Stok Yönetimi

Bir tıbbi cihaz üreticisi, tedarik zincirinde yaşanan dalgalanmalar ve maliyet baskıları nedeniyle, A sınıfı (yüksek maliyetli ve kritik) parçaların stok kontrolünde 'Periyodik (P) Gözden Geçirme' sistemini bırakarak 'Sürekli (Q) Gözden Geçirme' sistemine geçiş yapma kararı almıştır.

Buna göre, işletmenin bu sistem değişikliğiyle ulaşmayı beklediği temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Ticari elektrikli araçlar üreten büyük bir fabrika, üretim bandında kullanılan özel bir batarya soğutma sıvısını yurt dışındaki bir tedarikçiden ithal etmektedir. İşletmenin bu soğutma sıvısı için yıllık talebi $120.000$ litredir. Fabrika, yılda $50$ hafta ve haftada $6$ gün esasına göre kesintisiz üretim yapmaktadır.

Yurt dışındaki tedarikçinin siparişleri işletmeye teslim süresi tam olarak $3$ hafta sürmektedir. İşletme yönetimi, olası gümrük ve lojistik gecikmelerine karşı tam olarak $2.500$ litre güvenlik stoğu bulundurma kararı almıştır.

Buna göre, işletmenin bu batarya soğutma sıvısı için Yeniden Sipariş Noktası (ROP) kaç litredir?

Ergonomik ofis koltukları üreten büyük ölçekli bir mobilya fabrikası, üretim sürecinde kullandığı özel tasarım amortisörleri yurt dışındaki bir tedarikçiden temin etmektedir.

İşletmenin bu amortisörler için yıllık talebi $180.000$ adettir. Fabrika yılda $50$ hafta ve haftada $6$ gün olmak üzere toplam $300$ gün faaliyet göstermektedir. Tedarikçi firma, verilen siparişleri $3$ hafta içinde teslim etmektedir. İşletme yönetimi, olası gecikmelere ve talep dalgalanmalarına karşı $1.200$ adet güvenlik stoğu bulundurma kararı almıştır.

Buna göre, işletmenin bu amortisörler için belirlemesi gereken yeniden sipariş noktası (ROP) aşağıdakilerden hangisidir?

Yalın üretim felsefesine geçiş yapan bir aviyonik (havacılık elektroniği) üreticisi, "sıfır stok" hedefine ulaşmak amacıyla alt montaj (İstasyon X) ve son montaj (İstasyon Y) hatları arasındaki tüm ara stokları tamamen ortadan kaldırmıştır. Ancak bir süre sonra, İstasyon X'te yapılan planlı kalite kontrol kalibrasyonları (yaklaşık 20 dakika sürmektedir) esnasında İstasyon Y'nin de malzeme yetersizliğinden dolayı mecburen durduğu ve tüm sistemin kapasite kullanım oranının düştüğü fark edilmiştir.

Bu darboğazı çözmek için yönetim, İstasyon X ile Y arasına sadece 20 dakikalık kesintiyi tolere edecek hacimde, bitmiş ürüne dönüşmemiş elektronik devre kartlarından oluşan kontrollü bir ara stok yerleştirme kararı almıştır.

Buna göre, işletmenin istasyonlar arası çalışma senkronizasyonunu korumak için kullandığı bu stok türünün fonksiyonel sınıflandırması ile söz konusu elektronik devre kartlarının tabi olduğu talep yapısı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru eşleştirilmiştir?

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) bünyesindeki bir bölge bakım müdürlüğü, lokomotif ve vagon onarımlarında kullandığı binlerce farklı yedek parçanın stok kontrolünü optimize etmek amacıyla Pareto Prensibi'ne dayalı ABC analizi yöntemini uygulamaya karar vermiştir. Yapılan analiz sonucunda yedek parçalar, yıllık kullanım değerlerine göre A, B ve C sınıflarına ayrılmıştır.

Buna göre, bakım müdürlüğünün bu stok sınıfları için izlemesi gereken en uygun yönetim politikası aşağıdakilerden hangisidir?

İleri teknoloji tıbbi görüntüleme cihazları üreten bir firma, tedarik zinciri sürecinde karşılaştığı maliyet unsurlarını analiz etmektedir. Analiz raporunda aşağıdaki beş farklı maliyet kalemi tanımlanmıştır:

I. İthal edilen mikroçip partilerinin gümrük işlemleri ve kalite onay süreçleri için sipariş başına ödenen sabit maktu ücretler.
II. Mikroçiplerin özel iklimlendirmeli alanlarda muhafaza edilmesi için katlanılan aylık enerji, güvenlik ve sigorta giderleri.
III. Üretim bandının parça yokluğu nedeniyle durmasını önlemek amacıyla, eksik bileşenlerin acil kurye (express hava kargo) ile normal tedarik planından önce getirtilmesi sonucu oluşan navlun farkı.
IV. Stokta bekleyen mikroçiplerin satın alınmasına bağlanan finansal kaynağın, alternatif bir yatırım aracında (örneğin kısa vadeli hazine bonosu) değerlendirilememesinden kaynaklanan getiri kaybı.
V. Piyasaya yeni nesil bir mikroçip sürülmesi nedeniyle, mevcut stoktaki parçaların tasarım standartlarını karşılayamaması sonucu hurdaya ayrılmasıyla oluşan değer kaybı.

İşletme yönetiminin bu maliyet kalemlerini bilimsel stok yönetimi ilkelerine göre 'Sipariş (Hazırlık)', 'Elde Bulundurma' ve 'Stoksuzluk (Yokluk)' maliyetleri olarak sınıflandırması gerekmektedir.

Buna göre, söz konusu maliyet kalemlerinin sınıflandırılması ve analizi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir kamu afet ve acil durum lojistik koordinasyon merkezi, depolarında bulunan binlerce farklı arama-kurtarma, barınma ve ilkyardım malzemesini yönetmek amacıyla Pareto Prensibi'ni temel alan geleneksel ABC analizi gerçekleştirmiştir. Analiz sonucunda, toplam stok kalem çeşidinin %15'ini oluşturan ancak yıllık toplam kullanım değerinin %75'ini kapsayan kalemler "A sınıfı"; kalem çeşidinin %65'ini oluşturan fakat yıllık toplam kullanım değerinin yalnızca %10'unu kapsayan kalemler ise "C sınıfı" olarak gruplandırılmıştır.

Yapılan detaylı incelemelerde, C sınıfına dâhil edilen spesifik bir panzehir türünün yurt dışından tek bir laboratuvardan sağlandığı, tedarik sürelerinin (lead time) uzun ve oldukça değişken olduğu, üstelik bu panzehirin eksikliğinin afet anında doğrudan can kaybına yol açabileceği (çok yüksek stoksuzluk maliyeti) tespit edilmiştir.

Geleneksel ABC analizinin teorik kısıtları ve merkezin karşılaştığı bu risk durumu birlikte değerlendirildiğinde, stok yönetim stratejisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir üretim işletmesinin temel bir hammadde kalemi için yıllık talebi $10.000$ birimdir. Bu hammadde için her bir siparişin verilme maliyeti $90\text{ TL}$ ve birim başına yıllık elde bulundurma maliyeti $5\text{ TL}$'dir. İşletme, tedarik sürecinde yaşanabilecek gecikmeleri tolere edebilmek amacıyla "stoksuzluğa (yokluğa) izin veren Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM)" modelini uygulamaya karar vermiştir. Bu modele göre, hammadde için birim başına yıllık stoksuzluk (yokluk) maliyeti $4\text{ TL}$ olarak belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin stoksuzluğa izin veren ESM modelini uyguladığında optimum sipariş miktarı ($Q^*$) ve ulaşacağı maksimum stok seviyesi ($I_{max}$) sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Profesyonel yarış bisikletleri üreten Rota Bisiklet A.Ş., üretim hattında kullandığı özel alaşımlı tekerlek göbeklerini dışarıdan satın almak yerine kendi entegre tesislerinde üretmektedir. İşletmenin bu tekerlek göbeklerine olan yıllık talebi $18.000$ adettir. Üretim bandı kesintisiz çalıştığında yılda $50.000$ adet tekerlek göbeği üretebilecek kapasitededir.

Bir üretim partisinin hazırlık (set-up) maliyeti $4.000$ TL ve bir adet tekerlek göbeğinin yıllık elde bulundurma maliyeti $9$ TL olduğuna göre, işletmenin toplam stok maliyetlerini en aza indirecek Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) kaç adettir?

Bir kamu hastanesinin eczane birimi, yıllık kullanımı $18.000$ kutu olan özel bir ilacın tedarik sürecini yönetmektedir. İlacın kutu fiyatı $200$ TL olup her bir siparişin verilmesi, takibi ve teslim alınması süreci $500$ TL'lik bir sabit sipariş maliyeti yaratmaktadır. Hastanenin bu ilaç için belirlediği yıllık elde bulundurma maliyeti oranı, ilacın kutu fiyatının $\%25$'idir.

Mevcut durumda hastane, tedarikçiyle olan sözleşmesi gereği bu ilacı her defasında $1.500$ kutuluk partiler hâlinde sipariş etmektedir.

Buna göre, hastane yönetiminin mevcut sipariş politikası yerine Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) modeline geçmesi durumunda, yıllık toplam stok yönetim maliyetinde (sipariş verme ve elde bulundurma maliyetleri toplamı) nasıl bir değişim yaşanır?

Karayolları Genel Müdürlüğüne bağlı bir makine ikmal başmühendisliği, kışla mücadele araçlarının yedek parça stoklarını yönetmektedir. Yapılan yıllık faaliyet ve bütçe analizinde; yedek parçaların fiziki olarak muhafaza edildiği kapalı ambarların ısıtma ve aydınlatma giderleri, bu parçaların olası yangın veya su baskını risklerine karşı sigortalanması ve söz konusu stoklara bağlanan kamu kaynağının alternatif yatırım alanlarında değerlendirilememesinden doğan fırsat maliyeti gibi unsurların toplam lojistik maliyetler içinde önemli bir paya sahip olduğu raporlanmıştır.

Buna göre, analiz raporunda vurgulanan bu gider kalemleri, stok yönetiminde aşağıdaki maliyet türlerinden hangisinin kapsamında sınıflandırılmaktadır?

Bir işletmenin üretim sürecinde kullandığı temel bir bileşen için yıllık talep $18.000$ birimdir. İşletme yılda $300$ gün faaliyet göstermektedir. Bu bileşenin tedarikçiden sipariş edilmesi ile işletmenin deposuna ulaşması arasındaki teslim süresi (tedarik süresi) $2$ haftadır. İşletme haftada $6$ gün çalışmakta olup, tedarik sürecinde yaşanabilecek olası gecikmelere karşı $150$ birimlik bir güvenlik stoğu bulundurma kararı almıştır.

Buna göre, bu bileşen için Yeniden Sipariş Noktası (ROP) kaç birimdir?

Bir üretim işletmesi, stoklarında bulunan binlerce farklı hammadde ve parçayı daha etkin yönetebilmek amacıyla Pareto Prensibi'ne (80/20 kuralı) dayanan ABC analizi yöntemini uygulamaya karar vermiştir.

Buna göre, ABC analizinin temel mantığı ve stok sınıflarının yönetim stratejileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İşletmelerde stok yönetimini optimize etmek amacıyla kullanılan Sürekli Gözden Geçirme (Q) ve Periyodik Gözden Geçirme (P) sistemleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Alfa A.Ş., nihai ürünlerinin montajında kullanmak üzere kendi tesislerinde bir alt parça üretmektedir. İşletmenin bu alt parçaya olan yıllık talebi $9.000$ birimdir. Parçanın her bir üretim partisi için üretime hazırlık (set-up) maliyeti $500$ TL, parçanın birim elde bulundurma maliyeti ise yıllık $9$ TL'dir. İşletme yılda $250$ gün çalışmaktadır ve bu çalışma düzenine göre söz konusu parçanın günlük üretim hızı $100$ birimdir.

Buna göre, işletmenin stok maliyetlerini en aza indiren Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) kaç birimdir?

Bir kamu fabrikasında üretim sürecinde kullanılan belirli bir parçanın yıllık talebi $18.000$ birimdir. Bu parçanın birim satın alma fiyatı $100$ TL'dir. İşletmenin satın alma departmanı tarafından hesaplanan her bir siparişin sabit maliyeti $200$ TL'dir. İşletmenin stok elde bulundurma maliyeti ise, birim satın alma fiyatının yıllık $\%20$'si olarak belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin sipariş verme ve elde bulundurma maliyetleri toplamını en aza indiren Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmelerde stok kontrolü, talebin yapısına ve malzemelerin tedarik süreçlerine göre farklı sistemlerle yürütülür. Bağımsız talepli stok kalemlerinin yönetiminde yaygın olarak kullanılan Sürekli (Q) ve Periyodik (P) gözden geçirme sistemlerinin özellikleri karşılaştırıldığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir beyaz eşya üreticisi, stoklarında yer alan binlerce farklı hammadde ve parçayı Pareto Prensibi'ni (80/20 kuralı) temel alan ABC analizi yöntemiyle sınıflandırmıştır. Bu analize göre malzemeler yıllık kullanım değerlerine (birim fiyat $\times$ yıllık talep) göre A, B ve C gruplarına ayrılmıştır. Yönetim, her bir grup için stok kontrol maliyetlerini optimize edecek farklı politikalar belirlemeyi amaçlamaktadır.

Buna göre, işletmenin ABC sınıflarına yönelik belirleyeceği politikalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir işletme, ürettiği ürünlere yönelik piyasa talebinin yıl içinde belirgin mevsimsel dalgalanmalar gösterdiğini tespit etmiştir. İşletme yönetimi, üretim kapasitesini sürekli değiştirmekten ve işgücü seviyesinde dalgalanmalar yaratmaktan kaçınmak amacıyla, talebin düşük olduğu dönemlerde de üretime sabit bir hızda devam etme ve artan ürünleri talebin yüksek olduğu dönemlerde satmak üzere depolama kararı almıştır.

Buna göre işletmenin oluşturduğu bu stok türü, fonksiyonlarına göre sınıflandırıldığında aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu hastanesinin malzeme kaynak yönetimi birimi, deposunda bulunan binlerce farklı tıbbi sarf malzemesi ve ilacın yönetimini optimize etmek amacıyla Pareto Prensibi'ne (80/20 kuralı) dayanan ABC analizini uygulamıştır. Bu analiz sonucunda stok kalemleri yıllık kullanım değerlerine (tüketim miktarı $\times$ birim fiyat) göre A, B ve C sınıflarına ayrılmıştır.

Buna göre, hastane yönetiminin bu stok sınıfları için uygulayacağı aşağıdaki politikalardan hangisi ABC analizi ilkelerine aykırıdır?