Diğer Vaskulitler (PAN, Takayasu, ANCA)

49 soru

Soru 41Soru

1414 yaşında bir kız çocuk; üç aydır devam eden inatçı ve kanlı burun akıntısı, burun tıkanıklığı ve son bir haftadır eklenen öksürük, hemoptizi (kan tükürme) ve idrar renginde koyulaşma şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde nazal mukozada yaygın kurutlar ve ülserasyonlar saptanmıştır. Laboratuvar incelemesinde akciğer grafisinde nodüler lezyonlar, idrar tetkikinde ise proteinüri ve eritrosit silindirleri izlenmiştir. Bu çocuk için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Granülomatoz polianjitis (Wegener)

Cevap

Granülomatoz polianjitis (Wegener)
Üst solunum yolu tutulumu (pürülan/kanlı rinit, nazal ülserler), alt solunum yolu tutulumu (hemoptizi, akciğerde nodüller) ve böbrek tutulumu (hematüri, eritrosit silindirleri ile seyreden glomerulonefrit) Granülomatoz polianjitis (Wegener) için klasik triad tablosudur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz etme
Üst solunum yolu (kronik kanlı akıntı, ülser), alt solunum yolu (hemoptizi, nodül) ve böbrek (hematüri, eritrosit silindirleri) tutulumu saptandı.
Multisistemik vaskülitlerin ayırıcı tanısında tutulan organ sistemleri kritiktir.
2
Ayırıcı tanı yapma
Üst solunum yolundaki yıkıcı/granülomatöz süreç tabloyu diğer ANCA ilişkili vaskülitlerden ve PAN'dan ayırır.
Wegener granülomatozu (GPA) bu üçlü sistemi aynı anda tutan tipik vaskülittir.
3
Tanıyı kesinleştirme
Granülomatoz polianjitis tanısı konuldu.
Klinik triad GPA için tam uyumludur.

Anahtar Kavram

Granülomatoz polianjitis (GPA), üst ve alt solunum yolları ile böbrekleri (nekrotizan glomerulonefrit) tutan, c-ANCA (PR3-ANCA) pozitifliği ile karakterize nekrotizan granülomatöz bir vaskülittir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 42Soru

1313 yaşında bir kız çocuk; son bir yıldır tekrarlayan ve konvansiyonel antibiyotik tedavilerine yanıt vermeyen dirençli kronik otitis media nedeniyle izlenmektedir. Son bir aydır aralıklı burun kanamaları, öksürük ve idrar renginde çay rengi koyulaşma şikayetleri eklenmiştir. Fizik muayenesinde dış kulak yolunda pürülan akıntı ve nazal mukozada fragil, kanamalı ülserasyonlar saptanmıştır. Laboratuvar tetkiklerinde ESH 9292 mm/saatmm/saat, CRP 7878 mg/Lmg/L (N<55), serum kreatinin 1.91.9 mg/dLmg/dL bulunmuş; tam idrar tetkikinde her sahada bol dismorfik eritrosit ve granüler silendirler gözlenmiştir. Bu hastada öncelikli olarak düşünülecek tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Granülomatoz polianjitis (GPA)

Cevap

Granülomatoz polianjitis (GPA)
Granülomatoz polianjitis (GPA), küçük ve orta çaplı damarları tutan, nekrotizan granülomatöz enflamasyonla karakterize bir vaskülittir. Çocuklarda en sık kulak, burun ve boğazı içeren üst solunum yolu tutulumuyla başlar. Sorudaki vakada görülen dirençli kronik otitis media, nazal mukozal ülserasyonlar ve eşlik eden böbrek yetmezliği (nefritik tablo), GPA için patognomonik bir klinik kümelenmedir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların sistemik analizi
Üst solunum yolu (dirençli otit, nazal ülser), alt solunum yolu (öksürük, burun kanaması) ve böbrek (hematüri, yüksek kreatinin) tutulumu saptandı.
Vaskülitlerin tanısında organ tutulum paternleri en önemli ayırt edici özelliktir.
2
Glomerulonefrit varlığının değerlendirilmesi
Dismorfik eritrositler ve silendirlerin varlığı, böbrek tutulumunun bir glomerulonefrit olduğunu doğrular.
PAN gibi bazı vaskülitler böbreği tutsa da glomerulonefrit yapmazlar; bu ayrım küçük damar vaskülitlerine yönlendirir.
3
Üst hava yolu tutulumunun spesifikliği
Kronik otitis media ve nazal ülserasyonlar, ANCA ilişkili vaskülitler arasında en çok GPA'ya özgüdür.
MPA ve Goodpasture sendromu gibi tablolar üst hava yolunu koruma eğilimindedir.

Anahtar Kavram

Granülomatoz Polianjitis (GPA) pediatrik yaş grubunda sıklıkla üst solunum yolu (dirençli otit, sinüzit), alt solunum yolu ve böbrek tutulumundan oluşan bir triadı takip eder.

Alternatif Yöntem

Vaskülit sorularında 'Akciğer + Böbrek + Üst Hava Yolu' formülünü (ELK - Ear, Lung, Kidney) GPA ile özdeşleştirerek hızlı eleme yapılabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 43Soru

77 yaşında bir erkek çocuk; tekrarlayan ateş, halsizlik, gövde ve ekstremitelerde belirgin livedo reticularis ve son bir yıl içinde iki kez geçirilmiş iskemik inme (laküner infarkt) öyküsü ile çocuk romatoloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenesinde kan basıncı 135/85135/85 mmHg (>95.>95. persantil) saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde inflamatuar belirteçler (ESHESH ve CRPCRP) yüksek bulunurken; pANCAp-ANCA, cANCAc-ANCA ve ANAANA negatif saptanıyor. Abdominal anjiyografide çölyak ve renal arterlerde çok sayıda mikroanevrizma izleniyor. Öykü derinleştirildiğinde, 55 yaşındaki kız kardeşinde de benzer deri bulguları ve hafif bir hemiparezinin olduğu öğreniliyor. Bu klinik tablo için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adenozin deaminaz 2 (ADA2) eksikliği

Cevap

Adenozin deaminaz 2 (ADA2) eksikliği (DADA2), çocukluk çağında tekrarlayan iskemik inmeler ve poliarteritis nodosa benzeri vaskülit ile karakterize otozomal resesif bir hastalıktır.
Livedo reticularis, visceral mikroanevrizmalar ve ateş ile seyreden vaskülit tablosuna çocukluk çağında tekrarlayan iskemik inmelerin eşlik etmesi ve kardeş tutulumunun (otozomal resesif) bildirilmesi, Adenozin deaminaz 2 (ADA2) eksikliğinin (DADA2) patognomonik sunumudur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik fenotipi analiz et
Ateş, livedo reticularis ve mikroanevrizmalar saptandı (Poliarteritis nodosa fenotipi).
Hastanın sistemik vaskülit grubunda olduğunu belirlemek için.
2
Nörolojik komplikasyonları değerlendir
Çocuk yaşta tekrarlayan laküner iskemik inmeler mevcut.
Klasik PAN ile inme sıklığı çok daha yüksek olan varyantları ayırt etmek için.
3
Kalıtım paternini incele
Kız kardeşte de benzer bulguların olması otozomal resesif geçişi düşündürür.
Monogenik vaskülit taklitçilerini (DADA2 gibi) ekarte etmek için.
4
Sentez ve tanı koy
Erken yaşta inme + PAN benzeri vaskülit + AR kalıtım = DADA2.
Tüm klinik ve epidemiyolojik verileri birleştiren en olası tanıyı seçmek için.

Anahtar Kavram

Adenozin Deaminaz 2 Eksikliği (DADA2), monogenik bir otoinflamatuar vaskülit olup erken yaşta inme ve PAN benzeri tablo ile karakterizedir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 44Soru

1515 yaşında, çocukluğundan beri dirençli astım tanısıyla izlenen bir erkek çocuk; son bir aydır gelişen bacaklarda ağrılı purpurik döküntüler ve sol ayağını tam yukarı kaldıramama (ayak düşmesi) şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde lökosit sayısı 18.500/mm318.500/mm^3 (eozinofili: %25\%25) ve serolojik olarak pANCAp-ANCA pozitifliği saptanıyor. Bu klinik tabloya göre, hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eozinofilik granülomatoz polianjiitis

Cevap

Eozinofilik granülomatoz polianjiitis (Churg-Strauss)
Doğru yanıt olan eozinofilik granülomatoz polianjiitis (eski adıyla Churg-Strauss sendromu), çocuklarda nadir görülmekle birlikte astım, periferik kan eozinofilisinin >%10>\%10 olması ve mononöritis mültipleks (burada ayak düşmesi şeklinde sunulmuştur) ile karakterize bir ANCA ilişkili vaskülittir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik öyküyü analiz et
Dirençli astım varlığı, vaskülit öncesi prodromal döneme işaret eder.
Bu hastalık genellikle yıllarca süren astım veya alerjik rinit sonrası gelişir.
2
Laboratuvar bulgularını değerlendir
Belirgin eozinofili (%25\%25) ve p-ANCA pozitifliği saptandı.
Eozinofili bu hastalığın en karakteristik laboratuvar bulgusudur; p-ANCA ise hastaların yaklaşık yarısında pozitiftir.
3
Nörolojik ve kutanöz bulguları birleştir
Purpura (küçük damar vasküliti) ve ayak düşmesi (mononöritis mültipleks) saptandı.
Vaskülitik evrede sinir sistemini besleyen damarların tutulumu mononöritis mültiplekse yol açar.

Anahtar Kavram

Eozinofilik granülomatoz polianjiitis (EGPA) tanısında astım, eozinofili ve mononöritis mültipleks birlikteliği.

Daha Fazla Pratik

ANCA ilişkili vaskülitlerde tutulan damar çapı ve granülom varlığına göre ayırıcı tanı tablosunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 45Soru

1313 yaşında kız hasta; son altı aydır devam eden ve tekrarlayan antibiyotik tedavilerine yanıt vermeyen kronik sinüzit, burun kanaması ve öksürük şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde burun sırtında çökme (semer burun deformitesi) saptanmıştır. Laboratuvar incelemesinde eritrosit sedimentasyon hızı 90 mm/saat90\text{ mm/saat} ve serum kreatinin düzeyi hafif yüksek bulunmuş; tam idrar tetkikinde ise mikroskobik hematüri ve eritrosit silindirleri gözlenmiştir. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Granülomatozis ile polianjiitis (Wegener)

Cevap

Granülomatozis ile polianjiitis (Wegener)
Granülomatozis ile polianjiitis (Wegener), klinik olarak üst solunum yolu (nekrotizan sinüzit, nazal septum perforasyonu, semer burun), alt solunum yolu (nodül, kavite, kanama) ve böbrek (pauci-immün nekrotizan glomerulonefrit) tutulumu ile karakterizedir. Hastadaki semer burun deformitesi ve nefritik bulgular bu tanıyı kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz etme
Hastada kronik sinüzit ve semer burun deformitesi (üst solunum yolu), öksürük (alt solunum yolu) ve hematüri/eritrosit silindirleri (böbrek/glomerulonefrit) mevcuttur.
Vaskülit tanılamasında tutulan organ sistemlerinin kombinasyonu tanıya götürür.
2
Diferansiyel tanı yapma
Üst solunum yollarında destrüktif değişiklikler (semer burun) yapan tek ANCA ilişkili vaskülit Wegener'dir.
Diğer vaskülitlerin (MPA, PAN) üst solunum yolu tutulum paterni farklıdır veya yoktur.

Anahtar Kavram

Granülomatozis ile polianjiitis (GPA - Wegener), üst ve alt solunum yolları ile böbrekleri (nekrotizan glomerulonefrit) tutan granülomatöz bir vaskülittir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 46Soru

1212 yaşında, tıbbi özgeçmişinde ağır bronşiyal astım ve alerjik rinit öyküsü bulunan bir çocuk; ateş, bacaklarda ağrılı uyuşma ve geçmeyen öksürük şikayetleriyle başvuruyor. Laboratuvar tetkiklerinde eozinofil sayısının 2.500/mm32.500/mm^3 (toplam lökositin %18\%18'i) olduğu görülüyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eozinofilik granülomatozis ile polianjiitis

Cevap

Eozinofilik granülomatozis ile polianjiitis (Churg-Strauss)
Eozinofilik granülomatozis ile polianjiitis (EGPA), tipik olarak astım ve alerjik rinit öyküsü olan hastalarda gelişen, belirgin periferik eozinofili ve multisistemik vaskülit bulguları (örneğin sorudaki uyuşma/mononöritis simpleks ve akciğer tutulumu) ile karakterize bir tablodur.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın özgeçmişindeki risk faktörlerini değerlendir
Ağır bronşiyal astım ve alerjik rinit varlığı saptandı.
EGPA tanısı için astım varlığı en temel klinik kriterlerden biridir.
2
Laboratuvar bulgularını analiz et
Belirgin periferik eozinofili (>%10>\%10) saptandı.
Eozinofili, vaskülit tablosuna eşlik ettiğinde EGPA olasılığını ön plana çıkarır.
3
Klinik bulguları birleştirerek ayırıcı tanı yap
Astım + Eozinofili + Vaskülit (mononöritis simpleks/uyuşma) kombinasyonu EGPA tanısını doğrular.
Bu üçlü kombinasyon ANCA ilişkili vaskülitler içinde sadece EGPA'ya özgüdür.

Anahtar Kavram

Eozinofilik Granülomatozis ile Polianjiitis (Churg-Strauss) tanı kriterleri.
Tahmini Süre:45s
Soru 47Soru

99 yaşında bir çocuk; 22 aydır süregelen ateş, yaygın kas ağrısı ve bacaklarında soğukla belirginleşen ağsı mor döküntü (livedo reticularis) şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede kan basıncı 140/95140/95 mmHg ölçülüyor. Laboratuvar incelemesinde eritrosit sedimentasyon hızı ve C-reaktif protein yüksek bulunurken, tam idrar analizinde proteinüri veya hematüri saptanmıyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Klasik poliarteritis nodosa

Cevap

Klinik bulguları ve laboratuvar verileriyle en olası tanı klasik poliarteritis nodosa (PAN) seçeneğidir.
Klasik poliarteritis nodosa (PAN), orta ve küçük çaplı arterleri tutan nekrotizan bir vaskülittir. Çocuklarda ateş, kas ağrısı, kilo kaybı gibi sistemik bulguların yanında livedo reticularis döküntüsü ve renovasküler hipertansiyon sık görülür. PAN'ı diğer ANCA ilişkili vaskülitlerden (MPA, GPA) ayıran en temel özellik, glomerülleri etkilememesi (yani idrarda eritrosit silendiri/proteinüri görülmemesi) ve akciğer tutulumunun nadir olmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik döküntü ve sistemik bulguların değerlendirilmesi.
Ateş ve kas ağrısına eşlik eden livedo reticularis, orta ve küçük çaplı arterleri tutan vaskülitleri (PAN gibi) düşündürür.
Livedo reticularis, cilt altındaki damarlarda kan akımının azalmasıyla oluşan karakteristik bir ağsı döküntüdür.
2
Böbrek tutulumunun niteliğinin analiz edilmesi.
Hastada hipertansiyon var ancak idrar tetkikinde hematüri veya proteinüri yok.
PAN'da böbrek tutulumu glomerülleri değil, renal arterleri etkiler (renovasküler hipertansiyon). Glomerülonefrit görülmemesi PAN'ı, Mikroskobik Polianjitis (MPA) gibi ANCA ilişkili vaskülitlerden ayırır.
3
Ayırıcı tanı yapılarak tanının kesinleştirilmesi.
Lungs (akciğer) tutulumu ve glomerülonefrit yokluğu klasik PAN tanısını destekler.
Klasik PAN, mikroskobik polianjitisin aksine akciğerleri ve glomerülleri genellikle korur.

Anahtar Kavram

Klasik Poliarteritis Nodosa (PAN), orta ve küçük çaplı arterlerin nekrotizan vaskülitidir; böbrekte glomerülonefrit yapmadan hipertansiyona neden olması en önemli ayırt edici özelliklerinden biridir.

Daha Fazla Pratik

PAN tanısında kesin tanı için biyopsi veya anjiyografide (mikroanevrizmaların gösterilmesi) hangi bulguların beklendiğini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 48Soru

1212 yaşında bir erkek çocuk; iki aydır devam eden ateş, halsizlik, kilo kaybı ve bacaklarda şiddetli kas ağrısı yakınmaları ile getiriliyor. Fizik muayenesinde her iki alt ekstremitede livedo reticularis saptanıyor. Kan basıncı 145/95145/95 mmHg (>95.>95. persentil) ölçülüyor. Laboratuvar incelemelerinde eritrosit sedimentasyon hızı (ESHESH) ve C-reaktif protein (CRPCRP) yüksekliği ile birlikte HBsAgHBsAg pozitifliği saptanıyor. Akciğer grafisi normal olan hastanın idrar tetkikinde hafif proteinüri saptanırken, mikroskobik hematüriye rastlanmıyor. Bu klinik tabloya göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Poliarteritis nodosa

Cevap

Klinik bulgular ve laboratuvar verileri ışığında en olası tanı Poliarteritis nodosa'dır.
Poliarteritis nodosa, orta çaplı arterleri tutan, sistemik bulguların (ateş, kilo kaybı) yanında livedo reticularis, miyalji ve renal arter tutulumuna bağlı hipertansiyon ile seyreden bir vaskülittir. Vakada belirtilen akciğer grafisinin normal olması (akciğer koruyuculuğu) ve idrarda hematüri saptanmaması, bu hastalığı küçük damar vaskülitlerinden ayıran en kritik özelliklerdir. Ayrıca HBsAg pozitifliği PAN için klasik bir tetikleyici faktördür.

Adım Adım Çözüm

1
Vaskülit boyutunu belirle
Livedo reticularis, şiddetli miyalji ve hipertansiyon orta çaplı damar tutulumuna işaret eder.
Orta çaplı arterlerin tutulumu doku iskemisine ve karakteristik cilt bulgularına yol açar.
2
Organ tutulumlarını ve negatif bulguları analiz et
Akciğer tutulumunun olmaması ve idrarda hematüri (glomerülonefrit) saptanmaması önemli birer ayırıcı bulgudur.
ANCA ilişkili küçük damar vaskülitlerinin aksine, Poliarteritis nodosa akciğerleri korur ve böbrekte glomerülonefrit değil, vasküler iskemiye bağlı hipertansiyon yapar.
3
Spesifik serolojik ilişkiyi değerlendir
HBsAg pozitifliği, Poliarteritis nodosa vakalarının bir kısmında görülen klasik bir ilişkidir.
Hepatit B virüsü ile orta çaplı vaskülit gelişimi arasında patogenetik bir bağ bulunmaktadır.

Anahtar Kavram

Poliarteritis nodosa (PAN), akciğer tutulumunun olmaması ve glomerülonefrit yapmamasıyla diğer sistemik vaskülitlerden ayrılan, HBsAg ilişkisi ve hipertansiyonla seyreden bir orta çaplı damar vaskülitidir.

Daha Fazla Pratik

PAN tanısında altın standart yöntem olan anjiyografide saptanan 'tesbih tanesi' (mikroanevrizma) görünümünü ve biyopsi özelliklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 49Soru

1515 yaşında bir kız çocuk, kollarında ağrı ve hareketle çabuk yorulma şikayetiyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde her iki brakiyal arter nabzının zayıf olduğu, sağ kolda kan basıncının 140/90140/90 mmHg, sol kolda ise 115/75115/75 mmHg olduğu saptanıyor. Oskültasyonda abdominal aorta üzerinde üfürüm duyuluyor. Bu hasta için en olası tanı olan Takayasu arteritinin Amerikan Romatoloji Koleji (ACR) sınıflandırma kriterleri düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi bu kriterlerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Periferik yaymada belirgin eozinofili saptanması

Cevap

Periferik yaymada belirgin eozinofili saptanması Takayasu arteriti ACR kriterleri arasında yer almaz.
Doğru yanıt eozinofili bulgusudur; çünkü Takayasu arteriti tanısı laboratuvar bulgularından ziyade klinik muayene (nabız farkı, üfürüm, klodikasyon) ve görüntüleme (anjiyografi) bulgularına dayanan ACR kriterleri ile konur. Eozinofili, bir başka vaskülit türü olan Churg-Strauss sendromu (EGPA) için karakteristik bir bulgudur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz etme
Hastada kollar arasında belirgin tansiyon farkı (2525 mmHg), zayıf nabızlar ve abdominal üfürüm saptanmıştır.
Bu bulgular büyük damar tutulumu ile giden bir vaskülit tablosunu işaret eder.
2
Olası tanıyı belirleme
Tanı Takayasu arteritidir.
Genç kızlarda büyük arterlerin inflamatuar stenozu ile giden 'nabızsızlık hastalığı' olarak bilinen tablo Takayasu arteritidir.
3
ACR kriterlerini gözden geçirme
Altı kriterden üçünün varlığı tanı koydurur: Yaş < 40, klodikasyon, nabız azalması, BP farkı > 10, üfürüm, anjiyografik anomali.
Eozinofili bu kriterler setinde yer alan bir laboratuvar bulgusu değildir.

Anahtar Kavram

Takayasu Arteriti (Nabızsızlık Hastalığı) Tanı Kriterleri
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 3 / 3
Diğer Vaskulitler (PAN, Takayasu, ANCA) Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 3 | Examkin