Onkoloji

Akut miyeloid lösemi (AML) tanısıyla remisyon sonrası konsolidasyon tedavisi amacıyla yüksek doz sitarabin ($3 g/m^2$) protokolü uygulanan 42 yaşındaki erkek hastada, tedavinin dördüncü gününde nörolojik muayenede dizmetri, disdiadokokinezi ve trunkal ataksi saptanmıştır. Bu hastada gelişen nörolojik tablonun ciddiyetini artıran en önemli risk faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

56 yaşında, $50$ paket-yıl sigara öyküsü olan erkek hasta; son birkaç aydır bacaklarında giderek artan halsizlik, merdiven çıkmada zorlanma, ağız kuruluğu ve erektil disfonksiyon şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede proksimal kas gruplarında güçsüzlük saptanıyor; derin tendon refleksleri (DTR) başlangıçta alınamıyor ancak hastanın kaslarını birkaç saniye maksimal kasmasını takiben yapılan muayenede reflekslerin geri döndüğü ve kas gücünün arttığı (post-tetanik fasilitasyon) gözleniyor. Laboratuvar incelemesinde serum kalsiyum, magnezyum ve kreatin kinaz (CK) düzeyleri normal saptanıyor. Toraks tomografisinde hiler yerleşimli, santral kitle izlenen bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan temel patofizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Akut miyeloid lösemi (AML) nedeniyle indüksiyon kemoterapisi alan 52 yaşındaki erkek hastada, nötropeni derinleşiyor (Mutlak Nötrofil Sayısı <100/mm³) ve ateş yüksekliği gelişiyor. Hastaya ampirik olarak Piperasilin-Tazobactam tedavisi başlanıyor. Tedavinin 96. saatinde (4. gün) hastanın ateşi 38,5°C olarak devam ediyor. Hastanın genel durumu iyi, hemodinamisi stabil seyrediyor. Fizik muayenede kateter trasesinde hiperemi, ciddi mukozit veya ciltte döküntü saptanmıyor. Kan ve idrar kültürlerinde üreme bildirilmiyor.

Bu hasta için en uygun tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

68 yaşında, $50$ paket-yıl sigara öyküsü olan erkek hasta; son bir aydır artan halsizlik, kabızlık, aşırı su içme ve sık idrara çıkma şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde kalsiyum düzeyi $13.2 \, mg/dL$ (normal: $8.5-10.5$), fosfor düzeyi $2.1 \, mg/dL$ (normal: $2.5-4.5$) ve paratiroid hormon (PTH) düzeyi baskılanmış olarak saptanıyor. Akciğer grafisinde hiler bölgede (santral) kitle izlenen bu hastada, mevcut klinik tabloya neden olan en olası akciğer kanseri tipi hangisidir?

Onkolojik hastaların klinik yönetiminde kullanılan tümör belirteçleri ve standart kanser tarama yöntemleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$52$ yaşında erkek hasta, genel sağlık kontrolü ve kapsamlı bir "kanser taraması" yaptırmak amacıyla polikliniğe başvuruyor. Öz geçmişinde $25$ paket-yıl sigara öyküsü olduğu, ancak $12$ yıl önce sigarayı tamamen bıraktığı öğreniliyor. Soy geçmişinde babasının $60$ yaşında pankreas kanseri nedeniyle kaybedildiği belirtiliyor. Fizik muayenesi ve rutin laboratuvar tetkikleri normal saptanan hasta, babasının hastalığı nedeniyle özellikle karsinoembriyonik antijen (CEA) ve CA 19-9 gibi tümör belirteçlerinin bakılmasını talep ediyor.

Güncel tarama kılavuzları ve klinik onkoloji prensipleri dikkate alındığında, bu hasta için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Onkoloji pratiğinde kullanılan immün kontrol noktası inhibitörlerinin moleküler etki mekanizmaları ve ligand etkileşimleri değerlendirildiğinde; $PD-1$ inhibitörleri (pembrolizumab, nivolumab) ile $PD-L1$ inhibitörleri (atezolizumab, durvalumab) arasındaki farmakolojik farklarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$34$ yaşında erkek hasta, son iki haftadır karında hızla artan şişkinlik, halsizlik ve iştahsızlık şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede batında masif asit, splenomegali ve yaygın lenfadenopatiler saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde; LDH: $5.200$ U/L, Ürik asit: $16.4$ mg/dL, Kreatinin: $2.8$ mg/dL, Potasyum: $5.1$ mEq/L, Kalsiyum: $8.2$ mg/dL ve Fosfor: $3.2$ mg/dL (Normal: $2.5-4.5$ mg/dL) olarak saptanıyor. Henüz herhangi bir sitotoksik tedavi başlanmayan bu hastadaki klinik ve laboratuvar tablosuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Von Hippel-Lindau ($VHL$) tümör baskılayıcı geninin inaktivasyonu, hem kalıtsal hem de sporadik berrak hücreli renal hücreli karsinom ($RHK$) patogenezinde merkezi bir rol oynamaktadır. Karsinogenez sürecinde $VHL$ proteininin ($pVHL$) temel moleküler fonksiyonu ve $HIF-1\alpha$ (hipoksi ile indüklenen faktör) ile olan ilişkisi göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Onkoloji pratiğinde kullanılan hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapiler; moleküler yapılarına, etki mekanizmalarına ve uygulama yollarına göre önemli farklılıklar gösterir. Bu ajanların farmakolojik özellikleri, isimlendirme kuralları ve klinik yönetim prensipleri göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

50 yaşında kadın hastanın fizik muayenesinde sağ aksiller bölgede ağrısız, sert ve fikse bir lenfadenopati saptanıyor. Lenf nodundan yapılan eksizyonel biyopside "adenokarsinom metastazı" izleniyor. Başka bir sistemik şikayeti ve fizik muayene bulgusu olmayan bu hastada, primer odak olarak öncelikle aşağıdakilerden hangisi araştırılmalıdır?

$48$ yaşında kadın hasta, yumuşak doku sarkomu tanısıyla hastaneye yatırılarak yüksek doz kemoterapi tedavisine başlanmıştır. Tedavinin $48$. saatinde hastada uykuya eğilim, konfüzyon ve hallüsinasyonlar gelişmiştir. Hastanın biyokimyasal incelemelerinde ve beyin görüntülemesinde akut patoloji saptanmamıştır. Bu hastadaki nörotoksisite tablosundan aşağıdaki kemoterapötik ajanlardan hangisi en olası sorumludur?

66 yaşında erkek hasta, $50$ paket-yıl sigara öyküsü ile başvuruyor. Son bir haftadır giderek artan halsizlik, iştahsızlık, ağız kuruluğu ve günlük idrar miktarında belirgin artış tarifliyor. Akciğer grafisinde sol hiler bölgede $4$ cm çapında kitle izleniyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde serum kalsiyum düzeyi $13.5$ mg/dL (N: $8.5-10.5$), serum fosfor düzeyi $2.2$ mg/dL (N: $2.5-4.5$) ve PTH düzeyi $<5$ pg/mL (N: $15-65$) olarak saptanıyor.

Bu hastada saptanan klinik ve laboratuvar bulguları eşliğinde, akciğerdeki kitlenin en olası histopatolojik tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik malign melanom tanısıyla Nivolumab (anti-$PD-1$) tedavisi alan 55 yaşındaki erkek hasta, tedavinin 6. haftasında günde 5-6 kez olan kansız ishal ve karın ağrısı şikayetiyle başvuruyor. Yapılan tetkiklerde enfeksiyöz nedenler dışlanıyor ve hastaya Derece 2 (Grade 2) immün ilişkili kolit tanısı konuluyor. Bu hastanın yönetiminde bir sonraki en uygun basamak aşağıdakilerden hangisidir?

64 yaşında, $55$ paket-yıl sigara öyküsü olan erkek hasta; yaklaşık $2$ aydır giderek artan ellerde ve ayaklarda uyuşma, yanma tarzında ağrı ve dengesizlik şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde vibrasyon ve pozisyon duyusunda belirgin azalma, duyusal ataksi ve derin tendon reflekslerinde (DTR) yaygın arefleksi saptanıyor; ancak motor güç tam ($5/5$) olarak değerlendiriliyor. Laboratuvar incelemesinde sodyum: $138 mEq/L$, kalsiyum: $9.4 mg/dL$ ve glukoz: $95 mg/dL$ saptanıyor. Toraks BT'de sol hiler bölgede $3 cm$ boyutunda, düzensiz sınırlı kitle izleniyor. Bu klinik tabloya göre, en olası primer tanı ve saptanması beklenen paraneoplastik antikor aşağıdakilerden hangisidir?

Bilinmeyen primerli tümörler ($BPT$), klinik olarak primer odağın standart yöntemlerle saptanamadığı heterojen bir hastalık grubudur. Bu hastaların yönetiminde en kritik adım, hastanın spesifik tedavilere yanıt verebilen "iyi prognozlu" ($favorable$) grupta mı, yoksa daha agresif seyreden "kötü prognozlu" ($unfavorable$) grupta mı olduğunun belirlenmesidir. Aşağıdakilerden hangisi bilinmeyen primerli tümörlerin iyi prognozlu (favorable) alt grupları arasında yer almaz?

Metastatik malign melanom tanısıyla immün kontrol noktası inhibitörü (anti-PD-1) tedavisi alan 54 yaşındaki erkek hasta, tedavinin 3. siklusundan sonra şiddetli baş ağrısı, halsizlik, bulantı ve baş dönmesi şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede kan basıncı 95/60 mmHg, nabız 100/dk saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde sodyum 130 mEq/L, potasyum 3.8 mEq/L, açlık kortizol düzeyi 1.5 µg/dL (düşük) ve ACTH düzeyi <5 pg/mL (düşük) olarak bulunuyor. Hipofiz MR görüntülemesinde hipofiz bezinde diffüz büyüme ve sapında kalınlaşma izleniyor, ancak kitle etkisi veya metastaz bulgusu saptanmıyor.

Bu klinik tablo için en olası tanı ve en uygun başlangıç yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik kolon kanseri nedeniyle kemoterapi alan $58$ yaşında erkek hasta; soğuk su içtikten hemen sonra gelişen yutma güçlüğü, boğazda tıkanma hissi ve ellerinde iğne batması şeklinde uyuşmalar nedeniyle başvuruyor. Fizik muayenesinde nörolojik ve respiratuar bulguları olağan saptanan hastanın şikayetleri yaklaşık $30$ dakika içinde kendiliğinden düzeliyor. Bu klinik tabloya neden olma olasılığı en yüksek olan kemoterapötik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik meme kanseri nedeniyle kemoterapi alan $45$ yaşındaki kadın hasta, tedavisinin $12$. gününde $39.2^\circ C$ ateş ve üşüme-titreme şikayetiyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde belirgin bir enfeksiyon odağı saptanmayan hastanın laboratuvar tetkiklerinde mutlak nötrofil sayısı $250/\text{mm}^3$ olarak ölçülüyor. Bu hasta için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre döngüsünün $G_1$ fazından $S$ fazına geçişinde kritik bir kontrol noktası (checkpoint) olarak görev yapan retinoblastom ($RB$) proteininin moleküler fonksiyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?