Çalışma Hayatında Motivasyon

Bir kamu kurumunda Hazine Uzmanı olarak görev yapan (A), kendisiyle benzer akademik geçmişe, hizmet süresine ve teknik yetkinliğe sahip olan mesai arkadaşı (B) ile karşılaştırıldığında; kurumun stratejik bir dış borçlanma projesinde gösterdiği performans nedeniyle kendisine daha yüksek oranda bir "ek tazminat" ödemesi yapıldığını saptamıştır. Başlangıçta bu durumdan dolayı bir içsel gerilim (suçluluk hissi) yaşayan (A), bir süre sonra (B)'nin aslında raporlama süreçlerinde kendisi kadar kritik riskler üstlenmediğini ve kendi sunduğu uzmanlık katkılarının (girdilerin) (B)'ninkinden daha nitelikli olduğunu düşünerek zihnindeki dengeyi yeniden tesis etmiştir.

Adams’ın Eşitlik Teorisi çerçevesinde değerlendirildiğinde, (A)’nın bu motivasyonel gerilimi azaltmak için başvurduğu yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunda strateji geliştirme biriminde uzman olarak çalışan ve kariyerinde en üst uzmanlık seviyesine ulaşmayı hedefleyen (A), hazırladığı yenilikçi projelerin kurumun katı hiyerarşik yapısı ve geleneksel yönetim anlayışı nedeniyle sürekli reddedildiğini görmüştür. Kendi potansiyelini kullanma ve mesleki olarak ilerleme imkanının kısıtlandığını hisseden (A), bir süre sonra işe karşı isteksizleşmiş; ancak eş zamanlı olarak mesai arkadaşlarıyla daha sık vakit geçirmeye, kurum içindeki sosyal kulüplere katılmaya ve iş dışı paylaşımlarını artırmaya odaklanmıştır.

Alderfer'in ERG Teorisi'ne göre, (A)'nın yaşadığı bu motivasyonel süreç ve sergilediği yeni davranış örüntüsü aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

Bir lojistik firmasında operasyon uzmanı olarak görev yapan (A), kendisiyle aynı eğitim geçmişine ve kıdeme sahip olan iş arkadaşı (B)’nin, kendisinden daha az iş yükü almasına rağmen aynı ücreti aldığını fark etmiştir. Adams'ın Eşitlik Teorisi'ne göre, bu durumda eşitsizlik hisseden (A)'nın dengeyi sağlamak amacıyla "girdilerini değiştirme" yoluna gitmesi aşağıdakilerden hangisiyle örneklenebilir?

Örgütsel davranış yazınında iş tatmini ve motivasyon kavramları sıklıkla birbirine karıştırılsa da, bu iki kavramın doğası ve işleyişi arasında temel farklar bulunmaktadır. Buna göre, iş tatmini ve motivasyon arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Alderfer'in ERG Teorisi, Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisini basitleştirmenin ötesinde, ihtiyaçlar arasındaki geçişlere ilişkin özgün bir dinamik sunar. Bir kamu kurumunda üst düzey projelerde yer alarak yetkinliklerini kanıtlama ve 'Gelişme' ihtiyacını tatmin etme arayışında olan bir kıdemli uzmanın, kurumdaki bürokratik engeller ve kaynak yetersizliği nedeniyle bu hedeflerine ulaşamaması sonucunda, vaktinin büyük bir kısmını iş arkadaşlarıyla sosyal paylaşımlara, grup içi dayanışmaya ve aidiyet ilişkilerini güçlendirmeye ayırmaya başlaması bu teorik çerçevede aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

Çalışma psikolojisi literatüründe motivasyon süreci; ihtiyaç, dürtü, güdü ve özendirme gibi temel bileşenlerin bir döngüsü olarak ele alınmaktadır. Bu süreçte, organizmanın biyolojik veya psikolojik dengesinin bozulması sonucu ortaya çıkan 'eksiklik' hissinin bireyde yarattığı 'itici gerginlik' durumu ile bu gerginliğin etkisiyle organizmanın belirli bir amaca kanalize edilmiş 'yönlendirici enerji' hali arasındaki temel ayrım aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?

Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Teorisi’nde, bir ihtiyacın tatmin edilmesiyle bir üst basamaktaki ihtiyacın birey için temel güdüleyici güç haline gelmesi süreci genellikle basitleştirilmiş birer merdiven basamağı gibi algılanmaktadır. Ancak teorinin özgün yapısında, ihtiyaçların 'göreli tatmini' ve 'ortaya çıkış yüzdeleri' (overlapping percentages) üzerine kurulu daha dinamik bir geçiş mekanizması tanımlanmıştır. Buna göre, ihtiyaçlar arasındaki hiyerarşik geçiş mekanizmasına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi teorinin özgün varsayımlarıyla en yüksek düzeyde tutarlılık gösterir?

Bir kamu kurumunda bilişim uzmanı olarak görev yapan Selim Bey, çalıştığı kurumda yeni yazılım dilleri öğrenmek ve karmaşık sistem mimarileri tasarlamak (Gelişme ihtiyacı) konusunda oldukça isteklidir. Ancak kurum yönetimi, bütçe yetersizliği ve mevcut işleyişin korunması gerekçesiyle Selim Bey'in eğitim taleplerini reddetmiş ve ona daha fazla sorumluluk alabileceği projeler sunmamıştır. Bu durum üzerine Selim Bey, mesleki gelişimine odaklanmayı bırakarak kurumdaki sosyal etkinliklere daha fazla vakit ayırmaya, iş arkadaşlarıyla olan kişisel ilişkilerini güçlendirmeye ve öğle aralarında ofis içi sosyal bağları artıracak organizasyonlar yapmaya (İlişki kurma ihtiyacı) yönelmiştir. Alderfer'in ERG Teorisi'ne göre Selim Bey'in sergilediği bu davranış değişikliğini açıklayan temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunda veri giriş personeli olarak görev yapan Murat Bey, günlük hedeflerini mesai bitiminden önce tamamladığında, normalde her akşam yapmak zorunda olduğu dosya arşivleme sorumluluğundan o günlük muaf tutulmaktadır. Bu uygulama sonucunda Murat Bey'in işlerini vaktinden önce tamamlama davranışında bir artış gözlenmiştir.

Buna göre Murat Bey'in davranışındaki bu değişim, Skinner'ın Pekiştirme Teorisi'nde yer alan aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanır?

Çalışma hayatında motivasyonun temel bileşenleri arasında yer alan; bireyi bir amaca doğru çeken, davranışın sonucunda elde edilen ve birey için değer taşıyan prim, terfi veya teşekkür belgesi gibi dışsal faktörlere ne ad verilir?

Bir kamu kurumunda teknik uzman olarak görev yaparken bireysel performans hedeflerini her dönem aşan ve üstün başarı belgesi alan bir çalışan, bu yetkinliği nedeniyle birim yöneticiliğine terfi ettirilmiştir. Ancak yeni görevinde; işleri personeline delege etmekte zorlandığı, teknik ayrıntılara aşırı odaklanarak stratejik yönlendirmeyi ihmal ettiği ve kurum içi dengelerde başkalarını ikna ederek bir nüfuz alanı oluşturamadığı gözlemlenmiştir. Bu yöneticinin yaşadığı temel sorun, McClelland'ın İhtiyaçlar Teorisi (Başarı İhtiyacı Teorisi) perspektifinden aşağıdakilerin hangisiyle açıklanabilir?

Bir belediyede görev yapan Şehir Plancısı, hazırlayacağı yeni ulaşım master planının teknik standartlara tam uyacağını ve kuruldan geçeceğini düşünmektedir ($Beklenti = 0,95$). Planın kuruldan geçmesi halinde, belediye yönetiminin kendisine performans primi ödeyeceğine dair inancı tamdır ($Araçsallık = 1,0$). Ancak çalışanın maddi durumu oldukça iyidir ve ek bir prim ödemesinin onun için hiçbir öznel değeri/çekiciliği bulunmamaktadır ($Valens = 0$).

Vroom’un Beklenti Teorisi temel alındığında, bu çalışanın motivasyon düzeyi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Örgütsel davranış yazınında sıklıkla birbiriyle ilişkilendirilen ancak psikolojik temelleri açısından farklılık gösteren iş tatmini ve motivasyon kavramlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Lawler ve Porter tarafından geliştirilen Beklenti Modeli, Vroom’un teorisini genişleterek performans ile tatmin arasındaki ilişkiyi daha kapsamlı bir yapıda ele almıştır. Bu modele göre, bir çalışanın motivasyonel sürecinde değişkenler arası etkileşimler sadece doğrusal değil, çeşitli aracı unsurların denetimindedir.

Lawler-Porter motivasyon modeli çerçevesinde, performansın oluşumu ve tatminle sonuçlanma süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumunda görev yapan memur, kurum bünyesinde açılan hizmet içi eğitim programına katılarak sınavda başarılı olabileceğine tam olarak inanmakta (Beklenti) ve bu başarının sonucunda kendisine bir başarı belgesi verileceğini bilmektedir (Araçsallık). Ancak söz konusu memur için bu başarı belgesinin hiçbir özendirme değeri veya çekiciliği bulunmamaktadır (Valans: 0). Vroom’un Beklenti Teorisi’ne göre, bu memurun eğitim programına yönelik motivasyonu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir finans kurumunda portföy yöneticisi olarak görev yapan (A), eğitim seviyesi ve iş tecrübesi kendisinden daha az olan mesai arkadaşı (B) ile aynı aylık performans primini aldığını öğrenmiştir. Bu durumu Adams'ın Eşitlik Teorisi çerçevesinde değerlendiren (A), kendisi için bir "yetersiz ödüllendirme" durumu oluştuğunu ve adaletsizliğe uğradığını hissetmektedir. Bu algı neticesinde (A)'nın yaşadığı psikolojik gerilimi azaltmak ve dengeyi yeniden kurmak amacıyla başvurabileceği aşağıdaki davranışlardan hangisi kurama uygun bir tepkidir?

İşletmelerde çalışanların motivasyonunu artırmak amacıyla başvurulan yöntemler; ekonomik, psiko-sosyal ve örgütsel-yönetsel araçlar olarak üç ana grupta sınıflandırılmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi örgütsel ve yönetsel motivasyon araçları kapsamında değerlendirilir?

Bir teknoloji firmasında yönetim, çalışan bağlılığını artırmak amacıyla her ay başarılı projelere imza atan ekipler için prestijli bir akşam yemeği ve "Üstün Başarı Plaketi" töreni düzenlemeye başlamıştır. Ancak firmanın içinde bulunduğu ekonomik kriz nedeniyle çalışanlar arasında yaygın bir işten çıkarılma korkusu ve gelecek kaygısı hakimdir. Yapılan motivasyon anketleri, bu törenlerin çalışanlar üzerinde beklenen heyecanı yaratmadığını göstermiştir.

Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Teorisi’ne göre, yönetimin bu takdir ve saygınlık odaklı uygulamasının başarısız olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunda yapılan performans analizlerinde, personelin çalışma koşullarından, maaş ödemelerinden ve kurum içi disiplin uygulamalarından herhangi bir şikayetinin bulunmadığı; ancak işlerini "heyecan verici" veya "kişisel gelişime açık" bulmadıkları için düşük motivasyonla çalıştıkları tespit edilmiştir. Herzberg'in Çift Faktör Teorisi'ne göre, bu kurumda çalışanlarda gerçek anlamda iş tatmini (doyumu) sağlamak isteyen bir yöneticinin atması gereken adım aşağıdakilerden hangisidir?

Lawler-Porter Geliştirilmiş Beklenti Teorisi'nde, bir çalışanın gösterdiği çabanın (gayretin) başarılı bir performansa dönüşmesini sağlayan iki temel aracı değişken aşağıdakilerden hangisidir?