Parazitoloji

6 yaşında bir çocuk, karın ağrısı ve ishal şikayetiyle polikliniğe getiriliyor. Yapılan dışkı incelemesinde $75-80$ $\mu$ m çapında, sarı-kahverengi renkli, küresel formda yumurtalar saptanıyor. Mikroskobik incelemede yumurta içerisinde altı çengelli bir onkosfer izlenmesine rağmen, onkosferi çevreleyen iç membranın kutuplarında filament yapılarına rastlanmıyor. Aile, çocuklarının evdeki tahıl ambarlarında ve açıkta bırakılan unların çevresinde sık sık küçük böceklerle temas ettiğini ifade ediyor. Bu parazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kreş çağındaki $4$ yaşında bir erkek çocuk; halsizlik, iştahsızlık ve karın ağrısı yakınmalarıyla pediatri polikliniğine getiriliyor. Öyküsünden çocuğun vaktinin çoğunu bahçede toprakla oynayarak geçirdiği ve evde aşıları henüz tamamlanmamış bir köpek yavrusu besledikleri öğreniliyor. Fizik muayenesinde hepatomegali saptanırken, laboratuvar incelemesinde lökosit sayısı $19.500/mm^3$ (normal: $5.000-10.000/mm^3$) ve eozinofili oranı $\%45$ olarak bulunuyor. Bu klinik tabloya neden olan paraziter etkenin kesin tanısında aşağıdakilerden hangisinin kullanılması en uygundur?

Otuz ($30$) yaşında bir erkek hasta, Orta Amerika seyahati sonrası sol uyluk bölgesinde yaklaşık on ($10$) gündür devam eden, gittikçe büyüyen, ağrılı ve kaşıntılı bir şişlik şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede, uylukta ortasında küçük bir delik (punktur) bulunan inflamatuar bir nodül saptanıyor. Hasta bu bölgede zaman zaman bir "hareket" hissettiğini belirtiyor. Lezyon üzerine hava girişini engelleyici bir madde sürüldükten kısa bir süre sonra, delikten bir canlının uç kısmının dışarı çıktığı gözleniyor. Bu klinik tablo ve etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnsanlarda kistik ekokokkozis (kist hidatik) tablosuna neden olan $Echinococcus$ $granulosus$'un yaşam döngüsü dikkate alındığında, parazitin erişkin (adult) formuna ev sahipliği yapan son konak aşağıdakilerden hangisidir?

Doğu Anadolu bölgesinde yaşayan ve dere kenarlarından topladığı su teresini ($Nasturtium$ $officinale$) yıkamadan tüketen $45$ yaşındaki erkek hasta; sağ üst kadran ağrısı, ateş ve sarılık şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan görüntülemede safra yollarında genişleme ve yaprak şeklinde, yaklaşık $3$ cm boyunda erişkin parazitler saptanıyor. Bu parazit ve yaşam döngüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kronik ishal şikayeti olan ve $CD4+$ lenfosit sayısı $< 50/mm^3$ olan HIV pozitif bir hastada, dışkı örneğinin modifiye trikrom (Weber) yöntemi ile boyanması sonucunda yaklaşık $1-2 \mu m$ büyüklüğünde, oval, parlak pembe-kırmızı renkli sporlar saptanmıştır. Bazı sporların tam ortasında enine uzanan ve "ekvatoryal kuşak" olarak tanımlanan bir hat izlenmektedir. Bu mikroorganizmaların kesin tanısında altın standart kabul edilen karakteristik ultrastrüktürel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında bir erkek hasta, yeni başlayan jeneralize tonik-klonik nöbet şikayetiyle nöroloji polikliniğine başvuruyor. Çekilen kranial MR görüntülemesinde beyin parankiminde yaygın yerleşimli, içerisinde küçük kalsifiye odaklar bulunan çok sayıda kistik lezyon saptanıyor. Hastanın anamnezinden daha önce benzer bir şikayetinin olmadığı ve hijyen koşullarının yetersiz olduğu bir bölgeye seyahat öyküsü olduğu öğreniliyor.

Bu hastadaki klinik tablonun (nörosistiserkoz) gelişiminden sorumlu olan bulaş yolu ve parazit evresi aşağıdakilerden hangisidir?

Dışkısında hareketli ve beyaz renkli parçalar görme şikayetiyle başvuran bir hastadan alınan örneğin mikroskobik incelemesinde; uterusunda 15'ten fazla (genellikle 15-30 arası) lateral dal içeren halkalar ve dört çekmenli ancak çengelsiz bir skoleks saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Karın ağrısı şikayetiyle getirilen $7$ yaşındaki bir çocuğun gaita incelemesinde; her iki ucunda belirgin şeffaf tıkaçları bulunan, kahverengi, kalın kabuklu ve fıçı (veya limon) görünümündeki karakteristik parazit yumurtaları saptanmıştır. Bu verilere göre, enfeksiyona neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Afrika’da hızlı akan nehirlerin bulunduğu bir bölgede yaşayan $50$ yaşındaki erkek hasta; vücudunun çeşitli yerlerinde şiddetli kaşıntı, deride kalınlaşma ve inguinal bölgede sarkık deri kıvrımları ("hanging groin") şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede skapula ve iliak kanat üzerinde ağrısız, sert subkutan nodüller palpe ediliyor. Oftalmolojik muayenede korneada punktat keratit ve ön kamarada hareketli yapılar izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan parazitin kesin tanısında kullanılması gereken yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında, böbrek nakli sonrası yoğun immünsupresif tedavi alan bir erkek hasta; son bir aydır ilerleyen kişilik değişiklikleri, denge kaybı (ataksi) ve nöbet şikayetiyle nöroloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenesinde alt ekstremitede iyileşmeyen, kronik ülseröz bir deri lezyonu saptanıyor. Kraniyal görüntülemede multipl kitle lezyonları ve yaygın beyin ödemi izleniyor. Beyin biyopsisi örneğinin histopatolojik incelemesinde granülomatöz inflamasyonla birlikte, mikroskopide karakteristik akantopodlu trofozoitler ve çift çeperli kist yapıları saptanıyor.

Bu klinik tablo ve laboratuvar bulguları ışığında, olası etken parazit ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Özellikle kontamine suların içilmesi sonrası gelişen, kötü kokulu ve yağlı dışkılama (steatore) ile karakterize enfeksiyon tablosunda; dışkı örneğinin mikroskobik incelemesinde armut biçimli, çift nükleuslu ve kamçılı trofozoitlerin görülmesiyle tanısı konulan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında erkek hasta, sağ üst kadran ağrısı, halsizlik ve kilo kaybı şikayetleriyle başvurmuştur. Yapılan ultrasonografik incelemede karaciğerde sınırları net seçilemeyen, infiltratif ve kavitasyonlu bir kitle saptanmıştır. Bilgisayarlı tomografide kitlenin karaciğer dokusunu malign bir tümör gibi harap ettiği ve kalsifikasyonlar içerdiği görülmüştür. Alınan biyopsi örneğinde germinal membranın dışa doğru tomurcuklandığı ve çevre dokuya yayıldığı gözlenmiştir. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan parazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Batı Afrika seyahatinden dönen $35$ yaşındaki erkek hastada, $48$ saatte bir titreme ile yükselen ateş ve halsizlik şikayetleri görülmektedir. Hastadan alınan periferik kan yaymasının Giemsa boyamasında; enfekte eritrositlerin belirgin şekilde büyüdüğü, içlerinde Schüffner granüllerinin bulunduğu, hücrelerin çoğunlukla oval bir yapı kazandığı ve kenarlarının fimbriye (çentikli/yırtık) bir görünüm sergilediği saptanmıştır. Bu klinik ve mikroskobik bulgulara göre, enfeksiyona neden olan sıtma etkeni aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide konak tipleri; parazitin yaşam döngüsündeki biyolojik gereksinimleri ile enfeksiyonun epidemiyolojik devamlılığına katkıları temelinde sınıflandırılmaktadır. Bu biyolojik ve ekolojik roller, parazit türüne ve döngü stratejisine bağlı olarak bazen tek bir canlı türünde birleşebilir.

Buna göre, bir canlı organizmanın hem 'ara konak' hem de 'rezervuar' olarak tanımlanabilmesi için aşağıdaki kriterlerden hangisine sahip olması gereklidir?

Diyabetik ayak, venöz staz ülserleri ve bası yaraları gibi kronik, iyileşmeyen yaraların tedavisinde cerrahi debridmana alternatif olarak kullanılan "larva debridman tedavisi" (maggot therapy) amacıyla, steril şartlarda üretilen larvalar aşağıdaki sinek türlerinden hangisine aittir?

$22$ yaşında erkek hasta, son bir haftadır devam eden ve giderek şiddetlenen pubik bölge kaşıntısı ile dermatoloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenede inguinal bölgede ve uyluk iç yüzlerinde kaşıntı izleri ile birlikte, basmakla solmayan, ağrısız, mavi-gri renkli lekeler ($maculae\ ceruleae$) saptanıyor. Ayrıca pubik kılların diplerine sıkıca tutunmuş, yaklaşık $1-2$ $mm$ boyutlarında, grimsi-kahverengi, yengeç benzeri ektoparazitler gözleniyor. Bu hastada izlenen klinik tablonun en olası etkeni aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide konak-parazit ilişkileri ve biyolojik döngü modelleri incelendiğinde; parazit türünün eşeyli üreme evresini gerçekleştirdiği 'son konak' rolü ile enfektif larva formlarını barındırdığı 'ara konak' rolünün aynı konak bireyi tarafından üstlenildiği, ancak döngünün tamamlanması için bu enfektif formların mutlaka yeni bir konak bireyine aktarılmasının zorunlu olduğu yaşam döngüsü tipi aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında, $15$ yıl önce geçirilmiş trafik kazası nedeniyle splenektomi öyküsü olan bir erkek hasta; ani başlayan ateş, titreme, yaygın kas ağrısı ve koyu renkli idrar şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde hafif ikter saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde hemoglobin $7.8$ g/dL, indirekt bilirubin $4.2$ mg/dL, LDH $1200$ U/L ve hemoglobinüri izleniyor. Periferik yaymanın Giemsa boyamasında eritrositler içerisinde pleomorfik halka formları izlenirken, parazitlere ait pigment (hemozoin) saptanmıyor. Bazı eritrositlerde parazitlerin dörtlü tomurcuklanma sonucu oluşturduğu tetrad yapıları (Malta haçı) dikkati çekiyor. Bu klinik tabloya neden olan etken ve özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Huzurevinde kalan $82$ yaşındaki, ileri evre demans tanılı bir kadın hasta; ellerinde, ayaklarında ve gövdesinde yaygın, kalın, yer yer fissürlerin eşlik ettiği hiperkeratotik krutlu (kabuklu) lezyonlarla revire başvuruyor. Hastanın kaşıntı şikayetinin beklenenden çok daha az olduğu ancak aynı koğuşta kalan diğer hastalar ve bakım personeli arasında benzer döküntülerin hızla yayıldığı gözleniyor. Bu klinik tablodan sorumlu olan ektoparazit ve oluşturduğu hastalık formu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?