Uluslararası Sorumluluk

Bir devletin (Devlet A) sahil güvenlik birimleri, başka bir devlete (Devlet B) ait olan bir araştırma gemisine açık denizde haksız yere müdahale ederek gemiyi alıkoymuş ve personeli darp etmiştir. Bu müdahale sırasında gemideki bazı hassas bilimsel ölçüm cihazları kullanılamaz hale gelmiştir. Devlet B; geminin derhal iadesini, zarar gören cihazların bedelinin nakden ödenmesini ve personeline yönelik kötü muamele nedeniyle Devlet A'dan resmi bir pişmanlık beyanı talep etmektedir.

Uluslararası hukukta devletin sorumluluğu çerçevesinde onarım (reparasyon) yükümlülüğü ilkeleri dikkate alındığında, bu taleplerin hukuki niteliği ve uygulanabilirliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından $2001$ yılında kabul edilen "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Doğan Sorumluluğu Taslak Maddeleri"nde düzenlenen sorumluluk rejimi (tali kurallar) dikkate alındığında, bir eylemin "uluslararası haksız fiil" olarak nitelendirilmesi ve devletin sorumluluğunun doğması için gereken kurucu unsurlar hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta bireylerin uluslararası suçlardan kaynaklanan cezai sorumluluğu ile devlet görevlilerinin sahip olduğu dokunulmazlıklar (immunities) arasındaki ilişki dikkate alındığında; Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 'Yakalama Emri' (Kongo v. Belçika, 2002) davasındaki tespiti ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

X Devleti, cezaevi yönetim hizmetlerini yürütmek üzere 'Güven-Sert' adlı özel bir güvenlik şirketini iç hukuku uyarınca yasal olarak yetkilendirmiştir. Söz konusu şirket personeli, bir ayaklanma sırasında hükümetin 'orantılı güç kullanımı' talimatını açıkça çiğneyerek ve vardiya dışı saatlerinde olmalarına rağmen resmi üniformalarıyla cezaevine girerek yabancı uyruklu mahkumlara yönelik ağır işkence fiilleri gerçekleştirmiştir. X Devleti, olaydan sonra personeli derhal açığa almış fakat işkence ile elde edilen bilgileri ulusal güvenlik gerekçesiyle resmi istihbarat raporlarında temel veri olarak kullanmaya başlamıştır.

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler' metni uyarınca, bu olaydaki isnadiyet (atıf) ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Devlet A'nın kritik enerji altyapısına ve finansal sistemine yönelik, kaynağı tam olarak belirlenemeyen ancak ülke ekonomisini felç etme potansiyeli taşıyan çok kapsamlı bir siber saldırı başlatılmıştır. Devlet A, bu saldırıyı durdurabilmek için teknik açıdan 'tek çare' olarak, saldırganların sunucu trafiğini yönlendirdiği ancak saldırıyla hiçbir siyasi veya hukuki bağı bulunmayan üçüncü bir devlet olan Devlet B'nin ulusal veri merkezine sızmış ve buradaki ağ trafiğini geçici olarak durdurmuştur. Bu müdahale Devlet A'nın sistemlerini kurtarmış; ancak Devlet B'nin sivil havacılık kontrol mekanizmalarının çökmesine ve hava sahasında uçuş güvenliğinin tehlikeye girmesine neden olmuştur.

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (ILC) 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri çerçevesinde, Devlet A’nın bu eylemiyle ilgili 'Zaruret Hali' (Necessity) savunması hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A Devleti, komşu B Devleti'nde meydana gelen şiddetli deprem sonrası arama-kurtarma faaliyetlerine destek olmak amacıyla, kendi ulusal acil durum teşkilatına bağlı uzman bir teknik birimi B Devleti'nin emrine tahsis etmiştir. Söz konusu birim, tamamen B Devleti makamlarının münhasır kontrolü altında ve bu devletin kamu otoritesini kullanarak görev icra ederken, kendisine verilen talimatların dışına çıkarak (yetki aşımı) yabancı bir yatırımcının tesislerine zarar vermiştir. 2001 tarihli Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) Taslak Maddeleri uyarınca, bu haksız fiilin devlete isnat edilebilirliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$A$ Devleti, $B$ Devleti'ne ait münhasır ekonomik bölgede izinsiz sondaj faaliyetleri yürütürken $B$ Devleti'ne ait bir deniz altı kablo hattına ağır zarar vermiştir. $B$ Devleti; hattın eski haline getirilmesini, kablo devrede olmadığı süreçteki ekonomik kaybın karşılanmasını ve egemenlik haklarının ihlali nedeniyle resmi bir özür sunulmasını talep etmektedir. Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli "Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" metni uyarınca, bu uyuşmazlıktaki onarım (reparation) süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

2011 tarihli 'Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğuna İlişkin Madde Taslakları' (DARIO) çerçevesinde; bir üye devletin, üyesi olduğu uluslararası örgütün belirli bir alandaki yetkisinden yararlanarak, kendi uluslararası yükümlülüklerine aykırı sonuç doğuracak bir fiilin örgüt tarafından işlenmesine neden olması (yükümlülükten kaçınma - circumvention) durumunda, devletin hukuki sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan taslak metinler ve uluslararası hukuk doktrini çerçevesinde; devletlerin "yasaklanmamış ancak tehlikeli faaliyetlerinden kaynaklanan sınır ötesi zararlar" ($liability$) ile klasik "hukuka aykırı fiil sorumluluğu" ($responsibility$) arasındaki hukuki ayrım noktalarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta, bir uluslararası örgütün normal şartlarda haksız fiil teşkil eden bir eyleminin hukuka aykırılığını ortadan kaldıran haller (circumstances precluding wrongfulness) arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Devlet A, aralarındaki bir ticaret antlaşmasını açıkça ihlal ederek Devlet B'den gelen ürünlere yönelik haksız kotalar uygulamaya başlamıştır. Bunun üzerine Devlet B, Devlet A'yı bu hukuka aykırı tutumundan vazgeçirmek amacıyla, normal şartlarda ihlal teşkil edecek şekilde Devlet A ile olan başka bir ekonomik iş birliği antlaşmasını geçici olarak askıya aldığını duyurmuştur. Devlet B'nin bu eylemi, uluslararası sorumluluk hukukunda hukuka aykırılığı ortadan kaldıran hangi hal kapsamında değerlendirilir?

Uluslararası hukukta, bir devletin herhangi bir hukuk kuralını ihlal etmeksizin yürüttüğü ancak yüksek risk taşıyan faaliyetlerinin sınır ötesi bir zarara yol açması durumunda, oluşan bu zararı tazmin etme yükümlülüğünü ifade eden sorumluluk rejimi aşağıdakilerden hangisidir?

Modern uluslararası hukuk doktrini ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü hükümleri uyarınca; bir bireyin soykırım, insanlığa karşı suç veya savaş suçu gibi fiiller nedeniyle şahsen sorumlu tutulması mümkündür. Buna göre, bireyin cezai sorumluluğu ile ilgili devletin uluslararası sorumluluğu arasındaki ilişki bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (ILC) 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri uyarınca; bir devletin, uluslararası bir yükümlülüğüyle bağdaşmayan bir fiilinin 'zaruret hali' (necessity) kapsamında değerlendirilerek hukuka aykırılığının ortadan kalkabilmesi için aşağıdaki koşullardan hangisinin gerçekleşmesi şarttır?

Uluslararası hukukta devletin uluslararası sorumluluğunu düzenleyen genel rejim (tali kurallar) çerçevesinde, bir davranışın "uluslararası hukuka aykırı fiil" olarak nitelendirilerek devletin sorumluluğunu doğurması için gereken kurucu unsurlar (constitutive elements) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) 'Devletin Uluslararası Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeleri' uyarınca, devletin uluslararası sorumluluğunun doğabilmesi için uluslararası hukuka aykırı fiilin söz konusu devlete isnat edilmesi (atfedilmesi) şarttır.

Buna göre, X Devleti sınırları içerisinde gerçekleşen aşağıdaki olayların hangisinde, ortaya çıkan hukuka aykırı fiil uluslararası hukuk kuralları gereği doğrudan X Devleti'ne isnat edilir?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 2001 tarihli 'Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerden Dolayı Devletin Sorumluluğu' taslak maddelerine göre, bir devletin uluslararası sorumluluğunun doğabilmesi için gereken iki temel (kurucu) unsur aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

2001 tarihli Birleşmiş Milletler Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) "Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerden Dolayı Devletin Sorumluluğu Taslak Maddeleri"nde belirtilen isnadiyet (atıf) kurallarına göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Birbirine komşu X ve Y devletleri arasında barışçıl bir dönem yaşanırken, X Devleti'ne ait bir askeri keşif uçağı, hiçbir ön uyarıda bulunmadan ve izin almaksızın Y Devleti'nin ulusal hava sahasına girmiş, kısa süreli bir sınır ihlali gerçekleştirdikten sonra kendi hava sahasına geri dönmüştür. Bu olay neticesinde Y Devleti'nin ülkesinde veya herhangi bir unsurunda fiziksel bir tahribat oluşmamış ve finansal olarak hesaplanabilir maddi bir kayıp meydana gelmemiştir. Ancak Y Devleti, egemenlik haklarının açıkça ihlal edildiği gerekçesiyle Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) $2001$ tarihli 'Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Dolayı Devletin Sorumluluğu' taslak maddelerine dayanarak X Devleti'nin uluslararası sorumluluğuna başvurmuştur.

Maddi bir zararın oluşmadığı ve olay niteliği gereği fiziki olarak 'eski hale getirme'nin (restitutio in integrum) tatbik edilemediği bu tür salt manevi/hukuki ihlallerde, ILC kuralları uyarınca başvurulması gereken en uygun ve öncelikli onarım (reparation) biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

X ülkesinde yaşanan bir iç çatışma sürecinde, Devlet Başkanı A'nın politikaları doğrultusunda hareket eden General B'nin komutasındaki silahlı birlikler, muhalif bir "siyasi gruba" mensup sivil halka karşı, devletin veya bir örgütün önceden belirlenmiş politikası çerçevesinde geniş çaplı ve sistemli cinayet ile işkence eylemleri gerçekleştirmiştir. General B, emri altındaki birliklerin bu suçları işlediğini bilmesine rağmen durumu engellemek veya failleri cezalandırmak için yetkisi dâhilindeki gerekli makul tedbirleri almamıştır. Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Savcısı olayla ilgili resen soruşturma başlatmıştır.

Roma Statüsü hükümleri dikkate alındığında, bu olaydaki eylemlerin hukuki nitelendirilmesi ve kişilerin uluslararası cezai sorumluluğu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?