Başlangıç Hükümleri

Medeni hukukta kanun koyucu, bazen uyuşmazlığın çözümünde kesin bir sınır çizmek yerine hâkime "haklı sebepler" veya "durumun gereklerini" değerlendirme yetkisi tanımıştır.

Türk Medeni Kanunu uyarınca, hâkimin bu şekilde kendisine takdir yetkisi tanınan hallerde kararını dayandırması gereken temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

2017 Anayasa değişiklikleri sonrası Türk hukuk düzenindeki yazılı kaynaklar ve normlar hiyerarşisi dikkate alındığında; temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalar, kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) arasındaki hiyerarşik ilişki ve çatışma kuralları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

2017 Anayasa değişiklikleri ile düzenlenen güncel normlar hiyerarşisi ve yazılı kaynakların uygulama sırası dikkate alındığında; bir uyuşmazlıkta aynı konuyu düzenleyen bir 'Kanun' hükmü ile bir 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' hükmünün birbiriyle çelişmesi durumunda izlenecek hukuki yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesinde düzenlenen hâkimin takdir yetkisinin hukuki niteliği, sınırları ve kullanımı dikkate alındığında; aşağıdaki ifadelerden hangisi bu yetkinin 'kural içi boşluk' kavramı ve 'hak ve nasafet' ilkesiyle uyumlu, doğru bir açıklamadır?

Türk Medeni Kanunu'nun 5. maddesinde yer alan düzenleme uyarınca; bu Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel nitelikli hükümleri, aşağıdaki alanların hangisine "uygun düştüğü ölçüde" uygulanır?

Güncel anayasal düzenlemeler ve hukuk kurallarının hiyerarşisi dikkate alındığında, yasama organı tarafından tesis edilen işlemler ile yürütme organının düzenleyici işlemleri arasındaki ilişki belirli öncelik kurallarına bağlanmıştır. Bu çerçevede, yazılı hukuk kaynaklarının uygulama sırası ve birbiriyle olan hiyerarşik ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hâkim, önüne gelen bir uyuşmazlıkta uygulanabilecek bir kanun hükmü bulmasına rağmen; bu hükmün lafzının (sözünün) olaya aynen uygulanması durumunda kanun koyucunun izlediği amaca açıkça aykırı bir sonuç doğacağını ve hakkaniyete aykırılık teşkil edeceğini tespit etmiştir. Kanunda bu durum için herhangi bir istisna hükmü de bulunmadığına göre, bu hukuki durum aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Bir taşınmaz mülkiyeti uyuşmazlığında hâkim; somut olaya uygulanacak hiçbir kanun hükmü bulunmadığını, ayrıca bu konuda yerleşmiş bir örf ve adet hukuku kuralının da mevcut olmadığını tespit etmiştir. Türk Medeni Kanunu m. 1/2 çerçevesinde hâkimin bu uyuşmazlığı karara bağlarken takip edeceği yöntemle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$(A)$ Belediye Başkanlığı, özel hukuk hükümlerine tabi bir temizlik hizmeti alımı için $(B)$ firması ile $5$ yıllık bir sözleşme akdetmiş ve bu sözleşme uyarınca $3$ yıl boyunca kesintisiz hizmet alarak ödemelerini yapmıştır. Belediye yönetiminin değişmesinin ardından yeni yönetim, sözleşmenin imzalandığı tarihte belediye adına imza atan görevlinin imza yetkisinin aslında bir ay önce sona ermiş olduğunu (yetkisiz temsil) fark etmiştir. Belediye, bu yetkisizliği gerekçe göstererek sözleşmenin baştan itibaren geçersiz olduğunu ileri sürmüş ve o güne kadar firmaya ödenen tutarların iadesini talep ederek yeni bir ihale açacağını duyurmuştur.

Bu olayda belediyenin geçersizlik iddiasının dürüstlük kuralına aykırı görülerek reddedilmesi, Türk Medeni Kanunu'nun aşağıdaki ilkelerinden hangisinin bir uygulamasıdır?

Bir uyuşmazlıkta, mülkiyet hakkı gibi temel hak ve özgürlüklere ilişkin usulüne göre yürürlüğe konulmuş bir milletlerarası andlaşma hükmü ile aynı uyuşmazlığa dair farklı bir düzenleme içeren kanun hükmü ve bu kanun hükmüne aykırı kurallar barındıran bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) aynı anda mevcuttur. 2017 Anayasa değişiklikleri sonrası oluşan güncel hukuki rejim ve Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi çerçevesinde, hâkimin normlar hiyerarşisi ve çatışma kuralları gereği uygulaması gereken hukuk kuralı aşağıdakilerden hangisidir?

Kiraya veren (K), kiracısı (T)’nin kira bedellerini sözleşmede kararlaştırılan tarihten on gün sonra ödemesine iki yıl boyunca hiçbir itirazda bulunmamış ve bu durumu zımnen kabul ederek tahliye hakkını kullanmamıştır. Ancak (K), aralarında çıkan bir tartışma sonrasında, (T)’nin bir sonraki kira bedelini yine on gün geciktirmesini gerekçe göstererek sözleşmedeki tahliye şartına dayanarak dava açmıştır.

Türk Medeni Kanunu hükümleri dikkate alındığında, (K)'nin bu talebinin reddedilmesi aşağıdakilerden hangisinin bir gereğidir?

Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca, önüne gelen bir uyuşmazlıkta uygulanacak ne yazılı bir hüküm ne de örf ve âdet hukuku kuralı bulamayan ("hukuk boşluğu") bir hâkimin izlemesi gereken yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Bir inşaat firması olan $(A)$, ruhsatına uygun şekilde başlattığı rezidans inşaatını tamamlamak üzeredir. Ancak yapılan son ölçümlerde, binanın dış cephe kaplamasının ve balkon uçlarının, bitişik parseldeki $(B)$'ye ait boş arsaya toplamda $0,4$ metrekarelik bir taşma yaptığı tespit edilmiştir. $(B)$, inşaatın başlangıcından itibaren durumu fark edebilecek durumda olmasına rağmen sessiz kalmış; ancak inşaat bitip satışlar başladığında, taşan kısmın kal'ini (yıkımını) ve müdahalenin men'ini talep etmiştir. $(A)$ firması, $(B)$'ye arsa payının değerinin on katı tutarında tazminat ödemeyi teklif etse de $(B)$, "mülkiyet hakkım mutlak bir haktır, her zaman korunmasını isteyebilirim" diyerek bu teklifi reddetmiş ve yıkım davası açmıştır.

Buna göre $(B)$'nin bu talebi ve tutumuyla ilgili Türk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümleri çerçevesinde aşağıdaki hukuki nitelendirmelerden hangisi doğrudur?

$(A)$, maliki olduğu konutu $2018$ yılında $(B)$'ye kiralamıştır. Kira sözleşmesinde "Kira bedelleri her ayın beşinci günü akşamına kadar kiralayanın banka hesabına yatırılacaktır." hükmü yer almasına rağmen $(A)$, yedi yıl boyunca kira bedellerini $(B)$'nin iş yerine bizzat giderek elden teslim almış ve bu ödemelere ilişkin makbuz düzenlemiştir. Sekizinci yılın başında bölgedeki kira rayiçlerinin artması üzerine $(A)$, kiracısı $(B)$'yi tahliye edebilmek amacıyla bir ihtarname göndererek; kiraların sözleşmeye aykırı şekilde banka yerine elden ödendiğini, bu durumun sözleşmenin esaslı bir ihlali olduğunu ileri sürerek tahliye davası açmıştır.

Bu olayda $(A)$'nın, yıllardır sergilediği tutumun aksine sadece tahliye imkânı yaratmak için sözleşme hükmüne dayanması, temel olarak aşağıdakilerden hangisinin ihlali niteliğindedir?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 5. maddesinde yer alan "Bu Kanun ve Borçlar Kanunu’nun genel nitelikli hükümleri, uygun düştüğü ölçüde bütün özel hukuk ilişkilerine uygulanır." hükmü uyarınca, genel nitelikli hükümlerin Türk özel hukuk sistemi içerisindeki uygulama alanı ve yöntemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

2017 Anayasa değişiklikleri ile düzenlenen güncel normlar hiyerarşisi ve Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi çerçevesinde; temel hak ve özgürlükler kapsamına girmeyen bir özel hukuk uyuşmazlığında, yürürlükte bulunan bir Kanun hükmü ile bu kanundan daha sonraki bir tarihte yürürlüğe giren ve aynı konuyu farklı şekilde düzenleyen bir Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) hükümleri çatışmaktadır. Bu durumda hâkimin uyuşmazlığa uygulayacağı kural ve dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

(A) İşletmesi ile danışman (B) arasında akdedilen hizmet sözleşmesinde, sözleşme hükümlerinde yapılacak her türlü değişikliğin geçerliliği taraflarca "yazılı şekil" şartına bağlanmıştır. Buna karşın taraflar, iki yıl boyunca sözleşme kapsamındaki ek hizmetleri sözlü mutabakatlarla belirlemiş ve (A) İşletmesi bu ek hizmetlerin bedelini herhangi bir itiraz ileri sürmeden düzenli olarak ödemiştir. Daha sonra taraflar arasında çıkan bir ihtilaf üzerine (A) İşletmesi, son dönemde verilen hizmetlerin yazılı şekilde kararlaştırılmadığını ileri sürerek bu bedelleri ödemekten kaçınmıştır.

Bu olayda (A) İşletmesinin, uzun süredir devam eden uygulamanın aksine şekil eksikliğini ileri sürerek ödemeden kaçınması aşağıdaki hukuk kurallarından hangisine açıkça aykırılık teşkil eder?

$(A)$, satın aldığı karmaşık bir sanayi makinesinin işleyişine, verimine veya ekonomik değerine hiçbir etkisi bulunmayan, çıplak gözle dahi fark edilemeyecek kadar önemsiz bir boya kusurunu gerekçe göstererek kanundan doğan sözleşmeden dönme hakkını kullanmıştır. Makinenin iadesi durumunda satıcı $(B)$ çok ağır nakliye ve kurulum masraflarıyla karşılaşacakken, alıcı $(A)$'nın bu işlemden elde edeceği somut bir menfaat bulunmamaktadır. Bu olayda, $(A)$'nın sahip olduğu bir hakkı dürüstlük kuralına aykırı şekilde kullanarak karşı tarafı zarara uğratması, aşağıdaki ilkelerden hangisi kapsamında hukuk düzeni tarafından korunmaz?

Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre düzenlenen iyiniyet (subjektif iyiniyet) karinesi ve bu karinenin aksinin ispat edilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 5. maddesinde düzenlenen "genel nitelikli hükümlerin uygulama alanı" ilkesi, özel hukuk sisteminin parçaları arasındaki geçişkenliği ve bütünlüğü sağlamaktadır. Bu ilkenin işleyişi ve madde metninde geçen "uygun düştüğü ölçüde" ibaresinin hukuki fonksiyonu dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğru bir değerlendirmedir?