Tüm alıştırma soruları

(I) Haritalar, yeryüzünün nesnel birer izdüşümü olmaktan ziyade, üretildikleri dönemin egemen güçlerinin dünyayı tasarlama ve sınırlandırma biçimlerini yansıtan politik belgelerdir. (II) Tarih boyunca mekânın harita üzerinde yeniden üretilmesi; sınırların çizilmesi, adlandırmaların yapılması ve belirli b��lgelerin merkezileştirilmesi gibi ideolojik müdahalelerle gerçekleştirilmiştir. (III) Haritacılıkta kullanılan projeksiyon yöntemlerinin çeşitliliği, üç boyutlu yerkürenin iki boyutlu düzleme aktarılırken kaçınılmaz olarak bazı şekil ve alan bozulmalarına yol açmasından kaynaklanır. (IV) Nitekim bu kartografik müdahaleler aracılığıyla iktidar, coğrafyayı kendi vizyonuna göre yeniden kurgulayarak harita kullanıcısının zihnine meşru bir egemenlik algısı yerleştirmeyi hedefler. (V) Dolayısıyla harita üretimi, teknik bir ölçüm sürecinin ötesinde, coğrafyanın siyasal amaçlar doğrultusunda yeniden düzenlendiği bir hegemonya inşasıdır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Ayşe, Burak, Ceren ve Demir adlı kişiler Ankara, İstanbul ve İzmir şehirlerine gitmişlerdir. Bu kişilerin meslekleri mühendis, mimar ve öğretmendir. Kişilerin meslekleri ve gittikleri şehirlere ilişkin bilgiler şu şekildedir:

* Her şehirde en az bir kişi bulunmaktadır.
* Mühendis olan iki kişi vardır ve bu kişiler farklı şehirlere gitmişlerdir. Diğer mesleklerden ise birer kişi vardır.
* Burak, İzmir'e gitmiştir.
* Ceren ve Demir'in meslekleri aynıdır.
* Öğretmen olan kişi İzmir'e veya Ankara'ya gitmemiştir.
* Mimar olan kişi Ankara'ya gitmemiştir.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir kelime kodlama sisteminde, kelimenin harfleri soldan sağa doğru sırayla kodlanmaktadır. Her harf için uygulanacak kural, o harfin alfabedeki sırasına ve kendisinden hemen sonra gelen harfin türüne göre belirlenmektedir.

Kurallar:
* Kodlanacak harften hemen sonra gelen harf ünlü (sesli) ise, o harfin alfabedeki sırası $2$ ile çarpılır.
* Kodlanacak harften hemen sonra gelen harf ünsüz (sessiz) ise veya kodlanacak harf kelimenin son harfi ise, o harfin alfabedeki sırasına $3$ eklenir.

Türk alfabesindeki harflerin sayısal değerleri sırasıyla şöyledir:
$A=1, B=2, C=3, Ç=4, D=5, E=6, F=7, G=8, Ğ=9, H=10, I=11, İ=12, J=13, K=14, L=15, M=16, N=17, O=18, Ö=19, P=20, R=21, S=22, Ş=23, T=24, U=25, Ü=26, V=27, Y=28, Z=29$

*Örnek olarak, bu sistemde 'KOD' kelimesinin kodunu bulalım:*
* $K$ harfinden sonra $O$ (ünlü) geldiği için $K$'nin alfabedeki sırası ($14$) $2$ ile çarpılır: $14 \times 2 = 28$
* $O$ harfinden sonra $D$ (ünsüz) geldiği için $O$'nun alfabedeki sırasına ($18$) $3$ eklenir: $18 + 3 = 21$
* $D$ harfi kelimenin son harfi olduğu için $D$'nin alfabedeki sırasına ($5$) $3$ eklenir: $5 + 3 = 8$
Elde edilen kodların yan yana yazılmasıyla 'KOD' kelimesinin kodu $28218$ olarak bulunur.

Buna göre, bu kodlama sisteminde 'SARI' kelimesinin kodu aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kütüphanedeki 5 raflı bir kitaplığa A, B, C, D, E, F ve G adlı kitaplar yerleştirilecektir. Raflar aşağıdan yukarıya doğru 1'den 5'e kadar numaralandırılmıştır. Kitapların türleri ve yerleşimleriyle ilgili şu bilgiler verilmiştir:

* A ve B roman; C ve D tarih; E ve F şiir; G ise felsefe kitabıdır.
* Her rafta en az bir, en fazla iki kitap yer almaktadır.
* Aynı türden kitaplar aynı rafta yer almamaktadır.
* Felsefe kitabı olan G, 3. raftadır ve bu rafta başka kitap yoktur.
* Tarih kitaplarından biri ile şiir kitaplarından biri aynı raftadır.
* Roman kitapları ardışık raflardadır.
* 1. rafta yalnızca bir kitap bulunmaktadır ve bu kitap bir şiir kitabıd��r.
* Tarih kitapları (C ve D) arasında tam olarak iki raf bulunmaktadır.

Buna göre, E kitabının 2. rafta olduğu biliniyorsa, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Üç basamaklı $ABC$ doğal sayısı, iki basamaklı $BC$ doğal sayısının 13 katından 20 fazladır.

Buna göre, bu koşulu sağlayan en büyük $ABC$ sayısının rakamları toplamı kaçtır?

Sanatın toplumsal bir fayda sağlama misyonu taşıması gerektiği düşüncesi, onun estetik özerkliğini gölgeleyen yaygın bir beklentidir. Sanat yapıtından doğrudan doğruya ahlaki bir olgunlaşma ya da politik bir yönlendirme beklemek, onun kendine özgü dilini ve varoluşsal zeminini araçsallaştırmaktan öteye geçemez. Oysa sanat, verili gerçekliği kopyalamak ya da kitlelere kılavuzluk etmek için değil; kurulu düzenin sınırları içinde dile getirilemeyen yeni duygu ve düşünce alanları açmak için vardır. Toplumsal dönüşüm de sanatın didaktik bir dille doğrudan mesajlar vermesiyle değil, bireyin bu özerk estetik alanda kendi özgür algısını ve içsel sorgulamalarını deneyimlemesiyle başlar. Dolayısıyla sanatın toplumsal hayatla kurduğu en sahici ve güçlü bağ, onun toplumsal beklentilerden tümüyle bağımsızlaşabildiği bu özgürleşme alanlarında filizlenir.

Bu parçada vurgulanmak istenen temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

Uçuş veri kaydedicisi ve kokpit ses kaydedicisi olmak üzere iki temel üniteden oluşan kara kutular, havacılık tarihindeki kazaların aydınlatılmasında hayati bir rol oynar. Sanılanın aksine siyah değil, enkaz alanında kolayca bulunabilmesi için parlak turuncu renkte üretilen bu cihazlar; yüksek sıcaklıklara, aşırı basınca ve derin su kütlelerinin oluşturduğu etkilere dayanacak şekilde tasarlanmıştır. Uçağın kuyruk kısmına yerleştirilmelerinin sebebi, bu bölgenin çarpışma anında fiziksel olarak en az hasar alan bölüm olmasıdır. Kaydedilen veriler, kazanın nedenini ortaya koymanın ötesinde, uçak üreticilerinin tasar��mlarını geliştirmelerine ve havayolu şirketlerinin güvenlik prosedürlerini güncellemelerine de zemin hazırlar.

Bu parçadan kara kutularla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Bir şirkette çalışan Aslı, Berk, Ceyda, Deniz ve Emre adlı beş kişinin çalıştıkları şehirler (Ankara veya İzmir) ve meslekleri (mimar, mühendis veya öğretmen) ile ilgili bilinenler şunlardır:
* Her bir kişi belirtilen iki şehirden yalnızca birinde çalışmakta ve üç meslekten yalnızca birini yapmaktadır.
* Aslı'nın mesleği mimar ise Berk İzmir'de çalışmaktadır.
* Berk İzmir'de çalışmaktaysa Ceyda'nın mesleği öğretmendir.
* Ceyda'nın mesleği öğretmen ise Deniz Ankara'da çalışmamaktadır.
* Deniz Ankara'da çalışmamaktaysa Emre'nin mesleği mühendistir.

Emre'nin mesleğinin mühendis olmadığı bilindiğine göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir memur, aylık maaşının $\frac{1}{4}$'ünü ev kirasına ayırıyor. Kalan maaşının $\frac{2}{5}$'ini mutfak masraflarına, geriye kalan parasının $\frac{1}{3}$'ünü ise faturalara harcıyor. En son kalan parasının yarısını birikim hesabına yatırdığında geriye $4500\text{ TL}$'si kalıyor. Buna göre, bu memurun mutfak masrafları için ayırdığı tutar ev kirasından kaç TL fazladır?

Bir yazarın üslubundaki sadelik, onun düşüncelerinin sığ olduğunu değil, aksine fikirlerini karmaşadan uzak ve berrak bir biçimde aktarabildiğini gösterir.

Aşağıdaki cümlelerden hangisi bu cümleyle yakın anlamlıdır?

(I) Çay, dünyada sudan sonra en çok tüketilen içeceklerin başında gelmektedir. (II) Doğu Asya kökenli olan bu bitki, yüzyıllar boyunca farklı kültürlerin ritüellerinde önemli bir yer edinmiştir. (III) Ülkemizde ise çay tüketimi sadece bir alı��kanlık değil, aynı zamanda misafirperverliğin ve sosyalleşmenin en temel simgesidir. (IV) Son yıllarda yapılan bilimsel araştırmalar, çayın içerdiği antioksidanlar sayesinde vücut direncini artırdığını ortaya koymaktadır. (V) Özellikle yeşil çayda bulunan bazı bileşenlerin, hücre yenilenmesini hızlandırarak yaşlanma etkilerini geciktirdiği bilinmektedir. (VI) Bu nedenle uzmanlar, günde en az iki fincan şekersiz çay tüketilmesini sağlık açısından önermektedir.

Bu parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

1. ve 2. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Psikolojide 'akış' (flow) kavramı, bireyin gerçekleştirdiği faaliyete tamamen odaklandığı, zaman algısının değiştiği ve yaptığı işten yüksek düzeyde keyif aldığı zihinsel durumu ifade eder. İlk kez Mihaly Csikszentmihalyi tarafından tanımlanan bu durum, genellikle kişinin yetenekleri ile karşılaştığı zorluklar arasındaki hassas dengenin kurulmasıyla ortaya çıkar. Eğer yapılan iş bireyin yeteneklerinin çok altındaysa sıkıntı ve monotonluk; yeteneklerinin çok üzerindeyse kaygı ve stres gelişir. Akış durumu, tam da bu iki kutup arasındaki ince çizgide, kişinin sınırlarını zorlayan ama onu aşmayan bir zorluk derecesiyle karşılaşması durumunda tetiklenir. Akış deneyimi yaşayan bireyler, dış dünyadan gelen uyarıcılara karşı geçici bir duyarsızlık geliştirir ve sadece hedefe yönelirler. Bu süreçte öz bilinç geçici olarak kaybolur ve eylemler kendiliğinden akar gibi görünür. Akış, sadece sanatsal üretimlerde veya profesyonel sporcuların performanslarında değil, günlük yaşamdaki sıradan bir hobide ya da iş ortamında da deneyimlenebilir. Önemli olan, kişinin yaptığı işi kendi içinde ödüllendirici bulması ve dışsal bir ödül beklentisi olmadan o eyleme odaklanabilmesidir. Bu durum, bireyin motivasyonunu artıran en önemli içsel etkenlerden biridir. Günümüzde eğitimden iş dünyasına kadar pek çok alanda bu teoriden yararlanılarak insanların yaptıkları işlerden daha fazla verim alması ve mutlu olması hedeflenmektedir. Bu sayede verimlilik doğal bir süreç olarak artış gösterir.

Bu parçaya göre akış (flow) deneyimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Hakan ile Melis'in bugünkü yaşları farkı $8$'dir. $4$ yıl sonra Hakan'ın yaşı Melis'in yaşının $2$ katı olacağına göre, Hakan'ın bugünkü yaşı kaçtır?

Bir koşucu, dairesel bir pistteki antrenmanında ilk turu dakikada $200$ metre sabit hızla, ikinci turu ise saatte $18$ kilometre sabit hızla koşmuştur.

Buna göre, koşucunun bu iki turdaki tüm koşusu boyunca ortalama hızı dakikada kaç metredir?

Geleneksel bakır işlemeciliği, yalnızca bir metalin şekillendirilmesi süreci değil; ustadan çırağa aktarılan bir estetik dilin, sabrın ve toplumsal hafızanın somutlaşmış halidir. Geçmişte çarşıların kalbinde yankılanan çekiç sesleri, günümüzde yerini dijitalleşen dünyanın sessiz tüketim alışkanlıklarına bırakmaktadır. Bu durum, zanaatkarları hem el emeğini koruma hem de küresel pazarda görünür olma ikilemiyle karşı karşıya getirmektedir. Bir yandan turistik ve ticari kaygılarla üretimin hızlandırılması ve fabrikasyon desenlerin kullanılması zanaatın özgün ruhunu zedelerken diğer yandan internet aracılığıyla yerel bir atölyenin dünyaya açılması, yok olmaya yüz tutmuş bu sanata yeni bir soluk getirebilmektedir.

Bu parçadan hareketle geleneksel bakır işlemeciliğinin günümüzdeki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir apartmanın $1$'den $7$'ye kadar numaralandırılmış ardışık yedi katında $A$, $B$, $C$, $D$, $E$, $F$ ve $G$ adlı kişiler oturmaktadır. Bu kişilerin oturduğu katlarla ilgili şunlar bilinmektedir:

* $D$ ve $G$ kat numaraları ardışık olan katlarda oturmaktadır ve $D$, $G$'nin üstündeki bir katta oturmaktadır.
* $B$, $E$'nin hemen altındaki katta oturmaktadır.
* $A$ ve $C$ arasında tam olarak iki kişi oturmaktadır ve $A$, $C$'den daha üstteki bir katta oturmaktadır.
* $F$, $5$. katta oturmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir kütüphaneden kitap ödünç alan bir okurun tercihleriyle ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Şiir kitabı ödünç almışsa Tarih kitabı da ödünç almıştır.
* Tarih kitabı ödünç almışsa Bilim kitabı da ödünç almıştır.
* Felsefe kitabı ödünç almışsa Roman kitabı ödünç almamıştır.

Bu okurun Şiir kitabı ödünç aldığı bilindiğine göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Kartografya, ilk bakışta yeryüzünün nesnel ve ölçekli bir izdüşümünü sunan teknik bir disiplin gibi görünse de aslında dünyayı belirli bir ideolojik süzgeçten geçirerek yeniden inşa eden politik bir söylem biçimidir. Kartograf, haritayı oluştururken sınır çizgilerini belirleme, bazı coğrafi unsurları ölçeğin ötesinde büyüterek öne çıkarma veya kimi bölgeleri harita dışı bırakarak görünmez kılma yoluyla mekânı iktidarın talepleri doğrultusunda yeniden yapılandırır. Tarih boyunca haritalar, yalnızca coğrafi keşifleri belgeleme işlevi görmemiş; sömürgeci güçlerin egemenlik iddialarını hukuken ve ahlaken meşrulaştıran birer güç enstrümanı olmuştur. Dolayısıyla harita üretimi, tarafsız bir veri aktarımı olmaktan ziyade, mekânsal alg��yı denetleme ve egemenlik alanlarını harita üzerinden tescil etme arayışıdır. Modern dünyada da küresel güç dengelerinin mekânsal temsilleri ile ulus devletlerin sınır politikaları, haritanın bu manipülatif ve yönlendirici karakterini koruduğunu göstermektedir.

Bu parçadan hareketle kartografya (haritacılık) ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

$a$, $b$ ve $c$ pozitif tam sayılar olmak üzere,

ifadesinin bir tek sayı olduğu bilinmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi her zaman çift sayıdır?

Bilimsel araştırmalar, sadece veri toplamakla ----; aynı zamanda bu verileri doğru yöntemlerle analiz ederek insanlığın faydasına sunmayı da ----.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere, düşüncenin akışına göre sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?