Kesir Problemleri

52 soru

Soru 41Soru

Bir su deposunun 38\frac{3}{8}'i su ile doludur. Depoda bulunan su miktarı 120120 litre olduğuna göre, bu deponun tamamı kaç litre su alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 320320

Cevap

Deponun tamamı 320320 litredir.
Doğru cevap olan 320 litreye, deponun 3 parçasının 120 litre olduğu bilgisinden yola çıkarak 1 parçasının 40 litre olduğu ve tamamının (8 parça) 320 litre olduğu mantığıyla ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Deponun toplam kapasitesini bir değişkenle ifade edelim.
Deponun tamamı 8x8x olsun.
Paydada 8 olduğu için işlem kolaylığı sağlamak adına tamamına 8x dedik.
2
Dolu olan kısmın miktarını denklemle gösterelim.
8x38=3x8x \cdot \frac{3}{8} = 3x litre doludur.
Soruda deponun 3/8'inin dolu olduğu belirtilmiştir.
3
Verilen su miktarını denkleme eşitleyip x değerini bulalım.
3x=120x=403x = 120 \Rightarrow x = 40 litre.
Dolu kısmın 120 litreye eşit olduğu bilgisi kullanılmıştır.
4
Bulduğumuz birim değeri kullanarak deponun tamamını hesaplayalım.
840=3208 \cdot 40 = 320 litre.
Deponun tamamına başlangıçta 8x demiştik.

Anahtar Kavram

Belli bir kesri verilen bütünün tamamını bulmak için verilen miktar paya bölünür, payda ile çarpılır.

İpuçları

1
Deponun tamamını 8 eşit parça gibi düşünün.
2
Bu 8 parçadan 3 tanesi su ile dolu ve bu 3 parça toplam 120 litre ediyor.
3
Eğer 3 parça 120 litre ise, 1 parça kaç litredir? Ardından tamamı olan 8 parçayı hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla, 'Bir yolun 2/5'i 40 km ise yolun tamamı kaç km'dir?' sorusunu çözerek pekiştirme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 42Soru

Bir endüstriyel kimya tesisinde işlenen ham maddenin önce 25\frac{2}{5}'i filtreleme aşamasında ayrıştırılmıştır. Kalan maddenin 14\frac{1}{4}'ü damıtma işleminde buharlaşmış, sonrasında ise elde kalan saf maddenin 13\frac{1}{3}'ü paketleme sırasında fire vermiştir. Filtreleme aşamasında ayrıştırılan madde miktarı, paketleme sırasında verilen fire miktarından 100 ton fazladır. Buna göre, tüm işlemler tamamlandığında paketlenmeye hazır kalan madde miktarı kaç tondur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120

Cevap

Paketlenmeye hazır kalan madde miktarı 120 tondur.
İşlemler sırasıyla takip edildiğinde; başlangıç miktarına xx denirse, filtreleme 2x5\frac{2x}{5}, damıtma 3x20\frac{3x}{20}, fire ise 3x20\frac{3x}{20} olarak bulunur. Filtreleme ile fire arasındaki fark 2x53x20=5x20=x4\frac{2x}{5} - \frac{3x}{20} = \frac{5x}{20} = \frac{x}{4}'tür. Bu fark 100 tona eşitlendiğinde toplam madde x=400x=400 ton bulunur. En son kalan miktar ise 3x10\frac{3x}{10} olduğundan, 3400/10=1203 \cdot 400 / 10 = 120 tondur.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki ham madde miktarına işlem kolaylığı sağlaması için paydaların (5, 4, 3) ortak katı olan bir değer ata.
Başlangıç miktarı = 60x60x olsun (veya sadeleştirme ile doğrudan kesir üzerinden gidilebilir, burada xx üzerinden gidilecektir).
Kesirli ifadelerle uğraşırken paydaların ekok'unu almak işlem hatası riskini azaltır.
2
Birinci aşama olan filtreleme miktarını ve kalanı hesapla.
Filtreleme: x25=2x5x \cdot \frac{2}{5} = \frac{2x}{5}. Kalan: x2x5=3x5x - \frac{2x}{5} = \frac{3x}{5}.
Soruda 'kalanın' ifadesi geçtiği için her adımda kalan miktarı bulmak esastır.
3
İkinci aşama olan damıtma miktarını ve yeni kalanı hesapla.
Damıtma: 3x514=3x20\frac{3x}{5} \cdot \frac{1}{4} = \frac{3x}{20}. Yeni Kalan: 3x53x20=12x203x20=9x20\frac{3x}{5} - \frac{3x}{20} = \frac{12x}{20} - \frac{3x}{20} = \frac{9x}{20}.
Bir önceki kalan üzerinden işlem yapılır.
4
Üçüncü aşama olan fire miktarını ve son kalanı hesapla.
Fire: 9x2013=3x20\frac{9x}{20} \cdot \frac{1}{3} = \frac{3x}{20}. Son Kalan (Paketlenen): 9x203x20=6x20=3x10\frac{9x}{20} - \frac{3x}{20} = \frac{6x}{20} = \frac{3x}{10}.
Son işlem adımı uygulanarak net kalan bulunur.
5
Verilen fark bilgisini kullanarak denklemi kur ve xx'i bul.
Filtreleme (2x5 \frac{2x}{5} ) - Fire (3x20 \frac{3x}{20} ) = 100. Payda eşitle: 8x203x20=1005x20=100x4=100x=400\frac{8x}{20} - \frac{3x}{20} = 100 \Rightarrow \frac{5x}{20} = 100 \Rightarrow \frac{x}{4} = 100 \Rightarrow x = 400.
Sorudaki 100 tonluk fark, değişkeni gerçek değere dönüştürmek için kullanılır.
6
Bulunan xx değerini son kalan ifadesinde yerine koy.
Son Kalan: 3x10=340010=340=120\frac{3x}{10} = \frac{3 \cdot 400}{10} = 3 \cdot 40 = 120 ton.
Sorunun bizden istediği nihai sonuç budur.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde 'kalanın kesri' mantığını zincirleme uygulayabilme ve kurulan denklemi çözebilme.
Soru 43Soru

Bir belediye otobüsünün yakıt deposunun tamamı doludur. Bu otobüs, gün içindeki seferlerinde önce depodaki yakıtın 14\frac{1}{4}'ini, daha sonra kalan yakıtın 13\frac{1}{3}'ini harcamıştır. Gün sonunda depoya 2020 litre yakıt eklendiğinde deponun 23\frac{2}{3}'si dolduğuna göre, bu otobüsün yakıt deposunun tamamı kaç litredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120

Cevap

Otobüsün yakıt deposunun tamamı 120 litredir.
Doğru çözümde depo kapasitesi xx olarak alınmış, ilk harcamadan sonra kalan 3x4\frac{3x}{4} miktarının 13\frac{1}{3}'i olan x4\frac{x}{4} çıkarılmıştır. Geriye kalan x2\frac{x}{2} miktarına 2020 litre eklendiğinde deponun 23\frac{2}{3}'ünün dolduğu (2x3 \frac{2x}{3} ) görülmüş ve denklem çözülerek 120120 sonucuna ulaşılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Depo kapasitesine bir değişken atayın ve ilk harcamayı hesaplayın.
Depo kapasitesi xx olsun. İlk harcama: x4\frac{x}{4}
Kesir problemlerinde bilinmeyene bir değişken atamak çözümün temelidir.
2
İlk harcamadan sonra kalan yakıtı bulun.
xx4=3x4x - \frac{x}{4} = \frac{3x}{4} kalan yakıt.
İkinci harcama 'kalan miktar' üzerinden yapılacağı için bu adım gereklidir.
3
İkinci harcamayı hesaplayın ve son kalan yakıtı belirleyin.
İkinci harcama: 3x4×13=x4\frac{3x}{4} \times \frac{1}{3} = \frac{x}{4}. Son kalan: 3x4x4=2x4=x2\frac{3x}{4} - \frac{x}{4} = \frac{2x}{4} = \frac{x}{2}.
Kalan yakıtın 13\frac{1}{3}'i harcandığında depoda başlangıçtaki yakıtın yarısı kalır.
4
Eklenen yakıtı denkleme dahil edin ve kapasiteyi bulun.
x2+20=2x320=2x3x220=x6x=120\frac{x}{2} + 20 = \frac{2x}{3} \Rightarrow 20 = \frac{2x}{3} - \frac{x}{2} \Rightarrow 20 = \frac{x}{6} \Rightarrow x = 120.
Son durumdaki doluluk oranı denklemi depo kapasitesini verir.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde 'kalanın kesri' ifadesine dikkat edilerek aşamalı denklem kurma.

İpuçları

1
Depo kapasitesine, paydaların (44 ve 33) ortak katı olan 12k12k gibi bir değer vererek işlem yapmayı deneyin.
2
12k12k yakıtın 14\frac{1}{4}'ini harcadıktan sonra elinizde ne kadar kaldığını ve bunun 13\frac{1}{3}'inin ne kadar ettiğini hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda 'kalanın' ifadesi yerine 'toplamın' ifadesi kullanıldığında sonucun nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kutu Yöntemi: Bir bütünü 12 eşit parçaya bölün. Önce 3 parçayı (1/41/4) karalayın. Kalan 9 parçanın 1/31/3'ü olan 3 parçayı daha karalayın. Geriye 6 parça kalır (6/126/12 yani yarısı). Yarım depoya 20 litre eklenince deponun 2/32/3'ü (8/128/12) doluyorsa, eklenen bu 20 litre deponun 22 parçasına (86=28-6=2) denk gelir. 22 parça 20 ise 1212 parça 120 litredir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 44Soru

Bir kamu kurumu, stratejik plan kapsamında yürütülen bir kalkınma projesi için belirli bir miktar ödenek ayırmıştır. Ödeneğin kullanımı üç aşamada aşağıdaki gibi gerçekleşmiştir:

1. Aşama: Toplam ödeneğin 14\frac{1}{4}'i ile birlikte 30.000 TL planlama giderleri için harcanmıştır.
2. Aşama: Geriye kalan ödeneğin 13\frac{1}{3}'i ile birlikte 20.000 TL altyapı çalışmaları için harcanmıştır.
3. Aşama: En son kalan ödeneğin 12\frac{1}{2}'si ile birlikte 30.000 TL personel giderleri için harcanmıştır.

Proje hesabında kullanılmayan 50.000 TL ödenek kaldığına göre, proje için ayrılan başlangıç ödeneği kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 400.000

Cevap

Başlangıçta ayrılan toplam ödenek 400.000 TL'dir.
Soruda ardışık olarak kalan miktarlar üzerinden işlem yapıldığı ve her adımda sabit bir harcama eklendiği için 'Ters İşlem Metodu' (Sondan başa gitme) en güvenilir yoldur. En son kalan 50.000 TL üzerine 3. aşamadaki harcama eklenip (50+30=80), bu miktar kalan yarısı olduğu için 2 ile çarpılır (160). 2. aşamada 20 eklenir (180), bu miktar kalan 2/3 olduğu için 3/2 ile çarpılır (270). Başlangıçta 30 eklenir (300), bu miktar kalan 3/4 olduğu için 4/3 ile çarpılır ve 400.000 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Problemi sondan başa doğru çözmek için son durumdan (3. Aşama sonu) geriye gidilir.
Kalan: 50.000 TL
Bu tür 'kalanın kesri ve ek miktar' içeren sorularda ters işlem metodu en pratik yoldur.
2
3. Aşamadan önceki miktarı bulmak için: Harcanan 30.000 TL geri eklenir ve kalan paranın yarısı harcandığı için sonuç 2 ile çarpılır.
(50.000 + 30.000) × 2 = 160.000 TL
Harcama yapılmadan önceki miktar, kalan miktarın tamamlayıcısıdır.
3
2. Aşamadan önceki miktarı bulmak için: Harcanan 20.000 TL geri eklenir. Paranın 1/3'ü harcandığına göre, kalan 2/3'lük kısımdır. Tamamını bulmak için 3/2 ile çarpılır.
(160.000 + 20.000) = 180.000 TL. Bu miktar 2/3'lük kısımdır. Tamamı: 180.000 × (3/2) = 270.000 TL
1/3 harcandıysa geriye 2/3 kalır. Ters işlemde parça bütün ilişkisi kurulur.
4
1. Aşamadan önceki (başlangıç) miktarı bulmak için: Harcanan 30.000 TL geri eklenir. Paranın 1/4'i harcandığına göre, kalan 3/4'lük kısımdır. Tamamını bulmak için 4/3 ile çarpılır.
(270.000 + 30.000) = 300.000 TL. Bu miktar 3/4'lük kısımdır. Başlangıç: 300.000 × (4/3) = 400.000 TL
Son adımdaki ters işlem ile başlangıç değerine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Ters İşlem Metodu (Geriye Doğru Çözüm)

İpuçları

1
Bu tür sorularda denklem kurmak yerine (x diyerek başlamak), en son verilen sayısal değerden başlayıp işlemleri tersten yapmak (çıkarma ise toplama, bölme ise çarpma) daha kolaydır.
2
En son 50.000 TL kalmıştır. 3. aşamada 'yarısı ve 30.000 TL' harcandığına göre, harcanmadan önceki miktar (50.000 + 30.000) × 2 işleminden bulunur.
3
Adım adım geriye gidin: 3. adım öncesi 160.000 TL'dir. 2. adımda 1/3 harcanıp 20.000 ek harcama yapıldığına göre, (160.000 + 20.000) miktarı kalan 2/3'lük kısımdır. Buradan önceki adımı bulun.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla kurgulanmış ancak kesirlerin paydasının değiştiği 'top zıplama' problemlerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Denklem Kurma Yöntemi: Başlangıç parasına 24x (paydaların EKOK'u 4,3,2 için uygun kat) denilerek de çözülebilir ancak ara işlemlerdeki sabit sayılar (30.000 vb.) nedeniyle işlem karmaşıklaşabilir.
Tahmini Süre:4m 0s
Soru 45Soru

Bir memur, aylık maaşının 27\frac{2}{7}'sini ev kirasına, kalan parasının 35\frac{3}{5}'ini ise mutfak masraflarına harcamaktadır. Eğer bu memur, mutfak masrafları için 500 TL daha az harcama yapsaydı, geriye 2000 TL parası kalacaktı. Buna göre, memurun yaptığı mutfak masrafı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2250

Cevap

Memurun yaptığı mutfak masrafı 2250 TL'dir.
Soruda verilen koşul (mutfak masrafının azalması durumunda kalan paranın artması) üzerinden kurulan denklemde, maaşın birimi x=150x=150 TL bulunur. Mutfak masrafı toplam paranın 1535\frac{15}{35}'ine denk geldiği için 15150=225015 \cdot 150 = 2250 TL doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Kesir paydalarının en küçük ortak katını (EKOK) alarak maaşın tamamına bir değişken ata.
Maaşın tamamı = 35x35x olsun (7 ve 5'in katı).
Kesirli işlemlerle uğraşmamak ve işlem kolaylığı sağlamak için.
2
Ev kirasını ve kiradan sonra kalan parayı hesapla.
Kira = 35x27=10x35x \cdot \frac{2}{7} = 10x. Kalan Para = 35x10x=25x35x - 10x = 25x.
Mutfak masrafı 'kalan para' üzerinden hesaplanacağı için önce ilk kalanı bulmak gerekir.
3
Mutfak masrafını ve en son kalan parayı xx cinsinden ifade et.
Mutfak = 25x35=15x25x \cdot \frac{3}{5} = 15x. Gerçek Kalan = 25x15x=10x25x - 15x = 10x.
Sorudaki koşulu denkleme dökebilmek için her bir parçanın cebirsel değerini bilmek gerekir.
4
Soruda verilen '500 TL daha az harcasaydı, geriye 2000 TL kalacaktı' koşulunu kullanarak denklemi kur ve xx'i bul.
Varsayımsal Kalan = Gerçek Kalan + 500. Denklem: 10x+500=200010x=1500x=15010x + 500 = 2000 \Rightarrow 10x = 1500 \Rightarrow x = 150.
Mutfak masrafının 500 TL azalması, cepte kalan paranın 500 TL artması demektir.
5
Bulunan xx değerini mutfak masrafı ifadesinde yerine koy.
Mutfak Masrafı = 15x=15150=225015x = 15 \cdot 150 = 2250 TL.
Soruda istenen nihai değeri bulmak için.

Anahtar Kavram

Kesir Problemlerinde Bütün-Parça İlişkisi ve Ters İşlem Mantığı

İpuçları

1
Maaşın tamamına, paydadaki sayıların (7 ve 5) katı olan bir değer vererek (örneğin 35x35x) işleme başlayın.
2
Mutfak masrafı azaldığında, geriye kalan para artar. 'Gerçek kalan para + 500 = 2000' eşitliğini kullanabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Ters işlem metodu: Varsayımsal durumda kalan 2000 TL ise, gerçekte kalan para 2000500=15002000 - 500 = 1500 TL'dir. Mutfak masrafı yapıldıktan sonra kalan bu 1500 TL, kalan paranın (13/5)=2/5(1 - 3/5) = 2/5'idir. O halde kira sonrası kalan paranın tamamı 1500(5/2)=37501500 \cdot (5/2) = 3750 TL'dir. Mutfak masrafı bu tutarın 3/53/5'i olduğundan 37503/5=22503750 \cdot 3/5 = 2250 TL bulunur.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 46Soru

Bir toptancı, deposundaki pirincin önce 27\frac{2}{7}'sini, daha sonra kalan pirincin 35\frac{3}{5}'ini satmıştır. Son olarak 6060 kg daha pirinç sattığında, elinde başlangıçtaki pirinç miktarının 17\frac{1}{7}'si kalmıştır.

Buna göre, toptancının ikinci adımda (kalanın 35\frac{3}{5}'i dediği kısımda) sattığı pirinç miktarı kaç kg'dır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180

Cevap

Toptancının ikinci adımda sattığı miktar 180 kg'dır.
Başlangıç miktarına 35x35x dediğimizde; ilk satış 10x10x, kalan 25x25x olur. İkinci satış 25x25x'in 3/53/5'i yani 15x15x olur. Kalan 10x10x'ten 6060 kg satılınca geriye 5x5x (tümünün 1/7'si) kalır. Buradan 10x60=5x10x - 60 = 5x denklemiyle x=12x=12 bulunur. İkinci satış 15x15x olduğu için cevap 1512=18015 \cdot 12 = 180'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki pirinç miktarına, paydaların (7 ve 5) ortak katı olan bir değer verelim.
Başlangıç miktarı 35x35x olsun.
Kesirlerle işlem yaparken tam sayılarla çalışmak işlemi kolaylaştırır.
2
İlk adımda satılan miktarı ve kalanı hesaplayalım.
Satılan: 35x27=10x35x \cdot \frac{2}{7} = 10x. Kalan: 35x10x=25x35x - 10x = 25x.
Problemin ilk koşulunu uyguluyoruz.
3
İkinci adımda satılan miktarı (kalanın 3/5'i) hesaplayalım.
İkinci satış: 25x35=15x25x \cdot \frac{3}{5} = 15x. Yeni kalan: 25x15x=10x25x - 15x = 10x.
'Kalanın kesri' ifadesine dikkat ederek işlem yapıyoruz.
4
Son adımı ve denklemi kuralım. 60 kg daha satılınca kalan miktar başlangıcın 1/7'si oluyor.
Kalan (10x10x) - 6060 = Başlangıcın 17\frac{1}{7}'si (35x17=5x35x \cdot \frac{1}{7} = 5x). Denklem: 10x60=5x10x - 60 = 5x.
Problemdeki son koşulu matematiksel eşitliğe döküyoruz.
5
Denklemi çözüp x değerini bulalım ve istenen değeri (ikinci satış) hesaplayalım.
5x=60    x=125x = 60 \implies x = 12. İstenen (İkinci Satış) = 15x=1512=18015x = 15 \cdot 12 = 180 kg.
Bulduğumuz x değerini, sorunun bizden istediği ifadede yerine koyuyoruz.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde 'kalanın kesri' hesaplanırken, işlem her adımda güncel kalan miktar üzerinden yapılır.

İpuçları

1
Problemi çözerken kesirlerin paydalarını (7 ve 5) dikkate alarak, başlangıç miktarına 'x' yerine bu sayıların katı olan bir değer (örneğin 35x) vererek işlem yapmayı deneyin.
2
İlk satıştan sonra kalanı bulun ve ikinci kesri (3/5) bu kalan miktar üzerinden hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla kurgulanan 'bir top kumaşın önce 1/3'ü, sonra kalanın 1/4'ü...' şeklindeki soruları çözerek pratiğinizi artırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Ters işlem yöntemiyle sondan başa doğru gidilebilir: En son kalan 1/7'dir. 60 kg satılmadan önce eldeki miktar (1/7 + 60 kg) idi. Bu miktar, ikinci adımdan sonra kalan miktardır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 47Soru

Bir beyaz eşya mağazasının deposunda bulunan buzdolaplarının önce 14\frac{1}{4}'ü satılmış, ardından kalan buzdolaplarının 25\frac{2}{5}'i diğer şubelere sevk edilmiştir. Depoya daha sonra 6060 adet yeni buzdolabı girişi yapılmıştır. Son durumda depodaki buzdolabı sayısı, başlangıçtaki buzdolabı sayısının yarısından 3535 fazla olduğuna göre, başlangıçta depoda kaç adet buzdolabı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500

Cevap

Başlangıçtaki buzdolabı sayısı 500'dür.
Doğru cevap 500'dür çünkü işlemler adım adım uygulandığında (önce 1/4 azalma, sonra kalanın 2/5 azalması, sonra 60 artış) elde edilen sonuç, 500'ün yarısından 35 fazlasına (285) eşittir. İlk adımda 500'ün 1/4'ü (125) gider, 375 kalır. Sonra 375'in 2/5'i (150) gider, 225 kalır. 60 eklenince 285 olur. Bu da 500/2 + 35 = 285 eşitliğini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki buzdolabı sayısına xx diyelim ve ilk satış işlemini uygulayalım.
Satılan: 14x\frac{1}{4}x, Kalan: x14x=34xx - \frac{1}{4}x = \frac{3}{4}x
Kalan miktarı bulmak için bütünden satılan kısım çıkarılır.
2
Kalan miktarın 25\frac{2}{5}'inin sevk edilmesi durumunu hesaplayalım.
Sevk edilen: 34x25=620x=310x\frac{3}{4}x \cdot \frac{2}{5} = \frac{6}{20}x = \frac{3}{10}x. Yeni Kalan: 34x310x=15x6x20=920x\frac{3}{4}x - \frac{3}{10}x = \frac{15x - 6x}{20} = \frac{9}{20}x
İkinci işlem 'kalanın' kesri olduğu için çarpma işlemi yapılır ve önceki kalandan çıkarılır.
3
Depoya 60 adet yeni ürün eklenmesi ve son durumun denklemini kuralım.
Son Durum: 920x+60\frac{9}{20}x + 60. Denklem: 920x+60=12x+35\frac{9}{20}x + 60 = \frac{1}{2}x + 35
Problemde son durumun, başlangıç sayısının (xx) yarısından (x/2x/2) 35 fazla olduğu belirtilmiştir.
4
Oluşturulan denklemi çözelim.
6035=12x920x25=10x9x2025=x20x=50060 - 35 = \frac{1}{2}x - \frac{9}{20}x \Rightarrow 25 = \frac{10x - 9x}{20} \Rightarrow 25 = \frac{x}{20} \Rightarrow x = 500
Bilinenler bir tarafa, bilinmeyenler diğer tarafa toplanarak xx yalnız bırakılır.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde 'kalanın kesri' ifadesine dikkat edilmeli ve işlemler sırasıyla uygulanmalıdır. Son adımda elde edilen cebirsel ifade, soruda verilen eşitlikle dengelenmelidir.

İpuçları

1
Başlangıçtaki buzdolabı sayısına hem 4'e hem de 5'e bölünebilen bir değişken (örneğin 20x20x) vererek işlemleri kesirlerden kurtarabilirsiniz.
2
Birinci adımda 14\frac{1}{4}'ü gidince geriye 34\frac{3}{4}'ü kalır. İkinci adımda bu kalanın 25\frac{2}{5}'i gidiyor.
3
Kalan miktar üzerinden denklemi kurun: İlk kalan 34x\frac{3}{4}x, ikinci harcamadan sonra kalan 34x35\frac{3}{4}x \cdot \frac{3}{5}. Bu ifadeye 60 ekleyip x2+35\frac{x}{2} + 35'e eşitleyin.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla, bir su deposunun doluluk oranının değiştiği ve sonradan su eklendiği problemleri çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Ters işlem yöntemi: Sonuç x/2+35x/2 + 35. Sondan başa doğru giderek; (Sonuç - 60) değeri, ikinci adımdan sonra kalandır. Bu tür sorularda şıklardan gitmek de pratiktir; 500 sayısını yerine koyarak şartları sağlayıp sağlamadığı kontrol edilebilir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 48Soru

Bir çiftçi, tarlasının 25\frac{2}{5}'ine buğday ekmiştir. Buğday ekili alan 120120 dönüm olduğuna göre, tarlanın tamamı kaç dönümdür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 300

Cevap

Tarlanın tamamı 300300 dönümdür.
Tarlanın tamamı 5 eş parçaya bölündüğünde 2 parçasının 120 dönüm olduğu belirtilmiştir. Bu durumda 1 parça (birim kesir) 120/2=60120 / 2 = 60 dönümdür. Tarlanın tamamı 5 parça olduğu için 60×5=30060 \times 5 = 300 dönüm olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarlanın tamamına xx diyerek verilen sözel ifadeyi denkleme dökün.
x25=120x \cdot \frac{2}{5} = 120
Kesir problemlerinde bütünü bulmak için parçanın bütünle olan oran ilişkisi kullanılır.
2
Eşitliğin her iki tarafını düzenleyerek xx değerini yalnız bırakın.
2x=120×52x=6002x = 120 \times 5 \Rightarrow 2x = 600
Bölüm durumundaki 55 sayısı eşitliğin karşı tarafına çarpım olarak geçer.
3
Çarpım durumundaki 22 sayısını bölerek sonuca ulaşın.
x=6002=300x = \frac{600}{2} = 300
Tarlanın tamamını bulmak için toplam değeri paya bölmek gerekir.

Anahtar Kavram

Parçası verilen bir bütünün tamamını bulma

İpuçları

1
Tarlanın 25\frac{2}{5}'i 120120 dönüm ise, tarlayı 5 kutu olarak hayal edin ve 2 kutunun 120120 ettiğini düşünün.
2
Eğer 2 kutu 120120 ediyorsa, 1 kutunun (yani 15\frac{1}{5}'in) kaç dönüm olduğunu bulun.
3
1 kutunun değerini bulduktan sonra, tarlanın tamamını temsil eden 5 kutunun toplam değerini hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Bir dahaki sefere, 'bir sayının 34\frac{3}{4}'ü 60 ise bu sayı kaçtır?' gibi benzer birim kesir problemlerini çözerek hızlanabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 49Soru

Bir top kumaşın ucundan önce 38\frac{3}{8}'i, sonra kalanın 25\frac{2}{5}'i kesiliyor. Kumaşın orta noktası ilk duruma göre 15 cm kaydığına göre, kumaşın başlangıçtaki boyu kaç cm'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 48

Cevap

Kumaşın başlangıçtaki boyu 48 cm'dir.
Kumaş problemlerinde orta nokta kayması, tek taraftan kesilen toplam miktarın yarısına eşittir. İlk kesim 3/8, ikinci kesim kalanın (5/8'in) 2/5'i yani 2/8'idir. Toplam kesim 5/8 olur. Kayma miktarı (5/8)/2 = 5/16'dır. 5/16'sı 15 olan sayının tamamı 48'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Kesilen parçaların kumaşın tamamına oranını belirle.
İlk kesilen: 38x\frac{3}{8}x, Kalan: 58x\frac{5}{8}x. İkinci kesilen: 58x25=28x=14x\frac{5}{8}x \cdot \frac{2}{5} = \frac{2}{8}x = \frac{1}{4}x.
İkinci kesim kalanın üzerinden yapıldığı için çarpma işlemi uygulanır.
2
Toplam kesilen miktarı hesapla.
Toplam Kesilen = 38x+28x=58x\frac{3}{8}x + \frac{2}{8}x = \frac{5}{8}x.
Orta nokta kayması toplam kesilen miktara bağlıdır.
3
Orta nokta kayma formülünü uygula.
Kayma Miktarı = Toplam Kesilen215=58x2=516x\frac{\text{Toplam Kesilen}}{2} \Rightarrow 15 = \frac{\frac{5}{8}x}{2} = \frac{5}{16}x.
Bir çubuğun bir ucundan parça kesilirse, orta nokta kesilen parçanın yarısı kadar diğer yöne kayar.
4
Denklemi çözerek başlangıç boyunu bul.
5x16=155x=240x=48\frac{5x}{16} = 15 \Rightarrow 5x = 240 \Rightarrow x = 48.
x değerini yalnız bırakarak sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Orta Nokta Kayması

İpuçları

1
Bir kumaşın ucundan x cm kesilirse, orta noktası kesilen kısmın zıt yönüne doğru x/2 cm kayar.
2
Önce toplam ne kadar kumaş kesildiğini kesir cinsinden bulunuz. İkinci kesimin 'kalanın' üzerinden yapıldığına dikkat ediniz.
3
Toplam kesilen miktar kumaşın 5/8'idir. Bu miktarın yarısı 15 cm olduğuna göre denklemi kurunuz.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla, her iki uçtan kesim yapıldığında orta noktanın ne kadar kayacağını soran sorular çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Kumaşın boyuna işlem kolaylığı için paydaların ortak katı olan 40x diyerek de çözüm yapılabilir. İlk kesim 15x, kalan 25x. İkinci kesim 10x. Toplam kesilen 25x. Kayma 12.5x = 15 ise 40x = 48 bulunur.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 50Soru

Bir belediyenin denetim birimi, sorumluluk alanındaki iş yerlerini denetlemek üzere bir çalışma takvimi hazırlamıştır. Denetim ekipleri, birinci hafta planlanan iş yerlerinin 27\frac{2}{7}'sini, ikinci hafta ise kalan iş yerlerinin 14\frac{1}{4}'ini denetlemiştir. İki haftanın sonunda henüz denetlenmemiş 150 iş yeri kaldığına göre, denetim planına dahil edilen toplam iş yeri sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 280

Cevap

Toplam iş yeri sayısı 280'dir.
Soruda verilen işlem adımları sırasıyla uygulandığında; ilk hafta sonrası kalanın 57\frac{5}{7} olduğu, ikinci hafta bu kalanın 14\frac{1}{4}'inin daha eksildiği görülür. Geriye kalanın 34\frac{3}{4}'ü kalır. Yani başlangıçtaki miktarın 5734=1528\frac{5}{7} \cdot \frac{3}{4} = \frac{15}{28}'i 150'ye eşittir. Buradan toplam sayı 280 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam iş yeri sayısını bir değişken ile tanımla.
Toplam iş yeri sayısı = xx olsun.
Bilinmeyen değeri bulmak için denklem kurmamız gerekir.
2
Birinci hafta denetlenen ve kalan miktarı hesapla.
Birinci hafta denetlenen: 27x\frac{2}{7}x. Geriye kalan: x27x=57xx - \frac{2}{7}x = \frac{5}{7}x.
Problemde ikinci haftanın 'kalan' üzerinden hesaplandığı belirtilmiştir.
3
İkinci hafta denetlenen miktarı kalana göre hesapla.
İkinci hafta denetlenen: 57x14=528x\frac{5}{7}x \cdot \frac{1}{4} = \frac{5}{28}x.
İkinci hafta yapılan iş, ilk haftadan arta kalanın dörtte biridir.
4
Son durumda kalan iş yeri sayısını kesir olarak ifade et.
Birinci kalandan (57x\frac{5}{7}x), ikinci hafta denetlenen (528x\frac{5}{28}x) çıkarılır: 57x528x\frac{5}{7}x - \frac{5}{28}x. Paydaları eşitlemek için 57\frac{5}{7} kesri 4 ile genişletilir: 2028x528x=1528x\frac{20}{28}x - \frac{5}{28}x = \frac{15}{28}x.
Kalan miktarı verilen sayısal değere eşitlemek için kesir karşılığını bulmalıyız.
5
Denklemi kur ve çöz.
1528x=150\frac{15}{28}x = 150 ise x=1502815=1028=280x = \frac{150 \cdot 28}{15} = 10 \cdot 28 = 280.
Son kalan miktar 150 olarak verilmiştir.

Anahtar Kavram

Bütünün kesri hesaplanırken, ardışık işlemlerde 'kalan' ifadesine dikkat edilmeli ve işlem sırası takip edilmelidir.

İpuçları

1
Soruda verilen işlemleri tersten yapmayı deneyebilirsiniz. Son kalan 150 iş yeri, ikinci hafta öncesindeki miktarın kaçta kaçıdır?
2
İkinci hafta, kalan iş yerlerinin 14\frac{1}{4}'i denetlendiğine göre, geriye bu 'kalan' miktarın 34\frac{3}{4}'ü kalmıştır. Yani X34=150X \cdot \frac{3}{4} = 150 eşitliğinden ikinci hafta başındaki sayıyı bulabilirsiniz.
3
İkinci hafta başında 200 iş yeri vardır (150, 3 parça ise tamamı 200). Bu 200 iş yeri, ilk hafta sonrasındaki kalan kısımdır ve tüm işin 57\frac{5}{7}'sine eşittir.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla, maaşının belirli oranlarını harcayan bir memurun kalan parasını hesaplama soruları çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Ters İşlem Yöntemi: Geriye 150 kaldı. Bu, ikinci aşamadaki kalanın 34\frac{3}{4}'üdür (çünkü 14\frac{1}{4}'i gitti). O halde ikinci aşama öncesi: 15043=200150 \cdot \frac{4}{3} = 200. Bu 200, birinci aşamadaki kalandır (yani tamamının 57\frac{5}{7}'si, çünkü 27\frac{2}{7}'si gitti). Tamamı: 20075=280200 \cdot \frac{7}{5} = 280.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 51Soru

Bir holding, yıl sonunda elde ettiği toplam kârı üç farklı yatırım fonuna (A, B ve C fonları) şu şekilde dağıtmıştır:

* Toplam kârın 14\frac{1}{4}'i A fonuna aktarılmıştır.
* Kalan tutarın 25\frac{2}{5}'si B fonuna aktarılmıştır.
* Geriye kalan tutarın tamamı C fonuna aktarılmıştır.

Dağıtım işlemi tamamlandıktan sonra, yönetim kurulu kararıyla C fonundaki paranın 13\frac{1}{3}'i çekilerek ek bütçe olarak A fonuna devredilmiştir.

Son durumda A fonunda biriken para, B fonundaki paradan 1.200.000 TL fazla olduğuna göre, holdingin dağıttığı toplam kâr kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12.000.000

Cevap

Holdingin dağıttığı toplam kâr 12.000.000 TL'dir.
Toplam paraya 60x60x diyerek işlem kolaylığı sağlandı. A'ya 15x15x, B'ye (kalanın 2/5'i) 18x18x, C'ye ise kalan 27x27x düştü. C'den A'ya 9x9x (27x'in 1/3'ü) aktarılınca, A'nın son parası 24x24x, B'nin parası 18x18x oldu. Aradaki 6x6x'lik fark 1.200.000 TL ise, 60x60x (toplam) 12.000.000 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam kâr miktarını, verilen kesirlerin paydalarının (4, 5, 3) ortak katı olan bir değişkenle ifade et.
Toplam Kâr = 60x60x olsun.
Kesirlerle işlem yaparken tam sayılarla çalışmak hata riskini azaltır ve işlemi kolaylaştırır.
2
İlk dağıtım aşamalarını (A, B ve C fonlarının ilk paylarını) hesapla.
A = 60x14=15x60x \cdot \frac{1}{4} = 15x. Kalan = 60x15x=45x60x - 15x = 45x.
B = 45x25=18x45x \cdot \frac{2}{5} = 18x. Kalan = 45x18x=27x45x - 18x = 27x.
C = 27x27x.
Problemin kurgusundaki 'kalanın' ifadesine dikkat edilerek her fonun başlangıç payı bulunur.
3
C fonundan A fonuna yapılan transfer işlemini uygula.
Transfer miktarı = C'nin 13\frac{1}{3}'i = 27x13=9x27x \cdot \frac{1}{3} = 9x.
Yeni A = 15x+9x=24x15x + 9x = 24x.
Yeni C = 27x9x=18x27x - 9x = 18x.
B (Değişmedi) = 18x18x.
Son durumdaki karşılaştırmayı yapabilmek için transfer sonrası güncel bakiyeler bulunmalıdır.
4
Son durumdaki A ve B fonları arasındaki farkı kullanarak denklemi kur ve çöz.
Fark = (Yeni A) - B = 24x18x=6x24x - 18x = 6x.
Verilen fark: 6x=1.200.0006x = 1.200.000 TL.
Buradan x=200.000x = 200.000 TL bulunur.
Problemde verilen sayısal fark bilgisi, değişkenin (xx) değerini bulmamızı sağlar.
5
Toplam kârı hesapla.
Toplam = 60x=60200.000=12.000.00060x = 60 \cdot 200.000 = 12.000.000 TL.
Soruda istenen nihai değeri bulmak için x değeri yerine koyulur.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde 'kalanın kesri' mantığı ve sonradan değişen miktarların takibi.

İpuçları

1
Kesirlerin paydaları olan 4, 5 ve 3 sayılarına tam bölünebilen büyük bir sayı (örneğin 60x) seçerek işleme başlayın.
2
Önce A, B ve C'nin ilk paylarını x cinsinden bulun. B'nin payını hesaplarken 'kalanın' ifadesine dikkat edin.
3
C'nin payının 1/3'ünü (yani C/3) A'ya ekleyin. Son durumda A'nın yeni değeri ile B'nin değeri arasındaki farkı 1.200.000'e eşitleyin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, C fonundan A yerine B'ye transfer yapıldığı senaryo ile çözmeyi deneyin.

Alternatif Yöntem

Ters işlem yöntemi: Aradaki fark 1 birim (6x) ise, toplam 10 birim (60x) olmalıdır. Oranları kutu çizerek (modelleyerek) takip edebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 52Soru

Bir memur, aylık maaşının 14\frac{1}{4}'ünü ev kirasına, kalan maaşının 25\frac{2}{5}'ini mutfak masraflarına ve son durumda elinde kalan paranın 13\frac{1}{3}'ünü ise faturalara ayırmaktadır. Memurun tüm bu harcamalardan sonra geriye kalan parası, ev kirasına ayırdığı tutardan 600 TL fazla olduğuna göre, bu memurun aylık maaşı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12000

Cevap

Memurun aylık maaşı 12000 TL'dir.
Soruda harcamalar ardışık olarak 'kalan para' üzerinden yapılmaktadır. Maaşa xx dersek; önce 14x\frac{1}{4}x harcanır, geriye 34x\frac{3}{4}x kalır. Sonra bunun 25\frac{2}{5}'i harcanır, geriye 920x\frac{9}{20}x kalır. En son bunun 13\frac{1}{3}'ü harcanır ve geriye 310x\frac{3}{10}x kalır. Bu son kalan (310x\frac{3}{10}x) ile ilk harcama (14x\frac{1}{4}x) arasındaki fark 600 TL'dir. Bu denklem çözüldüğünde maaş 12000 TL bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Maaşın tamamını temsil edecek bir değişken belirle.
Maaş = xx olsun.
Bilinmeyen değeri bulmak için denklem kurmamız gerekmektedir.
2
Ev kirası harcamasını ve kalan parayı hesapla.
Kira = 14x\frac{1}{4}x, Kalan = 34x\frac{3}{4}x
Maaşın 1/4'ü harcandığında geriye 3/4'ü kalır.
3
Kalan para üzerinden mutfak masrafını ve yeni kalanı hesapla.
Mutfak = 34x25=620x=310x\frac{3}{4}x \cdot \frac{2}{5} = \frac{6}{20}x = \frac{3}{10}x. Yeni Kalan = 34x310x=1520x620x=920x\frac{3}{4}x - \frac{3}{10}x = \frac{15}{20}x - \frac{6}{20}x = \frac{9}{20}x.
Problemde 'kalan maaşın' ifadesi geçtiği için işlem bir önceki adımın sonucu üzerinden yapılır.
4
Son kalan para üzerinden faturaları ve en son kalan parayı hesapla.
Fatura = 920x13=320x\frac{9}{20}x \cdot \frac{1}{3} = \frac{3}{20}x. En Son Kalan = 920x320x=620x=310x\frac{9}{20}x - \frac{3}{20}x = \frac{6}{20}x = \frac{3}{10}x.
Faturalar da son kalan paranın bir kesri olarak hesaplanır.
5
Verilen eşitliği kullanarak denklemi kur ve çöz.
310x14x=600620x520x=600120x=600x=12000\frac{3}{10}x - \frac{1}{4}x = 600 \Rightarrow \frac{6}{20}x - \frac{5}{20}x = 600 \Rightarrow \frac{1}{20}x = 600 \Rightarrow x = 12000.
En son kalan paranın kiradan 600 TL fazla olduğu belirtilmiştir.

Anahtar Kavram

Ardışık Kesir Problemleri (Kalanın kesri)

İpuçları

1
Soruda 'kalanın' ifadesi geçtiği için her adımda elinizde kalan miktarı bulup, bir sonraki kesri bu yeni miktar ile çarpın.
2
Maaşın tamamına xx demek yerine, paydaların (4, 5, 3) ortak katı olan bir sayı (örneğin 60k60k) vererek işlem yaparsanız kesirlerle uğraşmaktan kurtulursunuz.

Alternatif Yöntem

Değer Verme Yöntemi: Maaşa paydaların EKOK'u olan 60k60k diyelim.
1. Kira: 60k14=15k60k \cdot \frac{1}{4} = 15k. (Kalan: 45k45k)
2. Mutfak: 45k25=18k45k \cdot \frac{2}{5} = 18k. (Kalan: 27k27k)
3. Fatura: 27k13=9k27k \cdot \frac{1}{3} = 9k. (Son Kalan: 18k18k)
Denklem: Son Kalan (18k18k) - Kira (15k15k) = 600 TL
3k=600k=2003k = 600 \Rightarrow k = 200.
Maaş (60k60k) = 60200=1200060 \cdot 200 = 12000 TL.
Tahmini Süre:2m 30s
ÖncekiSayfa 3 / 3
Kesir Problemleri Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 3 | Examkin