.
2
Ceren ve Demir'in aynı projede yer almasının diğer kişilerin yerleşimini nasıl etkilediğini varsayımsal olarak test edin.
3
Ceren ve Demir'in Siber Güvenlik'te olduğu durumu denediğinizde Banu ve Elif'in aynı projeye düştüğünü göreceksiniz. Bu durum kurallara aykırıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 2 veya 3 alternatife sahip gruplandırma soruları çözerek olasılık tabloları kurma becerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Seçeneklerden giderek eleme yapabilirsiniz. Örneğin, Arda Yapay Zeka projesinde olsaydı, geriye kalan Banu ve Elif aynı projeye kalırdı ve bu kural ihlali yaratırdı diyerek seçenekleri eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2070Soru

Bir havaalanına iniş yapacak olan Albatros, Doğan, Fırtına, Kartal, Şahin ve Şimşek adlı altı uçağın iniş sıralarıyla (11'den 66'ya kadar) ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Şahin, Albatros'tan hemen sonra iniş yapmıştır.
* Doğan ve Kartal'ın iniş sıraları arasında tam iki uçak iniş yapmıştır.
* Fırtına, Şimşek'ten daha önce iniş yapmıştır.
* Eğer Doğan 11. sırada iniş yapmışsa, Fırtına 22. sırada iniş yapmıştır.

Buna göre, Albatros'un 33. sırada iniş yaptığı biliniyorsa, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: F��rtına, 11. sırada iniş yapmıştır.

Cevap

Fırtına, 11. sırada iniş yapmıştır.
Albatros'un 33. sırada olduğu durumda Şahin 44. sıradadır. Doğan ve Kartal aralarında iki uçak olacak şekilde yalnızca 22. ve 55. sıralara yerleşebilir. Bu durumda geriye kalan 11. ve 66. sıralara Fırtına ve Şimşek yerleşir. Fırtına, Şimşek'ten önce iniş yaptığı için Fırtına'nın 11. sırada iniş yaptığı kesinlikle doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Albatros'un 33. sırada iniş yaptığı bilgisinden yola çıkarak Şahin'in sırasını belirlemek.
Şahin, Albatros'tan hemen sonra iniş yaptığı için Şahin 44. sırada iniş yapmıştır.
Ardışıklık belirten kural gereğince elemanların konumları birbirine bağlıdır.
2
Doğan ve Kartal'ın yerleşebilece��i olası sıraları incelemek.
Geriye kalan boş sıralar 1.1., 2.2., 5.5. ve 6.6.'dır. Doğan ve Kartal'ın arasında tam iki uçak olması gerektiğinden, bu uçaklar ancak 22. ve 55. sıralara yerleşebilir (aralarındaki 33. ve 44. sıralar Albatros ve Şahin ile doludur).
Aralarında iki uçak bulunma kısıtını sağlayan tek alternatif 2.2. ve 5.5. sıralardır.
3
Kalan boşluklara Fırtına ve Şimşek'i yerleştirerek sıralamayı tamamlamak.
Geriye kalan 11. ve 66. sıralara Fırtına ve Şimşek yerleşmelidir. Fırtına, Şimşek'ten daha önce iniş yaptığı için Fırtına kesinlikle 11. sırada, Şimşek ise 66. sırada iniş yapmıştır.
Fırtına'nın Şimşek'ten önce iniş yaptığı kısıtından dolayı küçük olan sıra numarası Fırtına'ya aittir.

Anahtar Kavram

Sıralama problemlerinde kesin bilgileri yerleştirdikten sonra, kalan elemanların kısıtları sağlayan olası konumlarını belirleyerek kesin olan ve olası olan durumları ayırt etme.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2071Soru

İngiliz filozof Jeremy Bentham tarafından 18. yüzyılın sonlarında tasarlanan Panoptikon, tek bir merkezi kuledeki denetçinin dairesel biçimde sıralanmış tüm hücrelerdeki mahkumları gözlemleyebileceği bir hapishane modelidir. Bu tasarımın çekirdeğinde yatan temel felsefe, gözetlenen bireyin ne zaman izlendiğini somut olarak görememesi, dolayısıyla sürekli bir denetim altında olduğu varsayımını zihinsel olarak içselleştirmesidir. Fransız düşünür Michel Foucault, bu özgün mimari yapıyı modern iktidar mekanizmalarının ve disiplin toplumunun somut bir metaforu olarak yeniden yorumlamıştır. Foucault’ya göre Panoptikon, gücün görünmezleşerek bireyin bedeninde ve zihninde sürekli bir otokontrol mekanizması üretmesini sağlar. Modern dünyada bu yapısal mantık; fabrikalardan okullara, hastanelerden dijital izleme ağlarına kadar geniş bir alana sirayet etmiş ve bireylerin kurallara kendiliğinden boyun eğmesini kolaylaştırmıştır. Böylece görünür bir fiziksel zorlama ya da şiddet kullanılmaksızın, sürekli gözetim algısı üzerinden toplumsal düzen ve verimlilik kesintisiz biçimde sürdürülebilmektedir.

Bu parçaya göre 'Panoptikon' ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Modern devletlerin ceza infaz sistemlerinde 18. yüzyıldan itibaren en yaygın kabul gören ve uygulanan hapishane mimarisi olduğuna

Cevap

Modern devletlerin ceza infaz sistemlerinde 18. yüzyıldan itibaren en yaygın kabul gören ve uygulanan hapishane mimarisi olduğuna
Doğru yanıt olan seçenek, Panoptikon'un modern devletlerin ceza infaz sistemlerinde en yaygın kullanılan hapishane tasarımı olduğunu iddia etmektedir. Ancak parçada Panoptikon'un 18. yüzyılın sonlarında tasarlanmış bir model olduğundan ve çeşitli kurumlara yayılan mantığından söz edilse de bu mimarinin tarihteki en yaygın veya en popüler hapishane yapısı olduğuna dair hiçbir bilgiye yer verilmemiştir. Dolayısıyla bu yargı parçadan çıkarılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünü ve parçayı dikkatlice okuyarak Panoptikon'un tanımını, işlevini ve toplumsal analizlerdeki yerini tespit etmek.
Panoptikon'un Bentham tarafından tasarlanan bir hapishane modeli olduğu, bireyde sürekli denetim hissi yarattığı, Foucault tarafından modern iktidar metaforu yapıldığı ve hapishane dışındaki alanlara da sirayet ettiği bilgileri saptanır.
Yardımcı düşünce sorularında parçadaki temel yargı ve detayların doğru analiz edilmesi şıkları elemeyi kolaylaştırır.
2
Seçenekleri parçada geçen bilgilerle tek tek karşılaştırarak doğrulamak.
Toplumsal istikrarın korunması, hapishane dışı kurumlarda uygulanması, sürekli kontrol hissinin temeli oluşturması ve Foucault'nun bunu simgesel olarak kullanması seçenekleri parçayla eşleşir.
Parçada yer alan ifadelerin seçeneklerde eş anlamlı veya yakın anlamlı kelimelerle nasıl yeniden yapılandırıldığını doğrulamak gerekir.
3
Parçada bulunmayan, aşırı genelleyici veya çarpıtılmış yargıyı içeren seçeneği belirlemek.
Panoptikon'un ceza infaz sistemlerinde en yaygın kullanılan hapishane mimarisi olduğuna dair hiçbir bilgi bulunmadığı ve bu yargının parçadan çıkarılamayacağı belirlenir.
Yazarın vermediği bir genellemeye ulaşmak paragrafın yardımcı düşünceleriyle çelişir ve sorunun doğru cevabını verir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce (Olumsuz Soru Kökü)
Soru 2072Soru

I. Ancak bu durum, beynimizin göz hareketleri sırasında oluşan görüntü bulanıklığını önlemek için geliştirdiği bir savunma mekanizmasından kaynaklanır.
II. Gözlerimizi hızla bir nesneden diğerine çevirdiğimizde, hedef aldığımız ilk nesneye odaklandığımız an zaman durmuş gibi hissederiz.
III. Bu yanılsama sırasında beyin, göz hareket halindeyken oluşan boşluğu doldurmak için algılanan ilk görüntüyü geriye dönük olarak uzatır.
IV. Günlük yaşamda sıkça karşılaşılan ve bilimsel yazında "kronostazi" olarak adlandırılan bu olgu, saniyelik bir zaman kayması algısı yaratır.
V. Sonuç olarak, aslında saliseler süren bu işlem bize saatin saniyesinin normalden daha uzun sürdüğü hissini verir.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında baştan dördüncü cümle hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Sıralama anlam akışına göre yapıldığında baştan dördüncü cümle III numaralı cümle olur.
Verilen cümlelerin anlamlı ve kurallı bir paragraf oluşturacak biçimdeki doğru sıralaması II - IV - I - III - V şeklindedir. Bu dizilimde baştan dördüncü sırada III numaralı cümle yer alır. III numaralı cümle, kendisinden önce gelen I numaralı cümledeki 'savunma mekanizması' açıklamasını 'Bu yanılsama sırasında...' ifadesiyle anlamsal olarak devam ettirerek beynin çalışma şeklini detaylandırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Giriş cümlesinin belirlenmesi
II numaralı cümle herhangi bir bağlantı unsuru veya kendinden önceki cümleye atıfta bulunan bir ifade içermediği için giriş cümlesi olarak belirlenir.
Paragraf oluşturulurken ilk adım, bağımsız ve genel bir yargı içeren giriş cümlesini tespit etmektir.
2
Giriş cümlesini takip eden cümlenin bulunması
IV numaralı cümle, giriş cümlesinde bahsedilen zamanın durması hissini 'bu olgu' sıfat tamlamasıyla niteleyerek bilimsel adı olan 'kronostazi' ile tanımlar. Dolayısıyla sıralama II - IV şeklinde devam eder.
Anlamsal bağlar ve işaret sıfatları, cümlelerin birbiri ardına nasıl dizileceğini belirler.
3
Olayın nedenini ve işleyişini bildiren cümlelerin sıralanması
I numaralı cümle 'Ancak bu durum...' diyerek söz konusu olgunun beynin bir savunma mekanizması olmasından kaynaklandığını açıklar. III numaralı cümle ise 'Bu yanılsama sırasında...' ifadesiyle beynin bu mekanizmayı nasıl gerçekleştirdiğini detaylandırır. V numaralı cümle de 'Sonuç olarak...' diyerek süreci özetler ve tamamlar. Sıralama II - IV - I - III - V şeklinde kurulur.
Neden-sonuç ve süreç bildiren ifadeler mantıksal bir sıra takip etmelidir. Baştan dördüncü cümle III numaralı cümle olmalıdır.

Anahtar Kavram

Cümleler arası bağlantı ögelerini (ancak, bu durum, bu yanılsama vb.) ve mantıksal akışı takip ederek anlamlı bir paragraf oluşturma.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2073Soru

Bir güneş enerjisi santralinde üretilen elektrik, A ve B batarya gruplarında depolanmaktadır. Başlangıçta tamamen boş olan bu batarya gruplarından A'nın toplam kapasitesi, B'nin toplam kapasitesinin \%60'ıdır.

Gün içinde;
- A batarya grubunun \%50'si,
- B batarya grubunun \%80'i

dolduruluyor.

Gece ise;
- A grubunda depolanan enerjinin \%20'si,
- B grubunda depolanan enerjinin \%25'i

tüketiliyor.

Son durumda bu iki batarya grubunda kalan toplam enerji miktarı 420 MWh420\text{ MWh} olduğuna göre, B batarya grubunun toplam kapasitesi kaç MWh'tir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500

Cevap

B batarya grubunun toplam kapasitesi 500 MWh'tir.
Doğru seçenek olan 500 değeri, bataryaların kapasite ilişkisi ve şarj/tüketim adımlarının doğru şekilde denkleme dökülmesiyle elde edilir. B'nin kapasitesi 100x ise A'nın kapasitesi 60x olur. Gün içindeki şarj sonrasında A'da 30x, B'de 80x enerji bulunur. Gece tüketiminden sonra A'da 24x, B'de ise 60x enerji kalır. Toplam kalan enerji 84x = 420 MWh ise x = 5 bulunur. B'nin kapasitesi 100 * 5 = 500 MWh'tir.

Adım Adım Çözüm

1
Kapasitelerin değişkenlerle ifade edilmesi
B'nin kapasitesi 100x100x ise A'nın kapasitesi 60x60x olur.
A'nın kapasitesi B'nin kapasitesinin \%60'ı olarak verilmiştir.
2
Şarj edilen enerji miktarlarının hesaplanması
A'da depolanan enerji: 60x×0,50=30x60x \times 0,50 = 30x, B'de depolanan enerji: 100x×0,80=80x100x \times 0,80 = 80x olur.
Gün içinde A'nın \%50'sinin, B'nin ise \%80'inin doldurulduğu belirtilmiştir.
3
Tüketimden sonra kalan enerji miktarlarının hesaplanması
A'da kalan enerji: 30x×0,80=24x30x \times 0,80 = 24x, B'de kalan enerji: 80x×0,75=60x80x \times 0,75 = 60x olur.
A'daki enerjinin \%20'si tüketilirse geriye \%80'i kalır. B'deki enerjinin \%25'i tüketilirse geriye \%75'i kalır.
4
Toplam kalan enerjiden x değerinin ve B'nin kapasitesinin bulunması
Toplam kalan enerji: 24x+60x=84x24x + 60x = 84x olur. 84x=420    x=584x = 420 \implies x = 5 bulunur. Buradan B'nin kapasitesi 100×5=500 MWh100 \times 5 = 500\text{ MWh} olarak hesaplanır.
Kalan toplam enerji miktarı 420 MWh olarak verilmiştir.

Anahtar Kavram

Yüzde Problemleri

İpuçları

1
A bataryasının kapasitesine 60x, B bataryasının kapasitesine 100x diyerek çözüme başlayın.
2
Gece tüketilen enerjinin, bataryaların toplam kapasitesi üzerinden değil, gün içinde bataryalara doldurulan enerji üzerinden tüketildiğini unutmayın.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 2074Soru

Abilene Paradoksu, bir gruptaki bireylerin aslında hiçbirinin istemediği bir karar üzerinde ortaklaşa uzlaşması durumunu tanımlayan sosyal bir olgudur. Bu paradoks, grup üyelerinin çatışmadan kaçınma eğilimi ve 'grubun geri kalanının bu kararı desteklediği' yönündeki yanlış algısı nedeniyle ortaya çıkar. Bireyler, kendi kişisel tercihlerinin çoğunluğun istekleriyle çeliştiğini düşünerek sessiz kalmayı tercih ederler. Sonuçta, herkes bireysel olarak karşı olduğu hâlde, sırf uyum sağlama kaygısıyla kimsenin memnun kalmayacağı kolektif bir eylem planı yürürlüğe konur. Bu durum, organizasyonlarda açık iletişimin ve yapıcı muhalefetin teşvik edilmediği ortamlarda sıklıkla görülür ve kararların niteliğini ciddi biçimde düşürür.

Bu parçaya göre 'Abilene Paradoksu' ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireylerin karar alma süreçlerinde sorumluluktan kaçınarak nihai seçimi gruptaki uzman figürlere bırakmayı yeğlediği

Cevap

Bireylerin karar alma süreçlerinde sorumluluktan kaçınarak nihai seçimi gruptaki uzman figürlere bırakmayı yeğlediği
Parçada Abilene Paradoksu'nun ortaya çıkış gerekçesi olarak grup üyelerinin çatışmadan kaçınma eğilimi, uyum sağlama kaygısı ve diğerlerinin kararı desteklediğine dair yanlış algısı gösterilmiştir. Üyelerin kendi bilgi veya yetkinliklerini yetersiz görerek sorumluluğu uzman kişilere devrettiğine dair bir bilgi parçada yer almamaktadır. Dolayısıyla bu yargı parçadan çıkarılamaz ve söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünün analiz edilmesi
Sorunun olumsuz bir köke ('söylenemez') sahip olduğu belirlenmiştir. Bu durumda parçada değinilmeyen veya parçayla çelişen yargı doğru cevap olacaktır.
Sorunun ne istediğini netleştirmek yanlış seçeneğe yönelmeyi engeller.
2
Parçadaki temel yardımcı düşüncelerin tespit edilmesi
Paradoksun ortaya çıkış nedenleri (çatışmadan kaçınma, uyum kaygısı, yanlış algı) ve sonuçları (kimsenin istemediği kolektif eylem, kararların niteliğinin düşmesi) saptanmıştır.
Seçenekleri parçayla karşılaştırabilmek için metnin sunduğu bilgileri analiz etmek gerekir.
3
Seçeneklerin parça ile karşılaştırılması
Yanılgıların belirleyici olması, kurumsal yapıların etkisi, uyum dürtüsü ve çatışmadan kaçınmanın mutsuzluk yaratması gibi yargıların metinde karşılık bulduğu görülmüştür. Ancak sorumluluğun uzmanlara devredilmesiyle ilgili bir bilginin metinde olmadığı saptanmıştır.
Parçayla örtüşen seçenekleri eleyerek parçada yer almayan tek seçeneği tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Soru 2075Soru

(I) Geleneksel genetik anlayışı, canlıların özelliklerinin yalnızca anne ve babadan aktarılan DNA şifresiyle belirlendiğini savunurdu. (II) Bu süreçte, çevresel faktörlerin genlerin çalışma mekanizması üzerindeki etkileri moleküler düzeyde ele alınır. (III) Epigenetik olarak adlandırılan bu yeni alan, gen ifadesinde meydana gelen kalıtsal ve dinamik değişimleri inceler. (IV) Oysa epigenetik araştırmaları, DNA dizisinde hiçbir değişiklik olmadan da genlerin işleyişinin değişebileceğini ortaya koymuştur. (V) Nitekim beslenme biçimi, stres düzeyi ve toksik maddeler gibi çevresel faktörler, DNA üzerindeki kimyasal işaretleri değiştirerek genleri aktif veya pasif hale getirebilir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangileri yer değiştirirse parçanın anlam bütünlüğü sağlanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve IV

Cevap

İkinci ve dördüncü cümlelerin yer değiştirmesi parçanın anlam bütünlüğünü sağlar.
İkinci ve dördüncü cümleler yer değiştirdiğinde, geleneksel genetik anlayışından bahseden ilk cümleden sonra 'Oysa...' ile başlayan dördüncü cümle gelerek epigenetik kavramını karşıtlık ilişkisiyle sunar. Ardından gelen üçüncü cümle 'bu yeni alan' ifadesiyle epigenetiği niteler, ikinci cümle bu alandaki süreci detaylandırır ve son cümle 'Nitekim' bağlacıyla bu sürece örnekler vererek akışı mükemmel bir şekilde tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki cümlelerin mantıksal ve anlamsal ilişkisini çözümleme.
Birinci cümlede geleneksel genetik anlayışı verilirken, ikinci cümlede 'Bu s��reçte...' ifadesiyle başlayan açıklama geleneksel görüşe uymamaktadır. Dördüncü cümledeki 'Oysa epigenetik araştırmaları...' ifadesi ise ilk cümleyle doğrudan karşıtlık oluşturmaktadır.
Parçadaki ilk anlamsal kopukluğu ve yön değiştirici bağlaçların (oysa) hangi cümleler arasında köprü kurduğunu belirlemek gerekir.
2
Gönderme yapan ifadeleri ve kavramsal akışı takip etme.
Üçüncü cümledeki 'Epigenetik olarak adlandırılan bu yeni alan...' ifadesi, kendisinden önce epigenetiğin geçtiği bir cümleye ihtiyaç duyar. Bu da epigenetik araştırmalarının ilk kez tanıtıldığı dördüncü cümledir. Dolayısıyla dördüncü cümle, üçüncü cümleden önce gelmelidir.
Paragraftaki işaret sıfatlarının (bu yeni alan, bu süreçte) kendilerinden önceki cümlelerle kurduğu dilbilgisel bağları tespit etmek önemlidir.
3
Cümleleri yer değiştirerek yeni akışı kontrol etme.
İkinci ve dördüncü cümleler yer değiştirildiğinde; birinci cümleden sonra dördüncü cümle gelerek epigenetik kavramını sunar, ardından üçüncü cümle bu alanı tanımlar, ikinci cümle bu süreçteki moleküler incelemeyi belirtir ve beşinci cümle 'Nitekim' ile başlayan örneklerle bu çevresel faktörleri açıklar.
Yapılan değişikliğin paragrafın tamamında tutarlı ve akıcı bir bütünlük oluşturup oluşturmadığını doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Cümlelerin yerini değiştirerek paragrafta anlam bütünlüğünü ve mantıksal akışı sağlama
Soru 2076Soru

Bir dijital yayın platformu; Eko, Standart ve Premium olmak üzere üç farklı abonelik paketi sunmaktadır. Aşağıdaki tabloda, bu paketlerin başlangıçtaki üye sayıları, aylık abonelik ücretleri ve bir ay boyunca üyeliklerini iptal eden kullanıcıların oranları verilmiştir:

Paket TürüBaşlangıç Üye SayısıAylık Ücret (TL)İptal Oranı
Eko500050004040%10\%10
Standart300030006060%20\%20
Premium20002000100100%15\%15

Platformda iptal edilen üyeliklerden herhangi bir ücret alınmamakta, aktif kalan üyeler ise aylık ücretin tamamını ödemektedir.

Buna göre, bu platformun ay sonunda aktif kalan üyelerden elde ettiği toplam net gelir, iptal edilen üyelikler nedeniyle kaybettiği toplam gelirden kaç TL fazladır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 408.000408.000

Cevap

Aktif kalan üyelerden elde edilen toplam net gelir ile iptal edilen üyeliklerden kaynaklanan toplam kayıp gelir arasındaki fark olan 408.000408.000 TL'dir.
Aktif üyelerden elde edilen toplam net gelirden (494.000494.000 TL), iptal olan üyeler nedeniyle kaybedilen toplam gelirin (86.00086.000 TL) çıkarılmasıyla elde edilen fark 408.000408.000 TL'dir. Bu da doğru cevabı vermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Eko paket için aktif ve iptal durumlarını hesaplayın.
İptal olan üye sayısı: 5000×0,10=5005000 \times 0,10 = 500, kayıp gelir: 500×40=20.000500 \times 40 = 20.000 TL. Aktif kalan üye sayısı: 5000500=45005000 - 500 = 4500, net gelir: 4500×40=180.0004500 \times 40 = 180.000 TL.
Her bir paketin kendi parametrelerine göre net gelir ve kayıp değerlerini belirlemek gerekir.
2
Standart paket için aktif ve iptal durumlarını hesaplayın.
İptal olan üye sayısı: 3000×0,20=6003000 \times 0,20 = 600, kayıp gelir: 600×60=36.000600 \times 60 = 36.000 TL. Aktif kalan üye sayısı: 3000600=24003000 - 600 = 2400, net gelir: 2400×60=144.0002400 \times 60 = 144.000 TL.
Standart paketin üye sayısı ve ücretine göre hesaplamayı tamamlamak.
3
Premium paket için aktif ve iptal durumlarını hesaplayın.
İptal olan üye sayısı: 2000×0,15=3002000 \times 0,15 = 300, kayıp gelir: 300×100=30.000300 \times 100 = 30.000 TL. Aktif kalan üye sayısı: 2000300=17002000 - 300 = 1700, net gelir: 1700×100=170.0001700 \times 100 = 170.000 TL.
Premium paketin üye sayısı ve ücretine göre hesaplamayı tamamlamak.
4
Toplam net geliri, toplam kayıp geliri ve aralarındaki farkı bulun.
Toplam Net Gelir = 180.000+144.000+170.000=494.000180.000 + 144.000 + 170.000 = 494.000 TL. Toplam Kayıp Gelir = 20.000+36.000+30.000=86.00020.000 + 36.000 + 30.000 = 86.000 TL. Fark = 494.00086.000=408.000494.000 - 86.000 = 408.000 TL.
Soruda istenen fark miktarını bulmak.

Anahtar Kavram

Tablo verilerini kullanarak yüzde hesabı yapmak ve elde edilen sonuçlarla dört işlem işlemlerini gerçekleştirmek.
Soru 2077Soru

Bir sporcu, A ve B noktaları arasındaki doğrusal bir parkurda gidiş-dönüş koşusu yapacaktır. Sporcu, gidişte yolun ilk yarısını saatte 12 km12\text{ km} sabit hızla, ikinci yarısını ise saatte 18 km18\text{ km} sabit hızla koşmuştur. Dönüşte ise tüm yolu saatte sabit V kmV\text{ km} hızla koşarak gidiş ve dönüş sürelerini birbirine eşit kılmıştır.

Buna göre, VV kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 14,4

Cevap

14,4
Gidiş süresi yolun iki yarısı için ayrı ayrı hesaplanıp toplandığında x12+x18=5x36\frac{x}{12} + \frac{x}{18} = \frac{5x}{36} saat bulunur. Tüm dönüş yolu 2x2x olup VV hızıyla 2xV\frac{2x}{V} saatte alınır. Bu süreler eşitlendiğinde 5x36=2xV\frac{5x}{36} = \frac{2x}{V} eşitliğinden V=14,4V = 14,4 elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Gidiş yolunun bölümlerini tanımlama ve gidiş süresini formüle etme
Yolun tamamına 2x2x dersek, ilk yarısı xx ve ikinci yarısı xx olur. Gidiş süresi: tgidis\c=x12+x18=3x+2x36=5x36t_{gidiş} = \frac{x}{12} + \frac{x}{18} = \frac{3x + 2x}{36} = \frac{5x}{36} saat.
Yol formülü (t=yolhızt = \frac{yol}{hız}) kullanılarak her bir bölüm için harcanan süreler toplanır.
2
Dönüş süresini VV cinsinden ifade etme
Dönüş süresi: tdo¨nu¨s\c=2xVt_{dönüş} = \frac{2x}{V} saat.
Dönüşte tüm yol (2x2x km) sabit VV hızı ile alınmıştır.
3
Gidiş ve dönüş sürelerini eşitleyerek VV'yi bulma
5x36=2xV5V=72V=14,4\frac{5x}{36} = \frac{2x}{V} \Rightarrow 5V = 72 \Rightarrow V = 14,4 olarak hesaplanır.
Gidiş süresi ile dönüş süresinin eşit olduğu soruda verilmiştir.

Anahtar Kavram

Ortalama hız ve hareket problemlerinde yol-zaman ilişkisi.
Soru 2078Soru

Ardışık çift sayılardan oluşan iki farklı sayı dizisi hakkında aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* İkinci dizinin ilk terimi, birinci dizinin ilk teriminden 1010 fazladır.
* ��kinci dizinin son terimi, birinci dizinin son teriminden 44 eksiktir.
* Birinci dizinin terimlerinin aritmetik ortalaması 3030'dur.
* Birinci dizinin terimlerinin toplamı, ikinci dizinin terimlerinin toplamından 120120 fazladır.

Buna göre, ikinci dizinin terim sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30

Cevap

İkinci dizinin terim sayısı 30'dur.
İkinci dizinin terimlerinin ortalaması, birinci dizinin ortalamasından 3 fazladır (yani 33'tür). Birinci dizinin terim sayısı da ikinci dizininkinden 7 fazladır. Toplamlar arasındaki fark olan 120 bağıntısı yazıldığında ikinci dizinin terim sayısı 30 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci dizinin ilk terimine aa, terim sayısına n1n_1 diyelim. Birinci dizinin son terimi L1=a+2(n11)L_1 = a + 2(n_1 - 1) olur. İkinci dizinin ilk terimi b=a+10b = a + 10 ve son terimi L2=L14L_2 = L_1 - 4 olarak veriliyor.
b=a+10b = a + 10, L2=a+2n16L_2 = a + 2n_1 - 6
Dizilerin terimlerini ve sınır değerlerini birbirleri cinsinden ifade etmek için.
2
İkinci dizinin terim sayısı olan n2n_2 değerini formülle yazalım: n2=L2b2+1n_2 = \frac{L_2 - b}{2} + 1. Burada L2L_2 ve bb değerlerini yerine koyalım.
n2=(L14)(a+10)2+1=L1a142+1n_2 = \frac{(L_1 - 4) - (a + 10)}{2} + 1 = \frac{L_1 - a - 14}{2} + 1. L1a=2n12L_1 - a = 2n_1 - 2 olduğundan, n2=2n12142+1=n17n_2 = \frac{2n_1 - 2 - 14}{2} + 1 = n_1 - 7 bulunur. Buradan n1=n2+7n_1 = n_2 + 7 elde edilir.
İki dizinin terim sayıları arasındaki ilişkiyi kurmak için.
3
Birinci dizinin ortalaması a+L12=30\frac{a + L_1}{2} = 30 olarak verilmiştir. İkinci dizinin ortalamasını bulalım: b+L22=(a+10)+(L14)2=a+L1+62=a+L12+3=30+3=33\frac{b + L_2}{2} = \frac{(a + 10) + (L_1 - 4)}{2} = \frac{a + L_1 + 6}{2} = \frac{a + L_1}{2} + 3 = 30 + 3 = 33 olur.
İkinci dizinin terimlerinin toplamını terim sayısı cinsinden yazabilmek için aritmetik ortalamasını bulmak gerekir.
4
Birinci dizinin toplamı A=30n1A = 30 \cdot n_1 ve ikinci dizinin toplamı B=33n2B = 33 \cdot n_2 olur. AB=120A - B = 120 eşitliğinde n1=n2+7n_1 = n_2 + 7 yazarak denklemi çözelim.
30(n2+7)33n2=120    2103n2=120    3n2=90    n2=3030(n_2 + 7) - 33n_2 = 120 \implies 210 - 3n_2 = 120 \implies 3n_2 = 90 \implies n_2 = 30.
İkinci dizinin terim sayısını bulmak için.

Anahtar Kavram

Ardışık sayı dizilerinde terim sayısı, aritmetik ortalama ve terimler toplamı arasındaki ilişkiler.
Soru 2079Soru

Bir ABCABC üçgeninde, BCBC kenarına paralel bir DEDE doğru parçası çiziliyor. Bu doğru parçası [AB][AB] kenarını DD noktasında, [AC][AC] kenarını ise EE noktasında kesiyor.

BCEDBCED dörtgeninin alanı ADEADE üçgeninin alanının 8 katı olduğuna göre, DEBC\frac{|DE|}{|BC|} oranı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 13\frac{1}{3}

Cevap

13\frac{1}{3}
DE doğrusu BC tabanına paralel olduğu için ADE üçgeni ile ABC üçgeni benzerdir. Benzer iki üçgenin alanları oranı, benzerlik oranının karesine eşittir. ADE üçgeninin alanı S iken, tüm ABC üçgeninin alanı S + 8S = 9S olur. Alanlar oranı 1/9 olduğundan, benzerlik oranı (yani DE'nin BC'ye oranı) bu değerin karekökü olan 1/3 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük üçgenin (ABC) alanını, küçük üçgen (ADE) ve yamuğun (BCED) alanları toplamı cinsinden yazın.
Alan(ABC)=Alan(ADE)+Alan(BCED)=S+8S=9SAlan(ABC) = Alan(ADE) + Alan(BCED) = S + 8S = 9S
DEBCDE \parallel BC olduğundan, ADEADE üçgeni ile ABCABC üçgeni benzerdir. Benzerlik oranını bulmak için iki üçgenin alanlarının oranını bulmamız gerekir.
2
Benzer iki üçgenin alanlarının oranını bulun.
Alan(ADE)Alan(ABC)=S9S=19\frac{Alan(ADE)}{Alan(ABC)} = \frac{S}{9S} = \frac{1}{9}
Benzer iki üçgenin alanları oranı, benzerlik oranının karesine eşittir.
3
Alanlar oranının karekökünü alarak benzerlik oranını (kk) hesaplayın.
k=19=13k = \sqrt{\frac{1}{9}} = \frac{1}{3}
Benzerlik oranı k=DEBCk = \frac{|DE|}{|BC|} olduğundan, bu oran 13\frac{1}{3}'e eşit olur.

Anahtar Kavram

Benzer iki üçgenin alanları oranı, benzerlik oranının karesine eşittir.

İpuçları

1
DE'nin BC'ye paralel olması, ADE üçgeni ile ABC üçgeninin benzer olduğunu gösterir.
2
Benzer iki üçgenin alanları oranının benzerlik oranının karesi olduğunu hatırlayın. ABC üçgeninin toplam alanını bulmak için ADE üçgeninin alanı ile BCED yamuğunun alanını toplayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2080Soru

Bir kahve kavurma atölyesinde bir ayda kavrulan toplam kahve çekirdeklerinin 14\frac{1}{4}'ü espresso yapımı için ayrılmaktadır. Kalan kahve çekirdeklerinin 25\frac{2}{5}'si filtre kahve yapımı için, geriye kalan kahve çekirdekleri ise Türk kahvesi yapımı için kullanılmaktadır.

Türk kahvesi yapımı için kullanılan kahve çekirdeği miktarı, espresso yapımı i��in ayrılan kahve çekirdeği miktarından 80 kg80\text{ kg} fazla olduğuna göre, bu atölyede bir ayda kavrulan toplam kahve çekirdeği miktarı kaç kilogramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 400

Cevap

400
Toplam kahve miktarına xx denilerek başlandığında, espresso miktarı 14x\frac{1}{4}x olur. Geriye kalan 34x\frac{3}{4}x miktarının 25\frac{2}{5}'si olan 310x\frac{3}{10}x filtre kahveye ayrılır. Geriye kalan 920x\frac{9}{20}x Türk kahvesidir. Türk kahvesi ile espresso arasındaki fark 920x520x=420x=15x\frac{9}{20}x - \frac{5}{20}x = \frac{4}{20}x = \frac{1}{5}x olup bu fark 80 kg'a eşittir. Buradan toplam miktar olan x=400x = 400 kg elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam kahve miktarını temsil edecek bir değişken tanımlama ve espresso miktarını bulma
Toplam kahve miktarı xx kg olsun. Espresso için ayrılan miktar: 14x\frac{1}{4}x kg olur.
Sorudaki oranları toplam miktar üzerinden ifade edebilmek için.
2
Kalan kahve miktarını hesaplama
Espresso ayrıldıktan sonra kalan miktar: x14x=34xx - \frac{1}{4}x = \frac{3}{4}x kg olur.
Bir sonraki adımda filtre kahve miktarının 'kalan kahve' üzerinden hesaplanması gerektiği için.
3
Filtre kahve miktarını hesaplama
Filtre kahve için ayrılan miktar: 25×34x=620x=310x\frac{2}{5} \times \frac{3}{4}x = \frac{6}{20}x = \frac{3}{10}x kg olur.
Kalan kahvenin 2/5'i filtre kahveye ayrıldığı için.
4
Türk kahvesi miktarını hesaplama
Türk kahvesi için kalan miktar: 34x310x=1520x620x=920x\frac{3}{4}x - \frac{3}{10}x = \frac{15}{20}x - \frac{6}{20}x = \frac{9}{20}x kg olur.
Kalan kahveden filtre kahve miktarını çıkararak Türk kahvesi payını belirlemek için.
5
Türk kahvesi ile espresso miktarları arasındaki farkı eşitleyen denklemi kurma ve çözme
920x14x=80    920x520x=80    420x=80    15x=80    x=400\frac{9}{20}x - \frac{1}{4}x = 80 \implies \frac{9}{20}x - \frac{5}{20}x = 80 \implies \frac{4}{20}x = 80 \implies \frac{1}{5}x = 80 \implies x = 400 kg bulunur.
Türk kahvesi miktarının espresso miktarından 80 kg fazla olduğu bilgisini kullanarak bilinmeyeni çözmek için.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktar üzerinden işlem yaparken doğru bütünü esas alma ve rasyonel sayılarda işlem yapma.

İpuçları

1
Toplam kahve miktarına hem 4'e hem de 5'e kolay bölünebilen bir değişken (örneğin 20k) vererek kesirli işlemlerle uğraşmaktan kaçınabilirsiniz.
2
Toplam kahveye 20k derseniz, espresso için ayrılan miktar 5k olur. Kalan 15k kahvenin 2/5'ini filtre kahve için hesaplayın.
3
Espresso 5k, filtre kahve 6k olduğunda Türk kahvesine 9k kalır. Türk kahvesi (9k) ile espresso (5k) arasındaki fark olan 4k, 80 kg'a eşittir.

Daha Fazla Pratik

Kalan miktar üzerinden ardışık kesir işlemlerinin yapıldığı benzer sorular çözerek bu soru tipindeki 'kalan' ifadesinin önemini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam kahve miktarına 20k20k diyerek problemi kolayca çözebiliriz:
1. Espresso = 20k×14=5k20k \times \frac{1}{4} = 5k
2. Kalan = 20k5k=15k20k - 5k = 15k
3. Filtre kahve = 15k×25=6k15k \times \frac{2}{5} = 6k
4. Türk kahvesi = 15k6k=9k15k - 6k = 9k
5. Türk kahvesi ile espresso farkı = 9k5k=4k9k - 5k = 4k
6. 4k=80    k=204k = 80 \implies k = 20
7. Toplam kahve = 20k=20×20=40020k = 20 \times 20 = 400 kg.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 104 / 129Sonraki
Tüm alıştırma soruları — ALES | Examkin