Onkoloji

Hücresel enerji sensorü olarak görev yapan ve enerji kısıtlılığında $AMPK$’yı ($AMP$-activated protein kinase) fosforile ederek aktive eden $STK11$ ($LKB1$) geninde meydana gelen fonksiyon kaybı mutasyonları; Peutz-Jeghers sendromunun yanı sıra sporadik bazı kanserlerin (özellikle akciğer adenokarsinomu) patogenezinde kritik rol oynar. Bu mutasyonun karsinogenez sürecindeki temel moleküler mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında kadın hasta, son $3$ aydır her iki üst göz kapağında morumsu döküntü, ellerinin sırtında kızarıklık ve özellikle sandalyeden kalkarken zorlanma şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenede periorbital ödem eşliğinde heliotrop döküntü ve el eklemleri üzerinde viyole renkli papüller (Gottron papülleri) gözleniyor. Proksimal kas gücü $3/5$ olarak değerlendirilen hastanın laboratuvar testlerinde serum kreatin kinaz ($CK$) düzeyi belirgin yüksek saptanıyor. Bu klinik tabloya eşlik eden paraneoplastik bir süreç varlığında, bu hasta grubu için taranması gereken en olası malignite aşağıdakilerden hangisidir?

Osteosarkom tanısıyla $12$ $g/m^2$ dozunda metotreksat infüzyonu alan $19$ yaşında bir erkek hastada, tedavinin $24$. saatinde bakılan serum kreatinin düzeyinin bazale göre $3$ kat arttığı ve plazma metotreksat konsantrasyonunun $450$ $\mu mol/L$ (toksik sınırın çok üzerinde) olduğu saptanıyor. Hastaya standart hidrasyon ve idrar alkalizasyonu uygulanmaktadır. Bu durumda, plazma metotreksat konsantrasyonunu hızla düşürmek amacıyla tedaviye eklenmesi gereken en uygun ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Kanser tedavisinde kullanılan hedefe yönelik ajanlar ve immün kontrol noktası inhibitörleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$52$ yaşında kadın hasta, göbek çevresinde yaklaşık $2$ aydır bulunan, giderek büyüyen ve ağrısız sert bir kitle şikayetiyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede periumbilikal bölgede $2 \text{ cm}$ çapında, fikse ve sert bir nodül (Sister Mary Joseph nodülü) saptanıyor. Bu lezyondan yapılan biyopsinin immünohistokimyasal incelemesinde; sitokeratin $7$ ($CK7$) pozitif, sitokeratin $20$ ($CK20$) negatif, $PAX8$ pozitif ve östrojen reseptörü ($ER$) pozitif saptanıyor. Bu hastada primer odağın tespiti için en uygun yaklaşım hangisidir?

Metastatik kolorektal kanser tanısıyla FOLFOX ($5$-fluorourasil, lökovorin, oksaliplatin) rejimi uygulanan $55$ yaşında erkek hasta, infüzyon sırasında soğuk içecek içtikten sonra ellerinde ve ağız çevresinde uyuşma, boğazında düğümlenme hissi tanımlamaktadır. Fizik muayenede laringospazm saptanmayan hastada, bu tabloya neden olan en olası ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Akut Myeloid Lösemi (AML) tanısıyla 7+3 indüksiyon kemoterapisi alan 35 yaşındaki kadın hastanın, tedavinin 14. gününde ateşi 38.8°C olarak ölçülüyor. Laboratuvar tetkiklerinde mutlak nötrofil sayısı 80/mm³ saptanıyor. Fizik muayenede genel durumu orta, kan basıncı 110/70 mmHg, nabız 98/dakika olarak ölçülüyor. Hastanın Hickman kateteri giriş yerinde 2 cm çapında eritem, hassasiyet ve pürülan akıntı izleniyor; diğer sistem muayeneleri doğal bulunuyor. Bu hasta için en uygun başlangıç ampirik antibiyotik tedavisi aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik renal hücreli karsinom tanısıyla ipilimumab ve nivolumab kombinasyon tedavisi alan 58 yaşındaki erkek hasta, tedavinin 9. haftasında şiddetli baş ağrısı, halsizlik ve görme bulanıklığı şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenede hipotansiyon ve bitemporal hemianopsi saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde sodyum 128 mEq/L, sabah kortizolü ve ACTH düzeyleri düşük, TSH ve sT4 düzeyleri düşük olarak bulunuyor. Hipofiz MRG'de bezde diffüz genişleme izleniyor.

Bu klinik tablodan sorumlu olma olasılığı en yüksek olan ilacın, etki mekanizması ve birincil etki yeri aşağıdakilerden hangisidir?

$50$ yaşında, bilinen herhangi bir sağlık sorunu olmayan kadın hasta rutin sağlık kontrolü için polikliniğe başvuruyor. Kanserden çok korktuğunu ve erken teşhis için kanda bakılan tüm 'kanser belirteçlerinin' (CEA, CA $125$, CA $15-3$, CA $19-9$) tetkik edilmesini istediğini belirtiyor. Yapılan fizik muayenesi ve özgeçmiş sorgulaması normal olan hastada ailede erken yaşta kanser öyküsü saptanmıyor. Bu hasta için güncel kanser tarama kılavuzları ve tümör belirteçlerinin klinik kullanımı ile ilgili aşağıdaki bilgilendirmelerden hangisi doğrudur?

$61$ yaşında, $45$ paket-yıl sigara öyküsü olan erkek hasta; son iki aydır bacaklarının üst kısmında giderek artan güçsüzlük ve merdiven çıkarken zorlanma şikayetiyle başvuruyor. Hasta, sabahları hareket etmekte zorlandığını ancak yürüdükçe ve gün içinde hareket ettikçe şikayetlerinin bir miktar hafiflediğini ifade ediyor. Fizik muayenesinde ağız kuruluğu saptanıyor; patella refleksleri başlangıçta alınamıyor, ancak hastadan bacak kaslarını $10$ saniye boyunca maksimal seviyede kasması istendikten sonra reflekslerin geri döndüğü gözleniyor. Akciğer grafisinde sol hiler bölgede $3$ cm çapında kitle izleniyor.

Bu klinik tabloya neden olan paraneoplastik sendrom ve en olası eşlik eden akciğer kanseri tipi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Onkoloji pratiğinde yaygın olarak kullanılan hedefe yönelik tedaviler ve immün kontrol noktası inhibitörlerinin farmakolojik özellikleri ve klinik yönetimleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

56 yaşında bir kadın hasta, son üç haftadır giderek artan dengesizlik, konuşmada peltekleşme ve el becerilerinde azalma şikayetleriyle nöroloji polikliniğine başvuruyor. Özgeçmişinde bilinen bir kronik hastalık öyküsü bulunmuyor. Nörolojik muayenesinde bilateral dismetri, dizartri, gövde ataksisi ve aşağı vuran nistagmus saptanıyor. Kraniyal MR görüntülemesinde serebellar hemisferlerde difüz sinyal artışı dışında yer kaplayan lezyon izlenmiyor. BOS incelemesinde lenfositik pleositoz ve oligoklonal bant pozitifliği görülüyor.

Bu klinik tabloya neden olan paraneoplastik sendrom düşünüldüğünde, saptanması en muhtemel antikor ve ilişkili tümör eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında erkek hasta, akut miyeloid lösemi ($AML$) tanısıyla yatırılarak indüksiyon kemoterapisi başlanmıştır. Kemoterapinin $12$. gününde ateşi $38,8^\circ C$ ölçülen hastanın yapılan tetkiklerinde mutlak nötrofil sayısı ($ANS$) $200/mm^3$ olarak saptanıyor. Özgeçmişinde penisilin $G$ kullanımından sonra anafilaksi öyküsü olduğu bilinen hastanın fizik muayenesinde hemodinamisi stabil olup, sadece sağ subklavyen port kateter giriş yerinde eritem ve hassasiyet saptanıyor. Bu hasta için en uygun başlangıç ampirik antibiyotik tedavisi aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında erkek hasta, evre $IIB$ testis tümörü nedeniyle $BEP$ ($bleomisin$, $etoposid$, $sisplatin$) kemoterapisi almaktadır. Tedavinin $3.$ küründen sonra hastada progresif seyreden kuru öksürük ve efor dispnesi gelişiyor. Fizik muayenede her iki akciğer bazalinde inspiratuar ince raller duyuluyor. Akciğer grafisinde bilateral bazal retiküler infiltrasyon saptanıyor. Bu hastanın cerrahi bir operasyon geçirmesi planlandığında, akciğer toksisitesini alevlendirmemek için anestezi yönetiminde aşağıdakilerden hangisine en çok dikkat edilmelidir?

Bilinmeyen primerli tümörler (BPT) grubunda, metastatik bir odaktan alınan biyopside en sık saptanan histopatolojik tip aşağıdakilerden hangisidir?

Kanser tarama yöntemleri ve hedef popülasyonlar ile ilgili klinik uygulamalar değerlendirildiğinde, aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi güncel onkoloji kılavuz önerilerine göre yanlıştır?

$63$ yaşında, $50$ paket-yıl sigara öyküsü olan erkek hasta; son üç haftadır giderek artan dengesizlik, konuşma bozukluğu ve baş dönmesi şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde belirgin gövde ve ekstremite ataksisi, dizartri ve nistagmus saptanıyor. Kraniyal MR incelemesinde parankimal metastaz saptanmıyor ve serebellar atrofi izlenmiyor. Akciğer grafisinde sağ hiler bölgede $3$ cm çapında kitle izleniyor. Beyin omurilik sıvısı (BOS) incelemesinde protein $85$ mg/dL (hafif yüksek), glukoz normal ve hafif lenfositik pleositoz saptanıyor. Bu hastadaki klinik tablo ve olası akciğer malignitesi göz önüne alındığında, aşağıdaki paraneoplastik antikorlardan hangisinin pozitif saptanması en olasıdır?

Moleküler karsinogenez süreçlerinde en sık mutasyona uğrayan onkogenlerden biri olan $RAS$ ailesi genleri ($K-RAS$, $H-RAS$, $N-RAS$), hücre içi sinyal iletiminde bir 'moleküler şalter' gibi işlev görür. $RAS$ proteininin sürekli aktif kalarak onkojenik bir özellik kazanmasına yol açan temel biyokimyasal değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ yaşında erkek hasta, son iki haftadır giderek artan nefes darlığı, öksürük ve yüzde şişlik şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde bilateral servikal lenfadenopati ve göğüs duvarında kollateral venöz genişlemeler izleniyor. Toraks BT'de $12 \times 10$ cm boyutlarında ön mediastinal kitle saptanıyor. Biyokimyasal incelemede; Ürik asit: $11.4$ mg/dL, Fosfor: $7.2$ mg/dL, Potasyum: $5.6$ mEq/L, Kalsiyum: $7.1$ mg/dL ve LDH: $3200$ U/L (N: $<250$ U/L) olarak bulunuyor. Hastanın EKG'si ve nörolojik muayenesi normaldir. Bu hastada laboratuvar bulgularının başlangıç yönetimi için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Akut lenfoblastik lösemi ($ALL$) tanısıyla remisyon indüksiyon tedavisi alan $20$ yaşında bir erkek hastada, tedavinin $10$. gününde yapılan kontrollerde serum fibrinojen düzeyi $85$ $mg/dL$ (Normal: $200-400$ $mg/dL$) olarak saptanıyor. Hastanın fizik muayenesinde aktif kanama bulgusuna rastlanmıyor. Bu laboratuvar değişikliğine en olası neden olan kemoterapötik ilaç ve bu ilacın en karakteristik diğer toksisitesi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?