Vitamin B1 (Tiamin)

Tiamin pirofosfat ($TPP$), hem enerji metabolizmasında hem de biyosentetik yolaklarda 'aktif' aldehit birimlerinin taşınmasından sorumlu kritik bir koenzimdir. Ağır tiamin eksikliğinde hücresel düzeyde meydana gelen biyokimyasal değişiklikler ve enzimatik etkileşimler değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kronik alkol kullanımı öyküsü olan $55$ yaşındaki erkek hasta; ilerleyici nefes darlığı, çarpıntı ve alt ekstremitelerde belirgin ödem şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde taşikardi ve kardiyomegali saptanan hastaya yüksek debili kalp yetmezliği (yaş beriberi) tanısı konuluyor. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan vitamin eksikliği dikkate alındığında, aşağıdaki enzimlerden hangisinin aktivitesindeki azalma doğrudan trikarboksilik asit (TCA) döngüsünün enerji üretim kapasitesini kısıtlamaktadır?

$28$ yaşında bir kadın hasta, bariatrik cerrahi operasyonundan $2$ ay sonra dengesiz yürüme, çift görme ve kognitif fonksiyonlarda gerileme şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede nistagmus ve ataksi saptanıyor. Bu hastada tanıyı doğrulamak amacıyla eritrositlerde aktivitesi ölçülmesi gereken tiamin pirofosfat bağımlı enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik alkol kullanımı öyküsü olan ve konfüzyon, ataksi ve oftalmopleji bulguları ile Wernicke-Korsakoff sendromu tanısı alan bir hastada, $B_1$ vitamini eksikliğine bağlı olarak trikarboksilik asit ($TCA$) döngüsünde yer alan aşağıdaki enzimlerden hangisinin aktivitesinin azalması beklenir?

Kronik malnutrisyon ve ağır alkol kullanım öyküsü olan 62 yaşındaki bir erkek hasta, hastaneye yatışının ikinci gününde gelişen akut konfüzyon, ataksi ve horizontal nistagmus tablosuyla değerlendiriliyor. Yapılan incelemelerde, hastaya yatış anında yüksek doz intravenöz dekstroz infüzyonu başlandığı öğreniliyor. Bu klinik tabloda, nöronal hasarın moleküler patogenezinde; ATP üretimindeki yetersizliğin yanı sıra, hücre içi glutamat ve aspartat dengesinin bozulmasına ve eksitatör nörotoksisiteye yol açan, tiamin pirofosfat ($TPP$) bağımlı en kritik enzim kompleksi aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik alkol kullanımı olan $60$ yaşındaki bir hasta; konfüzyon, yürüme bozukluğu (ataksi) ve dışa bakış kısıtlılığı (oftalmopleji) şikayetleriyle acil servise getirilmiştir. Hastaya Wernicke-Korsakoff sendromu ön tanısı konulmuş ve eritrosit transketolaz aktivitesi (ETKA) ölçülmüştür. ETKA'nın başlangıçta düşük olduğu, ortama tiamin pirofosfat (TPP) eklenmesiyle ise aktivitenin $\%35$ oranında arttığı gözlenmiştir.

Bu hastada, kofaktör eksikliği nedeniyle fonksiyonu bozulan transketolaz enzimi; aşağıdaki metabolik dönüşümlerden hangisinin sitozolde gerçekleşmesini en doğrudan sağlar?

Üç haftadır yoğun bakım ünitesinde kontrolsüz total parenteral beslenme (TPN) alan ve bu süreçte vitamin desteği yapılmayan $42$ yaşındaki bir kadın hastada; ani gelişen konfüzyon, yürüme bozukluğu (ataksi) ve her iki gözde dışa bakış kısıtlılığı (oftalmopleji) gözleniyor. Bu hastada saptanan bulguların temelinde yatan vitamin eksikliğinde, aşağıdaki enzimlerden hangisinin aktivitesinde bir azalma olması beklenir?

Yenidoğan döneminde nörolojik gerileme, kusma ve idrarda belirgin şekilde "yanmış şeker" (çemen) kokusu saptanan bir bebekte yapılan laboratuvar analizlerinde, plazma dallı zincirli amino asit ($\text{lösin, izolösin ve valin}$) düzeylerinin ve bunlara karşılık gelen $\alpha$-ketoasitlerin belirgin şekilde arttığı belirlenmiştir. Bu hastada saptanan genetik mutasyonun, ilgili enzimin kofaktöre olan affinitesini azalttığı ($K_m$ değerini artırdığı) ve bu durumun yüksek doz tiamin ($\text{Vitamin } B_1$) desteği ile klinik olarak düzeltilebildiği gözlenmiştir. Bu bilgilere göre, sözü edilen hastada fonksiyonu bozulan ve tiamin tedavisine yanıt veren enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik intestinal malabsorpsiyon tanısı olan ve son iki haftadır ilerleyici yürüme bozukluğu (ataksi) ile konfüzyon şikayetleri sergileyen bir hastanın kan gazı analizinde laktik asit düzeyi $4.8 \, mmol/L$ (Normal: $0.5-2.2 \, mmol/L$) olarak saptanmıştır. Hastanın eritrosit hemolizatında yapılan biyokimyasal incelemede, transketolaz enzim aktivitesinin thiamin pirofosfat (TPP) ilavesiyle $\%35$ oranında arttığı (aktivasyon katsayısının yükseldiği) gözlenmiştir. Bu hastada saptanan şiddetli laktik asidozun temel nedeni, thiamin eksikliğine bağlı olarak aşağıdaki enzimlerden hangisinin fonksiyonel kofaktör bulamamasıdır?

$24$ yaşında, $10$ haftalık gebe olan bir hasta; şiddetli bulantı, kusma (hiperemezis gravidarum) ve son $3$ gündür gelişen kognitif yavaşlama, yürüme bozukluğu ve nistagmus şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Laboratuvar tetkiklerinde belirgin laktik asidoz ($6.5 \, mmol/L$) saptanıyor. Hastada eritrosit transketolaz aktivitesinin $TPP$ ilavesiyle $\%25$ artış göstermesi üzerine Tiamin ($B_1$) eksikliği tanısı konuluyor. Bu hastadaki laktik asit birikiminden sorumlu olan enzim kompleksi ile aynı beş kofaktörü ($TPP$, Lipoat, $CoA$, $FAD$, $NAD^+$) kullanan ve TCA döngüsünde yer alan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

$40$ yaşında erkek hasta, nefes darlığı, çarpıntı ve bacaklarda yaygın ödem şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde taşikardi ve periferik vazodilatasyon bulguları saptanıyor. Hastanın öyküsünden son bir yıldır sosyal izolasyon nedeniyle sadece rafine karbonhidrat ağırlıklı, proteinden ve taze gıdadan fakir beslendiği öğreniliyor. Bu hastada gelişen yüksek debili kalp yetmezliği tablosunda aşağıdaki enzimlerden hangisinin kofaktör eksikliğine bağlı olarak aktivitesinin azalması beklenir?

Kronik alkol kullanım öyküsü olan 55 yaşındaki bir erkek hasta; konfüzyon, dengesiz yürüme (ataksi) ve dışa bakış kısıtlılığı şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde nistagmus ve oftalmopleji saptanıyor. Bu hastanın klinik tablosundan sorumlu olan vitamin eksikliğinin tanısında, eritrositlerde aktivite artışının ölçülmesiyle kullanılan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Uzun süreli malnütrisyon ve kronik alkol kullanımı öyküsü olan $52$ yaşındaki erkek hasta; akut gelişen konfüzyon, vertikal nistagmus ve ataksi ile acil servise getirilmiştir. Hastaya intravenöz glukoz infüzyonu başlandıktan kısa bir süre sonra nörolojik bulguların şiddetlendiği ve belirgin bir laktik asidozun eşlik ettiği saptanmıştır. Bu hastanın beyin dokusunda enerji üretiminin durmasına (ATP yetmezliği) yol açan ve glutamatın Krebs döngüsüne girişini engelleyerek eksitatör nörotoksisiteyi tetikleyen temel Tiamin Pirofosfat (TPP) bağımlı enzimatik defekt aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik Crohn hastalığı nedeniyle ince bağırsak rezeksiyonu geçiren ve uzun süredir malabsorpsiyon semptomları gösteren $42$ yaşındaki bir erkek hastada; kognitif yavaşlama, horizontal nistagmus ve yürüme ataksisi gelişiyor. Bu klinik tabloda eksikliği düşünülen vitaminin biyokimyasal tanısını doğrulamak amacıyla, eritrositlerde kofaktör ilavesiyle aktivite artışı ölçülen enzim hangisidir?

Beslenme alışkanlıkları ağırlıklı olarak parlatılmış (rafine) pirinçten oluşan bir bireyde, alt ekstremitelerde simetrik uyuşma, kas ağrıları ve derin tendon reflekslerinde kayıp ile karakterize bir klinik tablo gelişmiştir. Yapılan incelemeler sonucu hastaya 'kuru beriberi' tanısı konulmuştur. Bu hastanın dokularında enerji üretiminin kısıtlanmasına yol açan temel biyokimyasal aksaklık aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik alkol kullanımı ve malnütrisyon öyküsü olan $60$ yaşındaki erkek hasta; konfüzyon, yürüme dengesizliği (ataksi) ve nistagmus bulguları ile acil servise başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde serum piruvat ve laktat düzeylerinde belirgin artış saptanırken; Pentoz Fosfat Yolu'nun non-oksidatif fazında karbon birimlerinin transferini sağlayan sitozolik bir enzimin aktivitesinin, ortama ekzojen kofaktör ilavesiyle $\%40$ oranında arttığı (eritrosit aktivasyon katsayısı yüksekliği) saptanıyor.

Bu hastadaki klinik ve laboratuvar bulgularının temel nedeni olan vitamin eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

Tiamin (vitamin $B_1$), aktif formu olan tiamin pirofosfat ($TPP$) aracılığıyla hücresel enerji metabolizmasında kritik rol oynayan oksidatif dekarboksilasyon reaksiyonlarında görev alır. Tiamin eksikliği olan bir bireyde, dallı zincirli amino asitlerin (lösin, izolösin, valin) katabolizma yolunda aksamaya neden olan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik alkol bağımlılığı ve yetersiz beslenme öyküsü olan 55 yaşında bir hasta, acil serviste kontrolsüz şekilde uygulanan yüksek doz intravenöz dekstroz (%5) infüzyonu sonrası ani gelişen akut konfüzyon, horizontal nistagmus ve trunkal ataksi tablosuyla değerlendirilmektedir. Bu hastada glukoz yüklemesinin semptomları presipite etme nedeni; glikoliz sonucu oluşan ürünlerin aerobik oksidasyon için TCA döngüsüne girişini sağlayan ve tiamin pirofosfat (TPP) bağımlı olan hangi enzimin var olan kısıtlı tiamin rezervlerini hızla tüketmesidir?

Yoğun parlatılmış pirinç tüketimine bağlı olarak gelişen ve 'Beriberi' olarak adlandırılan klinik tabloda, nörolojik ve kardiyovasküler bulgular gözlenir. Bu hastalarda eksikliği görülen vitaminin laboratuvar tanısında 'eritrosit transketolaz' aktivitesinin ölçülmesi önerilir. Bu klinik tabloda eksikliği saptanan vitamin aşağıdakilerden hangisidir?

Ağır nörolojik bulgular, kardiyomiyopati ve laktik asidoz ile başvuran bir çocukta yapılan biyokimyasal analizlerde; pirüvat dehidrogenaz (PDH), $\alpha$-ketoglutarat dehidrogenaz ($\alpha$-KGDH) ve branşlı zincirli $\alpha$-ketoasit dehidrogenaz (BCKDH) enzim aktivitelerinin her üçünün de belirgin düzeyde düşük olduğu saptanıyor. Bu klinik tablonun sistemik bir tiamin (Vitamin $B_1$) eksikliğine mi, yoksa bu üç multi-enzim kompleksinin paylaştığı ortak bir bileşenin genetik kusuruna mı bağlı olduğunu ayırt etmek amacıyla; eritrositlerde aşağıdaki enzimlerden hangisinin aktivite tayini en belirleyici tanısal yaklaşımdır?