Uluslararası Sorumluluk

Uluslararası hukukta soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları gibi ağır fiiller bakımından 'bireylerin doğrudan ceza sorumluluğu' ilkesi kabul edilmiştir. Buna göre, suçun işlendiği sırada failin sahip olduğu resmi sıfatın (Devlet Başkanı, Hükümet Üyesi veya Milletvekili gibi) uluslararası ceza sorumluluğu üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli "Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" metnine göre; bir devletin gerçekleştirdiği hukuka aykırı fiil sonucunda maddi bir zarar oluşmamış, ancak mağdur devletin manevi (moral) bir zarara uğradığı (örneğin egemenliğin veya bayrak onurunun ihlali) tespit edilmişse, bu zararın giderilmesi için başvurulması gereken temel onarım yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü’nün 28. maddesinde düzenlenen "amirlerin ve diğer üstlerin sorumluluğu" (komuta/üst sorumluluğu) ilkesi uyarınca; bir sivil amirin, emri altındaki kişilerin işlediği uluslararası suçlardan dolayı cezai olarak sorumlu tutulabilmesi için gerekli olan "bilgi" (mens rea) unsuru ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan $2001$ tarihli "Devletin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" Taslak Maddeleri ile kodifiye edilen rejim, devletlerin birbirlerine karşı sahip oldukları somut hak ve yükümlülüklerden ziyade, bu yükümlülüklerin ihlali durumunda ortaya çıkan hukuki sonuçları düzenleyen "ikinci derece kurallar" ($secondary$ $rules$) üzerine inşa edilmiştir. Bu teorik çerçeve ve ilgili düzenlemeler ışığında, uluslararası sorumluluğun kurucu unsurları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler" uyarınca; bir devlet organının veya devlet yetkisi kullanmaya yetkili kılınmış bir kişi veya kuruluşun, kendisine verilen yetkiyi aşarak veya talimatlara aykırı bir şekilde hareket etmesi durumunda, söz konusu fiilin devlete isnat edilebilirliği ile ilgili kural aşağıdakilerden hangisidir?

$A$ Devleti vatandaşı olan bir özel şirket, $B$ Devleti ile akdettiği yatırım sözleşmesine; "sözleşmeden kaynaklanan her türlü uyuşmazlıkta şirketin kendi devletinin diplomatik korumasına başvurmayacağını ve yalnızca $B$ Devleti'nin yargı yetkisini kabul ettiğini" belirten bir madde (Calvo Şartı) eklemiştir. Süreç içerisinde $B$ Devleti'nin hukuka aykırı işlemleri nedeniyle zarara uğrayan şirket, $A$ Devleti'nin diplomatik koruma prosedürünü başlatmasını talep etmiştir.

Uluslararası hukukta diplomatik koruma hakkının sahibi ve hukuki niteliği dikkate alındığında, bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta bir devletin, yabancı bir devletin egemenliği altında bulunan ve hakları ihlal edilen vatandaşını uluslararası düzeyde savunabilmesi (diplomatik koruma işletebilmesi) için, mağdur bireyin öncelikle yerine getirmesi gereken temel usuli şart aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta devletin sorumluluğu çerçevesinde; bir devletin diğer bir devletin onurunu, haysiyetini veya egemenliğini zedeleyen ancak doğrudan maddi bir kayba yol açmayan hukuka aykırı fiillerinin onarılması amacıyla başvurulan; resmi özür dileme, sembolik ödeme veya bayrağa saygı duruşu gibi yöntemleri kapsayan onarım türü aşağıdakilerden hangisidir?

$A$ Devleti vatandaşı olan bir yatırımcının $B$ Devleti'ndeki mal varlığına, $B$ Devleti makamları tarafından uluslararası hukuka aykırı şekilde el konulmuştur. Yatırımcı, uğradığı zararın tazmin edilmesi amacıyla kendi devleti olan $A$ Devleti'nden diplomatik koruma yetkisini işletmesini talep etmiştir. Ancak $A$ Devleti yetkilileri, bu aşamada diplomatik koruma yoluna başvurulmasının uluslararası hukuk kuralları gereği mümkün olmadığını, yatırımcının öncelikle bir ön şartı yerine getirmesi gerektiğini belirtmişlerdir.

Buna göre, $A$ Devleti'nin diplomatik koruma yoluna başvurabilmesi için yatırımcının yerine getirmesi gereken bu temel ön şart aşağıdakilerden hangisidir?

$A$ Devleti, $B$ Devleti ile akdettiği sınır ötesi suların korunmasına dair bir antlaşmayı ihlal ederek, ortak sınır üzerindeki bir göle yüksek miktarda kimyasal atık boşaltmıştır. Bu eylem sonucunda, sadece o göl ekosisteminde yaşayan endemik bir balık türü biyolojik olarak tamamen yok olmuştur. Olayın hemen ardından $A$ Devleti'nin üst düzey hükümet yetkilileri, bu kirliliğin bilinçli bir strateji olduğunu ve $B$ Devleti'nin çevresel hassasiyetlerinin "gülünç" olduğunu belirten kışkırtıcı resmî beyanlarda bulunmuştur.

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli "Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" metni uyarınca, bu uyuşmazlığın onarımı ($reparation$) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

2001 tarihli Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler' metni, bir eylemin hukuken devlete hangi şartlarda isnat edilebileceğini ayrıntılı şekilde düzenlemiştir.

Buna göre, bir iç karışıklık veya siyasi kriz ortamında gerçekleşen aşağıdaki eylemlerden hangisinin X Devleti'ne isnat edilmesi mümkün değildir?

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri uyarınca; rıza, meşru müdafaa, mücbir sebep ve zaruret hali gibi gerekçeler, aşağıdaki hangi durumun varlığı halinde hukuka aykırılığı ortadan kaldırmak için ileri sürülemez?

Uluslararası hukukta devletin haksız fiillerinden kaynaklanan sorumluluğunun doğabilmesi için eylemin devlete "isnat edilebilir" (atfedilebilir) olması gerekir. İsnadiyet kuralları çerçevesinde devlet organlarının fiilleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan 'Tehlikeli Faaliyetlerden Kaynaklanan Sınır Ötesi Zarar Durumunda Zararın Paylaştırılmasına İlişkin İlke Taslakları' (2006) çerçevesinde değerlendirilen kusursuz sorumluluk (strict liability) rejimi, klasik devlet sorumluluğundan belirli yönleriyle ayrılmaktadır. Buna göre, hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz) sorumluluk rejiminin temel niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Uluslararası hukukta devletlerin sorumluluğu kural olarak bir uluslararası hukuk kuralının ihlaline ($internationally\ wrongful\ act$) dayanır. Ancak, teknolojik gelişmeler ve çevre hassasiyetiyle birlikte 'hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz) sorumluluk' rejimi de uygulama alanı bulmuştur. Bu sorumluluk rejiminde, devletin fiili hukuka aykırı olmasa dahi sorumlu tutulabilmesi için varlığı zorunlu olan temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta, bir devletin normal şartlarda egemenlik haklarının ihlali sayılabilecek bir eyleme (örneğin yabancı askeri birliklerin insani yardım amacıyla ülkeye girişi) önceden ve geçerli bir şekilde onay vermesi durumunda, söz konusu eylemin hukuka aykırılığını ortadan kaldıran gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta devletlerin sorumluluğu genellikle 'hukuka aykırı fiil' ($internationally\ wrongful\ act$) esasına dayanırken; nükleer faaliyetler, uzay çalışmaları veya sınır ötesi kirlilik riski taşıyan teknolojik faaliyetlerden doğan zararlar için 'hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz) sorumluluk' rejimi geliştirilmiştir. Bu iki sorumluluk rejimi arasındaki yapısal ve kuramsal farklar dikkate alındığında, kusursuz sorumluluk rejimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta devletin haksız bir fiilden dolayı hukuken sorumlu tutulabilmesi, belirli kurucu unsurların varlığına bağlıdır. Bu unsurlar, fiilin niteliği ve devlete olan bağı ile ilgilidir. Buna göre, bir devletin uluslararası sorumluluğunun doğması için gereken kurucu unsurlar aşağıdakilerin hangisinde tam ve doğru olarak verilmiştir?

$A$ Devleti’nin $B$ Devleti nezdindeki büyükelçisi, $B$ Devleti kolluk görevlileri tarafından diplomatik dokunulmazlığı ihlal edilerek gözaltına alınmış ve bu esnada kötü muameleye maruz kalmıştır. $A$ Devleti, bu eylemlerin uluslararası hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek $B$ Devleti'ne karşı bir tazminat talebinde bulunmuştur. $B$ Devleti ise büyükelçinin öncelikle $B$ Devleti mahkemelerinde dava açması gerektiğini, aksi takdirde talebin kabul edilemeyeceğini savunmaktadır.

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) Devlet Sorumluluğu ve Diplomatik Koruma taslak maddeleri ışığında, bu uyuşmazlık ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (ILC) 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri uyarınca; bir devletin, temel bir menfaatini ağır ve yakın bir tehlikeden korumak amacıyla başka bir devlete karşı olan yükümlülüğünü ihlal etmesi durumunda, 'zaruret hali' (necessity) gerekçesiyle hukuka aykırılığın ortadan kalkması için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi zorunludur?