Yönetim Kuramları

F.W. Taylor tarafından geliştirilen Bilimsel Yönetim Yaklaşımı'nda, bireyin motivasyonunun temelinde sadece maddi ödüllerin ve kişisel kazanç hırsının yattığı varsayılır. Bu yaklaşıma göre işçi; sosyal ve psikolojik ihtiyaçları olan bir varlık olarak değil, yüksek ücret karşılığında kendisine verilen standartlaştırılmış görevleri en yüksek çabayla yerine getirmeye hazır rasyonel bir araç olarak kurgulanır. Buna göre, Taylorizm'in temelini oluşturan ve insanı sadece maddi çıkarlar peşinde koşan bir varlık olarak gören bu model aşağıdakilerden hangisidir?

Frederick W. Taylor tarafından geliştirilen Bilimsel Yönetim Yaklaşımı'nda; yöneticilerin zamanlarını daha verimli kullanabilmeleri için rutin işleri ve önceden belirlenmiş standartlara uygun ilerleyen faaliyetleri alt kademedeki görevlilere bırakması, kendilerinin ise yalnızca standartlardan önemli ölçüde sapma gösteren veya beklenmedik gelişmeleri içeren konularla ilgilenmesi gerektiğini savunan ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Max Weber’in ideal tip bürokrasi modelinde 'makamlar hiyerarşisi' ilkesi, örgüt içindeki her alt makamın bir üst makam tarafından denetlenmesini öngören, kesin bir şekilde düzenlenmiş bir üst-ast sistemidir. Bu hiyerarşik düzen, sadece yukarıdan aşağıya doğru işleyen bir denetim mekanizması olmayıp, aynı zamanda yönetilenler ve alt kademedekiler için belirli bir hukuki güvence de sağlamaktadır. Buna göre, Weber’in hiyerarşi ilkesi çerçevesinde alt kademelere veya yönetilenlere sağlanan bu temel güvence aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu yönetiminde bir bakanlık bünyesinde faaliyet gösteren strateji geliştirme, bütçe ve personel birimlerinin birbirlerinden kopuk çalışmak yerine, eş güdüm ve etkileşim içerisinde hareket etmeleri sonucunda, bakanlığın genel performansının her bir birimin münferit katkılarının toplamından daha yüksek bir seviyeye ulaştığı gözlemlenmiştir.

Sistem Yaklaşımı çerçevesinde, organizasyonu oluşturan alt sistemlerin birbirini tamamlaması ve etkileşimi sonucunda ortaya çıkan bu "parçaların toplamından daha büyük bir bütünsel değer oluşması" durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Yönetim kuramları içerisinde önemli bir dönüm noktasını temsil eden bir yaklaşıma göre; örgütlerin iç yapısı ile dış çevre koşulları arasında sıkı bir uyum bulunmalıdır. Bu bağlamda, Tom Burns ve G.M. Stalker tarafından gerçekleştirilen araştırmalarda, dış çevrenin durağan olduğu durumlarda hiyerarşinin ve kuralların hakim olduğu yapıların; dış çevrenin dinamik ve değişken olduğu durumlarda ise esnek ve katılımcı yapıların etkin olduğu savunulmuştur.

Buna göre, 'en iyi tek bir yönetim yolu' olmadığını, en uygun yapının koşullara göre değişeceğini vurgulayan bu yönetim yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Modern kamu yönetimi anlayışında bir devlet memurunun, işlem yaptığı kişilerin kimliğinden, toplumsal statüsünden veya kendisine olan yakınlığından bağımsız olarak yalnızca yürürlükteki mevzuatı esas alarak karar vermesi beklenir.

Max Weber’in "ideal tip" bürokrasi modelinde yer alan ve yönetimin keyfilikten uzaklaşarak objektifleşmesini sağlayan bu ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Modernist yönetim düşüncesinin temel taşı olan Max Weber’in bürokrasi modeli; rasyonellik, hiyerarşi, yazılı kurallar ve liyakat prensiplerine dayanmaktadır. Ancak postmodern süreçte, bu katı yapıların yerini daha esnek, katılımcı ve diyalog temelli "post-bürokratik" örgüt yapıları almaya başlamıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi post-bürokratik örgüt yapılarının klasik bürokratik yapılardan ayrılan temel özelliklerinden biri değildir?

Max Weber’in bürokrasi kuramında merkezi bir yer tutan 'yasal-rasyonel otorite' tipinde meşruiyet; kişilerin öznel iradelerinden, geleneklerden veya olağanüstü niteliklerden bağımsız, genel ve soyut hukuksal kurallara dayalıdır.

Buna göre, Weber’in 'İdeal Tip' bürokrasi modelinde bir yöneticinin (üstün) emir verme yetkisi ve bu yetkinin sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sistem Yaklaşımı'nın yönetim bilimine en temel katkılarından biri, organizasyonu dış çevresiyle sürekli madde, enerji ve bilgi alışverişinde bulunan 'açık bir sistem' olarak tanımlamasıdır. Bu bakış açısı, klasik yönetim kuramlarının örgütleri aşağıdaki özelliklerden hangisine sahip yapılar olarak görmesine yönelik temel bir eleştiri niteliğindedir?

Elton Mayo ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen Hawthorne Araştırmaları, klasik yönetim düşüncesinin bireyi sadece ekonomik çıkarları peşinde koşan ve birbirinden kopuk birer birim olarak gören "yığın hipotezi" (rabble hypothesis) varsayımını temelden sarsmıştır. Araştırmacılar, özellikle deneylerin ilerleyen safhalarında örgütün sadece teknik ve ekonomik bir yapı olmadığını, aynı zamanda kendine özgü değerleri ve normları olan bir bütünlük teşkil ettiğini savunmuşlardır.

Buna göre, Hawthorne Araştırmaları'nın yönetim literatürüne kazandırdığı en temel kavramsal dönüşüm aşağıdakilerden hangisidir?

Frederick W. Taylor, iş yerindeki verimliliği artırmak amacıyla geleneksel emir-komuta birliği ilkesini esneterek "fonksiyonel ustabaşılık" (functional foremanship) sistemini geliştirmiştir. Bu sistemde bir işçi, uzmanlık alanlarına göre ayrılmış $8$ farklı ustabaşına bağlı olarak çalışır. Taylor, bu ustabaşılarını "planlama" ve "atölye/icra" olmak üzere iki temel gruba ayırmıştır.

Buna göre; atölye düzeyindeki icra faaliyetlerinden sorumlu olan, makinelerin çalışma hızını denetleyen, en uygun kesici aletlerin kullanılmasını sağlayan ve işin bilimsel yöntemlerle belirlenen standart süre içerisinde tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol eden uzman aşağıdakilerden hangisidir?

Henri Fayol, 'Genel ve Sınai Yönetim' (Administration Industrielle et Générale) adlı eserinde bir sanayi işletmesindeki tüm faaliyetleri altı ana grupta sınıflandırmıştır. Bu sınıflandırmada yer alan; planlama, örgütleme, kumanda etme (yöneltme), koordinasyon ve denetim unsurlarından oluşan ve diğer tüm faaliyetlerin (teknik, ticari, mali, güvenlik ve muhasebe) üstünde yer alarak onların sevk ve idaresini sağlayan faaliyet grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Chris Argyris, "Kişilik ve Örgüt" adlı çalışmasında bireyin psikolojik gelişiminin bebeklikten (olgunlaşmamışlık) yetişkinliğe (olgunluk) doğru bir süreklilik arz ettiğini savunur. Argyris'e göre Taylor ve Fayol gibi klasik kuramcıların önerdiği iş bölümü, hiyerarşi ve emir-komuta zinciri gibi ilkeler; olgun bir bireyin bağımsızlık, aktiflik ve öz denetim ihtiyaçlarıyla çelişmektedir.

Buna göre Argyris'in "Olgunluk-Olgunlaşmamışlık Kuramı" çerçevesinde, klasik yönetim anlayışıyla yönetilen bir örgütte ortaya çıkması beklenen temel durum aşağıdakilerden hangisidir?

Frederick W. Taylor tarafından geliştirilen Bilimsel Yönetim Yaklaşımı'nda, işçilerin "bilimsel olarak seçilmesi, eğitilmesi ve geliştirilmesi" ilkesi verimliliğin temel taşıdır. Taylor'a göre, bilimsel yöntemlerle analiz edilmiş bir işin en yüksek standartlarda yerine getirilebilmesi için işçide aranan temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Max Weber'in bürokrasi kuramında kurguladığı "İdeal Tip" modelinin rasyonel yapısını koruyan en temel unsurlardan biri, kamu ofisinin ve resmî faaliyetlerin memurun özel yaşantısından ve kişisel alanından tamamen soyutlanmasıdır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Weber’in bürokrasi modelinde yer alan "resmî faaliyetin özel yaşam alanından ayrılması" ilkesinin doğrudan bir sonucudur?

F.W. Taylor, geleneksel yönetim anlayışında işçilerin işi nasıl yapacaklarını kendi inisiyatiflerine bırakan ve onları sadece ödül vaadiyle motive etmeye çalışan sistemi "Girişim ve Teşvik Yönetimi" olarak tanımlar. Taylor'a göre, bu sistemin verimsizliğini aşmak için bilimsel yönetim anlayışında yönetimin iş yöntemlerini belirleme konusundaki temel yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik yönetim kuramının en önemli temsilcilerinden biri olan Henri Fayol, yönetimi bilimsel bir süreç olarak ele almış ve bu süreci belirli temel fonksiyonlara ayırmıştır. Fayol'un yaklaşımında 'örgütleme' (organizing) fonksiyonu, işletmenin veya kurumun hedeflerine ulaşabilmesi için gerekli olan yapının kurulmasını ifade eder. Buna göre Henri Fayol'un yönetim sürecinde 'örgütleme' fonksiyonunun kapsamı aşağıdakilerden hangisinde doğru tanımlanmıştır?

Sistem Yaklaşımı literatüründe; açık bir sistem olan kamu kurumlarının dış çevreden gelen sürekli değişim ve belirsizlik baskılarına rağmen, kendi iç yapılarını ve süreçlerini dinamik bir biçimde ayarlayarak çevreyle uyumlu bir 'kararlı durum' oluşturmaları ve hayatta kalmaları aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Hawthorne Araştırmaları'nın "Mülakat Programı" (Interviewing Program) evresinde elde edilen verileri analiz eden Roethlisberger ve Dickson, örgüt içinde iki temel davranışsal çerçevenin etkileşim halinde olduğunu saptamışlardır. Bunlardan ilki yönetimin maliyet ve teknik rasyonaliteye dayalı "verimlilik mantığı" (logic of efficiency), ikincisi ise çalışanların sosyal değerlerini ve psikolojik durumlarını yansıtan "duygu mantığı" (logic of sentiments) olarak adlandırılmıştır. Buna göre, İnsan İlişkileri Yaklaşımı'nda "duygu mantığı" kavramı aşağıdakilerden hangisini temsil eder?

Frederick W. Taylor, Bilimsel Yönetim Yaklaşımı'nın özünün zaman ve hareket etütleri gibi teknik araçlardan ziyade, hem işçilerin hem de yöneticilerin işe ve birbirlerine karşı olan tutumlarında köklü bir değişim yaşanması olduğunu belirtmiştir. Taylor'ın bu değişimi tanımlamak için kullandığı "Zihinsel Devrim" (Mental Revolution) kavramı ile vurgulanan temel husus aşağıdakilerden hangisidir?