Onkoloji

$24$ yaşında kadın hasta, ailesindeki yaygın kanser öyküsü (babasında $48$ yaşında endometrium kanseri, ağabeyinde $30$ yaşında kolorektal kanser) nedeniyle genetik polikliniğine yönlendirilmiş ve yapılan moleküler analiz sonucunda $MSH2$ germ hattı mutasyonu saptanarak Lynch sendromu tanısı almıştır. Bu hasta için güncel onkoloji kılavuzları ışığında önerilmesi gereken en uygun kolorektal kanser tarama stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

$22$ yaşında erkek hastaya osteosarkom nedeniyle yüksek doz metotreksat ($MTX$) tedavisi planlanmaktadır. Bu tedavi sırasında ilacın renal tübüllerde presipitasyonunu (kristalleşmesini) önlemek ve nefrotoksisite riskini azaltmak amacıyla hidrasyon tedavisine eklenmesi gereken en uygun uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında kadın hasta, karın şişliği ve dispeptik şikayetlerle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenede batında yaygın asit saptanıyor. Parasentez sıvısının sitolojik incelemesinde "papiller seröz adenokarsinom" ile uyumlu hücreler saptanıyor. Yapılan görüntülemelerde karaciğer ve overler normal boyutlarda izlenirken, omentumda "cake" görünümü veren kalınlaşma dikkati çekiyor. Serum $CA-125$ düzeyi $450$ U/mL (N: $<35$) saptanan bu hastada en uygun klinik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$61$ yaşında, $45$ paket-yıl sigara öyküsü olan kadın hasta; son iki ayda yaklaşık $12$ kg zayıflama, yaygın kas güçsüzlüğü ve cilt renginde belirgin koyulaşma şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde kan basıncı $175/105$ $mmHg$ ölçülüyor; ancak tipik Cushingoid bulgular (sentral obezite, stria) izlenmiyor. Laboratuvar incelemesinde; serum sodyumu $144$ $mEq/L$, potasyumu $2,1$ $mEq/L$, kloru $91$ $mEq/L$, bikarbonatı $38$ $mEq/L$ ve açlık kan şekeri $215$ $mg/dL$ bulunuyor. Akciğer grafisinde sağ hiler bölgede dolgunluk saptanıyor.

Bu klinik tabloya neden olan en olası paraneoplastik hormon ve ilişkili olduğu akciğer kanseri tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Güncel onkoloji pratiğinde yaygın olarak kullanılan hedefe yönelik tedaviler ve immün kontrol noktası inhibitörleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kanser hastalarında görülen onkolojik acillerden biri olan "malignitenin humoral hiperkalsemisi" vakalarının yaklaşık $\%80$'inden sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

DNA hasarı sonrasında p53 tümör baskılayıcı geninin aktivasyonu, genomik bütünlüğün korunamadığı durumlarda hücreyi intrinsik (mitokondriyal) yolak üzerinden apoptoza yönlendirir. Bu süreçte p53, transkripsiyonel olarak bazı pro-apoptotik genlerin ekspresyonunu artırır. Aşağıdakilerden hangisi, p53 tarafından indüklenen, anti-apoptotik BCL-2 ailesi üyelerini nötralize ederek BAX/BAK aktivasyonunu tetikleyen 'sadece BH3 (BH3-only)' yapısındaki moleküldür?

62 yaşında kadın hasta, kız kardeşine over kanseri tanısı konması üzerine polikliniğe başvuruyor. Herhangi bir şikayeti olmayan ve fizik muayenesi doğal olan hastanın ısrarı üzerine istenen tetkiklerde serum CA-125 düzeyi $90$ $U/ml$ (Normal: $< 35$ $U/ml$) saptanıyor. Tıbbi özgeçmişinde evre $3$ kronik böbrek yetmezliği ve kompanse kalp yetersizliği bulunan hastanın yapılan pelvik ultrasonografisi ise normaldir.

Bu hastadaki tümör belirteci yüksekliği ve onkolojik tarama yönetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?

Onkoloji pratiğinde yaygın olarak kullanılan hedefe yönelik tedaviler (tirozin kinaz inhibitörleri, monoklonal antikorlar) ve immün kontrol noktası inhibitörlerinin farmakolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Karsinogenez sürecinde, normal somatik hücrelerin aksine kanser hücrelerinin replikatif yaşlanmadan (senesens) kaçınarak sınırsız bölünme yeteneği kazanmasında rol oynayan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

48 yaşında erkek hasta, halsizlik ve sağ üst kadran ağrısı ile başvuruyor. Yapılan tetkiklerde karaciğerde multipl metastatik lezyonlar ve torakal vertebralarda litik kemik metastazları saptanıyor. Karaciğerden yapılan iğne biyopsisinin patolojik incelemesinde "az diferansiye (küçük hücreli tip) karsinom" raporlanıyor. İmmünohistokimyasal (İHK) incelemede sinaptofizin ve kromogranin güçlü pozitif, $Ki-67$ proliferasyon indeksi ise $\%85$ olarak saptanıyor. Toraks, batın ve pelvis BT incelemelerinde primer odak saptanamıyor. Bu klinik ve patolojik tabloya sahip bir hasta için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Güncel onkoloji pratiğinde kullanılan immün kontrol noktası inhibitörlerinin ($İKNİ$) etki mekanizmaları ve farmakolojik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$52$ yaşında kadın hasta, sol aksiller bölgede yaklaşık $2$ aydır var olan ve giderek büyüyen ağrısız sertlik şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede sol aksillada $3$ cm çapında, sert ve fikse lenfadenopati saptanıyor; diğer sistem muayeneleri ve meme muayenesi normal bulunuyor. Lenf nodu eksizyonel biyopsisinde "adenokarsinom metastazı" raporlanıyor ve immunohistokimyasal incelemede östrojen reseptörü ($ER$) ile mammaglobin pozitifliği saptanıyor. Hastanın çekilen bilateral mammografisi ve meme ultrasonografisinde şüpheli bir odak saptanamıyor.

Bu hastada primer odağın tespiti için bir sonraki basamakta yapılması en uygun tetkik hangisidir?

$35$ yaşında kadın hasta, genel sağlık kontrolü yaptırmak amacıyla polikliniğe başvuruyor. Herhangi bir tıbbi şikayeti olmayan hastanın özgeçmişinde sigara kullanımı veya ailevi bir kanser öyküsü saptanmıyor. Fizik muayenesi doğal olan hasta, "erken tanı amacıyla hangi kanser taramalarını yaptırması gerektiğini ve kan tahlili ile bakılan kanser testlerinin (tümör belirteçleri) yerini" sormaktadır. Bu hasta için güncel tarama kılavuzlarına göre yapılması gereken en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$48$ yaşında evre $II$ HER2 pozitif meme kanseri tanısıyla trastuzumab tedavisi başlanan kadın hastanın, tedavi öncesi $\%60$ olan sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu ($LVEF$), tedavinin $4.$ ayındaki rutin kontrolde $\%45$ olarak saptanmıştır. Semptomu olmayan bu hastada gelişen kardiyotoksisite ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) nedeniyle anti-PD-1 antikoru (pembrolizumab) tedavisi alan $62$ yaşındaki bir hastada, tedavinin $4$. küründen sonra yeni gelişen öksürük ve efor dispnesi saptanıyor. Çekilen toraks BT'de enfeksiyon bulgusu saptanmayan, her iki akciğerde yaygın buzlu cam dansiteleri izleniyor. Klinik ve radyolojik olarak Grade $2$ (orta şiddetli) immün ilişkili pnömoni tanısı konulan bu hastada, yönetime yönelik en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Sigara dumanında bulunan benzopiren gibi polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH), vücuda alındıklarında doğrudan mutajenik etki göstermeyen 'pro-karsinojen' maddelerdir. Bu bileşiklerin hücre içerisinde DNA ile kovalent bağlar kurabilen yüksek dereceli elektrofilik (aktif karsinojen) formlara dönüşmesinden sorumlu olan temel metabolik yolak aşağıdakilerden hangisidir?

Son bir aydır ilerleyici kas güçsüzlüğü, hiperpigmentasyon ve yeni gelişen dirençli hipertansiyon şikayetleri olan $62$ yaşındaki erkek hastanın fizik muayenesinde belirgin pretibial ödem saptanıyor. $48$ paket-yıl sigara öyküsü olan ve son iki ayda $9\ kg$ kaybeden hastanın laboratuvar incelemesinde; açlık kan şekeri $265\ mg/dL$, sodyum $144\ mEq/L$, potasyum $2.1\ mEq/L$, klor $90\ mEq/L$, bikarbonat $38\ mEq/L$ ve $pH: 7.56$ ölçülüyor. Akciğer grafisinde sol hiler bölgede $4\ cm$ çapında, düzensiz sınırlı kitle saptanıyor.

Bu hastadaki elektrolit ve asit-baz bozukluğunun gelişmesinden sorumlu olan temel patofizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında, metastatik meme kanseri tanısıyla izlenen bir kadın hasta; son iki haftadır devam eden, geceleri artan ve istirahatle düzelmeyen sırt ağrısı nedeniyle başvuruyor. Fizik muayenesinde torakal $8$-$10$. vertebralar düzeyinde perküsyon hassasiyeti saptanıyor. Nörolojik muayenesinde alt ekstremitelerde bilateral $4/5$ kas gücü, hiperrefleksi ve bilateral ekstansör plantar yanıt (Babinski pozitifliği) mevcut. Bu klinik tablo ile acil servise başvuran hastada, tanıyı kesinleştirmek ve kalıcı sekeli önlemek amacıyla en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$54$ yaşında erkek hasta; son iki aydır devam eden gece terlemesi, $6$ kg kilo kaybı ve boyun bölgesinde saptadığı ağrısız şişlikler nedeniyle başvuruyor. $10$ paket-yıl sigara öyküsü olan hastanın fizik muayenesinde bilateral servikal ve aksiller bölgede çapları $2$-$3$ cm arasında değişen, fikse olmayan lenfadenopatiler saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde kalsiyum $12.8$ mg/dL, fosfor $4.5$ mg/dL, albumin $4.0$ g/dL, PTH $4$ pg/mL (N: $15$-$65$), $25$-hidroksivitamin D $32$ ng/mL (N: $20$-$50$) ve $1,25$-dihidroksivitamin D $96$ pg/mL (N: $18$-$64$) olarak saptanıyor. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastadaki hiperkalseminin en olası patofizyolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?