İdarenin Malları

187 soru

İdare hukukunda kamu mallarından 'özel yararlanma' (özel kullanım), malın tahsis amacına uygun olmakla birlikte, başkalarının yararlanmasını engelleyecek şekilde belirli kişilere tanınan bir kullanım hakkıdır. Bu yararlanma biçimi ve hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Özel yararlanma hakları, kamu malı üzerinde tesis edilen bir ayni hak niteliğinde olduğu için kural olarak başkalarına serbestçe devredilebilir ve borçlar için haczedilebilir.

Özel yararlanma, idarenin tek taraflı bir işlemi olan 'ruhsat' usulüyle tesis edilebileceği gibi, bir idari sözleşme olan 'kamu hizmeti imtiyaz sözleşmesi' yoluyla da sağlanabilir.

İdarenin ruhsat yoluyla verdiği özel kullanım izni kural olarak 'iğreti' niteliktedir ve idare, kamu yararının gerektirdiği durumlarda bu izni her zaman tek taraflı olarak geri alabilir.

Bir kamu malının idareden usulüne uygun bir izin veya sözleşme alınmaksızın kullanılması 'fuzuli işgal' sayılır ve bu durumda idare tarafından 'ecrimisil' talep edilir.

Kamu mallarından özel yararlanma hakkı tanınırken, malın asıl tahsis amacı korunmalı ve toplumun genel yararlanma hakkı tamamen ortadan kaldırılmamalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Özel yararlanma hakları, kamu malı üzerinde tesis edilen bir ayni hak niteliğinde olduğu için kural olarak başkalarına serbestçe devredilebilir ve borçlar için haczedilebilir.

Cevap

Özel yararlanma haklarının ayni hak niteliğinde olduğunu, devredilebileceğini ve haczedilebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Kamu malları, nitelikleri gereği özel mülkiyete konu olamaz, zamanaşımı ile kazanılamaz ve haczedilemez. Bu mallar üzerinde bireylere tanınan özel yararlanma hakları da mülkiyet hakkı veya tam bir ayni hak değil, idarenin her zaman geri alabildiği 'iğreti' (precarious) ve kişiye bağlı haklardır. Bu nedenle, bu hakların borçlar nedeniyle haczedilmesi veya idarenin onayı olmaksızın serbestçe devredilmesi mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

Özel yararlanma kavramını tanımla.

Özel yararlanma, bir kamu malının belirli bir kişiye, başkalarının kullanımını engelleyecek şekilde tahsis edilmesidir (örneğin parktaki büfe).

Genel yararlanma ile arasındaki temel farkı belirlemek için gereklidir.

Özel yararlanmanın hukuki dayanaklarını incele.

Bu hak ya idarenin tek taraflı işlemi olan 'ruhsat' (izin) ile ya da 'imtiyaz sözleşmesi' ile verilir.

Hakların nasıl tesis edildiğini doğrulamak için gereklidir.

Özel yararlanma haklarının hukuki niteliğini değerlendir.

Kamu malları mülkiyet hukukuna değil kamu hukuku rejimine tabidir. Bu haklar şahsi, iğreti ve haczedilemez özelliktedir.

Haczedilebilirlik ve devredilebilirlik konusundaki yanlışlığı tespit etmek için anahtar adımdır.

Anahtar Kavram

Kamu mallarının özel yararlanma rejiminde hakların şahsi ve iğreti (precarious) olması nedeniyle haczedilememesi ve serbestçe devredilememesi.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 22Soru →

Türk İdare Hukuku doktrininde bir taşınmazın kamu malı niteliği kazanması kural olarak bir "tahsis" işleminin varlığına veya o malın bir kamu hizmetine özgülenmesine bağlıdır. Ancak bazı mallar, nitelikleri ve doğal yapıları gereği herhangi bir idari tahsis işlemine gerek kalmaksızın doğrudan kamunun ortak kullanımına sunulmuş sayılırlar ve "sahipsiz mallar" kategorisinde kamu malı statüsünde yer alırlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi herhangi bir idari tahsis kararı gerektirmeksizin doğası gereği doğrudan kamu malı statüsünde kabul edilen "sahipsiz mallar" kapsamında yer alır?

Tarıma elverişli olmayan dağlar, kayalıklar ve tepeler

Belediyeler tarafından halkın kullanımına sunulan pazar yerleri

İdarenin mülkiyetinde bulunan ve memurlara kullandırılan lojman binaları

Devlet üniversitelerinin eğitim faaliyetlerinde kullandığı derslikler

Bir köy halkının ortaklaşa yararlandığı mera ve otlaklar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarıma elverişli olmayan dağlar, kayalıklar ve tepeler

Cevap

Tarıma elverişli olmayan dağlar, kayalıklar ve tepeler

İdare hukukunda kamu malları; hizmet malları, orta malları ve sahipsiz mallar olarak üç ayrılır. Hizmet ve orta malları için bir 'tahsis' (kamu yararına özgüleme) işlemi gerekliyken; dağlar, tepeler, kayalıklar, buzullar gibi tarıma elverişli olmayan ve kimsenin mülkiyetinde bulunmayan yerler (sahipsiz mallar), doğaları gereği herhangi bir işleme gerek kalmaksızın doğrudan kamu malı sayılırlar.

Adım Adım Çözüm

Kamu mallarının kategorilerini belirle

Hizmet malları, orta malları ve sahipsiz mallar.

Her kategorinin kamu malı statüsü kazanma kriteri farklıdır.

Sahipsiz malların (sahipsiz mallar) tanımını incele

Kimsenin mülkiyetinde olmayan, tarıma elverişsiz ve doğası gereği kamunun kullanımında olan mallar.

Bu mallar için idari bir tahsis işlemi gerekmez, statü doğuştan veya doğal durumdan kaynaklanır.

Verilen örnekleri analiz et

Dağlar ve kayalıklar doğal yapıları gereği sahipsiz maldır.

Diğer seçeneklerdeki mallar ya idari bir tahsis (pazar yeri, okul) ya da özel mülkiyet (lojman) rejimine tabidir.

Anahtar Kavram

Sahipsiz Mallarda Tahsis İstisnası

Daha Fazla Pratik

Kamu mallarının haczedilemezliği ve zamanaşımı ile kazanılamaması gibi hukuki sonuçlarını tekrar ediniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 23Soru →

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından bir ilde yaptırılan ve fiilen eğitim-öğretim faaliyetlerine başlanan bir devlet lisesi binası ile bahçesi, idare hukukunda kamu malı statüsüne girmiştir. Bu okulun inşasını üstlenen müteahhit firma, Bakanlıktan olan hak ediş alacaklarını tahsil edemediği gerekçesiyle idare aleyhine hukuki yollara başvurmuştur.

Kamu mallarının hukuki rejimi ve idare hukukunun temel ilkeleri göz önüne alındığında, bu taşınmazla ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Söz konusu lise binası ve bahçesi, eğitim hizmetine fiilen tahsis edildiği andan itibaren kamu malı vasfı kazandığından, idarenin borçları nedeniyle hiçbir surette haczedilemez.

Müteahhit firmanın alacağı doğrudan okulun inşasından kaynaklandığı için, bu taşınmaz istisnai olarak idarenin özel malı hükümlerine tabi tutulur ve icra takibine konu edilebilir.

İdare, borcunu ödemekte acze düşerse, kamu hizmetini aksatmamak şartıyla okul binasının mülkiyetini doğrudan alacaklı müteahhit firmaya devrederek borcunu tasfiye edebilir.

Alacaklı firma, alacağını tahsil edemediği süre boyunca okul bahçesinin bir kısmını kendi kullanımına ayırarak on yılın sonunda bu bölümü kazandırıcı zamanaşımı yoluyla aslen iktisap edebilir.

Bu taşınmazın korunabilmesi için Tapu Sicil Müdürlüğünde kütüğe kaydedilmesi zorunludur; tescil işlemi yapılmadığı takdirde taşınmaz genel hükümlere göre haczedilip satılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Söz konusu lise binası ve bahçesi, eğitim hizmetine fiilen tahsis edildiği andan itibaren kamu malı vasfı kazandığından, idarenin borçları nedeniyle hiçbir surette haczedilemez.

Cevap

Eğitim hizmetine fiilen tahsis edilerek kamu malı niteliği kazanan taşınmazın, idarenin borçları sebebiyle hiçbir surette haczedilemeyeceğini ifade eden seçenektir.

İdare hukukunda kamu malları (hizmet malları, orta malları ve sahipsiz mallar), kamu hizmetinin kesintisiz yürütülmesi amacıyla kamu hukuku kurallarıyla korunur. Bu korumanın en belirgin sonuçlarından biri 'haczedilmezlik' ilkesidir. Bir taşınmaz fiilen veya hukuken kamu hizmetine tahsis edildiği andan itibaren kamu malı statüsü kazanır ve idarenin borçları nedeniyle hiçbir şekilde icra takibine ve hacze konu edilemez. Alacağın ilgili binanın müteahhitlik hizmetinden kaynaklanması bu mutlak kuralı değiştirmez.

Adım Adım Çözüm

Taşınmazın hukuki statüsünü belirle.

Lise binası ve bahçesi fiilen eğitim hizmetine tahsis edildiği için 'kamu malı' (hizmet malı) statüsündedir.

Bir malın kamu malı sayılabilmesi için kamu hizmetine veya kamunun doğrudan kullanımına tahsis edilmiş olması gerekir.

Kamu mallarının korunmasına yönelik hukuki ilkeleri uyarla.

Kamu malları satılamaz, devredilemez, kazandırıcı zamanaşımı ile iktisap edilemez ve idarenin borçlarından dolayı haczedilemez.

Kamu hizmetinin sürekliliği ve kamu yararının zedelenmemesi için kamu malları özel bir koruma rejimine (kamu hukuku rejimine) tabidir.

Seçeneklerdeki iddiaları kamu malı rejimi kısıtlamalarıyla karşılaştır.

Haciz yasağı mutlak olup istisnası yoktur. Devir, takas, zamanaşımıyla kazanım veya tescil zorunluluğu gibi iddialar özel mülkiyet kurallarının kamu malına hatalı uygulanmasıdır.

Müteahhit firmanın alacaklı olması, kamu malının korunması kuralını esnetemez.

Anahtar Kavram

Kamu Mallarının Hukuki Özellikleri

Soru 24Soru →

İdare hukukunda idarenin özel mallarının hukuki rejimine ilişkin olarak;

I. İdarenin özel malları kural olarak haczedilebilirse de, İcra ve İflas Kanunu uyarınca "Devlet mallarının" haczedilemeyeceği kuralı gereği Hazineye ait özel malların haczi mümkün değildir.
II. İdarenin özel malları kural olarak özel hukuk hükümlerine tabi olduğundan, bu malların yönetimine ve devrine ilişkin idarece alınan her türlü karar aleyhine ancak adli yargıda dava açılabilir.
III. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nda düzenlenen "ecrimisil" ve "idari yoldan tahliye" mekanizmaları, nitelikleri gereği sadece kamu malları (hizmet ve orta malları) için uygulanabilir; özel mallar için genel hükümler uygulanır.
IV. İdarenin özel malları, kamu mallarının aksine kural olarak kazandırıcı zamanaşımı ile mülkiyet kazanılmasına elverişlidir; ancak Hazine taşınmazları bakımından bu durum özel kanunla yasaklanmıştır.

yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve IV

II ve III

III ve IV

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve IV

Cevap

İdarenin özel malları arasında Hazine'ye ait olanların haczedilemeyeceği ve Hazine taşınmazlarının zamanaşımıyla kazanılamayacağı ifadelerini içeren seçenek doğrudur.

Doğru cevap olan ifadelerden birincisi, İcra ve İflas Kanunu'ndaki 'Devlet malları haczedilemez' kuralının Hazine'nin özel mallarını koruduğunu, ancak diğer kamu tüzel kişilerinin (belediye vb.) özel mallarının haczedilebileceğini doğru şekilde vurgular. Dördüncü ifade ise özel malların teorik olarak zamanaşımına tabi olmasına rağmen, Kadastro Kanunu'nun Hazine taşınmazları için bu yolu kapattığını belirterek en üst düzey hukuki detayı yansıtır.

Adım Adım Çözüm

Özel malların haczedilebilirliğini değerlendir.

İcra ve İflas Kanunu madde 82/1 uyarınca Devlet malları haczedilemez; bu koruma Hazine'nin özel mallarını da kapsar. Ancak belediye gibi kuruluşların kamu hizmetine tahsis edilmemiş özel malları haczedilebilir.

Devlet tüzel kişiliği (Hazine) ile diğer kamu tüzel kişileri arasındaki haciz rejimi farkını ayırt etmek gerekir.

Yargı yolunu (ayrılabilir işlem kuramı) analiz et.

İhale kararı, sözleşmenin feshi gibi aşamalardan ihale süreci (sözleşme öncesi) idari yargıya, sözleşme sonrası uyuşmazlıklar adli yargıya tabidir.

Özel hukuk sözleşmelerinin hazırlık aşaması tek taraflı idari işlem sayılır.

2886 sayılı Kanun'un kapsamını incele.

2886 sayılı Kanun madde 75, ecrimisil ve tahliye usulünün 'Devletin özel mülkiyetindeki taşınmazlar' için de uygulanacağını açıkça belirtir.

İdarenin özel mallarına sağlanan kamu hukuku ayrıcalıklarını belirlemek gerekir.

Kazandırıcı zamanaşımı kuralını kontrol et.

Doktrinde özel mallar için zamanaşımı mümkün görülse de, 3402 sayılı Kadastro Kanunu madde 18, Hazine adına kayıtlı tüm yerlerin zamanaşımı ile kazanılmasını yasaklamıştır.

Genel teori ile özel kanun hükmü arasındaki farkı tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

İdarenin Özel Mallarında Hazine ve Diğer Kamu Tüzel Kişileri Arasındaki Rejim Farkı

Soru 25Soru →

İdare hukukunda kamu malları (hizmet malları, orta malları ve sahipsiz mallar), kamu yararına tahsis edilmiş olmaları nedeniyle idarenin özel mallarından farklı bir koruma rejimine tabidir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kamu mallarının temel hukuki özelliklerinden biri değildir?

Haczedilemez olmaları

Zamanaşımı ile kazanılamamaları

Kural olarak özel hukuk hükümlerine tabi olmaları

Devredilemez ve ferağ verilemez olmaları

Vergi ve harçlardan muaf olmaları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kural olarak özel hukuk hükümlerine tabi olmaları

Cevap

Kamu malları kural olarak özel hukuk hükümlerine değil, kamu hukuku hükümlerine tabidir.

İdare hukukunda kamu malları, kamu yararı ve kamu hizmeti amacı taşıdıkları için kural olarak kamu hukuku hükümlerine tabidirler. Özel hukuk hükümlerine tabi olma özelliği, idarenin tıpkı bir özel hukuk kişisi gibi hareket ettiği durumlarda sahip olduğu 'özel malları' için geçerli olan bir rejimdir.

Adım Adım Çözüm

İdare hukukundaki mal ayrımını hatırla.

İdarenin malları kamu malları ve özel mallar olarak ikiye ayrılır.

Soruda istenen özelliğin hangi mal grubuna ait olduğunu belirlemek için bu ayrım gereklidir.

Kamu mallarının (hizmet, orta ve sahipsiz mallar) rejimini incele.

Kamu malları kamu yararına tahsis edildikleri için kamu hukukuna tabidir ve özel koruma (haczedilemezlik, devredilemezlik vb.) görürler.

Kamu mallarının temel hukuki statüsünü belirlemek için bu adım gereklidir.

Özel malların rejimini hatırla.

İdarenin özel malları kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidir ve kamu malları kadar sıkı korunmazlar (örneğin kural olarak haczedilebilirler).

Yanlış olan özelliğin özel mallara ait olduğunu teyit etmek için bu adım gereklidir.

Seçenekleri karşılaştırarak yanlış olanı tespit et.

Özel hukuk hükümlerine tabi olma ifadesinin kamu malları için değil, özel mallar için geçerli olduğu sonucuna varılır.

Soruda sorulan 'özelliklerden biri değildir' ifadesine uygun cevabı bulmak için.

Anahtar Kavram

Kamu mallarının hukuki rejimi ve kamu hukukuna tabi olma özelliği

Tahmini Süre:45s

Soru 26Soru →

İdare hukukunda idarenin malları; kamu malları ve idarenin özel malları olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır. Bir taşınmazın 'kamu malı' (hizmet malları, orta malları veya sahipsiz mallar) statüsünde bulunmasının beraberinde getirdiği hukuki koruma ve özellikler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kamu malları üzerinde, Türk Medeni Kanunu'nda yer alan kazandırıcı zamanaşımı hükümleri uyarınca özel hukuk kişileri tarafından mülkiyet hakkı iddia edilebilir.

Tahsis amacı devam ettiği sürece bu mallar kural olarak haczedilemez, devredilemez ve zamanaşımı ile iktisap edilemez niteliktedir.

Mülkiyeti devlete ait olan sahipsiz malların tapu siciline tescil edilmesi, bu malların 'kamu malı' niteliği kazanması için zorunlu ve kurucu bir şarttır.

Kamu mallarının idaresinden ve kullanımından doğan uyuşmazlıklar, kural olarak adli yargı yerlerinde özel hukuk hükümlerine göre karara bağlanır.

İdare, kamu mallarını korumak amacıyla sadece Medeni Kanun'da yer alan zilyetlik ve mülkiyet davalarını (istihkak, müdahalenin men'i vb.) açma yetkisine sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tahsis amacı devam ettiği sürece bu mallar kural olarak haczedilemez, devredilemez ve zamanaşımı ile iktisap edilemez niteliktedir.

Cevap

Kamu malları, tahsis amaçları sürdüğü müddetçe haczedilemez, devredilemez ve zamanaşımı ile kazanılamazlar.

Kamu malları, üzerindeki kamu yararı tahsisi devam ettiği müddetçe özel hukuk işlemlerine konu edilemezler. Bu bağlamda, bu mallar kural olarak haczedilemez (kamu hizmetinin aksamaması için), devredilemez (tahsis amacına aykırı olacağı için) ve kazandırıcı zamanaşımı yoluyla mülkiyetleri kazanılamaz.

Adım Adım Çözüm

Malın hukuki statüsünü belirle.

Soruda sözü edilen taşınmazın 'kamu malı' (hizmet, orta veya sahipsiz mal) olduğu tespit edilmiştir.

Kamu malları, idarenin özel mallarından farklı olarak kamu hukuku rejimine ve özel koruma ilkelerine tabidir.

Kamu mallarına özgü koruma ilkelerini uygula.

Haczedilemezlik, zamanaşımı ile kazanılamama ve devir yasağı ilkeleri geçerlidir.

Bu özellikler, malın kamu yararına tahsis edilmiş olmasının doğal ve hukuki sonucudur.

Seçenekleri bu ilkeler ışığında değerlendir.

Tahsis amacı devam eden kamu mallarının haczedilemeyeceği, devredilemeyeceği ve zamanaşımı ile iktisap edilemeyeceği sonucuna varılır.

Kamu hukukunda bu koruma mutlak olmasa da (tahsis kaldırılabilir) kural olarak esastır.

Anahtar Kavram

Kamu Mallarının Hukuki Rejimi

Daha Fazla Pratik

Kamu malı statüsünün 'tahsis' (tahsis işlemi ve fiili tahsis) yoluyla nasıl kazanılıp kaybedildiğine dair bir soru çözmek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 27Soru →

İdare hukukunda, bir taşınmazın "kamu malı" statüsünü kazanması (tahsis) veya bu statüsünü kaybetmesi süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir malın kamu malı niteliği, malın maddi olarak yok olmasıyla kendiliğinden sona erebileceği gibi, yetkili idari makamın tahsis amacını ortadan kaldıran iradi kararıyla da son bulabilir.

İdarenin özel mülkiyetinde bulunan bir taşınmaz, kamu hizmetinde kullanılmaya başlandığı andan itibaren yirmi yıl boyunca kesintisiz kullanım sonucunda kazandırıcı zamanaşımı yoluyla kamu malı statüsü kazanır.

Kamu mallarının tahsis ve terkin işlemleri münhasıran Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan bir kanunla yapılabilir; idari işlemlerle bu statünün değiştirilmesi yetki gaspı teşkil eder.

Bir taşınmazın fiilen bir kamu hizmetine özgülenmiş olması (fiili tahsis), o malın kamu malı sayılması için yeterli olmayıp mutlaka sarih (açık) bir idari işlemin varlığı şarttır.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyetlerindeki bir taşınmazın kamu malı statüsüne son verdiklerinde, bu malın mülkiyetini her durumda başka bir kamu tüzel kişisine devretmek zorundadır; malın idarenin özel malı statüsüne geçmesi mümkün değildir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir malın kamu malı niteliği, malın maddi olarak yok olmasıyla kendiliğinden sona erebileceği gibi, yetkili idari makamın tahsis amacını ortadan kaldıran iradi kararıyla da son bulabilir.

Cevap

Kamu malı statüsü, malın fiziki olarak yok olmasıyla veya yetkili makamın tahsis amacını kaldıran iradi kararıyla sona erer.

Kamu malları, ya yetkili idari makamın tahsis kararını geri alması (terkin) ile ya da malın kendisinin maddi olarak yok olması/kullanılamaz hale gelmesi (maddi yok olma) ile bu statülerini kaybederler. Bu, idare hukukunun temel prensibidir.

Adım Adım Çözüm

Kamu malı statüsünün kazanılma yollarını belirle.

Tahsis (sarih veya fiili) ve kamulaştırma gibi yöntemlerle kazanılır.

Bir malın kamu hukuku rejimine tabi olması için bir kamu yararına özgülenmesi gerekir.

Kamu malı statüsünün sona erme (kaybedilme) şartlarını incele.

Malın fiziken yok olması (örneğin bir yolun heyelanla silinmesi) veya hukuken tahsisin kaldırılması (terkin).

Statünün devamı, malın varlığına ve idarenin iradesinin/amacının devam etmesine bağlıdır.

Doğru hukuki önermeyi seç.

Maddi yok olma ve iradi kararın statüyü sona erdirdiği ifadesi hukuken doğrudur.

İdare hukukundaki temel kural, statünün 'terkin' veya 'maddi imkansızlık' ile sona ermesidir.

Anahtar Kavram

Tahsis ve Terkin Mekanizması

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 28Soru →

Bir belediyenin mülkiyetinde bulunan ve belediyeye gelir sağlamak amacıyla bir özel kişiye kiraya verilen dükkan, idare hukukundaki mal ayrımı bakımından 'idarenin özel malı' niteliğindedir. Bu dükkanın kiralanması ve yönetilmesiyle ilgili ortaya çıkan hukuki süreçler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Dükkanın kiralanması için yapılan ihale sürecinde idarece tesis edilen bireysel işlemlerin iptali istemiyle açılacak davalar idari yargı yerinde görülür.

Kira sözleşmesinin imzalanmasından sonra, kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle açılacak tahliye veya alacak davaları idari yargıda çözümlenir.

Söz konusu taşınmaz, bir kamu tüzel kişisine ait olduğu için kamu malı sayılır ve bu nedenle özel hukuk hükümlerine hiçbir şekilde tabi tutulamaz.

Belediyenin mülkiyetinde bulunan bu dükkan, kamu hizmetinde fiilen kullanılmasa dahi kamu tüzel kişiliğinin korunması amacıyla hiçbir şekilde haczedilemez.

Dükkanın mülkiyeti belediyeye ait olduğu için, bu taşınmazın satışı ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılacak bir kanunla mümkün olabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dükkanın kiralanması için yapılan ihale sürecinde idarece tesis edilen bireysel işlemlerin iptali istemiyle açılacak davalar idari yargı yerinde görülür.

Cevap

İdarenin özel malı olan dükkanın kiralama sürecindeki ihale işlemlerine karşı açılacak davaların idari yargıda görülmesi gerektiği yönündeki ifade doğrudur.

İdarenin özel malları kural olarak özel hukuk hükümlerine tabi olsa da, bu malların satışı veya kiralanması için yapılan ihale süreci 'ayrılabilir işlem kuramı' gereği idari yargı denetimindedir. İhale kararı gibi işlemler idarenin tek taraflı, kamu gücüne dayalı işlemleridir.

Adım Adım Çözüm

Malın statüsünü belirle

Dükkan, kamu hizmetine tahsis edilmediği ve gelir getirme amaçlı olduğu için 'idarenin özel malı'dır.

Bir malın kamu malı olması için ya kamunun doğrudan kullanımına sunulması ya da bir kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekir.

Tabi olduğu hukuki rejimi ve 'Ayrılabilir İşlem Kuramı'nı uygula

İhale süreci (sözleşme öncesi) idari yargıya, sözleşme ve sonrası (uygulama) adli yargıya tabidir.

İdare, özel hukuk sözleşmesi yaparken bile ihale aşamasında kamu gücü kullanarak tek taraflı idari işlemler tesis eder.

Haczedilebilirlik ve yargı yolu ayrımını kontrol et

İhale aşamasındaki uyuşmazlıklar idari yargıda, sözleşmeden doğan uyuşmazlıklar ise adli yargıda görülür.

Özel hukuk sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarda idare, özel hukuk kişisi gibi hareket eder.

Anahtar Kavram

Ayrılabilir İşlem Kuramı ve İdarenin Özel Mallarının Hukuki Rejimi

Soru 29Soru →

Bir devlet üniversitesi, kampüs sınırları içerisinde yer alan ve aktif olarak eğitim-öğretim faaliyetlerinde kullanılan bir laboratuvar binasını ve çevresindeki araziyi yönetmektedir. Üniversitenin özel bir şirketten tedarik ettiği tıbbi cihazların bedelini vadesinde ödeyememesi üzerine alacaklı şirket icra takibi başlatmıştır. Aynı dönemde, kampüse komşu olan bir şahıs, arazinin bir kısmını yirmi yılı aşkın süredir nizasız ve fasılasız kullandığını ileri sürerek mülkiyet iddiasında bulunmuştur. Ayrıca üniversite yönetimi, artan bütçe açıklarını kapatmak maksadıyla arazinin fiilen kullanılmayan boş bir bölümünü özel hukuk hükümlerine göre satmayı düşünmektedir.

Bu olaydaki laboratuvar binası ve arazisinin 'kamu malı' (hizmet malı) statüsünde olduğu dikkate alındığında, kamu mallarının hukuki rejimi bağlamında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Kampüs arazisinin bir bölümünü uzun süredir kendi tasarrufunda bulunduran şahsın, olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı (zilyetlik) kurallarına dayanarak bu alanın mülkiyetini aslen iktisap etmesi hukuken imkânsızdır.

Alacaklı şirketin başlattığı icra takibi neticesinde, laboratuvar binasının bizzat eğitim faaliyetlerine tahsis edilmeyen eklentileri borca karşılık haczedilip paraya çevrilebilir.

Üniversite yönetimi, satıştan elde edilecek geliri yine kamu yararına kullanmak şartıyla, arazinin atıl durumda olan kısmını tapu sicilinde doğrudan üçüncü kişilere devredebilir.

Kamu malları üzerinde özel mülkiyete benzer hiçbir ayni hak tesis edilemeyeceğinden, söz konusu arazi üzerinde başka bir kurum lehine geçit veya irtifak hakkı kurulması kesinlikle yasaktır.

Üniversite, kamu malı statüsündeki arazisine yapılan haksız işgalleri sonlandırmak için yalnızca adli yargıda müdahalenin men'i davası açabilir; idari usullerle doğrudan tahliye işlemi yapamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kampüs arazisinin bir bölümünü uzun süredir kendi tasarrufunda bulunduran şahsın, olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı (zilyetlik) kurallarına dayanarak bu alanın mülkiyetini aslen iktisap etmesi hukuken imkânsızdır.

Cevap

Kamu mallarının, olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı (zilyetlik) yoluyla üçüncü kişiler tarafından iktisap edilemeyeceğini belirten seçenektir.

İdare hukukunda kamu malları (hizmet, orta ve sahipsiz mallar), kamu hizmetinin kesintisiz yürütülmesi amacıyla özel mülkiyete konu olamazlar. Bu temel kuralın bir sonucu olarak kamu malları, Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen 'olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı' (zilyetlik) yoluyla üçüncü kişiler tarafından aslen kazanılamaz. Taşınmaz, bir kişi tarafından yirmi yılı aşkın süre nizasız ve fasılasız kullanılsa dahi mülkiyet şahıslara geçemez.

Adım Adım Çözüm

Olaydaki taşınmazların hukuki statüsünü belirle.

Laboratuvar binası ve arazisi bir 'hizmet malı' olup, özel hukuk mülkiyetinden farklı korumalara sahip kamu malı statüsündedir.

İdarenin kamu hizmetine doğrudan tahsis ettiği veya kamunun ortak kullanımına sunduğu mallar kamu malı rejimine tabidir.

Kamu mallarının temel hukuki özelliklerini olaydaki durumlarla eşleştir.

Haczedilemezlik, devredilemezlik ve zamanaşımı ile kazanılamama kuralları geçerlidir.

Kamu malları özel mülkiyet konusu olamaz ve idare işlevlerinin sürekliliği için yasal yollarla özel olarak korunur.

Seçeneklerdeki iddiaları hukuki kurallarla karşılaştır.

Zamanaşımı ile kazanılamayacağını belirten ifade mutlak surette doğru; haciz edilebilirlik, doğrudan devredilebilirlik, irtifak kurma yasağı ve sadece mahkeme ile koruma iddiaları ise yanlıştır.

Zamanaşımı yasağının istisnası yoktur; ancak idarenin tahsis kaldırma veya idari tahliye yetkisi gibi ayrıcalıkları mevcuttur.

Anahtar Kavram

Kamu mallarının özel hukuka tabi olmamasından doğan haczedilemezlik, devredilemezlik ve olağanüstü zamanaşımı ile iktisap edilememe ilkeleri.

Soru 30Soru →

Türk idare hukukunda 'sahipsiz mallar' (devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler) kategorisinde yer alan kamu mallarının tescil ve mülkiyet rejimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bu mallar, nitelikleri gereği kural olarak tapu siciline tescil edilmezler.

Bu yerler, üzerinde bir kamu hizmet birimi kurulu olduğu varsayılarak kamu tüzel kişiliğinin özel malı olarak tescil edilirler.

Sahipsiz mallar, devletin özel malları (fiskal mallar) statüsünde kabul edildiğinden özel hukuk rejimine tabidirler.

Bu malların mülkiyeti, üzerlerinde 20 yıl süreyle zilyetlik sürdürülmesi durumunda kazandırıcı zamanaşımı yoluyla kazanılabilir.

Bu yerler, Kadastro Kanunu uyarınca her durumda ilgili belediyenin kamu tüzel kişiliği adına tescil edilmek zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu mallar, nitelikleri gereği kural olarak tapu siciline tescil edilmezler.

Cevap

Sahipsiz mallar, nitelikleri gereği kural olarak tapu siciline tescil edilmezler.

Sahipsiz mallar, doğası gereği kimsenin mülkiyetinde olmayan ve bir kamu hizmetine veya kamu yararına doğrudan (örneğin yol veya park gibi) tahsis edilmemiş yerlerdir. Bu mallar devletin 'mülkiyetinde' değil, 'hüküm ve tasarrufu' altındadır. Bu nedenle, üzerlerinde bir hak tesisi gerekmedikçe tapu kütüğüne tescil edilmemeleri temel kuraldır.

Adım Adım Çözüm

Sahipsiz malların tanımını yapma

Sahipsiz mallar; tarıma elverişli olmayan, kimsenin mülkiyetine geçmemiş ve nitelikleri gereği herkesin ortak kullanımına açık olan (dağlar, buzullar, kayalıklar vb.) yerlerdir.

Malın hangi hukuki statüde olduğunu belirlemek, tabi olduğu tescil rejimini anlamak için gereklidir.

Tescil kuralını değerlendirme

Türk Medeni Kanunu ve Kadastro Kanunu uyarınca, devletin hüküm ve tasarrufu altındaki sahipsiz yerler, üzerlerinde bir irtifak hakkı kurulmadıkça tapu siciline tescil edilmezler.

Kamu mallarının tescil durumu, malın türüne (hizmet, orta veya sahipsiz mal) göre değişiklik gösterir.

Zamanaşımı ve mülkiyet kurallarını kontrol etme

Sahipsiz mallar kamu malı oldukları için haczedilemez, satılamaz ve zamanaşımı ile kazanılamaz.

Kamu mallarının mutlak koruma altında olması, özel hukuk hükümlerinin uygulanmasını engeller.

Anahtar Kavram

Sahipsiz malların (Res Nullius) tescil edilmezliği ve zamanaşımı koruması

Daha Fazla Pratik

Kamu mallarının diğer türleri olan 'orta malları' ve 'hizmet malları' ile sahipsiz malların tescil farklarını karşılaştırınız.

Tahmini Süre:50s

Soru 31Soru →

Bir belediye, uygulama imar planında "meydan" olarak belirlenen ve fiilen belde sakinlerinin ortak kullanımında olan bir taşınmazı, belediyenin birikmiş vergi borçlarını mahsup etmek amacıyla Hazine'ye devretmek istemektedir. İlgili tapu müdürlüğü ise söz konusu alanın tapu kütüğünde belediye adına kayıtlı olmadığını belirterek devir işlemini reddetmiştir. İdare hukuku ilkeleri ve "orta malları" rejimi uyarınca, bu taşınmazın hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Meydanlar "orta malı" niteliğinde olup, tapu kütüğüne tescil edilmemiş olmaları kamu malı statülerini etkilemez ve tahsis amacı resmen kaldırılmadıkça devredilmeleri mümkün değildir.

Bu alan "hizmet malı" kategorisinde değerlendirildiği için, idarenin borçlarına karşılık başka bir kamu kurumuna devredilmesinde hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Tapu kütüğünde kaydı bulunmayan bu tür yerler "sahipsiz mal" (res nullius) hükmünde kabul edildiğinden, belediyenin bu alan üzerinde herhangi bir tasarruf yetkisi yoktur.

Orta malları, idarenin özel mallarıyla aynı hukuki rejime tabi olup, belediye meclisinin kararıyla borçlara karşılık haczedilebilir veya mülkiyeti devredilebilir.

Bir taşınmazın "orta malı" sayılabilmesi için mutlaka tapu kütüğünde idare adına tescil edilmiş olması şarttır; tescil edilmemiş alanlar hukuk sisteminde idarenin özel malı sayılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meydanlar "orta malı" niteliğinde olup, tapu kütüğüne tescil edilmemiş olmaları kamu malı statülerini etkilemez ve tahsis amacı resmen kaldırılmadıkça devredilmeleri mümkün değildir.

Cevap

Meydanlar orta malı niteliğinde olduğundan, tapu kütüğüne tescil edilmemiş olsalar dahi kamu malı statüsündedirler ve tahsis amaçları değiştirilmedikçe devredilemezler.

Meydanlar, idare hukukunda 'orta malları' olarak sınıflandırılır. Bu mallar, kamu hukuku rejimine tabi olup tapu kütüğüne tescil edilmemeleri onların kamu malı niteliğini etkilemez. Ayrıca bu mallar tahsis amaçları yetkili mercilerce resmen değiştirilmedikçe devredilemez, haczedilemez ve zamanaşımıyla kazanılamazlar. Dolayısıyla belediyenin borcuna karşılık devretme girişimi hukuka aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

Taşınmazın niteliğini belirle

Meydanlar, belirli bir topluluğun veya genel olarak kamunun doğrudan doğruya ortaklaşa yararlanmasına sunulan 'orta malları' (mera, yaylak, kışlak, harman yeri, yol, meydan vb.) kategorisindedir.

Soruda belirtilen taşınmazın hangi kamu malı türüne girdiğini tespit etmek, tabi olduğu hukuki rejimi belirlemek için ilk adımdır.

Orta mallarının tescil durumunu incele

İdare hukukunda orta malları kural olarak tapu kütüğüne tescil edilmezler, özel sicillerinde gösterilirler. Tapuda kayıtlı olmamaları, bu malların kamu malı niteliğini ve korunmasını engellemez.

Tapu müdürlüğünün tescil yokluğu gerekçesinin kamu malı statüsü üzerindeki etkisini değerlendirmek gerekir.

Hukuki koruma ve devir yasağını uygula

Kamu malları (ve özellikle orta malları) devredilemez, haczedilemez ve zamanaşımı ile kazanılamaz. Borç karşılığı devir girişimi bu temel ilkeye aykırıdır.

Belediyenin borç mahsubu amacıyla devir yapma isteğinin hukuka uygunluğunu denetlemek için bu kural esastır.

Anahtar Kavram

Orta mallarının hukuki rejimi ve tescil zorunluluğunun bulunmaması

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 32Soru →

İdare hukukunda kamu malları; tahsis edildikleri amaç ve kullanım şekillerine göre hizmet malları, orta mallar ve sahipsiz mallar şeklinde bir ayrıma tabi tutulmaktadır.

Buna göre, doğrudan bir kamu hizmetinin (örneğin sağlık hizmetinin) yürütülmesine tahsis edilen ve bu hizmetin sunulması için kullanılan bir "Devlet Hastanesi hizmet binası", aşağıdaki kamu malı kategorilerinden hangisinin kapsamında yer alır?

Hizmet malı

Orta malı

Sahipsiz mal

İdarenin özel malı

Serbest mal

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hizmet malı

Cevap

Hizmet malı

Hizmet malları, doğrudan bir kamu hizmetinin görülmesine tahsis edilen ve bu hizmetin unsuru olan mallardır. Örnekteki devlet hastanesi binası, sağlık hizmetinin yürütülmesi için vazgeçilmez bir araç niteliğinde olduğundan hizmet malı statüsündedir.

Adım Adım Çözüm

Malın kullanım amacını belirle.

Devlet hastanesi binası, sağlık kamu hizmetinin sunulması amacıyla kullanılmaktadır.

Bir malın hukuki statüsü, onun ne amaçla kullanıldığına ve tahsisine (özgülenmesine) bağlıdır.

Tespit edilen amacı kamu malı türleri ile eşleştir.

Bir kamu hizmetinin yürütülmesine doğrudan doğruya tahsis edilen mallar 'hizmet malı' olarak adlandırılır.

İdare hukukunda kamu mallarının sınıflandırılması, tahsis kriterine dayanır.

Anahtar Kavram

Hizmet mallarının tanımı ve kapsamı

Tahmini Süre:45s

Soru 33Soru →

İdare hukukunda kamu mallarının (hizmet malları, orta malları ve sahipsiz mallar) tabi olduğu özel hukuki rejim ile idarenin özel mallarının tabi olduğu rejim arasındaki temel farklar göz önüne alındığında, kamu mallarının hukuki özelliklerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu malları, idare tarafından özel hukuk sözleşmeleriyle üçüncü kişilere serbestçe devredilebilir; ancak bu devir işleminin geçerliliği için Sayıştay’ın uygun görüşünün alınması kurucu bir usul şartıdır.

Sahipsiz mallar, üzerlerinde fiili veya hukuki bir 'tahsis' işlemi bulunmadığı gerekçesiyle kamu malı statüsünde sayılmazlar ve bu nedenle Medeni Kanun hükümleri uyarınca zamanaşımıyla aslen iktisap edilebilirler.

Kamu malları üzerinde özel hukuk hükümlerine dayalı kazandırıcı zamanaşımı yoluyla aslen iktisap mümkün olmadığı gibi, kamu yararına tahsis vasfı devam eden bu mallar üzerinde tesis edilecek rehin veya haciz işlemleri de hukuken geçersizdir.

Kamu mallarının haczedilemezliği mutlak bir kural olmayıp, idarenin bir özel hukuk borcu nedeniyle kesinleşmiş mahkeme kararı bulunması halinde, bu mallar üzerinde cebri icra yoluyla satış işlemi gerçekleştirilebilir.

Bir taşınmazın kamu malı statüsünü kazanması ve bu statünün doğurduğu korumalardan yararlanabilmesi için tapu siciline mutlaka 'kamu malı' şerhinin verilmiş olması, kurucu bir hukuki şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu malları üzerinde özel hukuk hükümlerine dayalı kazandırıcı zamanaşımı yoluyla aslen iktisap mümkün olmadığı gibi, kamu yararına tahsis vasfı devam eden bu mallar üzerinde tesis edilecek rehin veya haciz işlemleri de hukuken geçersizdir.

Cevap

Kamu malları üzerinde zamanaşımı ile mülkiyet kazanılamayacağını ve tahsis devam ettiği sürece haciz veya rehin işlemlerinin geçersiz olduğunu belirten ifade doğrudur.

Kamu malları, kamu yararına tahsis edildikleri andan itibaren özel hukuk ticaretinin dışına çıkarlar. Bu durumun doğal sonucu olarak; bu mallar üzerinde kazandırıcı zamanaşımı (aslen iktisap) yoluyla hak kazanılması imkansızdır ve kamu yararı önceliği nedeniyle bu mallar üzerinde rehin veya haciz gibi kısıtlamalar tesis edilemez. Bu korumalar tahsis işlemiyle doğrudan bağlantılıdır.

Adım Adım Çözüm

Kamu malı kapsamını belirleme

Hizmet malları, orta malları ve sahipsiz mallar kamu malı kategorisindedir.

Bu mallar kamu yararına tahsis edilmiş olmaları nedeniyle özel bir hukuki rejime tabidir.

Korumaların niteliğini analiz etme

Haczedilemezlik, devredilemezlik ve zamanaşımıyla kazanılamama özellikleri saptanır.

Kamu hizmetinin sürekliliği ve kamu yararının korunması bu mutlak korumaları zorunlu kılar.

Tahsis ve iktisap ilişkisini kurma

Zamanaşımı ile mülkiyet kazanımının (aslen iktisap) kamu mallarında mümkün olmadığı sonucuna varılır.

Özel mülkiyete konu olamayan bir mal üzerinde zilyetliğe dayalı hak iddia edilemez.

Anahtar Kavram

Kamu Mallarının Kamu Hukuku Rejimi ve Tahsis İlkesi

Daha Fazla Pratik

İdarenin özel mallarının haczedilme şartları ile kamu mallarının mutlak haczedilemezliği arasındaki ayrımı pekiştirmek için 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 34Soru →

İdare hukukunda kamu malları; tahsis edildikleri amaç ve toplumun bu mallardan yararlanma biçimine göre 'hizmet malları', 'orta malları' ve 'sahipsiz mallar' şeklinde üçlü bir ayrıma tabi tutulmaktadır. Bir Adalet Sarayı (Adliye) binası ve bu binanın içerisinde kamu hizmetinin yürütülmesi için kullanılan demirbaş eşyalar 'hizmet malı' statüsündedir. Bu taşınmaz ve üzerindeki eşyaların tabi olduğu hukuki rejim dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bu mallar, bir kamu hizmetinin yürütülmesine tahsis edildikleri sürece kazandırıcı zamanaşımı yoluyla iktisap edilemezler.

Bu malların mülkiyeti kural olarak kamu tüzel kişilerine aittir ve üzerlerinde özel hukuk hükümlerine dayalı rehin veya ipotek tesis edilemez.

Bu mallar, toplumun her ferdinin doğrudan ve serbestçe kullanımına açık olan, kamunun ortak yararlanmasına sunulmuş mallardır.

Bu mallar, idarenin borçlarından dolayı hiçbir şekilde haczedilemez ve cebri icra yoluyla satılamazlar.

Bir malın bu statüyü kazanması, yetkili organ tarafından o malın belirli bir kamu hizmetine özgülenmesini ifade eden bir 'tahsis' işlemi ile gerçekleşir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu mallar, toplumun her ferdinin doğrudan ve serbestçe kullanımına açık olan, kamunun ortak yararlanmasına sunulmuş mallardır.

Cevap

Toplumun her ferdinin doğrudan ve serbestçe kullanımına açık olma özelliği orta mallarına aittir, hizmet mallarına değil.

İdare hukukunda 'hizmet malları' (örneğin adliye, okul, hastane), bir kamu hizmetinin yerine getirilmesi için idare tarafından kullanılan mallardır. Bu mallardan halk doğrudan değil, sunulan hizmet vasıtasıyla dolaylı olarak yararlanır. Toplumun her ferdinin doğrudan, serbestçe ve ortaklaşa yararlanmasına sunulmuş olan mallar (parklar, yollar, meydanlar) ise 'orta malları' olarak adlandırılır. Bu nedenle, toplumun doğrudan kullanımına açık olma ifadesi hizmet malları için yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Hizmet mallarının tanımını analiz et.

Hizmet malları; bir kamu hizmetinin yürütülmesi için idarenin elinin altında bulundurduğu (okul, hastane, adliye binası vb.) mallardır.

Hizmet mallarını diğer kamu malı türlerinden ayıran temel farkı belirlemek gerekir.

Yararlanma biçimini değerlendir.

Hizmet mallarından halk 'dolaylı' yararlanır (hizmet aracılığıyla), oysa orta mallarından (park, plaj) 'doğrudan' yararlanır.

Seçeneklerdeki 'doğrudan kullanım' ifadesinin hangi kategoriye ait olduğunu teyit etmek için bu ayrım kritiktir.

Hukuki özellikleri kontrol et.

Hizmet malları kamu malı olduğu için; haczedilemez, devredilemez, zamanaşımıyla kazanılamaz ve tahsisle bu statüyü kazanır.

Diğer seçeneklerin doğruluğunu kanıtlamak için kamu mallarının ortak rejimini uygulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Hizmet Malları ile Orta Malları Arasındaki Yararlanma Biçimi Farkı

Soru 35Soru →

İdare hukukunda idarenin özel malları; mülkiyeti kamu tüzel kişilerine ait olan ancak bir kamu hizmetinin yürütülmesine tahsis edilmemiş veya kamunun doğrudan kullanımına sunulmamış mallardır.

İdarenin özel mallarının hukuki rejimi ve bu mallara ilişkin uyuşmazlıklar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdarenin özel malları üzerinde özel kişiler lehine sınırlı ayni hak kurulması hukuken mümkün değildir.

Bu malların kiralanmasına ilişkin ihale süreci ve sözleşmenin uygulanması aşamalarındaki tüm uyuşmazlıklar adli yargıda çözümlenir.

İdarenin özel mallarının satışına ilişkin ihale kararı bir idari işlem olup bu karara karşı idari yargı yoluna başvurulabilir.

İdarenin özel malları, nitelikleri gereği 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinden tamamen muaftır.

İdarenin özel malları üzerinde fuzuli şagil olan kişilere karşı hiçbir durumda idari yoldan tahliye usulü uygulanamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdarenin özel mallarının satışına ilişkin ihale kararı bir idari işlem olup bu karara karşı idari yargı yoluna başvurulabilir.

Cevap

İdarenin özel mallarının satışı veya kiralanması için yapılan ihale süreci 'ayrılabilir işlem' niteliğindedir ve bu aşamadaki işlemler idari yargının denetimine tabidir.

Doğru ifade, ihale sürecinin idari niteliğini vurgulayan ifadedir. İdare, özel mallarını satarken veya kiralarken ihale aşamasında tek taraflı irade açıklamasıyla hukuki sonuçlar doğurur (ayrılabilir işlem). Bu nedenle ihale kararı gibi işlemler idari yargı denetimine tabidir. Sözleşme imzalandıktan sonra ise taraflar arası eşitlik esasına dayanan özel hukuk rejimi başlar.

Adım Adım Çözüm

Malın statüsünü belirle.

İdarenin özel malları, kamu hizmetine tahsis edilmemiş olup kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidir.

Bu mallar idarenin ticari veya mali amaçlarla elinde tuttuğu malvarlığı unsurlarıdır.

Uyuşmazlık türünü analiz et.

Sözleşme öncesi işlemler (ihale) ile sözleşme sonrası süreç hukuken ikiye ayrılır.

Ayrılabilir işlem kuramı uyarınca idarenin sözleşme öncesi hazırlık ve karar işlemleri kamu gücü kullanımıdır.

Yargı yolunu tayin et.

İhale kararı idari yargıda, sözleşmenin uygulanması adli yargıda denetlenir.

İhale kararı tek yanlı ve kesin bir idari işlem iken, sözleşme iki taraflı bir özel hukuk borç ilişkisidir.

Anahtar Kavram

Ayrılabilir İşlem Kuramı

Daha Fazla Pratik

İdarenin özel malları ile kamu malları arasındaki haczedilebilirlik farklarını, özellikle belediye malları özelinde inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 36Soru →

Bir belediye, mülkiyetindeki bir şehir meydanında (orta malı) vatandaşlara hizmet sunması amacıyla belirli bir işletmeciye geçici süreyle büfe kurma izni vermiştir. İdare hukukunda kamu mallarından 'özel yararlanma' kapsamında değerlendirilen bu işleme ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Verilen izin tek taraflı bir idari işlem (ruhsat) niteliğindedir ve idare tarafından kamu yararı mülahazasıyla her zaman geri alınabilir.

Söz konusu kullanım hakkı bir 'imtiyaz sözleşmesi' mahiyetindedir ve tarafların karşılıklı rızası olmaksızın idarece tek taraflı olarak sonlandırılamaz.

İzin süresi dolduktan sonra kullanıma devam edilmesi durumunda tahakkuk ettirilen 'ecrimisil', idare ile kişi arasında zımni bir kira sözleşmesi kurulduğu anlamına gelir.

Meydanlar gibi orta malları üzerinde özel yararlanma izni verme yetkisi sadece merkezi idareye aittir; mahalli idarelerin bu konuda yetkisi bulunmamaktadır.

Özel yararlanma izni verildiği andan itibaren taşınmaz, kamu malı statüsünden çıkarak idarenin 'özel malı' rejimine tabi hale gelir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Verilen izin tek taraflı bir idari işlem (ruhsat) niteliğindedir ve idare tarafından kamu yararı mülahazasıyla her zaman geri alınabilir.

Cevap

Verilen izin tek taraflı bir idari işlem (ruhsat) niteliğindedir ve idare tarafından kamu yararı mülahazasıyla her zaman geri alınabilir.

İdare hukukunda kamu mallarından özel yararlanma, idarenin tek taraflı bir irade beyanı olan 'ruhsat' (izin) yoluyla tesis edilir. Bu tür izinler, idareye geniş bir takdir yetkisi tanır ve kamu yararı gerektirdiğinde (örneğin imar değişikliği, güvenlik vb.) idare tarafından tek taraflı olarak geri alınabilir. Bu durum hukuken 'iğretilik' ilkesi olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

Kullanım türünü belirleme

Belirli bir kişiye, belirli bir alanda (meydan), genel kullanımın dışında bir hak tanınması 'özel yararlanma'dır.

Genel yararlanma isimsiz ve geneldir; özel yararlanma ise kişiye özgü ve tahsis amacına uygun ek bir kullanımdır.

Hukuki dayanağı saptama

Büfe gibi geçici kullanımlar 'ruhsat' (izin) usulüyle gerçekleştirilir.

Ruhsat, idarenin tek taraflı ve kural olarak geri alınabilir (iğreti) bir işlemidir.

Sonuçları değerlendirme

İdare, kamu yararı gerektiren hallerde (örneğin meydan düzenlemesi) tazminat ödemeksizin bu izni iptal edebilir.

Özel yararlanma hakları, genel yararlanmanın önüne geçemez ve idarenin üstün yetkileriyle sınırlıdır.

Anahtar Kavram

Kamu mallarından özel yararlanmanın ruhsat usulü ve iğreti (geri alınabilir) niteliği.

Daha Fazla Pratik

İdarenin özel malları ile kamu malları arasındaki haczedilebilirlik ve zamanaşımı farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 37Soru →

İdare hukukunda, mülkiyeti bir kamu tüzel kişisine ait olan bir malın "kamu malı" statüsünü kazanması (tahsis) ve bu statünün sona ermesi (terkin) süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir taşınmazın kamu malı statüsü kazanabilmesi için her durumda yetkili makam tarafından usulüne uygun olarak tesis edilmiş açık (iradi) bir tahsis işleminin bulunması şarttır.

Tahsis edilmiş bir kamu malının statüsünün sona ermesi, yetkide paralellik ilkesi uyarınca kural olarak tahsisi yapan makamın bu yöndeki iradi kararıyla (terkin) gerçekleşir.

Kamu malı statüsündeki bir taşınmaz, kamu yararına tahsis edildiği andan itibaren özel hukuk hükümlerine göre kazandırıcı zamanaşımı yoluyla mülk edinilmeye elverişli hale gelir.

Bir kamu malının deprem veya sel gibi nedenlerle fiziki olarak tamamen yok olması durumunda, statünün hukuken sona ermesi için mutlaka yetkili makamın idari bir terkin işlemi tesis etmesi zorunludur.

Tahsis işlemi, mülkiyeti bir idareye ait olan taşınmazın, kamu hizmetini yürüten başka bir birime mülkiyetinin devredilmesi sonucunu doğuran bir ayni hak işlemidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tahsis edilmiş bir kamu malının statüsünün sona ermesi, yetkide paralellik ilkesi uyarınca kural olarak tahsisi yapan makamın bu yöndeki iradi kararıyla (terkin) gerçekleşir.

Cevap

Tahsis edilmiş bir kamu malının statüsünün sona ermesi, yetkide paralellik ilkesi uyarınca kural olarak tahsisi yapan makamın bu yöndeki iradi kararıyla gerçekleşir.

İdari işlemlerde aksine bir hüküm bulunmadıkça, bir işlemi yapmaya yetkili olan makam o işlemi geri almaya veya kaldırmaya da yetkilidir. Bu durum 'yetkide paralellik ilkesi' olarak adlandırılır. Dolayısıyla, bir malı kamu yararına tahsis eden makam, kamu yararının ortadan kalkması durumunda bu tahsisi terkin (kaldırma) işlemiyle sona erdirebilir.

Adım Adım Çözüm

Kamu malı statüsünün kazanılma usullerini belirle.

Statü; yetkili makamın iradi kararıyla (açık tahsis) veya malın fiilen bir kamu hizmetine özgülenmesiyle (fiili tahsis) kazanılabilir.

Tahsisin türlerini ayırt etmek, idari işlem gerekliliğini sorgulamak için lazımdır.

Statünün sona erme (terkin) kurallarını analiz et.

Statü ya yetkili makamın karşıt işlemiyle (terkin) ya da malın maddi olarak yok olmasıyla sona erer.

Terkin işleminin hukuki dayanağı olan yetkide paralellik ilkesini doğrulamak gerekir.

Özel hukuk yollarının kamu malları üzerindeki etkisini değerlendir.

Kazandırıcı zamanaşımı veya haciz gibi yollar kamu malları için kapalıdır.

Kamu mallarının kamu hukuku rejimine tabi olmasının bir sonucudur.

Anahtar Kavram

İdare hukukunda tahsis ve terkin işlemleri, bir malın kamu hukuku rejimine girip çıkmasını sağlayan hukuki süreçlerdir ve bu süreçlerde yetkide paralellik ilkesi esastır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 38Soru →

Bir devlet üniversitesi, mülkiyetinde bulunan ancak eğitim-öğretim faaliyetlerine tahsis edilmemiş olan kampüs dışındaki bir arsasını, bütçesine gelir sağlamak amacıyla ihale yoluyla bir inşaat firmasına satmıştır. İhale süreci kesinleşmiş, sözleşme imzalanmış ve tapuda devir işlemi yapılmıştır. Ancak sonrasında inşaat firması taksitleri ödemediği için üniversite sözleşmeyi feshetmek ve alacağını tahsil etmek istemiştir.

Bu taşınmazın statüsü ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Söz konusu arsa bir kamu kurumunun mülkiyetinde bulunduğundan kendiliğinden kamu malı niteliği taşır ve bu nedenle satışı baştan itibaren mutlak butlanla batıldır.

İhale süreci tamamlanıp satış sözleşmesi imzalandıktan sonra ortaya çıkan fesih ve alacak uyuşmazlıkları, idarî bir işlemden kaynaklandığı için idari yargıda çözümlenmelidir.

Taşınmaz, herhangi bir kamu hizmetinin görülmesine doğrudan tahsis edilmediği için idarenin özel malı statüsündedir ve sözleşmenin uygulanmasından doğan ihtilaflar adli yargıda görülür.

Üniversitenin kamu tüzel kişiliğini haiz olması sebebiyle, ödenmeyen satış bedeli taksitleri kamu alacağı sayılarak 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilmelidir.

İdarenin özel malları tıpkı sahipsiz mallar gibi tapu siciline tescil edilmediğinden, mülkiyetin devri sözleşmenin imzalanmasıyla tamamlanmış olur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taşınmaz, herhangi bir kamu hizmetinin görülmesine doğrudan tahsis edilmediği için idarenin özel malı statüsündedir ve sözleşmenin uygulanmasından doğan ihtilaflar adli yargıda görülür.

Cevap

Taşınmazın kamu hizmetine tahsis edilmediği için idarenin özel malı statüsünde olduğunu ve sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların adli yargıda çözüleceğini ifade eden seçenektir.

Kamu kurumlarının mülkiyetinde olan ancak bir kamu hizmetine veya halkın doğrudan kullanımına özgülenmeyen (tahsis edilmeyen) taşınmazlar, idarenin özel malı statüsündedir. İdarenin özel mallarının kiralanması veya satılması amacıyla yapılan ihalelerde, sözleşmenin imzalanmasına kadar geçen evredeki işlemler tek yanlı ve icrai olduklarından idari işlem niteliğindedir ve bu aşamadaki uyuşmazlıklar idari yargıda görülür (ayrılabilir işlem kuramı). Ancak sözleşme imzalandıktan sonra taraflar arasındaki hukuki ilişki bütünüyle özel hukuk alanına geçer. Satış sözleşmesinin uygulanmasından, taksitlerin ödenmemesinden veya fesih taleplerinden doğan uyuşmazlıklar adli yargının görev alanına girer. Dolayısıyla, doğru yanıt arsanın özel mal niteliğinde olduğunu ve satış sonrası ihtilafların adli yargıda çözüleceğini belirten ifadedir.

Adım Adım Çözüm

Taşınmazın hukuki statüsünü belirle.

Arsa, bir kamu kurumu olan üniversitenin mülkiyetinde olmasına rağmen bir kamu hizmetine tahsis edilmediğinden 'idarenin özel malı' niteliğindedir.

Kamu malları ile idarenin özel malları arasındaki temel ayrım ölçütü, malın bir kamu hizmetine veya kamunun doğrudan kullanımına tahsis edilip edilmediğidir.

Sözleşme sonrası uyuşmazlığın tabi olduğu yargı kolunu tespit et.

İhale tamamlanıp satış sözleşmesi imzalandıktan sonra ortaya çıkan fesih ve alacak talepleri adli yargıda çözümlenir.

Ayrılabilir işlem kuramı (İçtihatları Birleştirme Kararları) gereği, ihale kararının alınması ve onaylanması idari işlem iken, sözleşmenin imzalanması ve sonrasındaki ifa süreci özel hukuk hükümlerine tabidir.

Anahtar Kavram

İdarenin Özel Mallarının Belirlenmesi ve Ayrılabilir İşlem Kuramı

Soru 39Soru →

1982 Anayasası'nın 'Ormanların korunması ve geliştirilmesi' başlıklı 169. maddesi uyarınca, gerçek veya tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan özel ormanların hukuki rejimi ile ilgili temel kural aşağıdakilerden hangisidir?

Devletin denetim ve gözetimine tabidir.

Tamamen malikin serbest tasarrufuna ve özel hukuk hükümlerine tabidir.

Belirli bir süre işletilmedikleri takdirde kendiliğinden Devlet mülkiyetine geçer.

Üzerinde her türlü yapılaşma ve sanayi faaliyeti malikin beyanıyla serbesttir.

İşletme yetkisi yalnızca ilgili mahalli idarelerin iznine tabidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devletin denetim ve gözetimine tabidir.

Cevap

Özel ormanlar, Devletin denetim ve gözetimine tabidir.

1982 Anayasası'nın 169. maddesinin 2. fıkrasında açıkça belirtildiği üzere, mülkiyeti özel kişilere ait olan ormanlar Devletin denetim ve gözetimi altındadır. Bu hüküm, orman varlığının bütünlüğünü ve ekolojik fonksiyonlarını koruma amacını taşır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın orman rejimini düzenleyen ilgili maddesini tespit et.

1982 Anayasası'nın 169. maddesi ormanların korunması ve geliştirilmesini düzenler.

Soru doğrudan anayasal bir kuralı sormaktadır.

Özel ormanlar için öngörülen denetim yetkisini hatırla.

Madde 169'un ikinci fıkrasına göre; 'Özel ormanlar, Devletin denetim ve gözetimine tabidir.'

Orman varlığının korunması kamu yararı ile doğrudan ilişkili olduğu için özel mülkiyete bu anayasal kısıtlama getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Özel Ormanların Hukuki Rejimi

Tahmini Süre:45s

Soru 40Soru →

Bir belediye başkanlığı, mülkiyeti kendisine ait olan ve 'Halk Eğitimi Merkezi' olarak faaliyet göstermesi amacıyla ilgili birime tahsis edilen binanın, belediyenin kesinleşmiş bir borcu nedeniyle icra dairesince satışa çıkarılması tehlikesiyle karşılaşmıştır.

İdare hukuku ilkeleri uyarınca, söz konusu binanın hukuki durumu ve haczedilebilirliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Hizmet malı statüsündedir; bir kamu hizmetine doğrudan tahsis edildiği için kamu malı sayılır ve haczedilmesi mümkün değildir.

İdarenin özel malı statüsündedir; bu nedenle belediyenin borçlarından dolayı genel hukuk hükümlerine göre haczedilip satılabilir.

Orta malı statüsündedir; halkın doğrudan doğruya yararlanmasına açık olduğu için kamu malı korumasından yararlanır ve haczedilemez.

Hizmet malı statüsünde olsa dahi, borcun kesinleşmiş bir yargı kararına dayanması durumunda icra yoluyla satışı hukuken mümkündür.

Sahipsiz mal statüsündedir; devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğu için belediye bu mal üzerinde tasarruf yetkisine sahip değildir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hizmet malı statüsündedir; bir kamu hizmetine doğrudan tahsis edildiği için kamu malı sayılır ve haczedilmesi mümkün değildir.

Cevap

Binanın bir kamu hizmetinin yürütülmesine doğrudan tahsis edilmiş olması nedeniyle 'hizmet malı' statüsünde olduğu ve bu nedenle haczedilemeyeceği seçeneği doğrudur.

Halk Eğitimi Merkezi gibi doğrudan bir kamu hizmetinin (eğitim) yürütülmesine tahsis edilmiş olan taşınmazlar, idare hukukunda 'hizmet malı' olarak nitelendirilir. Kamu malları (hizmet malları, orta malları ve sahipsiz mallar), idarenin özel mallarından farklı olarak kamu hukuku rejimine tabidir ve bu rejimin en önemli sonuçlarından biri de bu malların haczedilememesidir. Bu koruma, kamu hizmetinin aksamadan devam etmesini sağlamayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

Malın kullanım amacını belirle.

Bina 'Halk Eğitimi Merkezi' olarak bir kamu hizmetine özgülenmiştir.

Bir malın kamu malı olup olmadığını belirleyen temel kriter 'tahsis' (kamu yararına veya hizmetine özgüleme) işlemidir.

Malın kamu malı türleri içindeki yerini tespit et.

Doğrudan kamu hizmetinin yürütüldüğü bina 'hizmet malı' kategorisine girer.

Hizmet malları, idari teşkilatın hizmetlerini yürüttüğü bina, araç ve gereçleri kapsar.

Hizmet malına uygulanan hukuki rejimi değerlendir.

Hizmet malları kamu malı oldukları için haczedilemez, devredilemez ve zamanaşımı ile kazanılamaz.

Kamu malları, kamu hizmetinin kesintiye uğramaması için özel koruma yollarına tabidir.

Anahtar Kavram

Hizmet mallarının kamu hizmetine tahsis edilmesi ve haczedilemezlik özelliği.

Tahmini Süre:1m 15s

ÖncekiSayfa 2 / 10Sonraki

İdarenin Malları

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap