Pazarlama Çevresi ve Stratejik Planlama

Çok uluslu bir dayanıklı tüketim malları üreticisi, yeni bir ülkeye yatırım yapmadan önce stratejik bir pazar analizi raporu hazırlatmaktadır. Üst yönetim, araştırma ekibinden özellikle işletmenin doğrudan kontrol edemediği, sektörü genel olarak şekillendiren ve geniş çaplı fırsat veya tehditler yaratan 'makro pazarlama çevresi' unsurlarına odaklanmalarını talep etmiştir. Buna göre, araştırma ekibinin hazırlayacağı raporda aşağıdakilerden hangisinin incelenmesi bu talep kapsamında değerlendirilir?

Beta Holding, portföyündeki stratejik iş birimlerini değerlendirirken "Delta" işletmesinin pazar büyüme hızının düşük olduğu durgun bir sektörde faaliyet gösterdiğini, ancak bu pazarda rakiplerine kıyasla çok yüksek bir nispi pazar payına sahip olduğunu belirlemiştir. Delta işletmesi, holdingin diğer gelecek vadeden projelere yatırım yapması için gerekli olan net nakit akışının büyük bir kısmını tek başına sağlamaktadır.

Boston Danışmanlık Grubu (BCG) İş Portföyü Matrisi'ne göre, Delta işletmesinin bulunduğu çeyrek (hücre) ve bu işletme için tercih edilmesi gereken temel stratejik yönelim aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Vektör Endüstri A.Ş., portföyündeki stratejik iş birimlerini (SİB) Boston Danışmanlık Grubu (BCG) Matrisi'ne göre analiz etmektedir. Şirketin "akıllı iklimlendirme sistemleri" biriminin faaliyet gösterdiği pazarın büyüme hızı çok yüksek seviyelerde seyrederken, işletmenin bu pazardaki nispi pazar payının en güçlü rakibine kıyasla oldukça düşük kaldığı tespit edilmiştir.

Buna göre, söz konusu stratejik iş biriminin BCG Matrisi'ndeki konumu ve bu birim için izlenmesi gereken temel stratejik yaklaşım aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Bir işletmenin pazarlama müdürü, yıl sonu değerlendirme toplantısında şu ifadeleri kullanmıştır:

*"Bu yıl pazar payımızı %15'e çıkarmayı amaçlamıştık (I). Yıl sonu verilerine göre pazar payımızın %12 seviyesinde gerçekleştiğini tespit ettik (II). Yaptığımız analizler sonucunda, beklentimiz ile gerçekleşen durum arasında %3'lük bir negatif sapma olduğunu gördük (III). Bu açığı kapatmak ve rekabet gücümüzü artırmak amacıyla gelecek yıl için dağıtım ağımıza iki yeni toptancı ekleme ve reklam bütçemizi %10 artırma kararı aldık (IV)."*

Pazarlama kontrol sürecinin aşamaları dikkate alındığında, yöneticinin IV numaralı ifadesi sürecin hangi adımını temsil etmektedir?

Kuzey Gıda Sanayi A.Ş., sağlıklı atıştırmalık pazarına sunduğu 'Doğa-Bar' isimli ürün hattının performansını değerlendirmek üzere stratejik bir analiz gerçekleştirmiştir. Hazırlanan raporda; sağlıklı atıştırmalık pazarının yıllık bazda çift haneli rakamlarla büyüdüğü, ancak 'Doğa-Bar' ürün hattının pazardaki lider rakibine kıyasla satış hacmi ve nispi pazar payı açısından oldukça geride kaldığı vurgulanmıştır. Şirket yönetimi, bu ürün hattının gelecekteki rotasını belirlemek amacıyla BCG (Boston Danışmanlık Grubu) Matrisi'ni kullanmaya karar vermiştir.

Buna göre, 'Doğa-Bar' ürün hattının BCG Matrisi'ndeki konumu ve literatürde bu konum için önerilen temel stratejik yaklaşım aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Atlas Enerji A.Ş., bünyesinde barındırdığı stratejik iş birimlerinin performansını değerlendirmek ve kurumsal kaynak dağılımını optimize etmek amacıyla Boston Danışmanlık Grubu (BCG) Matrisi'ni kullanmaktadır. Yapılan pazar analizleri sonucunda, şirketin "Güneş Paneli Üretimi" biriminin faaliyette bulunduğu pazarın hızla büyüdüğü, ancak birimin bu pazardaki nispi pazar payının en güçlü rakibine göre oldukça düşük kaldığı saptanmıştır.

Buna göre, "Güneş Paneli Üretimi" biriminin BCG Matrisi'ndeki konumu ve bu birim için benimsenmesi gereken en uygun temel stratejik yaklaşım aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

Stratejik portföy analizinde, geleneksel yaklaşımların kısıtlarını aşmak amacıyla geliştirilen General Electric (GE) Matrisi, işletmelerin stratejik iş birimlerini (SİB) daha kapsamlı değişkenlerle değerlendirmesine olanak tanır. Buna göre, GE Matrisi'nin temel yapısı ve benimsediği stratejik kararlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir işletmenin müşterilerine değer sunma becerisini doğrudan etkileyen ve işletmeye yakın aktörlerin bütünü mikro pazarlama çevresini oluşturur. Bu kapsamda; işletmeye mal ve hizmet üretebilmesi için gerekli girdileri sağlayan 'tedarikçiler' ile ürünlerin nihai tüketiciye ulaştırılmasında görev alan 'pazarlama aracıları' (toptancılar, perakendeciler, lojistik firmaları) birbirinden farklı rollere sahip mikro çevre unsurlarıdır. Ayrıca mikro çevre analizi sadece dış paydaşlarla sınırlı kalmaz; üst yönetim, üretim veya AR-GE gibi işletme içi birimlerin yaklaşımları da doğrudan pazarlama kararlarına etki ettiği için bu kapsamda vurgulanmalıdır.

Bu açıklamalara göre, aşağıdakilerden hangisi bir işletmenin 'mikro pazarlama çevresi' faktörlerinden biridir?

X Elektronik A.Ş., uzun yıllardır faaliyet gösterdiği akıllı telefon pazarında pazar payı açısından lider konumdadır; ancak bu pazarın büyüme hızı son yıllarda oldukça düşmüştür. İşletme, bu alandan elde ettiği yüksek nakit akışını değerlendirmek amacıyla daha önce hiç faaliyet göstermediği ve yepyeni bir müşteri kitlesine hitap eden 'elektrikli otonom araçlar' pazarına girmeye karar vermiş, bu doğrultuda yeni bir otonom araç modeli geliştirerek satışa sunmuştur.

Bu bilgilere göre, X Elektronik A.Ş.'nin mevcut akıllı telefon stratejik iş biriminin Boston Danışmanlık Grubu (BCG) Matrisi'ndeki konumu ile elektrikli otonom araçlar pazarına girerek uyguladığı Ansoff (Büyüme) Matrisi stratejisi aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Ulusal çapta faaliyet gösteren bir gıda işletmesi, uzun vadeli stratejik planlamalarını yaparken hem kendi endüstrisine özgü aktörleri hem de tüm işletmeleri etkileyen geniş çaplı dış faktörleri analiz etmektedir. Yönetim kurulu, özellikle işletmenin doğrudan kontrolü dışında kalan, genel fırsat ve tehditleri şekillendiren dışsal faktörlere odaklanma kararı almıştır.

Buna göre, aşağıdaki durumlardan hangisi işletmenin odaklanması gereken makro pazarlama çevresi faktörlerinden biridir?

Endüstriyel mutfak ekipmanları sektöründe yalnızca kurumsal otel ve restoran zincirleri için büyük ölçekli pişirme fırınları üreten bir işletme, müşterilerinin atık yönetimi konusunda yaşadığı maliyet problemlerini analiz etmiştir. İşletme yönetimi, mevcut üretim altyapısı ve teknolojisinden tamamen bağımsız yepyeni bir Ar-Ge süreci yürüterek 'biyolojik atık dönüştürme cihazı' icat etmiş ve üretimine başlamıştır. İşletme, yüksek yatırım maliyeti gerektiren bu yeni cihazı farklı pazarlara sunmak yerine, sadece hâlihazırda fırın tedariki sağladığı mevcut otel ve restoran zincirlerine satmaya odaklanmıştır.

Ansoff Matrisi'nin büyüme stratejileri dikkate alındığında, bu işletmenin benimsediği strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye pazarına yeni giren bir teknoloji firmasının, danışmanlık şirketinden aldığı stratejik pazar analizi raporunda şu ifadelere yer verilmiştir:

'Şirketinizin sahip olduğu yenilikçi patentler ve nitelikli Ar-Ge personeli, pazarda rakiplerinize karşı size ciddi bir rekabet avantajı sağlamaktadır. Ancak, Türkiye'deki e-ticaret lojistik altyapısında son dönemde yaşanan taşıma maliyeti artışları ve sektörel yasal düzenlemelerdeki belirsizlikler, firmanızın uzun vadeli kârlılık hedeflerini baskılayacak niteliktedir.'

Bu raporda vurgulanan unsurlar, stratejik planlama sürecindeki SWOT analizine göre sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru sınıflandırılmıştır?

Ulusal çapta faaliyet gösteren Lodos Hızlı Tüketim A.Ş., portföyündeki markaların stratejik durumlarını değerlendirmektedir. Şirketin "Parlak" markalı geleneksel temizlik ürünleri serisi, büyüme oranının son derece durağan olduğu bir pazarda yer almasına rağmen, rakiplerine kıyasla pazar payı açısından açık ara lider konumdadır. Bu marka, şirketin diğer yenilikçi projelerini finanse etmek için ihtiyaç duyduğu nakit akışının çok büyük bir kısmını tek başına sağlamaktadır.

Buna göre, Boston Danışmanlık Grubu (BCG) Matrisi yaklaşımı dikkate alındığında, "Parlak" markasının bulunduğu çeyrek ve şirket yönetiminin bu marka için uygulaması gereken en uygun temel strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Pazarlama faaliyetleri yürütülürken işletmeler; hem kendi kontrolleri dışındaki geniş toplumsal güçleri hem de doğrudan ilişki içinde oldukları yakın aktörleri analiz etmek zorundadır. Doğrudan ilişkide bulunulan ve pazarlama operasyonlarının başarısında kritik rol oynayan yakın aktörler grubu mikro çevreyi oluşturur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir işletmenin mikro pazarlama çevresi faktörlerinden biridir?

Ulusal çapta faaliyet gösteren ve büyük ölçek ekonomilerinden yararlanan güçlü rakiplerin bulunduğu bir pazarda yer alan orta ölçekli bir seramik işletmesi, tüm pazara hitap edip genel bir fiyat rekabetine girmekten kaçınmaya karar vermiştir. Bunun yerine işletme; yalnızca lüks restorasyon projelerinde kullanılan özel desenli, el yapımı ve yüksek fiyatlı tarihi çiniler üretmeye yönelmiştir. İşletme, bu kısıtlı müşteri grubunun özel ihtiyaçlarını en üst düzeyde karşılayarak büyük rakiplerinden korunmayı amaçlamaktadır.

Michael Porter'ın Jenerik Rekabet Stratejileri'ne göre, bu işletmenin uyguladığı strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Geleneksel motifleri modern tasarımlarla harmanlayan yerel bir tekstil işletmesi, gelecek beş yıllık stratejik planını hazırlarken bulunduğu çevreyi analiz etmektedir. Yapılan analizde şu iki temel bulguya ulaşılmıştır:

I. İşletmenin elindeki özel kumaş dokuma patentleri ve kurum kültürünü benimsemiş yüksek nitelikli tasarım ekibi, rakiplerine karşı önemli bir tasarım hızı ve esnekliği sağlamaktadır.
II. İklim değişikliği farkındalığının giderek artmasıyla birlikte, tüketicilerin sürdürülebilir ve doğa dostu tekstil ürünlerine yönelik talebinde genel bir artış eğilimi başlamıştır.

İşletmenin yaptığı stratejik analiz süreci dikkate alındığında, bu bulguların sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

X A.Ş., uzun yıllardır ürettiği standart ofis mobilyalarını (masa, sandalye, dolap) yalnızca yurt içindeki kurumsal şirketlere satmaktadır. Şirket, büyüme hedefleri doğrultusunda, aynı kurumsal müşteri kitlesinin değişen teknolojik ve ergonomik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla akıllı sensörlere sahip yüksekliği ayarlanabilir çalışma masaları ve omurga destekli yeni nesil ofis koltukları tasarlayarak piyasaya sürmüştür.

Buna göre X A.Ş.'nin uyguladığı büyüme stratejisi, Ansoff Matrisi'ne göre aşağıdakilerden hangisidir?

Endüstriyel temizlik kimyasalları üreten ve kuruluşundan bu yana ürünlerini yalnızca yurt içindeki konaklama işletmelerine toptan olarak satan bir şirket, pazar payını ve satış gelirlerini artırmak amacıyla stratejik bir büyüme planı hazırlamıştır. Şirket yönetimi bu plan doğrultusunda, mevcut ürün portföyünde hiçbir ambalaj veya formül değişikliğine gitmeden, ürettiği temizlik kimyasallarını daha önce hiç girmediği yeni bir müşteri grubu olan ağır sanayi fabrikalarına ve büyük üretim tesislerine de satmaya karar vermiştir.

Buna göre şirketin uyguladığı bu strateji, Ansoff Matrisi'nin büyüme yaklaşımlarına göre aşağıdakilerden hangisidir?

Geniş bir ürün portföyüne sahip olan Meridyen Kimya A.Ş., endüstriyel temizlik pazarında yıllardır satışa sunduğu "Pro-Temiz" markalı ürününün stratejik değerlendirmesini yapmaktadır. Elde edilen son verilere göre; söz konusu endüstriyel temizlik pazarında genel büyüme oranının oldukça durgunlaştığı ve pazarın doygunluğa ulaştığı görülmüştür. Buna karşın, "Pro-Temiz" markası kendi kategorisinde en yakın rakibinden üç kat daha fazla satış hacmine sahip olup işletmenin toplam nakit akışının büyük bir kısmını tek başına finanse etmektedir.

Buna göre, BCG Matrisi dikkate alındığında "Pro-Temiz" markasının konumu ve bu birim için benimsenmesi gereken en uygun stratejik hamle aşağıdakilerden hangisidir?

Küresel çapta faaliyet gösteren bir gıda işletmesi, üst yönetim düzeyinde gerçekleştirdiği yıllık planlama toplantısında geleceğe yönelik yol haritasını belirlemektedir. Bu doğrultuda yönetim; bünyesindeki "dondurulmuş gıdalar", "atıştırmalıklar" ve "gazsız içecekler" bölümlerini birbirinden bağımsız birer şirket gibi ele alma kararı almıştır. İşletme genelindeki sınırlı bütçe ve kaynakların en verimli şekilde dağıtılabilmesi için, her bir bölümün kendi rakipleri, pazar dinamikleri, özgün bir misyonu ve sorumlu bir yöneticisi olacak şekilde organize edilmesi kararlaştırılmıştır.

Stratejik planlama süreci dikkate alındığında, işletmenin gerçekleştirdiği bu faaliyet aşağıdaki aşamalardan veya kavramlardan hangisiyle doğrudan ilişkilidir?