Bütçe İlkeleri

Bütçe hukukunda "Genellik İlkesi", devletin tüm mali işlemlerinin bütçede gösterilmesini ve gelirler ile giderler arasında keyfi bir bağ kurulmamasını ifade eder. Bu ilkenin iki temel sütunundan biri olan "Adem-i Tahsis" kuralı, belirli kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine özgülenmemesini, tüm gelirlerin hazine birliği içerisinde ortak bir havuzda toplanarak toplam giderleri karşılamasını öngörür. Ancak hizmetin doğası ve mali yönetimin gereklilikleri nedeniyle hem doktrinde hem de $5018$ sayılı Kanun'da bu kurala bazı istisnalar tanınmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kamu mali yönetiminde "Adem-i Tahsis" kuralının yasal bir istisnası olarak değerlendirilemez?

Klasik maliye anlayışında bütçe denkliği, 'dar kapsamlı devlet' idealini korumak amacıyla her yıl titizlikle aranan mali bir kuraldır. Buna karşın, 'müdahaleci devlet' anlayışının bir gereği olarak bütçenin yıllık bazda değil, ekonomik konjonktürün (genişleme ve daralma dönemlerinin) toplam süresi içinde denklenmesini savunan bütçe teorisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bütçe hukukunun temel taşlarından biri olan 'Önceden İzin (Yasallık) İlkesi', bütçe hakkının bir gereği olarak yasama organının yürütme organına mali yıl başlamadan önce verdiği yetkiyi ifade eder. Bu ilkenin bütçe kanunlarının hukuki niteliği üzerindeki etkisi düşünüldüğünde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu mali yönetiminde yürütme organına verilen mali yetkilerin zaman bakımından sınırlandırılmasını ve bu yetkilerin kullanımından önce yasama organının onayının alınmasını ifade eden temel ilke bağlamında; merkezi yönetim bütçe kanun teklifinin mali yıl başına kadar yasallaşmaması durumunda ortaya çıkan 'hukuki boşluğun' giderilme yöntemi ile 'önceden izin (yasallık) ilkesi' arasındaki bağa dair aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

Bütçe hukukunda genellik ilkesinin temel alt kurallarından biri olan "adem-i tahsis" (tahsis etmeme) kuralı, belirli kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine önceden bağlanmamasını ve tüm gelirlerin ortak bir havuzda toplanarak genel giderlerin karşılanmasında kullanılmasını öngörür. Buna göre, $5018$ sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümleri ve bütçe teorisi çerçevesinde değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudan "adem-i tahsis" kuralının bir istisnası olarak kabul edilebilir?

Bütçe hakkının demokratik bir toplumda sadece 'temsili' değil, 'katılımcı' bir nitelik kazanması; bütçe verilerinin şeffaf bir şekilde paylaşılmasının ötesinde, bu verilerin kamuoyu tarafından anlamlandırılabilmesine bağlıdır. Bu çerçevede, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 'mali saydamlık' vizyonuyla da örtüşen ve açıklık (alenilik) ilkesinin 'anlaşılabilirlik' (intelligibility) unsurunu en üst düzeyde realize eden uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi'nin mali yılbaşına kadar yürürlüğe konulamaması durumunda başvurulan 'geçici bütçe' uygulaması, bütçe hukukunun aşağıdaki temel ilkelerinden hangisinin sürekliliğini ve işlevselliğini korumayı amaçlayan en temel mekanizmadır?

Klasik maliye anlayışında bütçe denkliği, devletin iktisadi hayata müdahalesini asgari düzeyde tutan "dar kapsamlı devlet" modelinin mali disiplinini sağlayan temel bir unsurdur. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı sonrasında gelişen modern maliye doktrini ve "müdahaleci devlet" anlayışı ise bütçe denkliği ilkesini esneterek bütçeyi ekonomik amaçlara ulaşmada bir araç olarak gören çeşitli teoriler (devrevi bütçe, telafi edici bütçe vb.) ortaya koymuştur.

Bütçe denkliği ilkesindeki bu dönüşüm ve modern bütçe teorileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir kamu kurumu, personeline yönelik düzenlediği hizmet içi eğitim seminerlerinin sayısını ve katılımcı kapasitesini, eğitim bütçesinde herhangi bir artış yapmadan uzaktan eğitim teknolojilerini kullanarak $$ oranında artırmayı başarmıştır.

Bu uygulama, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda yer alan bütçeleme ilkelerinden hangisinin doğrudan bir gereğidir?

Bir kamu idaresinin 2026 yılı bütçesinde yer alan bazı ödenek tertipleri ve kullanım durumları aşağıda tablo halinde sunulmuştur:

İlgili kamu idaresinde harcama yetkilisi, personel giderleri tertibindeki ödeneğin yıl bitmeden tükenmesi üzerine, mal alımı tertibinde kalan $100.000$ TL tutarındaki kaynağı, herhangi bir bütçe aktarma işlemi gerçekleştirmeksizin doğrudan personel maaş ödemelerinde kullanmıştır.

Bu uygulama, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu sistematiğinde yer alan bütçe ilkelerinden "giderlerin tahsisi (uzmanlaşma)" ilkesinin hangi boyutuyla doğrudan çelişmektedir?

Bütçe hukukunda genellik ilkesi; gayrisafi usul ve adem-i tahsis (tahsis etmeme) olmak üzere iki alt kuraldan oluşmaktadır. Gayrisafi usul, kamu gelir ve giderlerinin herhangi bir mahsup işlemi yapılmaksızın bütçede tüm tutarlarıyla gösterilmesini ifade eder.

Buna göre, bütçede gelir ve giderlerin birbirine mahsup edilmesine imkân tanıyan ve "Gayrisafi Usul" kuralının temel istisnası sayılan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

$5018$ sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na göre, bütçe ödeneklerinin belirli bir hizmetin yerine getirilmesi amacıyla tahsis edilmesi ve bu amacın dışına çıkılamaması esastır. Bir kamu kurumunun bütçesinde "yolluk giderleri" tertibi altında yer alan bir ödeneğin, ilgili yılın bütçe kanununda bir değişiklik veya aktarma yapılmaksızın kurumun acil ihtiyaç duyduğu "kırtasiye malzemesi" alımı için kullanılması, giderlerin tahsisi (uzmanlaşma) ilkesinin hangi alt boyutuna doğrudan aykırılık teşkil eder?

Demokratik devletlerde 'bütçe hakkı'nın en somut yansıması olarak kabul edilen ve bütçenin mali yıl başlamadan önce yasama organınca onaylanmasını gerektiren 'Önceden İzin (Yasallık) İlkesi'nin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Bütçe hukukunda yasama organı tarafından yürütme organına verilen harcama yetkisi; ödeneğin türü (nitelik), tutarı (nicelik) ve süresi (zaman) bakımından çeşitli sınırlamalara tabidir. Buna göre; bir kamu idaresinin bütçe cetvellerinde 'kırtasiye alımı' tertibi için ayrılan bir ödeneği, toplam bütçe ödeneğini aşmamasına rağmen 'büro malzemesi alımı' amacıyla kullanmasının engellenmesi, giderlerin tahsisi (uzmanlaşma) ilkesinin aşağıdaki boyutlarından hangisi ile doğrudan ilişkilidir?

1982 Anayasası'nın 161. maddesi ile güvence altına alınan ve bütçe hakkının en temel yansıması kabul edilen "Önceden İzin (Yasallık) İlkesi"nin, yürütme organının mali yetkileri üzerindeki hukuki etkisi ve gelir/gider kalemleri açısından arz ettiği asimetrik özellik dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bütçede birlik ilkesi, devletin tüm gelir ve giderlerinin tek bir bütçe dokümanı içinde toplanarak yasama organının denetimine sunulmasını öngören bir bütçe ilkesidir. Bu ilke, mali disiplinin sağlanması ve bütçe hakkının tam olarak kullanılabilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bütçede birlik ilkesinin bir istisnası olarak kabul edilir?

Kamu mali yönetiminde bütçe ilkeleri, devletin mali faaliyetlerinin denetimi ve şeffaflığı açısından temel teşkil eder. Bütçede birlik ilkesi ile genellik ilkesi, gerek tanımları gerekse istisnaları bakımından birbirine yakın ancak farklı kavramlardır. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu sistematiğinde bu ilkelerin istisnaları net bir şekilde ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bütçede birlik ilkesinin bir istisnasıdır?

Bir kamu idaresi, sunduğu sağlık hizmetlerinin kalitesini artırmak amacıyla yeni bir tıbbi görüntüleme teknolojisi satın almayı planlamaktadır. İdare; piyasadaki en düşük fiyatlı cihazı almak yerine, cihazların çekim hızı, enerji tüketimi ve bakım maliyetlerini (girdiler) analiz ederek, hedeflenen hasta muayene sayısı (çıktı) için en rasyonel maliyet-fayda dengesini sağlayan seçeneğe yönelmiştir. Kamu kurumunun, belirli bir hizmet düzeyini (çıktı) en düşük kaynak kullanımıyla gerçekleştirmeye veya mevcut kaynaklarla en yüksek hizmet düzeyine ulaşmaya çalışması, aşağıdaki bütçe ilkelerinden hangisinin temel uygulama alanıdır?

Bütçe kanun teklifinin hazırlık aşamasında, hükümetin kamu gelirlerini teknik verilerin işaret ettiği seviyenin bilinçli olarak altında tahmin ederek, yasama organından gizli bir harcama alanı yaratmaya çalışması; bütçe ilkelerinden hangisinin "öznel" (samimiyet) boyutuna doğrudan aykırılık teşkil eder?

$5018$ sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda yer alan bütçe ilkeleri uyarınca; belirli kamu gelirlerinin, belirli kamu giderlerine tahsis edilmemesi esastır. Maliye literatüründe "adem-i tahsis" (tahsis etmeme) olarak adlandırılan ve bütçenin Genellik İlkesi'nin temel bir alt kuralı olan bu durumun, hukukumuzdaki yasal istisnası aşağıdakilerden hangisidir?