Uluslararası Hukukun Kaynakları

430 soru

Uluslararası hukukta 'hukukun genel ilkeleri', uluslararası uyuşmazlıkları karara bağlayan yargı organlarının, antlaşma ve teamül hukukunda bir kural bulunmadığı hallerde 'hukuk yokluğu' (non-liquet) nedeniyle karar vermekten kaçınmasını önlemek amacıyla başvurulan bir asli kaynaktır. Bu kaynağın ulusal hukuklardan uluslararası hukuka aktarılması ve uygulanması süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir ilkenin bu kapsamda uygulanabilmesi için, dünyadaki tüm devletlerin iç hukukunda istisnasız ve kelimesi kelimesine aynı şekilde yer alması zorunludur.

Ulusal hukuklardan alınan ilkeler, uluslararası hukuka doğrudan değil; uluslararası toplumun yapısı, devletlerin egemenliği ve sistemin genel mantığıyla uyumlu hale getirilerek (kıyas yoluyla) aktarılır.

Hukukun genel ilkeleri, Divan Statüsü uyarınca 'yardımcı kaynak' kategorisinde yer aldığından, yalnızca asli kaynakların içeriğini açıklamak için kullanılabilir.

Bir ilkenin uygulanması için tarafların Divan'a Statü'nün 38/2 maddesi uyarınca 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) çerçevesinde karar verme yetkisi tanımış olması şarttır.

Hukukun genel ilkeleri, sadece devletlerin tek taraflı işlemlerinden doğan ve o devlet için bağlayıcılık teşkil eden irade beyanlarından oluşur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ulusal hukuklardan alınan ilkeler, uluslararası hukuka doğrudan değil; uluslararası toplumun yapısı, devletlerin egemenliği ve sistemin genel mantığıyla uyumlu hale getirilerek (kıyas yoluyla) aktarılır.

Cevap

Ulusal hukuklardan alınan ilkelerin uluslararası hukuka doğrudan değil, sistemin yapısına uyarlanarak ve kıyas yoluyla aktarılması süreci doğrudur.

Hukukun genel ilkeleri, ulusal hukuk sistemlerinden (Kıta Avrupası, Anglo-Sakson vb.) 'ödünç alınan' ancak uluslararası hukuka aktarılırken sistemin kendine özgü niteliklerine göre uyarlanan normlardır. Bu aktarım süreci (transpozisyon), kuralın uluslararası uyuşmazlıkların doğasıyla bağdaşmasını sağlayacak bir kıyas süzgeci içerir.

Adım Adım Çözüm

Kaynağın hukuki niteliğini belirle

Hukukun genel ilkeleri, UAD Statüsü 38/1-c maddesinde düzenlenen bir asli (primary) kaynaktır.

Uyuşmazlıklarda antlaşma ve teamül kuralları gibi doğrudan hükme esas alınabilirler.

Transpozisyon (aktarım) kriterini analiz et

İç hukuktan (özel hukuk gibi) alınan bir ilkenin, uluslararası hukukun merkeziyetçi olmayan yapısına ve devletlerin egemen eşitliği prensibine uyumlu olması gerekir.

Ulusal hukuk ve uluslararası hukuk arasındaki yapısal farklar, kuralların birebir kopyalanmasını imkansız kılar; bu nedenle kıyas (analoji) yöntemiyle uyarlama yapılır.

Diğer kavramlarla (Hakkaniyet, Jus Cogens) olan ayrımı yap

Hukukun genel ilkeleri için tarafların özel rızası gerekmez ve bu ilkeler sadece ahlaki değil, teknik hukuk kurallarıdır (örneğin kesin hüküm, estoppel).

Kaynağın uygulanabilirliği, ilkenin başlıca hukuk sistemlerinde ortak kabul görmüş olmasına ve uluslararası sisteme aktarılabilirliğine dayanır.

Anahtar Kavram

Hukukun Genel İlkelerinin Uyarlanabilirliği ve Transpozisyonu

İpuçları

UAD Statüsü'nün 38. maddesindeki asli ve yardımcı kaynaklar arasındaki hiyerarşiyi hatırlayın.

Bu kaynağın 'aktarılabilir' (transposable) olma özelliği, ulusal hukuktan uluslararası hukuka geçişteki filtrenin adıdır.

Daha Fazla Pratik

Kesin hüküm (res judicata), çelişkili davranış yasağı (estoppel) ve iyiniyet (pacta sunt servanda'nın temeli) gibi somut örneklerin yargı kararlarındaki uygulamalarını incelemek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 342Soru →

$1969$ Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin $24$ . maddesi uyarınca, bir antlaşma metninde yürürlüğe girmeye dair aksine bir düzenleme veya özel bir tarih belirlenmemişse, antlaşmanın uluslararası hukukta yürürlüğe girmiş kabul edilmesi için aranan temel şart aşağıdakilerden hangisidir?

Müzakereci devletlerin tamamının antlaşmayla bağlanma rızalarının saptanması

Antlaşma metninin Birleşmiş Milletler Sekreterliği'ne tescil edilmiş olması

Antlaşma metninin temsilciler tarafından parafe (

initialing

) edilmiş olması

Antlaşmanın emredici bir hukuk kuralı (

jus

cogens

) niteliğinde olması

Antlaşma metninin tüm taraf devletlerin resmi gazetelerinde yayımlanmış olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müzakereci devletlerin tamamının antlaşmayla bağlanma rızalarının saptanması

Cevap

Antlaşmada aksine bir hüküm yoksa yürürlüğe girme, müzakereci devletlerin tamamının bağlanma rızasının saptanmasıyla gerçekleşir.

Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin

24

. maddesine göre, bir antlaşma, antlaşmada öngörülen şekilde veya tarihte yürürlüğe girer. Eğer antlaşmada bu konuda bir düzenleme yoksa, müzakerelere katılan tüm devletlerin antlaşma ile bağlanma rızaları saptandığı anda antlaşma yürürlüğe girmiş kabul edilir. Bu durum, antlaşmanın uluslararası alanda hukuk dünyasına doğduğu andır.

Adım Adım Çözüm

Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin yürürlüğe girmeye ilişkin temel kuralını (

24

. madde) anımsayın.

Antlaşmaların öncelikle kendi içlerindeki yürürlük hükümlerine tabi olduğu, hüküm yoksa yedek hukuk kuralının işleyeceği tespit edilir.

Hukuki uyuşmazlıklarda öncelikle özel hükümlere, ardından genel kurallara bakılır.

Uluslararası hukuk ile iç hukuk işlemlerini ve tescil gibi usuli şartları birbirinden ayırt edin.

Tescil ve iç hukukta yayım gibi işlemlerin antlaşmanın uluslararası geçerliliğini veya yürürlüğünü durdurmadığı anlaşılır.

Antlaşmanın taraflar arasındaki bağlayıcılığı ile üçüncü kurumlara karşı ileri sürülebilirliği farklı hukuki sonuçlara tabidir.

Bağlanma rızasının (

consent

to

be

bound

) saptanma anını belirleyin.

Müzakereci devletlerin tamamının rızasının kesinleştiği anın yürürlük anı olduğu sonucuna varılır.

Antlaşmalar irade uyuşması esasına dayanır ve tüm tarafların rızası tamamlandığında hukuki sonuç doğurur.

Anahtar Kavram

Antlaşmaların Yürürlüğe Girmesi (VCLT Madde 24)

İpuçları

Antlaşmaların ne zaman 'hukuken yaşamaya' başladığını düşünün; bu genellikle tarafların rızasının tamamlanmasıyla ilgilidir.

Tescil ve resmi gazetede yayım gibi işlemlerin antlaşmanın 'yürürlüğünden' ziyade 'duyurulması' veya 'uygulanması' ile ilgili olduğunu hatırlayın.

Viyana Sözleşmesi'nin

24

. maddesindeki yedek kural, antlaşma metninde bir tarih yoksa tüm müzakerecilerin onayının tamamlanmasını şart koşar.

Daha Fazla Pratik

Antlaşmaların tescil edilmemesinin Birleşmiş Milletler Şartı Madde

102

kapsamındaki yaptırımını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 343Soru →

Uluslararası hukukta devletlerin tek taraflı işlemleri, bir başka uluslararası hukuk süjesinin rızasına veya katılımına bağlı olmaksızın hukuki sonuç doğuran irade beyanlarıdır. Bu işlemlerin türleri, geçerlilik şartları ve yorumlanmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Tanıma (recognition), bir devletin yeni bir durumu veya süjeyi hukuken var kabul etmesi olup; bu işlem, devletin daha sonra söz konusu durumu reddetmesini engelleyen bir 'estoppel' (çelişkili davranma yasağı) etkisi yaratabilir.

Protesto, bir devletin diğer bir devletin işlemini veya talebini hukuka aykırı bulduğunu beyan ederek, sessiz kalmanın yaratabileceği 'zımni rıza' (acquiescence) sonucunu engellemeye yönelik bir işlemdir.

Tebliğ (notification), bir devletin hukuki öneme sahip bir olaydan veya işlemden diğer devletleri resmi olarak haberdar etmesi olup; muhatapların söz konusu durum hakkında bilgi sahibi olmadığını iddia etmelerini önlemeyi amaçlar.

Uluslararası Adalet Divanı'nın Nükleer Denemeler Davası (1974) kararında belirtildiği üzere, devletlerin tek taraflı vaatlerinin bağlayıcı olabilmesi için beyanın mutlaka yazılı bir belge formunda sunulması ve muhatap devletlerin bu beyana yönelik açık bir kabul (acceptance) göstermesi gerekir.

Feragat (waiver), bir devletin sahip olduğu bir haktan kendi rızasıyla vazgeçmesidir; ancak emredici bir hukuk kuralından (jus cogens) kaynaklanan haklardan veya bu kurallara aykırı durumlardan feragat edilmesi hukuken geçersizdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uluslararası Adalet Divanı'nın Nükleer Denemeler Davası (1974) kararında belirtildiği üzere, devletlerin tek taraflı vaatlerinin bağlayıcı olabilmesi için beyanın mutlaka yazılı bir belge formunda sunulması ve muhatap devletlerin bu beyana yönelik açık bir kabul (acceptance) göstermesi gerekir.

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) içtihatlarına göre, tek taraflı vaatlerin bağlayıcı olması için yazılılık şartı veya karşı tarafın kabulü gerekmez; dolayısıyla bu gereklilikleri iddia eden seçenek yanlıştır.

Uluslararası Adalet Divanı, 1974 tarihli Nükleer Denemeler Davası kararında, bir devletin kamuya açık bir şekilde ve bağlanma niyetiyle yaptığı tek taraflı irade beyanlarının (vaatlerin), herhangi bir karşı edim, yazılı belge zorunluluğu veya diğer devletlerin kabulü olmaksızın hukuken bağlayıcı olduğunu kesin olarak karara bağlamıştır. Dolayısıyla, bu işlemlerin geçerliliği için yazılı form ve kabul şartı aranması uluslararası hukuk kurallarına aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

Tek taraflı işlemlerin (tanıma, protesto, tebliğ, feragat, vaat) tanımlarını ve temel amaçlarını gözden geçir.

Bu işlemlerin diğer süjelerin rızasına ihtiyaç duymadan sonuç doğurduğu belirlendi.

Tek taraflı işlemlerin doğasını anlamak, antlaşmalarla (iki taraflı/çok taraflı) olan farkını ayırt etmeyi sağlar.

UAD'nin Nükleer Denemeler Davası (1974) kararındaki bağlayıcılık kriterlerini analiz et.

Divan, bağlanma niyetinin (animus obligandi) ve kamuya açıklığın yeterli olduğunu, kabul (acceptance) veya belirli bir şekil (yazılı form) gerekmediğini vurgulamıştır.

Soruda istenen 'yanlış' önermeyi tespit etmek için Divan'ın yerleşik içtihadındaki spesifik muafiyetleri (kabul ve şekil şartı yokluğu) bilmek gerekir.

Seçeneklerdeki tanımları hukuki ilkelerle (estoppel, acquiescence, stricto sensu) karşılaştır.

A, B, C ve E seçeneklerinin uluslararası hukuk doktriniyle uyumlu olduğu, D seçeneğinin ise antlaşma hukukuna ait şartları tek taraflı işlemlere atfettiği görüldü.

Hard zorluk seviyesindeki sorularda kavramsal karmaşıklığı gidermek için her bir terimin (protesto vs. vaat) hukuki sonucunu teyit etmek zorunludur.

Anahtar Kavram

Tek taraflı işlemlerin bağlayıcılığı için 'animus obligandi' (bağlanma niyeti) yeterli olup, yazılı şekil veya kabul şartı aranmaz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 344Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. ve 59. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, uluslararası yargı kararlarının (içtihatlar) hukuki niteliği ve bağlayıcılığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Divan kararları sadece uyuşmazlığın tarafları için bağlayıcıdır; ancak bu kararlar genel uluslararası hukuk kurallarının varlığını ve içeriğini belirlemede yardımcı bir araç olarak işlev görür.

Uluslararası yargı kararları, Statü'nün 38. maddesi uyarınca antlaşmalar ve teamül gibi yeni hukuk kuralları ihdas eden 'asli kaynaklar' arasında yer alır.

'Stare decisis' ilkesi gereği, Divan'ın bir uyuşmazlıkta verdiği karar, o uyuşmazlığa taraf olmayan diğer tüm devletler için de genel bir hukuk kuralı olarak kesin hüküm teşkil eder.

Yardımcı kaynak kavramı sadece uluslararası mahkemelerin kararlarını ifade eder; devletlerin kendi ulusal mahkemelerince verilen kararların uluslararası hukukun tespitinde değeri yoktur.

Yargı kararlarının hukuki bir kuralın kapsamını belirleyebilmesi için, tarafların uyuşmazlığı 'hakkaniyet ve nisfet' çerçevesinde çözme yetkisini mahkemeye vermiş olması şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Divan kararları sadece uyuşmazlığın tarafları için bağlayıcıdır; ancak bu kararlar genel uluslararası hukuk kurallarının varlığını ve içeriğini belirlemede yardımcı bir araç olarak işlev görür.

Cevap

Doğru seçenek, UAD Statüsü'nün hem 38. hem de 59. maddesindeki temel prensipleri birleştirir. Madde 59 uyarınca bir mahkeme kararı sadece o davanın taraflarını bağlar (kesin hüküm), yani genel bir hukuk kuralı yaratmaz. Ancak Madde 38/1-d uyarınca, bu kararlar mevcut bir teamül veya antlaşma kuralının varlığını kanıtlamak veya içeriğini netleştirmek için başvurulan 'yardımcı bir araç'tır.

Adım Adım Çözüm

UAD Statüsü Madde 38/1-d hükmünü incelemek.

Yargı kararlarının 'hukuk kurallarının belirlenmesinde yardımcı bir araç' (subsidiary means) olduğu saptanır.

Kaynağın asli mi yardımcı mı olduğunu belirlemek için gereklidir.

UAD Statüsü Madde 59 hükmünü analiz etmek.

Divan'ın kararının 'ancak davanın tarafları ve o dava için bağlayıcı olduğu' (relative binding force) görülür.

Kararın kapsamını ve genel bir kural yaratıp yaratmadığını anlamak için gereklidir.

İki hükmü birleştirerek kararların işlevini değerlendirmek.

Kararların kural yaratıcı (asli) değil, mevcut kuralı saptayıcı (yardımcı) olduğu ve bağlayıcılığının sınırlı olduğu sonucuna varılır.

Soru kökündeki bütüncül değerlendirmeyi tamamlamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yargı kararlarının yardımcı kaynak niteliği ve görece bağlayıcılığı (Res Judicata)

İpuçları

UAD Statüsü'nün 38. maddesinde kaynaklar arasında yapılan asli ve yardımcı ayrımına dikkat edin.

Bir mahkeme kararının kime karşı bağlayıcı olduğunu belirleyen 59. maddeyi hatırlayın.

Yargı kararları yeni kural koymaz, sadece var olan kuralı (örneğin bir teamülü) 'tespit eder' (yardımcı araç).

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın verdiği 'Danışma Görüşleri'nin (Advisory Opinions) hukuki bağlayıcılığını ve kaynaklar arasındaki yerini araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 345Soru →

Uluslararası hukukta devletlerin tek taraflı irade beyanları (tek taraflı işlemler), belirli koşullar altında hukuki sonuçlar doğuran ve beyanda bulunan devlet için bağlayıcılık teşkil eden asli kaynaklar arasında değerlendirilmektedir.

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) yerleşik içtihatları ve Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2006 tarihli Rehber İlkeleri ışığında, bu işlemlerin geçerliliği ve yorumlanması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tek taraflı bir beyanla üstlenilen yükümlülüklerin kapsamı hakkında bir şüphe bulunması durumunda, bu yükümlülüklerin kısıtlayıcı (dar) bir şekilde yorumlanması esastır.

Tek taraflı işlemlerin hukukî bir sonuç doğurabilmesi için mutlaka yazılı bir formda yapılması ve Birleşmiş Milletler Sekreterliği'ne tescil edilmesi zorunludur.

Devletin tek taraflı bir işlemle üstlendiği yükümlülükler, diğer ilgili devletlerin rızası veya onayı alınmaksızın hiçbir koşulda geri alınamaz.

Bir devletin tek taraflı irade beyanı, beyanın içeriğine ve muhatabına bakılmaksızın diğer tüm devletler üzerinde de doğrudan hukukî yükümlülükler doğurur.

Uluslararası hukukta devleti tek taraflı işlemlerle borç altına sokma yetkisi münhasıran ve sadece Devlet Başkanı'na aittir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tek taraflı bir beyanla üstlenilen yükümlülüklerin kapsamı hakkında bir şüphe bulunması durumunda, bu yükümlülüklerin kısıtlayıcı (dar) bir şekilde yorumlanması esastır.

Cevap

Tek taraflı bir beyanla üstlenilen yükümlülüklerin kapsamı hakkında şüphe olması durumunda, bu yükümlülüklerin devletin egemenliğini en az kısıtlayacak şekilde dar yorumlanması (indubio mitius) kuralı geçerlidir.

Doğru seçenek, uluslararası hukuktaki egemenlik karinesi ile uyumludur. Devletler ancak açıkça rıza gösterdikleri veya niyet ettikleri ölçüde kısıtlanabilirler; bu nedenle tek taraflı irade beyanlarından doğan yükümlülükler yorumlanırken, şüphe halinde devletin egemenliğini en az kısıtlayan seçenek tercih edilmelidir.

Adım Adım Çözüm

Tek taraflı işlemin tanımını hatırla.

Bir devletin, başka bir süjenin katılımı olmaksızın hukukî sonuç doğurmaya yönelik irade açıklamasıdır.

Sorunun kapsamını belirlemek için temel tanım gereklidir.

Geçerlilik şartlarını (yetki, niyet, aleniyet) kontrol et.

Beyanın yetkili makamlarca (Devlet Bşk, Hükümet Bşk, Dışişleri Bşk), bağlayıcı olma niyetiyle (animus obligandi) ve aleni yapılması gerekir.

Seçeneklerdeki yetki ve formla ilgili yanlışları elemek için kullanılır.

Yorum kurallarını uygula.

Belirsizlik durumunda 'dar yorum' (restrictive interpretation) ilkesi esastır.

UHK 2006 Rehber İlkeleri ve UAD içtihatları bu kuralı teyit eder.

Anahtar Kavram

Devletlerin tek taraflı işlemlerinde dar yorum ilkesi

İpuçları

Uluslararası hukukta devletlerin egemenliği asıldır, kısıtlamalar istisnadır.

Belirsizlik durumunda devletin haklarından feragat ettiği değil, haklarını koruduğu varsayılır.

Daha Fazla Pratik

Tek taraflı işlemlerin beş ana türünü (tanıma, protesto, tebliğ, feragat, söz verme) ve bunların işlevlerini çalışmanız konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 346Soru →

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi’ne göre, aşağıdakilerden hangisi bir antlaşmanın kesin hükümsüzlüğü (mutlak butlanı) sonucunu doğuran ve ilgili devletin rızasıyla dahi sonradan geçerli kılınamayacak bir sakatlık halidir?

Devlet temsilcisinin şahsına yönelik tehdit veya zorlama yoluyla iradesinin sakatlanması

Bir antlaşmanın, müzakereci devletlerden birinin hilesi sonucunda akdedilmesi

Antlaşmanın yapıldığı sırada devletin, mevcut bir olguya ilişkin esaslı hataya düşmesi

Devlet temsilcisinin doğrudan veya dolaylı olarak rüşvet yoluyla ikna edilmesi

Antlaşma yapma yetkisine ilişkin iç hukuk kurallarının açık bir şekilde ihlal edilmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet temsilcisinin şahsına yönelik tehdit veya zorlama yoluyla iradesinin sakatlanması

Cevap

Devlet temsilcisinin şahsına yönelik tehdit veya zorlama yoluyla iradesinin sakatlanması

Doğru seçenek olan devlet temsilcisinin zorlanması durumu, 1969 Viyana Sözleşmesi'nin 51. maddesinde düzenlenmiş olup antlaşmayı 'hiçbir hukuki sonuç doğurmayan' (null and void) bir hale getirir. Bu tür ağır sakatlıklar uluslararası toplumun temel çıkarlarını zedelediği için ilgili devletin sonradan onay vermesiyle dahi (acquiescence) geçerlilik kazanamaz.

Adım Adım Çözüm

Antlaşmaların geçersizlik hallerini sınıflandırın.

Viyana Sözleşmesi'nde sakatlıklar 'nispi' (iptal edilebilir) ve 'mutlak' (hükümsüz) olarak ikiye ayrılır.

Her geçersizlik hali aynı hukuki sonucu doğurmaz; bazıları devletin sonraki onayıyla düzelebilir.

Mutlak butlan (kesin hükümsüzlük) hallerini belirleyin.

Sözleşme'nin 51 (Temsilciye zorlama), 52 (Devlete zorlama) ve 53. (Jus Cogens) maddeleri mutlak butlanı düzenler.

Bu durumlar uluslararası kamu düzenine aykırı kabul edildiği için baştan itibaren 'hukuki etkiden yoksun' sayılır.

Nispi butlan hallerini eleyin.

Hata (48), Hile (49), Rüşvet (50) ve Yetki Aşımı (46) halleri nispi butlan sebepleridir.

Bu hallerde mağdur devletin 45. madde uyarınca açık veya zımni rızasıyla antlaşmayı geçerli kılma hakkı vardır.

Anahtar Kavram

Antlaşmaların Sakatlığı (Mutlak vs. Nispi Butlan)

İpuçları

Antlaşmalar hukukunda hangi geçersizlik hallerinin devletin onayıyla düzelebileceğine odaklanın.

Zorlama (coercion) ve Jus Cogens (emredici norm) ihlalleri en ağır yaptırım olan mutlak butlana tabidir.

Daha Fazla Pratik

Viyana Sözleşmesi'nin 45. maddesinde yer alan 'geçersizliği ileri sürme hakkının kaybı' hükmünü inceleyerek hangi hallerin bu madde kapsamı dışında kaldığını araştırınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 347Soru →

Uluslararası hukukta antlaşmaların yorumlanmasına ilişkin kurallar $1969$ Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin $31.$ ve $32.$ maddelerinde düzenlenmiştir. Bu kapsamda, Sözleşme'nin $31.$ maddesinde yer alan 'genel yorum kuralı' uyarınca, bir antlaşmanın 'bağlamı' ( $context$ ) içerisinde değerlendirilerek terimlere verilecek olağan anlamın belirlenmesinde aşağıdakilerden hangisi birincil (asli) bir unsur olarak kabul edilemez?

Antlaşmanın hazırlık çalışmaları (

travaux

préparatoires

) ve yapılış koşulları

Antlaşma metninin başlangıç (

preamble

) bölümü

Antlaşmaya eklenen teknik veya açıklayıcı ekler (

annexes

)

Antlaşmanın yapılması sırasında tarafların tamamı tarafından kabul edilen ve antlaşmayla ilgili olan herhangi bir protokol

Taraflardan birinin antlaşmanın akdedilmesi sırasında hazırladığı ve diğer taraflarca antlaşmayla ilgili bir belge olarak kabul edilen herhangi bir metin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Antlaşmanın hazırlık çalışmaları ( $travaux$ $préparatoires$ ) ve yapılış koşulları

Cevap

Antlaşmanın hazırlık çalışmaları ve yapılış koşulları

Antlaşmanın hazırlık çalışmaları (

travaux

préparatoires

) ve yapılış koşulları, Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin

32.

maddesi uyarınca 'tamamlayıcı (yardımcı) yorum araçları' kategorisindedir. Bunlar,

31.

maddedeki 'genel yorum kuralı'nın (bağlamın) asli bir parçası değildir; yalnızca asli araçlarla yapılan yorumun doğrulanması veya anlamın belirsiz/mantıksız kalması durumunda başvurulan ikincil derecedeki unsurlardır.

Adım Adım Çözüm

Yorum kurallarının temel dayanağını tespit etmek

1969

Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin

31.

32.

maddeleri.

Uluslararası antlaşmaların yorumlanmasında 'metne dayalı' (

textualist

) yaklaşım esastır.

Bağlam (

context

) kavramının kapsamını belirlemek

Bağlam; metin, başlangıç (

preamble

), ekler ve antlaşmayla bağlantılı olarak kabul edilmiş belgeleri kapsar.

31(2).

fıkra uyarınca terimlerin olağan anlamı bu asli unsurlar ışığında belirlenir.

Tamamlayıcı yorum araçlarını ayırt etmek

Hazırlık çalışmaları (

travaux

préparatoires

) ve antlaşmanın yapılış koşulları tamamlayıcı araçlardır.

32.

maddeye göre bu unsurlar bağlamın bir parçası değildir; sadece yorumu doğrulamak veya belirsizliği gidermek için başvurulan ikincil kaynaklardır.

Anahtar Kavram

Antlaşmaların Yorumlanmasında Bağlam (

Context

) ve Tamamlayıcı Araçlar Ayrımı

İpuçları

Antlaşmaların yorumlanmasında metin, başlangıç kısmı ve ekler bir bütündür.

Hazırlık çalışmaları gibi 'antlaşma dışı' unsurlar, metnin kendisi yetersiz kaldığında başvurulan ikincil araçlardır.

Daha Fazla Pratik

Antlaşmaların yorumlanmasında kullanılan 'sonradan yapılan uygulama' (

subsequent

practice

) kavramının bağlamla ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 348Soru →

Uluslararası hukuk sisteminde "türev kaynaklar" (ikincil kaynaklar) olarak nitelendirilen uluslararası örgüt kararlarının hukuki bağlayıcılığı ve niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 7. Bölüm kapsamında aldığı kararlar, üye devletler için hukuken bağlayıcıdır ve bu niteliğiyle UAD Statüsü'nün 38. maddesinde sayılan asli kaynaklar arasında yer alır.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun, örgütün bütçesinin onaylanması veya yeni üyelerin kabulü gibi iç işleyişine yönelik aldığı kararlar, üye devletler üzerinde hukuken bağlayıcı bir etkiye sahiptir.

"Yumuşak hukuk" (soft law) olarak adlandırılan uluslararası örgüt tavsiye kararları, devletler üzerinde yarattığı siyasi etki nedeniyle jus cogens (emredici norm) statüsünde kabul edilir.

Uluslararası Adalet Divanı, önüne gelen uyuşmazlıklarda uluslararası örgüt kararlarını, antlaşmalar ve teamül kuralları ile aynı hiyerarşik seviyede bir asli kaynak olarak uygulamak zorundadır.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun aldığı tüm kararlar, uluslararası barış ve güvenliği ilgilendirdiği sürece, üye olmayan devletler üzerinde de doğrudan hukuki bağlayıcılık doğurur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun, örgütün bütçesinin onaylanması veya yeni üyelerin kabulü gibi iç işleyişine yönelik aldığı kararlar, üye devletler üzerinde hukuken bağlayıcı bir etkiye sahiptir.

Cevap

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun örgüt içi işleyişe, bütçeye ve üyeliğe ilişkin aldığı kararların üye devletler için bağlayıcı olduğunu belirten ifade doğrudur.

Doğru ifade, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun bütçe onayı ve yeni üyelerin kabulü gibi idari ve örgütsel konulara ilişkin kararlarının bağlayıcı olduğunu belirtmektedir. BM Şartı uyarınca Genel Kurul'un genel siyasi tavsiyeleri bağlayıcı olmasa da, örgütün işleyişi için zorunlu olan bütçe gibi hususlar tüm üyeleri hukuken bağlar.

Adım Adım Çözüm

Uluslararası örgüt kararlarının hukuki statüsünü belirle.

Bu kararlar, bir antlaşma (kurucu senet) ile kurulan örgütün organları tarafından alındığı için "türev" veya "ikincil" kaynak olarak adlandırılır.

Kaynağını doğrudan devletlerin rızasından değil, devletlerin daha önce rıza gösterdiği bir antlaşmanın verdiği yetkiden alırlar.

BM Genel Kurulu kararlarının ayrımını yap.

Dışa yönelik kararlar genellikle tavsiye (recommendation) niteliğindeyken, içe yönelik (bütçe, seçimler, üyelik) kararlar bağlayıcıdır (binding).

Örgütün hayatiyetini sürdürebilmesi için bütçe ve idari kararların tüm üyelerce kabul edilmesi zorunludur.

Anahtar Kavram

Uluslararası örgüt kararlarının iç (bağlayıcı) ve dış (tavsiye) etkileri ile asli-türev kaynak ayrımı.

Daha Fazla Pratik

BM Güvenlik Konseyi kararlarının BM Şartı Madde 103 çerçevesinde diğer antlaşmalarla çatışması durumundaki önceliğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 349Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38/1-c maddesinde düzenlenen "medeni milletlerce kabul edilmiş hukukun genel ilkeleri" kaynağının uluslararası hukuk sistemindeki temel işlevi ve niteliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uyuşmazlık taraflarının Divan'a bu yönde özel bir yetki (ex aequo et bono) vermesi şartıyla, mevcut hukuk kuralları yerine hakkaniyete göre karar verilmesini sağlamak.

Antlaşma ve teamül hukukunda bir kural bulunmaması durumunda hakimin "non-liquet" (hukuk boşluğu) gerekçesiyle karar vermekten kaçınmasını önleyen asli bir kaynaktır.

Yargı kararları ve doktrin ile birlikte, sadece asli kaynakların yorumlanmasında kullanılan ve tek başına hükme esas teşkil edemeyen yardımcı bir araçtır.

Sadece devletlerin iç hukuk sistemlerinden bağımsız olarak, doğrudan uluslararası alanda doğan ve hiyerarşik olarak tüm antlaşmaların üzerinde yer alan emredici (jus cogens) kurallardır.

Uluslararası uyuşmazlıklarda devletlerin diplomatik koruma işletebilmesi için gerekli olan iç hukuk yollarının tüketilip tüketilmediğini denetleyen usul kuralları bütünüdür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Antlaşma ve teamül hukukunda bir kural bulunmaması durumunda hakimin "non-liquet" (hukuk boşluğu) gerekçesiyle karar vermekten kaçınmasını önleyen asli bir kaynaktır.

Cevap

Hukukun genel ilkeleri, antlaşma ve teamül hukukunda bir kural bulunmaması durumunda hakimin "non-liquet" (hukuk boşluğu) gerekçesiyle karar vermekten kaçınmasını önleyen asli bir kaynaktır.

Uluslararası hukukta hukukun genel ilkeleri (örneğin 'res judicata' veya 'pacta sunt servanda'), antlaşma ve teamül kurallarının yetersiz kaldığı durumlarda hukuk boşluklarını (lacunae) doldurmak amacıyla başvurulan asli bir kaynaktır. Bu kaynağın varlığı, uluslararası yargıcın 'hukukta boşluk var, karar veremem' (non-liquet) demesini engeller.

Adım Adım Çözüm

UAD Statüsü Madde 38'in incelenmesi

Hukukun genel ilkelerinin (Md. 38/1-c) antlaşmalar ve teamül ile birlikte asli kaynaklar arasında yer aldığı tespit edilir.

Kaynağın hukuki niteliğini (asli/yardımcı) belirlemek için.

"Non-liquet" kavramının analizi

Uluslararası hukukta hakimin önüne gelen bir meselede hukuk kuralı bulamadığı gerekçesiyle karar vermekten kaçınamayacağı (non-liquet yasağı) belirlenir.

Hukukun genel ilkelerinin işlevini anlamak için.

Hakkaniyet (Ex Aequo et Bono) ile farkın ayırt edilmesi

Hukukun genel ilkeleri için özel bir rıza şartı aranmazken, hakkaniyet için Md. 38/2 uyarınca tarafların açık yetki vermesi gerektiği görülür.

En güçlü çeldiriciyi elemek için.

Anahtar Kavram

Hukukun Genel İlkelerinin Boşluk Doldurucu (Asli) Niteliği

Daha Fazla Pratik

Hakkaniyet ve nisfet kuralının hukukun genel ilkelerinden farkını UAD Statüsü 38/2 maddesi üzerinden inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 350Soru →

$1969$ Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi’nin $7.$ maddesi uyarınca; bir devlet adına bir antlaşma metninin kabul edilmesi veya devletin antlaşmayla bağlanma rızasının açıklanması amacıyla "tam yetki belgesi" ( $full$ $powers$ ) ibraz etmesine gerek duyulmayan, görevleri gereği devleti temsil ettiği varsayılan kişiler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Devlet Başkanları

Hükümet Başkanları

Dışişleri Bakanları

Adalet Bakanları

Diplomatik misyon şefleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adalet Bakanları

Cevap

Adalet Bakanları, Sözleşme uyarınca tam yetki belgesi sunmaksızın devleti temsil etme yetkisine sahip re'sen yetkililer arasında yer almaz.

Adalet Bakanları, Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin

7.

maddesinde sayılan re'sen (görevleri gereği) yetkili temsilciler listesinde yer almaz. Bu makamın bir antlaşma sürecinde devleti temsil edebilmesi için diğer bakanlıklarda olduğu gibi özel bir "tam yetki belgesi" ibraz etmesi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1969

Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin "Tam Yetki" başlıklı

7.

maddesini incele.

Devleti re'sen temsil eden üç ana grup belirlenir: Genel yetkililer, misyon şefleri ve temsilciler.

Hangi makamların belge sunmadan işlem yapabileceğini tespit etmek için hukuki dayanak oluşturulur.

Genel yetkili (tüm işlemler için) kabul edilenleri listele.

Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı bu gruptadır.

Bu kişilerin uluslararası hukukta devletin iradesini her aşamada açıklama yetkisi olduğu varsayılır.

Sınırlı yetkili (sadece metin kabulü için) olanları listele.

Diplomatik misyon şefleri ve uluslararası konferans temsilcileri bu gruptadır.

Bunlar sadece görevli oldukları alan veya devletle ilgili metin kabulü aşamasında belge sunmazlar.

Seçeneklerdeki makamları bu listelerle karşılaştır.

Adalet Bakanı bu listelerin hiçbirinde yer almamaktadır.

Adalet Bakanı veya Savunma Bakanı gibi diğer bakanlar, antlaşma yapabilmek için devletin yetkili makamlarından tam yetki belgesi almalıdır.

Anahtar Kavram

Tam Yetki Belgesi (Full Powers) ve Re'sen Yetkili Temsilciler

İpuçları

Viyana Sözleşmesi'nin

7.

maddesi re'sen yetkili makamları 'genel yetkililer' ve 'belirli bir amaca yönelik yetkililer' olarak ayırır.

Devleti her türlü antlaşma işlemi için (imza, onay vb.) belge sunmadan temsil eden üç makam vardır: Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı.

Adalet veya Savunma Bakanı gibi makamlar, uluslararası hukukta 'doğal temsilci' statüsünde sayılmazlar ve yetki belgesi ibraz etmeleri şarttır.

Daha Fazla Pratik

Antlaşmaların onaylanması (ratification) ve yürürlüğe girmesi (entry into force) arasındaki farkları inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 351Soru →

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (VAHS) hükümleri ve uluslararası hukuk doktrini çerçevesinde, bir antlaşmanın emredici bir normla ( $jus$ $cogens$ ) çatışması durumunda ortaya çıkan hukuki sonuçlar ve normlar hiyerarşisindeki konumuyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut bir emredici kurala aykırı olması antlaşmayı başlangıcından itibaren geçersiz kılarken; sonradan ortaya çıkan bir emredici kural antlaşmayı sadece o andan itibaren sona erdirir ve tarafların o ana kadar doğmuş haklarını yeni kurala aykırı olmamak kaydıyla korur.

VAHS'nin antlaşma hükümlerinin ayrılabilirliğine ilişkin 44. maddesi uyarınca, bir antlaşmanın emredici kurallarla çatışması durumunda sadece ilgili maddeler geçersiz sayılır; antlaşmanın geri kalanı tarafların rızası devam ettiği sürece yürürlükte kalır.

Uluslararası hukukta sonradan ortaya çıkan bir emredici kural (

jus

cogens

superveniens

), söz konusu kuralın oluşumundan önce yürürlüğe girmiş olan antlaşmaların da geçmişe etkili olarak başlangıcından itibaren geçersiz hale gelmesine neden olur.

Normlar hiyerarşisi uyarınca, Birleşmiş Milletler Şartı'nın 103. maddesi emredici kurallardan daha üstte yer aldığı için, Şart yükümlülükleri ile bir emredici kural çatıştığında BM Şartı'ndan doğan ödevler öncelikli olarak uygulanır.

Bir kuralın emredici nitelik kazanması için uluslararası toplumun bütünü tarafından kabulü gerekse de, bu kurala karşı 'ısrarlı itirazcı' (

persistent

objector

) konumunda olan devletlerin akdettiği antlaşmalar söz konusu kural ile çatışsa dahi geçerli kalmaya devam eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut bir emredici kurala aykırı olması antlaşmayı başlangıcından itibaren geçersiz kılarken; sonradan ortaya çıkan bir emredici kural antlaşmayı sadece o andan itibaren sona erdirir ve tarafların o ana kadar doğmuş haklarını yeni kurala aykırı olmamak kaydıyla korur.

Cevap

Doğru ifade, VAHS'nin emredici kurallarla ilgili ikili rejimini tam olarak yansıtmaktadır. Mevcut bir emredici kurala aykırılık (Madde 53), antlaşmayı doğduğu andan itibaren hukuken yok hükmüne getirirken (

void

ab

initio

); sonradan ortaya çıkan bir emredici kural (Madde 64), geçerli olarak kurulmuş antlaşmayı sadece ileriye dönük olarak sona erdirir. Ayrıca Madde 71, bu ikinci durumda tarafların o ana kadarki meşru kazanımlarının, yeni emredici kurala doğrudan aykırı olmadıkları müddetçe korunabileceğini teyit eder.

Adım Adım Çözüm

Emredici kuralın oluşum zamanının tespit edilmesi

Kural antlaşmanın yapıldığı sırada mevcutsa Madde 53, sonradan ortaya çıkmışsa Madde 64 (jus cogens superveniens) uygulanır.

VAHS, emredici kuralların zaman içindeki durumuna göre farklı hukuki sonuçlar öngörmüştür.

Madde 53 (Mevcut Kural) etkisinin analizi

Antlaşma bütünüyle ve başlangıcından itibaren geçersizdir (

void

ab

initio

Emredici kurala aykırı olarak doğan bir hukuki işlem uluslararası kamu düzenine aykırı kabul edilir.

Madde 64 (Yeni Kural) etkisinin analizi

Antlaşma kuralın çıktığı andan itibaren sona erer (

termination

Antlaşma yapıldığında geçerli olduğu için geçmişe etkili bir geçersizlik uygulanmaz, ancak yeni kural karşısında varlığını sürdüremez.

Kazanılmış haklar ve ayrılabilirlik kontrolü

Madde 71 uyarınca, Madde 64 durumunda eski haklar yeni kurala aykırı değilse korunur. Madde 44(5) ise her iki durumda da ayrılabilirliğe izin vermez.

Emredici kuralların korunması, antlaşmanın bir kısmının kurtarılmasına veya hukuka aykırı statülerin sürdürülmesine engel teşkil eder.

Anahtar Kavram

VAHS Madde 53 ve 64 Ayrımı (

Jus

Cogens

)

İpuçları

VAHS 53 ve 64. maddeleri arasındaki 'geçersizlik' (voidness) ve 'sona erme' (termination) ayrımına odaklanın.

Bir antlaşmanın maddelerinin birbirinden ayrılarak sadece bir kısmının iptal edilmesi (

severability

) emredici kurallarda mümkün müdür?

Madde 71'in, sonradan çıkan emredici kurallar durumunda tarafların geçmişteki haklarını nasıl koruduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Jus cogens uyuşmazlıklarında VAHS 66. madde uyarınca Uluslararası Adalet Divanı'nın zorunlu yargı yetkisini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 352Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38/1-d maddesinde, hukuk kurallarının saptanmasında yardımcı bir araç olarak nitelendirilen 'farklı milletlerin en yüksek yetkinliğe sahip hukukçularının öğretileri' (doktrin) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu kaynağın uluslararası hukuk sistemindeki normatif hiyerarşisini ve işlevini en doğru şekilde tanımlar?

Öğreti, devletlerin rızasına dayalı bağımsız bir hukuk kuralı (şekli kaynak) yaratma gücüne sahip değildir; ancak mevcut kuralların içeriğini belirlemede ve teamülün varlığını ispatlamada kullanılan maddi bir kanıt aracıdır.

Uluslararası antlaşmaların veya teamül kurallarının uyuşmazlığa uygulanmasında bir boşluk bulunması durumunda, bilimsel görüş birliği sağlayan doktrin kendiliğinden asli kaynak statüsü kazanarak Divan'ı bağlar.

En yetkin hukukçuların ortak görüşü (communis opinio), jus cogens niteliğindeki bir normun içeriğini değiştirebilecek veya yeni bir emredici kural oluşturabilecek hiyerarşik üstünlüğe sahiptir.

Uluslararası Adalet Divanı, önüne gelen bir uyuşmazlıkta hukukun genel ilkelerinin kapsamı belirsiz ise, o konuda küresel düzeyde kabul görmüş doktrinel görüşlerle hukuken bağlı kalmak zorundadır.

Öğreti, kaynağını devletlerin zımni rızasından aldığı için, uluslararası yargı organları tarafından 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) prensibiyle aynı kategoride asli bir kaynak olarak değerlendirilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öğreti, devletlerin rızasına dayalı bağımsız bir hukuk kuralı (şekli kaynak) yaratma gücüne sahip değildir; ancak mevcut kuralların içeriğini belirlemede ve teamülün varlığını ispatlamada kullanılan maddi bir kanıt aracıdır.

Cevap

Öğreti, bağımsız bir hukuk kuralı yaratma gücüne sahip olmayıp mevcut kuralların içeriğini belirlemede ve teamülün varlığını ispatlamada kullanılan maddi bir kanıt aracıdır.

Uluslararası hukukta öğretinin (doktrin) rolü, mevcut hukuk kurallarının varlığını kanıtlama veya bu kuralların karmaşık içeriklerini yorumlama ile sınırlıdır. Bu niteliğiyle doktrin, hukuk yaratan (asli/şekli) bir kaynak değil, hukuku bulmaya yarayan (yardımcı/maddi) bir araçtır. UAD Statüsü'nün 38. maddesi bu durumu 'hukuk kurallarının saptanmasında yardımcı araç' ifadesiyle açıkça belirtmiştir.

Adım Adım Çözüm

UAD Statüsü Madde 38'in incelenmesi

Madde 38, uluslararası hukukun kaynaklarını 'asli' ve 'yardımcı' olarak ikiye ayırır.

Kaynağın hukuki niteliğini belirlemek için statüdeki konumuna bakılmalıdır.

Asli ve yardımcı kaynak ayrımının yapılması

Antlaşmalar, teamül ve genel ilkeler asli; yargı kararları ve doktrin yardımcı kaynaktır.

Yardımcı kaynaklar doğrudan hukuk kuralı yaratmaz, kuralların saptanmasına hizmet eder.

Doktrinin işlevinin analizi

Doktrin, kuralların 'şekli' (biçimsel) kaynağı değil, 'maddi' (içeriksel) kaynağıdır; yani kuralın varlığına veya anlamına dair kanıt sunar.

Hukukçuların görüşleri devlet rızasının yerine geçerek yeni bir yükümlülük oluşturamaz.

Anahtar Kavram

Doktrinin maddi kaynak ve yardımcı araç olma niteliği

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 353Soru →

$1969$ Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi çerçevesinde, iki taraflı bir antlaşmanın taraflarından birinin gerçekleştirdiği 'esaslı ihlal' ( $material$ $breach$ ) karşısında zarar gören diğer tarafın sahip olduğu yetkilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İhlalin gerçekleştiği andan itibaren antlaşma herhangi bir bildirim veya işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden (

ipso

facto

) sona ermiş sayılır.

Zarar gören taraf, bu ihlali gerekçe göstererek antlaşmayı tamamen veya kısmen sona erdirme ya da uygulamasını askıya alma hakkına sahiptir.

İhlal edilen hükmün mutlaka bir emredici hukuk kuralı (

jus

cogens

) niteliğinde olması durumunda antlaşmanın askıya alınması talep edilebilir.

Zarar gören tarafın antlaşmayı sona erdirebilmesi için öncelikle Uluslararası Adalet Divanı'ndan ihlalin varlığına dair bağlayıcı bir karar alması zorunludur.

Esaslı ihlal gerekçesiyle işlem yapılabilmesi için uyuşmazlığın öncelikle arabuluculuk gibi diplomatik çözüm yollarıyla sonuçlandırılamamış olması şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zarar gören taraf, bu ihlali gerekçe göstererek antlaşmayı tamamen veya kısmen sona erdirme ya da uygulamasını askıya alma hakkına sahiptir.

Cevap

İki taraflı bir antlaşmada esaslı ihlal gerçekleştiğinde, zarar gören tarafın antlaşmayı tamamen veya kısmen sona erdirme ya da askıya alma hakkına sahip olması doğru cevaptır.

Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin

60.

maddesi uyarınca, iki taraflı bir antlaşmada bir tarafın antlaşmanın konu ve amacı bakımından vazgeçilmez nitelikteki bir hükmünü ihlal etmesi (esaslı ihlal), diğer tarafa bu ihlali gerekçe göstererek antlaşmayı tamamen veya kısmen sona erdirme ya da askıya alma yetkisi tanır.

Adım Adım Çözüm

Esaslı ihlal kavramının kapsamını belirleyin.

1969

Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi Madde

60/3

'e göre esaslı ihlal; sözleşmenin izin vermediği bir reddetme veya antlaşmanın konu ve amacı için vazgeçilmez bir hükmün ihlalidir.

İhlalin hukuki sonuçlarını belirlemek için öncelikle ihlalin 'esaslı' nitelikte olup olmadığı saptanmalıdır.

İki taraflı antlaşmalardaki hukuki sonucu tespit edin.

Sözleşmenin

60/1

. maddesi uyarınca, iki taraflı bir antlaşmada bir tarafın esaslı ihlali, diğer tarafa antlaşmayı sona erdirme (

termination

) veya askıya alma (

suspension

) hakkı verir.

Bu yetki, zarar gören devlete sözleşmesel dengenin bozulması durumunda haksız bir yükümlülük altında kalmama imkânı tanır.

İşlemin usulünü değerlendirin.

Antlaşma kendiliğinden sona ermez; zarar gören tarafın bu yönde bir irade beyanı veya bildirimi gereklidir.

Uluslararası hukukta devlet iradesi esastır; zarar gören taraf antlaşmayı devam ettirmeyi veya sadece askıya almayı da tercih edebilir.

Anahtar Kavram

Esaslı İhlal (Material Breach)

İpuçları

Antlaşmanın 'konu ve amacı' için hayati bir hükmün çiğnenmesi durumunda haksızlığa uğrayan tarafın ne yapabileceğini düşünün.

1969

Viyana Sözleşmesi Madde

60

'da düzenlenen 'sona erdirme' (

termination

) veya 'askıya alma' (

suspension

) haklarını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Çok taraflı antlaşmalarda 'esaslı ihlal' durumunda 'özel olarak etkilenen devlet' ile 'diğer tüm devletlerin oybirliği' arasındaki yetki farkını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 354Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38/1-c maddesinde "uygar uluslarca kabul edilen hukukun genel ilkeleri" başlığı altında düzenlenen kaynak, uluslararası hukukun asli kaynaklarından biri olarak kabul edilmektedir. Bu kaynağın uluslararası uyuşmazlıkların çözümündeki temel işlevi ve hukuki niteliği dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Ulusal hukuk sistemlerinde ortak olarak bulunan ilkelerin, uluslararası hukukta antlaşma veya teamül kuralı bulunmaması halinde "non-liquet" (hukuk boşluğu) durumunu engellemek amacıyla uyuşmazlığa uygulanmasıdır.

Bu ilkelerin bir uyuşmazlığa uygulanabilmesi için, uyuşmazlık taraflarının Divan'a Statü'nün 38/2. maddesi kapsamında "hakkaniyet ve nisfet" (ex aequo et bono) temelinde karar verme yetkisini açıkça tanımış olması gerekir.

Hukukun genel ilkeleri, yargı kararları ve doktrin ile birlikte "yardımcı kaynaklar" kategorisinde yer aldığından, Divan bu ilkelere ancak diğer kaynakları yorumlamak amacıyla başvurabilir.

Bu ilkeler, uluslararası toplumun bütünü tarafından tanınan ve hiçbir şekilde aksine işlem yapılamayan "jus cogens" (emredici hukuk) kurallarıyla hiyerarşik olarak aynı düzeydedir.

Bu ilkeler, devletlerin uluslararası alandaki sürekli uygulamaları (state practice) ve bu uygulamaların hukuki bir zorunluluk olduğu inancı (opinio juris) ile oluşan kurallardır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ulusal hukuk sistemlerinde ortak olarak bulunan ilkelerin, uluslararası hukukta antlaşma veya teamül kuralı bulunmaması halinde "non-liquet" (hukuk boşluğu) durumunu engellemek amacıyla uyuşmazlığa uygulanmasıdır.

Cevap

Hukukun genel ilkeleri, ulusal hukuk sistemlerinde ortak olan (örneğin res judicata, estoppel, iyiniyet) ve uluslararası hukukun yapısına uygun düşen ilkelerin, antlaşma ve teamül boşluklarını doldurarak yargıcın karar vermekten kaçınmasını (non-liquet) önlemek amacıyla kullanılmasıdır.

Doğru ifade, hukukun genel ilkelerinin asli kaynak niteliğinde olduğunu ve antlaşma ya da teamül hukukunda bir kural bulunmadığı hallerde mahkemelerin hüküm vermekten kaçınmasını (non-liquet) engelleme işlevine sahip olduğunu belirtir. Bu ilkeler genellikle ulusal hukuklardaki özel hukuk mantığının (örneğin; hüküm kesinliği, kimsenin kendi hatasından yararlanamaması) uluslararası hukuka uyarlanmasıyla elde edilir.

Adım Adım Çözüm

UAD Statüsü Madde 38 incelenmelidir.

Hukukun genel ilkelerinin 38/1-c uyarınca asli (birincil) kaynak olduğu tespit edilir.

Hiyerarşik olarak yardımcı kaynaklardan (yargı kararları/doktrin) ayrılması gerekir.

Kaynağın işlevi analiz edilmelidir.

Genel ilkelerin temel işlevinin "hukuk boşluklarını doldurmak" olduğu anlaşılır.

Uluslararası hukukta her duruma uygun bir antlaşma veya teamül bulunmayabilir, bu durumda yargıç evrensel hukuk mantığına başvurur.

Kavramsal ayrımlar yapılmalıdır.

Hakkaniyet ve nisfet (tarafların rızasına bağlı özel yetki) ile hukukun genel ilkeleri (kendiliğinden uygulanabilir asli kaynak) arasındaki fark belirlenir.

Öğrenciler genellikle bu iki kavramı rıza şartı bakımından karıştırmaktadır.

Anahtar Kavram

Hukukun Genel İlkelerinin Boşluk Doldurma (Non-liquet'yi Önleme) İşlevi

Daha Fazla Pratik

Uluslararası hukukta 'infra legem' (hukuk içinde) hakkaniyet ile Madde 38/2'deki 'ex aequo et bono' arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 355Soru →

Uluslararası hukuk doktrini ve Birleşmiş Milletler Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun devletlerin sorumluluğuna ilişkin çalışmaları dikkate alındığında; emredici bir kuralın ( $jus$ $cogens$ ) ihlali neticesinde ortaya çıkan 'erga omnes' (herkese karşı) yükümlülüklerin temel karakteri aşağıdakilerden hangisidir?

İhlale konu olan kuralın korunmasında tüm devletlerin hukuki menfaatinin bulunması ve ihlale karşı her devletin tepki verme hakkının doğması

Yükümlülüğün sadece ilgili kuralın tarafı olan devletler arasında karşılıklılık (

resiprosite

) ilkesine göre sonuç doğurması

Bu yükümlülüklerin ihlalinin sadece Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından yaptırıma bağlanabilmesi

İhlal durumunda uluslararası yargı organlarına başvuru yetkisinin sadece doğrudan mağdur olan devletle sınırlı tutulması

Söz konusu yükümlülüklerin sadece bölgesel nitelikteki uluslararası antlaşmalar çerçevesinde geçerlilik kazanması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhlale konu olan kuralın korunmasında tüm devletlerin hukuki menfaatinin bulunması ve ihlale karşı her devletin tepki verme hakkının doğması

Cevap

Emredici bir kuralın ihlali durumunda, bu kuralın korunmasında tüm devletlerin hukuki menfaatinin bulunması ve ihlale karşı her devletin tepki verme hakkının doğmasıdır.

Emredici kurallar (

jus

cogens

), uluslararası toplumun ortak çıkarlarını ve temel değerlerini koruyan normlardır. Bu nitelikteki bir norm ihlal edildiğinde, sadece doğrudan zarar gören devlet değil, uluslararası toplumun her bir üyesi hukuki bir menfaate sahip kabul edilir. Bu durum 'herkese karşı yükümlülük' (

erga

omnes

) olarak tanımlanır ve her devletin ihlalin durdurulması veya onarılması için girişimde bulunma hakkını doğurur.

Adım Adım Çözüm

Emredici kural (

jus

cogens

) kavramının kapsamını belirle.

Emredici kuralların uluslararası toplumun bütünü tarafından kabul edilen, vazgeçilemez ve sapılamaz nitelikte olduğu anlaşıldı.

Jus cogens normları, tüm devletlerin uymak zorunda olduğu hiyerarşik olarak en üstteki normlardır.

Bu kuralların ihlalinin doğurduğu 'erga omnes' yükümlülük kavramını analiz et.

Erga omnes yükümlülüklerin, normun içeriğindeki toplumsal menfaat nedeniyle 'herkese karşı' borç doğurduğu tespit edildi.

Soykırım yasağı gibi kurallar, sadece taraflar arasında değil, tüm insanlık adına korunması gereken değerlerdir.

İhlal durumunda 'hukuki menfaat' ve 'başvuru ehliyeti' arasındaki ilişkiyi kur.

Doğrudan zarar görmeyen devletlerin de bu tür ihlallere karşı tepki verme ehliyetine sahip olduğu sonucuna varıldı.

Barcelona Traction davasında da belirtildiği üzere, bazı hakların korunmasında her devletin hukuki bir menfaati vardır.

Anahtar Kavram

Erga Omnes Yükümlülükler ve Jus Cogens İlişkisi

İpuçları

Emredici kuralların evrensel niteliğini ve tüm uluslararası toplumu ilgilendirdiğini düşünün.

'Erga omnes' terimi 'herkese karşı' anlamına gelir; bu durum ihlalden kimlerin etkilendiğiyle ilgilidir.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın Barcelona Traction (1970) davasındaki erga omnes tanımını incelemek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 356Soru →

Uluslararası teâmül (yapılageliş) hukukunun oluşabilmesi için gerekli olan iki temel unsurdan biri olan ve bir uygulamanın "hukuki bir zorunluluk" inancıyla yerine getirildiğini ifade eden psikolojik (manevi) unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Opinio juris

Devlet uygulaması (Diuturnitas)

Jus cogens

Hakkaniyet ve nisfet

Doktrin (Öğreti)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Opinio juris

Cevap

Opinio juris (Hukuki zorunluluk inancı)

Opinio juris (Opinio juris sive necessitatis), uluslararası teâmül hukukunun psikolojik unsurudur. Bir devlet uygulamasının nezaket (comitas) kuralı olmaktan çıkıp hukuk kuralı haline gelmesini sağlayan temel fark, devletlerin bu uygulamayı hukuken bağlayıcı bir zorunluluk olduğu inancıyla yapmalarıdır.

Adım Adım Çözüm

Teâmül hukukunun kurucu unsurlarını hatırla.

Maddi unsur (Devlet uygulaması) ve Manevi unsur (Opinio juris).

Teâmül kuralının oluşması için her iki unsurun da bir arada bulunması gerekir.

Soru kökünde istenen "hukuki zorunluluk inancı" veya "psikolojik unsur" ifadesini kavramla eşleştir.

Opinio juris sive necessitatis.

Bu kavram, bir devletin sergilediği davranışın sadece bir alışkanlık veya nezaket gereği değil, hukuken zorunlu olduğu inancını temsil eder.

Anahtar Kavram

Opinio Juris (Manevi Unsur)

Daha Fazla Pratik

Teâmül kurallarına oluşum aşamasında sürekli karşı çıkan devletlerin durumunu inceleyen 'Sürekli İtirazcı' (Persistent Objector) kavramına göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 357Soru →

Uluslararası hukuk sisteminde 'stare decisis' (emsal karara uyma zorunluluğu) ilkesinin bulunmaması, yargı kararlarının hukuki statüsünü asli kaynaklardan ayıran temel unsurdur. Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinin 1/d bendi ile 59. maddesi birlikte değerlendirildiğinde; yargı kararlarının bir hukuk kuralını 'tespit etme' (evidence) ve 'ihdas etme' (creation) işlevleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yargı kararları doğrudan kural koyucu bir nitelik taşımaz; ancak mevcut teamül kurallarının veya genel hukuk ilkelerinin varlığını ve içeriğini kanıtlayarak hukuki kesinlik sağlayan yardımcı bir araçtır.

UAD kararları, Divan tarafından 'genel uygulama' olarak nitelendirildiği andan itibaren 59. maddedeki sınırlama ortadan kalkar ve karar tüm devletler için asli bir hukuk kaynağına dönüşür.

38. madde uyarınca yargı kararları, antlaşmalar ve teamül hukuku arasında bir boşluk bulunduğunda, mahkemeye bu boşluğu 'yeni bir genel hukuk kuralı yaratarak' doldurma yetkisi verir.

Divan Statüsü’nün 59. maddesindeki nispi bağlayıcılık hükmü gereği, yargı kararları sadece davanın tarafları için bağlayıcı olup; genel hukuk kurallarını tespit etme noktasında hukuki bir değere sahip değildir.

Yargı kararları, uluslararası hukukun 'asli kaynakları' arasında yer almamasına rağmen, 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) kuralları çerçevesinde devletlerin rızası olmaksızın yeni normlar yaratabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargı kararları doğrudan kural koyucu bir nitelik taşımaz; ancak mevcut teamül kurallarının veya genel hukuk ilkelerinin varlığını ve içeriğini kanıtlayarak hukuki kesinlik sağlayan yardımcı bir araçtır.

Cevap

Yargı kararları doğrudan kural koyucu bir nitelik taşımaz; mevcut kuralları kanıtlayarak hukuki kesinlik sağlayan yardımcı bir araçtır.

Uluslararası hukukta yargı kararları, Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesi uyarınca asli değil, 'yardımcı' kaynaklardır. Bu kararlar yeni bir hukuk kuralı yaratmazlar (ihdas etmezler); bunun yerine, mevcut olan antlaşmaların veya uluslararası teamül hukukunun içeriğini, kapsamını ve varlığını saptarlar (tespit ederler). UAD Statüsü'nün 59. maddesi de bu kararların sadece davanın tarafları için bağlayıcı olduğunu belirterek 'stare decisis' ilkesinin uluslararası hukukta yer almadığını teyit eder. Dolayısıyla yargı kararlarının temel işlevi, hukukun ne olduğunu kanıtlayıcı bir araç olarak ortaya koymaktır.

Adım Adım Çözüm

UAD Statüsü Madde 38(1)(d) hükmünün analiz edilmesi

Yargı kararlarının 'hukuk kurallarının belirlenmesinde yardımcı araç' olarak tanımlandığı tespit edilir.

Bu madde, yargı kararlarının asli (antlaşma, teamül) değil, yardımcı kaynak olduğunu ortaya koyar.

UAD Statüsü Madde 59 hükmünün analiz edilmesi

Kararların sadece taraflar ve o davanın konusu için bağlayıcı olduğu (nispi bağlayıcılık) anlaşılır.

Uluslararası hukukta genel bağlayıcılığı olan 'emsal karar' (stare decisis) sisteminin bulunmadığı teyit edilir.

Tespit (Evidence) ve İhdas (Creation) kavramlarının karşılaştırılması

Yargı kararlarının kural yaratmadığı (ihdas etmediği), ancak mevcut kuralları saptadığı (tespit ettiği) sonucuna varılır.

Uluslararası yargı organları yasama organı gibi davranamaz, sadece mevcut hukuku beyan ederler.

Anahtar Kavram

Uluslararası Yargı Kararlarının Yardımcı Kaynak Niteliği ve Tespit İşlevi

Daha Fazla Pratik

UAD Statüsü Madde 59'un 'müdahil devlet' (Madde 62-63) durumlarıyla ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 358Soru →

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'nun aldığı kararlar, kural olarak tavsiye niteliğinde olmalarına rağmen, bazı durumlarda uluslararası hukuk kurallarının tespiti ve uygulanması bakımından bu niteliğin ötesine geçen bir etki doğurabilmektedir. Özellikle sömürgeciliğin tasfiyesi ve temel insan haklarına ilişkin deklarasyonların hukuki değeri göz önüne alındığında, BM Genel Kurulu kararlarının uluslararası hukuk sistemi içerisindeki konumuna dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Kararlar biçimsel olarak bağlayıcı olmasa da, 'jus cogens' (emredici kural) niteliğindeki bir uluslararası hukuk normunu teyit ediyorlarsa, içeriği itibarıyla devletler için hukuki bir yükümlülük yansıtırlar.

Genel Kurul tarafından oybirliğiyle kabul edilen tüm kararlar, UAD Statüsü madde 38 uyarınca 'asli kaynak' statüsüne geçer ve kurucu antlaşmalara üstünlük sağlar.

Tavsiye niteliğindeki bu kararlar, uluslararası hukukun yardımcı kaynakları olan 'doktrin' ve 'yargı kararları' ile aynı kategoride yer alarak sadece uyuşmazlık çözümü sırasında kullanılır.

Genel Kurul kararlarının üye devletler üzerinde bağlayıcı sonuç doğurabilmesi için mutlaka Güvenlik Konseyi tarafından 7. Bölüm kapsamında onaylanması zorunludur.

Genel Kurul'un aldığı tüm kararlar, örgütün bütçe ve iç işleyişine yönelik olanlar dahil, sadece üye devletlerin rızasıyla iç hukukta onaylandıkları takdirde bağlayıcılık kazanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kararlar biçimsel olarak bağlayıcı olmasa da, 'jus cogens' (emredici kural) niteliğindeki bir uluslararası hukuk normunu teyit ediyorlarsa, içeriği itibarıyla devletler için hukuki bir yükümlülük yansıtırlar.

Cevap

Uluslararası örgüt kararları biçimsel olarak bağlayıcı olmasa dahi, 'jus cogens' niteliğindeki bir normu teyit ettiklerinde maddi içerik bakımından bağlayıcı bir kuralın yansıması olarak kabul edilirler.

Uluslararası hukukta BM Genel Kurulu kararları kural olarak tavsiye niteliğindedir (soft law). Ancak bu kararların içeriği, halihazırda var olan bir teâmül (yapılageliş) kuralını açıklıyorsa veya sömürgecilik yasağı, soykırım yasağı gibi 'jus cogens' (emredici) bir normu yansıtıyorsa, devletler bu kararın içindeki kurala uymakla hukuken yükümlüdürler. Burada bağlayıcılık kararın biçiminden değil, içeriğindeki kuralın uluslararası hukuktaki statüsünden kaynaklanır.

Adım Adım Çözüm

BM Genel Kurulu kararlarının biçimsel (formal) niteliğini belirlemek

BM Şartı madde 10-14 uyarınca genel dış etkili kararlar tavsiye niteliğindedir.

Genel Kurul'un kural koyma yetkisi devletlerin egemen eşitliği ilkesi gereği sınırlıdır.

Kararların içeriği (maddi niteliği) ile biçimsel yapısı arasındaki farkı analiz etmek

Bir kararın 'tavsiye' olması, onun içinde yer alan kuralın bağlayıcı bir teâmül veya emredici hukuk kuralı (jus cogens) olmasına engel değildir.

Hukuki yükümlülük kararın kendisinden değil, kararın teyit ettiği mevcut hukuk kuralından kaynaklanır.

Jus cogens ve opinio juris ile olan ilişkiyi kurmak

Deklarasyonlar ve genel ilkeler, devletlerin 'opinio juris'ini (hukuki gereklilik inancı) yansıtarak teâmül kuralı oluşumuna kanıt teşkil eder.

Bu durum, kararın 'yumuşak hukuk' (soft law) etkisinden 'sert hukuk' (hard law) kanıtına dönüşmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Uluslararası Örgüt Kararlarının Biçimsel (Formal) ve Maddi (Material) Bağlayıcılığı

Alternatif Yöntem

Soruda 'biçimsel' ve 'maddi' ayrımı yaparak çözüm üretilebilir. Kararın kağıt üzerindeki adı 'tavsiye' (biçimsel) olsa da, içindeki kuralın özü (maddi) emredici olabilir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 359Soru →

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'ne göre, bir antlaşmanın üçüncü bir devlet (antlaşmaya taraf olmayan devlet) üzerinde hak veya yükümlülük doğurmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üçüncü bir devlet için yükümlülük öngörülmesi durumunda bu devletin rızasının yazılı ve açık olması şarttır; ancak hak tanınması durumunda, aksi belirtilmedikçe rızanın varlığı karine olarak kabul edilir.

Üçüncü bir devletin antlaşmadan kaynaklanan bir hakkı elde edebilmesi için, tıpkı yükümlülüklerde olduğu gibi, bu hakkı yazılı ve resmî bir işlemle onaylaması zorunludur.

Antlaşmanın tarafları, üçüncü devlet lehine yarattıkları bir hakkı, antlaşmada aksi öngörülmedikçe üçüncü devletin rızasını almaksızın her zaman tek taraflı olarak geri alabilirler.

Bir antlaşma, üçüncü bir devletin rızası olmasa dahi, sadece emredici bir hukuk kuralını (jus cogens) yansıtıyorsa o devlet için yeni ve bağlayıcı bir antlaşma yükümlülüğü oluşturabilir.

Üçüncü devletlere tanınan haklar ve yükümlülükler, uluslararası hukukun asli kaynağı olan antlaşmalardan değil, sadece yardımcı kaynak niteliğindeki doktrinden güç alır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üçüncü bir devlet için yükümlülük öngörülmesi durumunda bu devletin rızasının yazılı ve açık olması şarttır; ancak hak tanınması durumunda, aksi belirtilmedikçe rızanın varlığı karine olarak kabul edilir.

Cevap

Üçüncü devletler için yükümlülüklerin doğumu yazılı ve açık rızaya bağlıyken, hakların doğumu için aksi belirtilmedikçe rıza var sayılır.

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 35. maddesi, üçüncü bir devlet için yükümlülük doğabilmesini bu devletin 'yazılı olarak' ve 'açıkça' rızasını vermesine bağlamıştır. 36. madde ise haklar konusunda daha esnek davranarak, antlaşmada aksi belirtilmedikçe veya ilgili devlet itiraz etmedikçe rızanın varlığını karine olarak kabul etmiştir.

Adım Adım Çözüm

Genel kuralın (Pacta Tertiis) belirlenmesi

Bir antlaşmanın üçüncü devletler için rıza olmaksızın hak veya yükümlülük doğurmayacağı saptandı.

Viyana Sözleşmesi madde 34'teki temel ilkeyi analiz etmek için gereklidir.

Yükümlülük ve hak ayrımının yapılması

Madde 35 (yükümlülükler) için 'yazılı ve açık kabul', Madde 36 (haklar) için 'zımni rıza/karine' kuralı uygulandı.

Sözleşmenin getirdiği usuli farkı ortaya koymak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Pacta tertiis nec nocent nec prosunt (Antlaşmaların üçüncü taraflara etkisi)

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 360Soru →

Uluslararası Adalet Divanı'nın 1969 tarihli Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davası kararına göre, bir uygulamanın teâmül (yapılageliş) kuralına dönüşmesi için mutlaka çok uzun bir sürenin geçmesi şart değildir. Ancak sürenin kısa olduğu durumlarda, bu uygulamanın belirli nitelikleri taşıması gerekmektedir.

Buna göre, kısa bir zaman diliminde bağlayıcı bir uluslararası teâmül kuralının oluşabilmesi için gereken temel koşul aşağıdakilerden hangisidir?

Uygulamanın, özellikle çıkarları etkilenen devletleri de içerecek şekilde yaygın ve tam bir istikrar içinde olması

Uygulamanın başlangıcından itibaren tüm Birleşmiş Milletler üyeleri tarafından yazılı olarak teyit edilmesi

Uygulamanın yalnızca bölgedeki büyük güçler tarafından kesintisiz olarak sürdürülmesi

Uygulamanın Uluslararası Hukuk Komisyonu tarafından bir sözleşme taslağına dönüştürülmüş olması

Uygulamanın mevcut bir 'jus cogens' (emredici norm) kuralıyla hiçbir şekilde çelişmemesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uygulamanın, özellikle çıkarları etkilenen devletleri de içerecek şekilde yaygın ve tam bir istikrar içinde olması

Cevap

Kısa sürede teâmül oluşması için uygulamanın, özellikle çıkarları etkilenen devletleri de kapsayacak şekilde yaygın ve istikrarlı olması gerekir.

Uluslararası Adalet Divanı, Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davası'nda (1969) açıkça belirtmiştir ki; bir kuralın teâmül haline gelmesi için 'immeterial' (belirsiz) bir sürenin geçmesi şart değildir. Ancak sürenin kısalığı durumunda, devlet uygulamasının 'geniş ve temsil edici' olması ve özellikle 'çıkarları bu durumdan etkilenen devletleri' (specially affected states) içermesi, ayrıca tam bir istikrar (consistency) sergilemesi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

Teâmülün unsurlarını belirle.

Teâmül; maddi unsur (devlet uygulaması) ve psikolojik unsurdan (opinio juris) oluşur.

Bir kuralın teâmül sayılması için hem genel bir uygulama hem de bu uygulamanın hukuk olduğu inancı gerekir.

Zaman (süre) kriterini analiz et.

Geleneksel görüşün aksine, modern uluslararası hukukta (Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davası) sürenin çok uzun olması zorunlu değildir.

Uluslararası ilişkilerin hızlanması, bazı kuralların kısa sürede oluşmasına (instant custom tartışmaları dahil) izin vermektedir.

Kısa süreli oluşumun özel şartını sapta.

Süre kısaldıkça, uygulamanın yaygınlığı ve istikrarı (yeknesaklığı) daha kritik hale gelir.

Az sayıdaki uygulamanın kural oluşturabilmesi için, bu uygulamanın ilgili tüm taraflarca tutarlı şekilde yapılması gerekir.

Anahtar Kavram

Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davası ve Teâmülün Zaman Unsuru

Daha Fazla Pratik

Uluslararası hukukta teâmül kurallarının oluşumuna karşı çıkan 'sürekli itirazcı' (persistent objector) kavramını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 18 / 22Sonraki

Uluslararası Hukukun Kaynakları

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm