Tüm alıştırma soruları

8734 soru

Soru 3921Soru

Belirli bir sıcaklıkta saf suyun buhar basıncı 80 mmHg80\text{ mmHg}'dir. Aynı sıcaklıkta 126 g126\text{ g} saf su içerisinde 95 g95\text{ g} magnezyum klorür (MgCl2MgCl_2) katısı tamamen çözülerek bir sulu çözelti hazırlanıyor.

Buna göre, hazırlanan çözeltinin aynı sıcaklıktaki bu basınç altında denge buhar basıncı kaç mmHg\text{mmHg}'dir?

(H2O=18 g/molH_2O = 18\text{ g/mol}, MgCl2=95 g/molMgCl_2 = 95\text{ g/mol}; MgCl2MgCl_2 tuzunun suda tamamen iyonlaşarak çözündüğü varsayılacaktır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 56

Cevap

Hazırlanan çözeltinin aynı sıcaklıktaki denge buhar basıncı 56 mmHg'dir.
Çözeltinin denge buhar basıncını bulmak için çözücünün mol kesri hesaplanmalıdır. 126 g126\text{ g} su 7 mol7\text{ mol}'dür. Suda tamamen iyonlaşan 1 mol1\text{ mol} MgCl2MgCl_2 katısı ortama 3 mol3\text{ mol} iyon verir ve toplam mol sayısı 1010 olur. Çözücünün mol kesri buradan 0,70,7 olarak bulunur. Saf suyun buhar basıncı ile çarpıldığında (80×0,780 \times 0,7) çözeltinin buhar basıncının 56 mmHg56\text{ mmHg} olduğu görülür. Bu nedenle doğru cevap bu değeri belirten seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Çözücü (su) ve çözünen (magnezyum klorür) maddelerin mol sayılarını hesaplayın.
nsu=12618=7 moln_{\text{su}} = \frac{126}{18} = 7\text{ mol} ve nMgCl2=9595=1 moln_{MgCl_2} = \frac{95}{95} = 1\text{ mol}
Raoult Yasası hesaplamalarında bileşenlerin mol sayıları gereklidir.
2
Çözünen tuzun iyonlaşma denklemini yazarak çözeltiye verdiği toplam iyon (tanecik) mol sayısını belirleyin.
MgCl2(k)Mg2+(suda)+2Cl(suda)MgCl_2(k) \rightarrow Mg^{2+}(suda) + 2Cl^-(suda) denklemine göre 1 mol1\text{ mol} tuz çözündüğünde 3 mol3\text{ mol} iyon oluşur. Toplam tanecik sayısı: ntoplam=nsu+ntanecik=7+3=10 moln_{\text{toplam}} = n_{\text{su}} + n_{\text{tanecik}} = 7 + 3 = 10\text{ mol} olur.
Koligatif özellikler çözeltideki toplam tanecik deri��imine bağlıdır.
3
Çözücünün (suyun) mol kesrini hesaplayın.
Xsu=nsuntoplam=710=0,7X_{\text{su}} = \frac{n_{\text{su}}}{n_{\text{toplam}}} = \frac{7}{10} = 0,7
Çözeltinin buhar basıncı çözücünün mol kesriyle doğru orantılıdır.
4
Raoult Yasası'nı uygulayarak çözeltinin buhar basıncını hesaplayın.
Pc¸o¨zelti=Psu×Xsu=80×0,7=56 mmHgP_{\text{çözelti}} = P^\circ_{\text{su}} \times X_{\text{su}} = 80 \times 0,7 = 56\text{ mmHg}
Çözeltinin son denge buhar basıncını bulmak için saf çözücünün buhar basıncı ile çözücünün mol kesri çarpılır.

Anahtar Kavram

Buhar Basıncı Düşmesi (Raoult Yasası) ve İyonik Çözeltilerde Tanecik Etkisi
Soru 3922Soru

Karbon atomunun farklı geometrik düzenlemelerle bir araya gelmesi sonucu oluşan doğal ve yapay allotropları bulunmaktadır.

Buna göre, solda verilen karbon allotroplarını sağda verilen ayırt edici yapısal özellikleriyle do��ru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Elmas
Grafit
Grafen
Karbon nanotüp

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Elmas allotropunun 'Her bir karbon atomunun dört başka karbon atomuna kovalent bağlarla bağlanarak d��zgün dörtyüzlü geometri oluşturduğu, elektriği iletmeyen doğal allotrop' tanımıyla; Grafit allotropunun 'Karbon atomlarının altıgen halkalar oluşturacak şekilde dizildiği, tabakaları arasında zayıf fiziksel bağlar bulunan ve elektriği ileten doğal allotrop' tanımıyla; Grafen allotropunun 'Karbon atomlarının iki boyutlu bal peteği örgü yapısında dizilmesiyle elde edilen, tek atom kalınlığındaki düzlemsel yapay allotrop' tanımıyla; Karbon nanotüp allotropunun ise 'Grafen tabakalarının nano boyutta rulo haline getirilmesiyle elde edilen, yüksek esneklik ve iletkenlik gösteren yapay allotrop' tanımıyla eşleşmesi gerekir.
Karbonun en sert doğal allotropu olan elmas, sp3sp^3 hibritleşmesine sahip ve elektriği iletmeyen düzgün dörtyüzlü örgü yapısıyla ilk özellik ile eşleşir. Grafit, sp2sp^2 hibritleşmesine sahip altıgen halkalı tabakalı yapısı ve elektriği iletmesiyle ikinci özellikle eşleşir. Grafen, iki boyutlu ve tek atom kalınlığındaki düzlemsel bal peteği örgüsüyle üçüncü özellikle eşleşir. Karbon nanotüp ise grafen tabakalarının rulo haline getirilmesiyle oluşan silindirik yapısıyla dördüncü özellikle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Doğal ve yapay allotropların sınıflandırılmasını yapınız.
Elmas ve grafit doğal allotroplardır; grafen ve karbon nanotüp ise yapay (laboratuvar ortamında üretilen) allotroplardır.
Öncelikle allotropların doğal ve yapay olarak ayrılması eşleştirme sürecini kolaylaştıracaktır.
2
Doğal allotropların ayırt edici özelliklerini belirleyin.
Elmas allotropunda karbon atomları sp3sp^3 hibritleşmesi yapar ve elektriği iletmez; grafit allotropunda ise sp2sp^2 hibritleşmesi yapan karbonlar altıgen tabakalar oluşturur ve serbest elektronlar sayesinde elektriği iletir.
Elmas ve grafit arasındaki hibritleşme, örgü yapısı ve elektriksel iletkenlik farkları eşleştirmenin doğru yapılmasını sağlar.
3
Yapay allotropların geometrik formlarını inceleyin.
Grafen, bal peteği örgü yapısına sahip tek atom kalınlığında iki boyutlu düzlemsel bir yapıya sahiptir. Karbon nanotüpler ise grafen tabakalarının silindir şeklinde rulo yapılmasıyla oluşturulur.
Grafen ve karbon nanotüp allotroplarının boyutsal ve geometriksel farkları doğru eşleştirmeyi yapmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Karbon allotroplarının (elmas, grafit, grafen, karbon nanotüp) doğal/yapay sınıflandırılması, hibritleşme türleri (sp2sp^2, sp3sp^3), elektriksel iletkenlik özellikleri ve geometrik yapıları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3923Soru
Sabit sıcaklıkta, 5 L5\text{ L}'lik sabit hacimli kapalı boş bir kaba 1,5 mol CO(g)1,5\text{ mol } CO(g) gazı ve yeterli miktarda SnO2(k)SnO_2(k) katısı konuluyor. Sistem,
SnO2(k)+2CO(g)Sn(k)+2CO2(g)SnO_2(k) + 2 CO(g) \rightleftharpoons Sn(k) + 2 CO_2(g)
denklemine göre dengeye ulaştığında bu sıcaklıktaki derişimler cinsinden denge sabiti (KcK_c) 44 olarak ölçülüyor. Buna göre, dengeye ulaşan sistemde CO(g)CO(g) gazının derişimi kaç mol/L\text{mol/L}'dir?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 0.1

Cevap

Dengeye ulaşan sistemde CO gazının derişimi 0,1 mol/L'dir.
Denge bağıntısı yazılırken heterojen dengede yer alan katılar elenerek Kc = [CO2]^2 / [CO]^2 yazılır. Mol sayılarından derişime geçilerek denge denklemi çözüldüğünde x = 0,5 mol bulunur. Buradan denge anındaki CO gazının miktarı 0,5 mol ve derişimi de 0,5 / 5 = 0,1 mol/L olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Tepkime denklemini yazıp başlangıç, değişim ve denge miktarlarını belirtmek.
Başlangıçta 1,5 mol CO gazı vardır. Reaksiyona giren CO miktarına 2x mol dersek, denge anında 1,5 - 2x mol CO ve 2x mol CO2 gazları bulunur. SnO2 ve Sn katıları denge bağıntısında yer almayacaktır.
Denge hesaplamalarında gaz fazındaki maddelerin mol sayılarındaki değişimleri belirlemek için.
2
Derişimler cinsinden denge bağıntısını (Kc) yazmak.
Kc = [CO2]^2 / [CO]^2
Katı haldeki SnO2 ve Sn maddeleri heterojen dengede bağıntıya yazılmaz.
3
Denge derişimlerini bağıntıda yerine yazarak x değerini bulmak.
Kc = ([CO2]/V)^2 / ([CO]/V)^2 = (2x / 5)^2 / ((1.5 - 2x) / 5)^2 = 4. Her iki tarafın karekökü alındığında 2x / (1.5 - 2x) = 2 elde edilir. Buradan 2x = 3 - 4x => 6x = 3 => x = 0,5 mol bulunur.
Denge sabitinden yararlanarak bilinmeyen mol değişimini (x) hesaplamak.
4
CO gazının denge derişimini hesaplamak.
CO gazının denge anındaki mol sayısı: 1,5 - 2(0,5) = 0,5 mol. Denge derişimi: [CO] = 0,5 mol / 5 L = 0,1 M.
Soruda bizden istenen değerin mol sayısı değil, derişim (molarite) olması nedeniyle mol değerini hacme bölmek.

Anahtar Kavram

Denge Sabiti (Kc) Hesaplamaları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3924Soru

İnsan vücudunda sindirim sisteminin hormonal kontrolü ve besinlerin kimyasal sindirim süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ağız, mide ve ince bağırsakta gerçekleşen kimyasal sindirim (hidroliz) reaksiyonları sırasında, tepkimenin gerçekleşmesi için gerekli olan ATP miktarı kolesistokinin tarafından düzenlenir.

Cevap

Kimyasal sindirim (hidroliz) reaksiyonları sırasında ATP harcanmadığı için bu sürecin ATP üzerinden hormonal olarak düzenlendiğini belirten ifade yanlıştır.
Hidroliz (kimyasal sindirim) reaksiyonları sırasında ATP tüketilmez. Bu nedenle, sindirim sırasında harcanan ATP miktarının kolesistokinin veya başka bir hormon tarafından düzenlendiği iddiası temel bir biyolojik hatadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sindirim hormonlarının görevlerini analiz et.
Gastrin mideyi uyarır; Sekretin pankreastan bikarbonat ve karaciğerden safra üretimini sağlar; Kolesistokinin safra kesesini ve pankreas enzim salgısını uyarır.
Hormonal düzenlemenin doğruluğunu teyit etmek için.
2
Kimyasal sindirimin (hidroliz) termodinamik özelliklerini değerlendir.
Hidroliz reaksiyonları su kullanılarak bağların koparılmasıdır ve bu süreçte hücre dışında veya içinde ATP harcanmaz.
Sindirimde enerji harcanıp harcanmadığını belirlemek için.
3
Seçeneklerdeki ATP ile ilgili ifadeyi sorgula.
Sindirimin gerçekleşmesi için ATP harcandığı ve bunun hormonlarla düzenlendiği bilgisi bilimsel olarak hatalıdır.
Soruda istenen yanlış ifadeyi saptamak için.

Anahtar Kavram

Hormonal Düzenleme ve Hidroliz Mekanizması
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 3925Soru

İnsanda sindirim sisteminde görev alan bazı düzenleyici hormonlar ve sindirim enzimleri ile bunların temel işlevlerini aşağıda verilen bilgiler doğrultusunda eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Gastrin Hormonu
Sekretin Hormonu
Pepsin Enzimi
Amilaz Enzimi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme; Gastrin hormonu mide özsuyu uyarımıyla, Sekretin hormonu pankreastan bikarbonat salgılanmasıyla, Pepsin enzimi proteinlerin midedeki hidroliziyle ve Amilaz enzimi karbonhidrat sindirimiyle eşleşmelidir.
Gastrin, mide salgılarını uyaran temel hormondur; Sekretin ise ince bağırsaktan salgılanarak pankreası pH düzenlemesi için uyarır. Pepsin protein sindirimini midede başlatan enzim iken, Amilaz karbonhidratların sindiriminden sorumludur. Bu bilgiler ışığında yapılan eşleştirme biyolojik olarak tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Düzenleyici hormonların kaynaklarını ve hedef organlarını belirleyin.
Gastrin'in mideyi, Sekretin'in ise pankreası uyararak sindirimi başlattığını veya düzenlediğini saptayın.
Hormonal kontrol, sindirim salgılarının zamanlaması ve pH dengesi için kritiktir.
2
Pepsin ve Amilaz enzimlerinin etki ettiği substratları (besin maddelerini) analiz edin.
Pepsin'in proteinlere, Amilaz'ın ise karbonhidratlara (nişasta/glikojen) etki ettiğini belirleyin.
Sindirim enzimlerinin substrat özgüllüğü, kimyasal sindirim basamaklarının anlaşılmasını sağlar.
3
Verilen görev tanımlarını moleküllerin işlevleriyle karşılaştırarak eşleştirin.
Gastrin → Mide özsuyu, Sekretin → Bikarbonat, Pepsin → Protein parçalanması, Amilaz → Nişasta sindirimi.
Her molekülün sindirim kanalındaki spesifik bölgesi ve görevi doğrulanmış olur.

Anahtar Kavram

Sindirim Sisteminin Hormonal ve Enzimatik Düzenlenmesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3926Soru

Bir araştırmacı, insan vücudundan izole ettiği ve canlılıklarını koruyan iki farklı motor nöronun (N1N_1 ve N2N_2) yapısal özelliklerini ve bu nöronlara uygulanan uyarıların parametrelerini aşağıdaki tabloda belirtmiştir:

ÖzellikN1N_1 NöronuN2N_2 Nöronu
Miyelin KılıfVarYok
Akson Çapı15μm15 \mu m5μm5 \mu m
Uygulanan Uyarı ŞiddetiEşik değerin 2 katı (2E2E)Eşik değerin 5 katı (5E5E)

Buna göre, N1N_1 ve N2N_2 nöronlarında impuls oluşumu ve iletimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: N1N_1 nöronunda impuls iletimi sırasında Ranvier boğumlarında iyon değişimi ve elektriksel yük değişimi (atlamalı iletim) gerçekleşirken, N2N_2 nöronunda bu değişimler akson boyunca her noktada kesintisiz olarak gerçekleşir.

Cevap

Miyelin kılıfa sahip olan birinci nöronda impuls iletimi Ranvier boğumlarında gerçekleşen atlamalı iletim ile sağlanırken, miyelinsiz olan ikinci nöronda iletim akson boyunca kesintisiz gerçekleşir.
Miyelin kılıf, aksonun belirli bölgelerini elektriksel olarak yalıtır. Bu durum iyon değişiminin (depolarizasyon ve repolarizasyon) sadece Ranvier boğumlarında gerçekleşmesine ve impulsun bu boğumlar arasında 'atlayarak' çok daha hızlı ilerlemesine neden olur. Miyelinsiz nöronlarda ise bu süreç aksonun her noktasında tekrarlanmak zorundadır, bu da iletimi yavaşlatır.

Adım Adım Çözüm

1
Nöronların yapısal özelliklerini analiz edin.
N1N_1 nöronu miyelinli ve daha geniş bir akson çapına (15μm15 \mu m) sahiptir. N2N_2 nöronu ise miyelinsiz ve dardır (5μm5 \mu m).
Miyelin kılıf ve akson çapı impulsun iletim hızını doğrudan belirleyen faktörlerdir.
2
İmpuls iletim hızlarını (VV) karşılaştırın.
VN1>VN2V_{N1} > V_{N2} olduğu bulunur.
Miyelinli ve çapı geniş olan nöronlarda iletim direnci düşük, hız ise yüksektir.
3
Uyarı şiddetinin impuls üzerindeki etkisini değerlendirin.
N2N_2 nöronuna verilen uyarı şiddeti (5E5E), N1N_1 nöronuna verilenden (2E2E) daha fazladır; bu durum N2N_2'de birim zamanda daha fazla impuls oluşmasına (yüksek frekans) neden olur.
Uyarının şiddeti sadece impuls sayısını ve tepki derecesini artırır; hızı veya genliği değiştirmez.
4
İletim mekanizmasını belirleyin.
N1N_1'de Ranvier boğumları arasında atlamalı iletim gerçekleşirken, N2N_2'de tüm akson boyunca iyon değişimi ile iletim sağlanır.
Miyelin kılıf yalıtkanlık sağladığından, iyon giriş çıkışı sadece boğumlarda gerçekleşebilir.

Anahtar Kavram

İmpuls iletim hızı nöronun yapısına (miyelin, çap) bağlıyken; impuls sayısı (frekans) uyarının şiddetine bağlıdır.

Daha Fazla Pratik

İmpuls iletimi sırasında harcanan ATP miktarının impuls frekansı ve iletim hızıyla ilişkisini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3927Soru

İnsan sinir sisteminde bir nörondan diğerine impuls iletimi (sinaptik iletim) sırasında gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sinaptik iletim süreci; kalsiyum kanallarının açılması, nörotransmitterlerin ekzositozla salınması, reseptörlere bağlanma ve son olarak postsinaptik hücrede sodyum kanallarının açılmasıyla depolarizasyonun gerçekleşmesi şeklinde sıralanır.
Sinaptik iletimde olaylar elektriksel uyarının kimyasal bir süreci (ekzositoz) başlatması ve bu kimyasalın komşu hücrede tekrar elektriksel bir değişime (depolarizasyon) neden olması sırasıyla gerçekleşir. Bu süreçte sırasıyla kalsiyum girişi, ekzositoz, reseptör bağlanması ve sodyum girişi gözlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Akson ucundaki iyon değişimini belirleme
Akson terminaline ulaşan aksiyon potansiyeli, voltaj kapılı Ca2+Ca^{2+} kanallarını açar.
Kalsiyum girişi, hücre içindeki sinyal iletimini başlatmak için gereklidir.
2
Kimyasal habercilerin salınımı
Artan kalsiyum derişimi, sinaptik keseciklerin ekzositoz ile nörotransmitterleri sinaptik boşluğa bırakmasını sağlar.
Elektriksel sinyalin kimyasal sinyale dönüştüğü aşamadır.
3
Hücreler arası iletişim
Nörotransmitterler difüzyonla ilerleyerek postsinaptik nörondaki özgül reseptörlere bağlanır.
Mesajın bir sonraki hücreye fiziksel olarak iletilmesi reseptör etkileşimi ile olur.
4
Postsinaptik yanıtın oluşması
Reseptör uyarımı ile sodyum (Na+Na^+) kanalları açılır ve hücre içine Na+Na^+ girişiyle yeni bir aksiyon potansiyeli tetiklenir.
Kimyasal sinyal tekrar elektriksel sinyale dönüşerek iletim tamamlanır.

Anahtar Kavram

Sinapslarda kimyasal iletim mekanizması ve iyonik değişim sırası
Soru 3928Soru

İnsan sinir sisteminde yer alan ve miyelin kılıfa sahip olan özdeş iki nöron üzerinde yapılan bir çalışmada; birinci nörona eşik değerinde (SS), ikinci nörona ise eşik değerinin üç katı (3S3S) şiddetinde uyarı verilmiştir.

Buna göre, ikinci nöronda gerçekleşen olaylar birinci nöronla kıyaslandığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birim zamanda harcanan toplam ATP miktarı daha fazladır.

Cevap

Uyarı şiddetinin artması impuls frekansını artıracağı için birim zamanda harcanan ATP miktarının artması beklenir.
Uyarı şiddetinin eşik değerin üzerine çıkarılması (SS'den 3S3S'ye), nöronda birim zamanda oluşan impuls sayısını (frekansını) artırır. Her bir impulsun ardından hücre zarı iyon dengesini eski haline (polarizasyon) getirmek için sodyum-potasyum pompası aktif taşıma yapar. İmpuls sayısı arttığında bu pompanın çalışma sıklığı da artacağından, birim zamanda tüketilen ATP miktarı yükselir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyarı şiddeti ile impuls özellikleri arasındaki ilişkiyi analiz et.
Uyarı şiddetinin artması impulsun hızını veya genliğini değiştirmez, ancak birim zamanda oluşan impuls sayısını (frekansını) artırır.
Ya hep ya hiç kuralı ve sinir lifinin sabit fiziksel özellikleri nedeniyle hız ve genlik sabittir.
2
İmpuls frekansı ile metabolik faaliyetler arasındaki bağı kur.
İmpuls sayısı arttıkça, her impuls sonrası polarizasyonun yeniden sağlanması (repolarizasyon sonrası iyon dengesi) için sodyum-potasyum pompasının daha fazla çalışması gerekir.
Aktif taşıma yapan bu pompa ATP harcayarak çalışır.
3
Enerji tüketimi üzerindeki toplam etkiyi değerlendir.
Daha fazla impuls, daha fazla sodyum-potasyum pompası aktivitesi ve dolayısıyla birim zamanda daha fazla ATP tüketimi demektir.
Sistem daha yüksek frekansta çalıştığı için toplam metabolik yük artar.

Anahtar Kavram

Uyarı Şiddeti, İmpuls Frekansı ve Enerji İlişkisi
Soru 3929Soru

Sağlıklı bir insanda, bir impulsun kimyasal sinapslardan geçişi sırasında meydana gelen aşağıdaki olayları, gerçekleşme sırasına göre düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İmpulsun sinapstan geçişi; kalsiyum iyonlarının akson ucuna girmesi, nörotransmitterlerin ekzositozla salınması, reseptörlere bağlanma, post-sinaptik hücrede sodyum kanallarının açılması ve son olarak nörotransmitterlerin temizlenmesi sırasıyla gerçekleşir.
Doğru sıralama, aksiyon potansiyelinin akson ucuna varmasıyla tetiklenen kalsiyum girişini, ardından bu kalsiyumun etkisiyle gerçekleşen nörotransmitter salınımını, bu maddelerin karşı hücredeki reseptörlere tutunarak sodyum kanallarını açmasını ve son olarak sistemin resetlenmesi için temizlik aşamasını takip eder.

Adım Adım Çözüm

1
Elektriksel sinyalin kimyasal sinyale dönüşümünü başlatma.
Voltaj kapılı Ca2+Ca^{2+} kanalları açılır ve kalsiyum akson terminaline dolar.
Kalsiyum iyonları, hücre içindeki keseciklerin hareketi için gerekli olan sinyal mekanizmasını tetikler.
2
Kimyasal uyarıcıların hücre dışına salınması.
Nörotransmitterler ekzositoz yoluyla sinaptik boşluğa salınır.
Bu maddeler uyartının bir sonraki hücreye taşınmasını sağlayacak olan kimyasal taşıyıcılardır.
3
Hücreler arası iletişim ve algılama.
Nörotransmitterler dendrit zarındaki reseptör proteinlere tutunur.
Reseptöre bağlanma, post-sinaptik hücrede fiziksel bir değişim yaratmak için gereklidir.
4
Kimyasal sinyalin tekrar elektriksel sinyale dönüşmesi.
Sodyum kanalları açılır, hücre içi pozitifleşir (depolarizasyon).
Bu olay yeni bir aksiyon potansiyelinin doğmasını sağlar ve impuls iletilmiş olur.
5
Sinaptik temizlik.
Nörotransmitterler sinaptik boşluktan uzaklaştırılır.
Eğer bu maddeler temizlenmezse, post-sinaptik nöron sürekli uyarılır ve sistemin kontrolü bozulur.

Anahtar Kavram

Sinaptik İletim Mekanizması
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3930Soru

İnsan vücudunda homeostatik dengenin korunması amacıyla endokrin bezlerden salgılanan çeşitli hormonlar ve bu hormonların hedef dokular üzerindeki temel fizyolojik etkileri aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki hormonları sağ sütundaki uygun işlevlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Aldosteron
ADH (Antidiüretik Hormon)
Glukagon
Kalsitonin

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme sonucunda; Aldosteron mineral dengesiyle (Sodyum emilimi/Potasyum atılımı), ADH suyun geri emilimiyle (Ozmotik denge), Glukagon kan şekerinin artırılmasıyla (Glikojen yıkımı) ve Kalsitonin ise kalsiyum seviyesinin düşürülmesiyle (Kandan kemiğe geçiş) ilişkilendirilmiştir.
Verilen eşleştirmelerde her hormon, salgılandığı bezin anatomik konumu ve hedef dokuda başlattığı özgün fizyolojik süreçle (elektrolit dengesi, su geri emilimi, glikoz homeostazisi ve mineral depolanması) tam uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Aldosteron hormonunun salgılandığı yeri ve böbreklerdeki elektrolit dengesine etkisini analiz edin.
Aldosteron, böbrek üstü bezinin kabuk kısmından salgılanır ve sodyumun geri emilimini artırırken potasyumun atılımını uyarır.
Hücre dışı sıvı hacminin ve kan basıncının korunması için bu elektrolit dengesi şarttır.
2
Antidiüretik hormonun (vazopressin) sentez, salgılanma ve su tutma mekanizmasını inceleyin.
ADH, hipotalamusta üretilir, hipofizin arka lobunda depolanır ve böbrek kanallarından suyun geri emilimini sağlar.
Vücudun su kaybını önleyerek kanın ozmotik basıncını sabit tutmak için gereklidir.
3
Glukagon hormonunun pankreastaki kaynağını ve şeker metabolizmasındaki rolünü değerlendirin.
Langerhans adacıklarındaki alfa hücrelerinden salınan glukagon, karaciğerde glikojen yıkımını (glikojenoliz) ve glikoz sentezini (glukoneojenez) uyarır.
Açlık sırasında kan şekerinin hayati organlar için yeterli seviyeye çıkarılmasını sağlar.
4
Kalsitonin hormonunun kalsiyum metabolizması üzerindeki etkisini ve hangi durumda salgılandığını belirleyin.
Kalsitonin, kandaki kalsiyum miktarı arttığında tiroit bezinden salgılanır ve kalsiyumun kemiklere depolanmasını sağlar.
Kan kalsiyumunun normal değerler içinde kalmasını sağlamak (homeostazi) için parathormonla zıt çalışır.

Anahtar Kavram

Hormonların hedef organlardaki spesifik homeostatik etkileri ve salgılandıkları bezler arasındaki ilişki.
Soru 3931Soru

İnsan vücudunda hormonal sistemin işleyişi, kandaki hormon miktarının belirli bir dengede tutulmasını sağlayan geri bildirim (feedback) mekanizmalarıyla denetlenir. Aşağıda hipotalamus, hipofiz ve tiroit bezleri arasındaki etkileşim şematize edilmiştir:

Hipotalamus TRH\xrightarrow{\text{TRH}} Hipofiz Bezi TSH\xrightarrow{\text{TSH}} Tiroit Bezi Tiroksin\xrightarrow{\text{Tiroksin}} Hedef Hücreler

Buna göre, sağlıklı bir bireyde tiroit fonksiyonlarının düzenlenmesiyle ilgili;

I. Kandaki tiroksin hormonunun miktarının normalin üzerine çıkması, hipofiz bezinden TSH salgılanmasını negatif geri bildirimle engeller.
II. Tiroksin hormonu kan yoluyla tüm vücuda dağılmasına rağmen, sadece tiroit bezindeki hücrelerde bulunan spesifik reseptörlere bağlanarak metabolizmayı hızlandırır.
III. Hipotalamustan salgılanan TRH, hem hipofiz bezini hem de tiroit bezini doğrudan uyararak vücudun enerji ihtiyacına göre hormon üretimini tetikler.
IV. Besinlerle yeterli iyot (II) alınamaması durumunda, tiroksin üretilemediği için negatif geri bildirim mekanizması işlemez ve TSH salgısı artmaya devam eder.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve IV

Cevap

I ve IV ifadelerinin doğru olduğu seçenek işaretlenmelidir.
Doğru yanıt, tiroksinin kandaki miktarının artmasıyla TSH salınımının azaldığını (negatif feedback) ve iyot eksikliğinde bu mekanizmanın tiroksin yetersizliği nedeniyle çalışamayarak TSH'ın sürekli artmasına yol açtığını ifade eder. Bu durum biyolojik gerçeklerle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Tiroksin hormonunun geri bildirim mekanizmasını analiz etme.
Tiroksin seviyesi arttığında, hipotalamus ve hipofiz bezi üzerindeki negatif feedback etkisiyle TRH ve TSH salgıları azalır.
Vücuttaki hormon dengesinin korunması için kanda artan ürün, kendisini ürettiren mekanizmayı durdurur.
2
Tiroksin hormonunun hedef hücrelerini belirleme.
Tiroksin, vücuttaki hemen hemen tüm hücrelerde reseptöre sahiptir ve genel metabolizma hızını artırır.
Hormonlar kanla her yere gitse de sadece reseptörü olan hücreleri etkiler; tiroksin tüm vücutta bazal metabolizmayı düzenlemekle görevlidir.
3
TRH'ın etki mekanizmasını değerlendirme.
TRH sadece hipofiz bezini uyarır, tiroit bezini doğrudan uyarmaz.
Endokrin sistemdeki hiyerarşik yapıda bir hormon, kendisinden sonraki bezi uyarır; TRH \rightarrow Hipofiz \rightarrow TSH \rightarrow Tiroit sırası takip edilir.
4
İyot eksikliğinin etkisini yorumlama.
İyot yoksa tiroksin sentezlenemez, tiroksin düşük kalınca hipofiz üzerindeki baskı (negatif feedback) kalkar ve TSH sürekli salgılanır.
Tiroksin molekülünün yapısında iyot bulunur; iyot eksikliğinde feedback döngüsü kırılarak TSH artışına ve guatr hastalığına yol açar.

Anahtar Kavram

Endokrin Sistemde Negatif Geri Bildirim ve Hormon-Hedef Hücre İlişkisi
Soru 3932Soru

Sağlıklı bir insanda, dehidrasyon (vücudun su kaybetmesi) sonucu kanın ozmotik basıncının artmasına bağlı olarak gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Süreç, kanın ozmotik basıncının artışıyla başlayıp hipotalamustaki ozmoreseptörlerin uyarılması, sinirsel uyarı ile hipofizden ADHADH salgılanması, böbreklerden su geri emiliminin artması ve nihayetinde homeostazinin sağlanması şeklinde sıralanır.
Vücut su kaybettiğinde kanın yoğunluğu artar, bu durum hipotalamustaki ozmoreseptörleri uyararak sinirsel bir iletimle hipofiz arka lobundan ADHADH salınımını başlatır; salınan hormon böbreklerden su geri emilimini artırarak ozmotik basıncı normal seviyeye çeker.

Adım Adım Çözüm

1
Tetikleyici faktörün belirlenmesi
Ozmoreseptörlerin uyarılması
Vücuttaki su kaybı sonucu yükselen ozmotik basınç, hipotalamustaki özelleşmiş hücreleri uyarır.
2
Merkezi sinir sistemi kontrolü
Hipotalamus-Hipofiz etkileşimi
Hipotalamus, ADHADH üretim merkezidir ve salgılanması için hipofiz bezine sinirsel sinyal iletir.
3
Hormonal yanıt
ADHADH kana karışır
ADHADH, sentezlendiği yer olan hipotalamustan hipofiz arka lobuna taşınmış ve burada depolanmıştır; uyarılınca kana verilir.
4
Hedef organ etkileşimi
H2OH_2O geri emilimi
ADHADH böbreklerdeki distal tüp ve toplama kanallarının suya geçirgenliğini artırarak suyun kana geçmesini sağlar.
5
Sistemik sonuç
Ozmotik denge
Kana geri alınan su, kanın yoğunluğunu azaltarak ozmotik basıncı düşürür ve süreci tamamlar.

Anahtar Kavram

ADHADH (Antidiüretik Hormon) ve vücudun su dengesi (homeostazi) mekanizması.

Daha Fazla Pratik

Aldosteron hormonu ile ADHADH hormonu arasındaki farkları ve her iki hormonun kan basıncı üzerindeki etkilerini karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3933Soru

İnsan vücudunda homeostazinin sağlanmasında görev alan endokrin sistemde, hormonların salgılanması genellikle geri bildirim (feedback) mekanizmalarıyla denetlenir. Aşağıdaki şemada hipotalamus, hipofiz bezi ve tiroit bezi arasındaki etkileşim gösterilmiştir.

[Görsel: Hipotalamus TRH\xrightarrow{TRH} Hipofiz TSH\xrightarrow{TSH} Tiroit Bezi Tiroksin\xrightarrow{Tiroksin} Hedef Hücreler]

Bu geri bildirim mekanizması ve hormonların çalışma prensipleriyle ilgili olarak;

I. Tiroksin hormonu, vücuttaki hemen hemen tüm hücrelerde reseptörü bulunan ve hücrelerin bazal metabolizma hızını düzenleyen bir hormondur.
II. Hipofizden salgılanan TSH, kan yoluyla sadece tiroit bezine taşındığı için vücudun diğer bölümlerinde herhangi bir etki oluşturmaz.
III. Kandaki tiroksin miktarının normalin altına düşmesi, negatif geri bildirim mekanizmasıyla hipotalamusu ve hipofiz bezini uyararak TRH ve TSH salgısını artırır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Tiroksin hormonunun tüm vücut hücrelerinde metabolik hızı artırıcı etkisi (I) ve kandaki tiroksin azaldığında sistemin TRH/TSH miktarını artırarak dengeyi sağlaması (III) doğru ifadelerdir.
Tiroksin hormonu, hücresel solunum hızını ayarladığı için hemen hemen tüm vücut hücrelerini etkiler, bu yüzden birinci ifade doğrudur. Üçüncü ifade ise negatif geri bildirim mekanizmasını doğru tanımlar; kanda bir hormonun azalması, onu ürettiren uyarıcıların artmasına yol açar. Bu iki bilgi birlikte doğru cevabı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Tiroksin hormonunun etki mekanizmasını analiz etme.
Tiroksin, iyotlu bir amino asit türevi olup vücuttaki çoğu hücrede reseptöre sahiptir ve oksijen kullanımını (metabolizmayı) artırır.
Hormonların etki alanlarının (genel veya spesifik) bilinmesi gerekir.
2
Hormonların kanda taşınma prensibini değerlendirme.
TSH dahil tüm hormonlar kan yoluyla tüm vücuda dağılır; ancak sadece tiroit bezindeki spesifik reseptörlere bağlanarak etkisini gösterir.
Hormonların taşınma yolu ile etki mekanizması arasındaki farkın ayırt edilmesi gerekir.
3
Geri bildirim (Feedback) döngüsünü yorumlama.
Tiroksin azaldığında hipotalamus üzerindeki baskı kalkar, TRH ve dolayısıyla TSH artar (negatif feedback).
Homeostazinin nasıl korunduğunu anlamak için feedback döngüsünü analiz etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Hormonların Hedef Hücre Özgüllüğü ve Negatif Geri Bildirim Mekanizması

Daha Fazla Pratik

İnsülin ve glukagon arasındaki antagonistik (zıt) etkileşimi ve bu hormonların feedback mekanizmalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3934Soru

İnsan endokrin sisteminde görev alan bazı hormonlar ile bu hormonların vücuttaki birincil fizyolojik etkileri aşağıda verilmiştir. Hormonlar ile bu hormonların hedef dokuları üzerindeki etkilerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Oksitosin
ADH (Antidiüretik Hormon)
TSH (Tiroit Uyarıcı Hormon)
Parathormon

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Oksitosin rahim kasılması ve süt boşaltımıyla; ADH böbreklerde su geri emilimiyle; TSH tiroit bezinin tiroksin salgılamasıyla; Parathormon ise kemik ve böbreklerden kalsiyum geçişiyle eşleşir.
Hormonların işlevleri tam olarak doğru tanımlanmıştır: Oksitosin doğum ve süt salgılanmasını, ADH suyun geri emilimini, TSH tiroit aktivitesini, Parathormon ise kalsiyum artışını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Hormonların salgılandığı bezleri ve temel işlevlerini belirlemek.
Oksitosin ve ADH arka hipofizden, TSH ön hipofizden, Parathormon ise paratiroit bezinden salgılanır.
Her hormonun özgül bir salgılanma noktası ve hedef organı vardır.
2
Hormonların hedef dokular üzerindeki etkilerini analiz etmek.
Oksitosin uterus düz kaslarını, ADH böbrek kanallarını, TSH tiroit foliküllerini, Parathormon ise kemik ve böbrekleri etkiler.
Hedef dokudaki reseptör özgüllüğü, hormonun işlevini belirler.
3
Tanımlardaki fizyolojik süreçleri hormon isimleriyle eşleştirmek.
L1-R2, L2-R1, L3-R4 ve L4-R3 eşleşmeleri tamamlanır.
Fizyolojik tanımlar ile hormon görevleri tam uyumluluk göstermektedir.

Anahtar Kavram

Hormon-Hedef Hücre İlişkisi ve Feedback Mekanizmaları
Soru 3935Soru

İnsan vücudunda hormonal denge, genellikle endokrin bezler arasındaki geri bildirim (feedback) mekanizmalarıyla hassas bir şekilde kontrol edilir. Aşağıdaki şemada hipotalamus, hipofiz bezi ve tiroit bezi arasındaki etkileşim gösterilmiştir.

[Görsel: Hipotalamus TRH\xrightarrow{TRH} Ön Hipofiz TSH\xrightarrow{TSH} Tiroit Bezi Tiroksin\xrightarrow{Tiroksin} Hedef Hücreler şeması ve tiroksinden geri yönlü negatif feedback okları]

Buna göre, sağlıklı bir bireyde kanda tiroksin hormonu miktarının normal değerin üzerine çıkmasıyla başlayan süreç ve hormonların çalışma prensipleriyle ilgili;

I. Tiroksin hormonu, hipotalamus ve ön hipofiz üzerine negatif geri bildirim yaparak kendi salgısını denetler.
II. Kandaki tiroksin düzeyinin artması, TSHTSH salgısının azalmasına ve dolayısıyla tiroit bezinin uyarılmasının zayıflamasına yol açar.
III. Tiroksin hormonu kan yoluyla tüm vücuda dağılmasına rağmen, hücrelerin bu hormona vereceği biyolojik yanıt reseptör varlığına ve hücre tipine göre değişkenlik gösterir.
IV. TSHTSH hormonu, tiroksin gibi tüm vücut hücrelerini doğrudan etkileyerek hücrelerin bazal metabolizma hızını artırır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve III

Cevap

Negatif geri bildirim mekanizmasının işleyişi, tiroksin-TSH ilişkisi ve hormonların reseptör spesifikliği ilkelerini içeren I, II ve III numaralı ifadeler doğrudur.
Kanda tiroksin seviyesi yükseldiğinde, homeostaziyi korumak adına hipotalamus ve hipofiz bezi negatif geri bildirimle uyarılır; bu durum TRH ve TSH salgılarının azalmasına neden olur (I ve II). Ayrıca hormonlar kanla tüm vücuda yayılsa da, hücrelerin yanıt vermesi için o hormona özgü reseptörlere sahip olması gerekir (III).

Adım Adım Çözüm

1
Geri bildirim mekanizmasını analiz etme
Kanda tiroksin artınca hipotalamus (TRH) ve ön hipofiz (TSH) baskılanır (Negatif Feedback).
Vücudun hormon seviyesini dengede tutması için artan hormonun kendi uyarıcısını azaltması gerekir.
2
Hormonların hedef organlarını belirleme
TSHTSH sadece tiroit bezini uyarırken, tiroksin vücudun genelini etkiler.
Hormonlar kanla her yere gitse de sadece spesifik reseptörü olan hücrelere bağlanabilir.
3
Öncülleri değerlendirme
I, II ve III doğru; IV numaralı ifade (TSH'ın tüm hücreleri etkilemesi) yanlıştır.
TSH bir tropik hormondur ve hedefi başka bir endokrin bez olan tiroit bezidir, tüm vücut hücreleri değildir.

Anahtar Kavram

Hormonal Kontrol ve Geri Bildirim (Feedback) Mekanizmaları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3936Soru

Soğuk havaya maruz kalan sağlıklı bir bireyde, vücut sıcaklığının homeostatik olarak dengelenmesi sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama; hipotalamusun uyarılması, TRH'ın hipofize ulaşması, TSH'ın tiroit bezini uyarması, tiroksin salgılanması ve hedef hücrelerde metabolizmanın hızlanması şeklindedir.
Vücut ısısı düştüğünde süreç hipotalamusun uyarılmasıyla başlar. Hipotalamus TRH salgılayarak hipofizi uyarır; hipofiz ise TSH salgılayarak tiroit bezini uyarır. Son aşamada tiroit bezinden salınan tiroksin, tüm vücut hücrelerinde metabolizmayı hızlandırarak ısı üretimini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Dış ortamdaki soğuk uyarısının algılanması
Hipotalamustaki termoreseptörler ve ısı merkezi aktive olur.
Homeostazın sağlanması için değişimlerin öncelikle denetim merkezi tarafından algılanması gerekir.
2
Hipotalamusun hipofizi uyarması
TRH salgılanarak hipofiz portal sistemi üzerinden ön loba geçer.
Endokrin hiyerarşide hipotalamus, hipofiz bezinin kontrol merkezidir.
3
Hipofizin tiroit bezini uyarması
TSH kana verilir ve tiroit bezindeki özel reseptörlere bağlanır.
TSH, tiroit bezinin çalışmasını düzenleyen temel tropik hormondur.
4
Efektör hormonun salgılanması
Tiroit bezinden kana tiroksin hormonu verilir.
Tiroksin, vücut genelindeki hücrelerin metabolik hızını belirleyen ana hormondur.
5
Hücresel yanıtın oluşması
Mitokondriyal aktivite artar, oksijen tüketimi yükselir ve ısı açığa çıkar.
Tiroksin hücrelerde gen ekspresyonunu etkileyerek enerji üretim süreçlerini hızlandırır.

Anahtar Kavram

HPT (Hipotalamus-Hipofiz-Tiroit) Ekseni ve Pozitif Geri Bildirim

Daha Fazla Pratik

Tiroksin hormonunun iyot eksikliğinde yeterli üretilememesi sonucu oluşan 'Basit Guatr' mekanizmasını ve bu durumda TSH seviyesindeki değişimi inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3937Soru

Sağlıklı bir birey ile hormonal bozukluğu olan iki hastanın kan analizleri sonucunda belirlenen TSH ve tiroksin hormonu seviyeleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

BireyTSH SeviyesiTiroksin Seviyesi
Sağlıklı BireyNormalNormal
X HastasıNormalin çok üzerindeNormalin çok altında
Y HastasıNormalin çok altındaNormalin çok üzerinde

Buna göre, tablodaki veriler ve bu hormonların çalışma mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TSH hormonu, kan yoluyla tüm vücuda dağılmasına rağmen ulaştığı tüm doku ve organlardaki hücreleri uyararak tiroksin sentezlenmesine neden olur.

Cevap

TSH hormonu kan yoluyla tüm vücuda dağılmasına rağmen ulaştığı tüm doku ve organlardaki hücreleri uyararak tiroksin sentezlenmesine neden olur ifadesi yanlıştır.
Hormonlar endokrin bezlerden salgılandıktan sonra kan yoluyla tüm vücuda dağıtılır. Ancak bir hormonun bir hücrede etki gösterebilmesi için o hücrede ilgili hormona özgü reseptörlerin bulunması gerekir. TSH (Tiroit Uyarıcı Hormon) sadece tiroit bezindeki hücreleri uyaracak reseptörlere sahiptir. Bu nedenle TSH, kanın ulaştığı diğer doku ve organlarda (örneğin karaciğer veya kaslarda) tiroksin sentezlenmesine neden olamaz. Bu durum hormonların hedef hücre özgüllüğü prensibine aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birey I (X hastası) verilerinin analiz edilmesi
TSH yüksek, Tiroksin düşük.
Tiroksin üretilemediği için hipofiz üzerindeki baskı kalkmış ve TSH artmıştır. Bu durum genellikle iyot eksikliği gibi tiroit bezinin çalışamadığı durumlarda görülür.
2
Birey II (Y hastası) verilerinin analiz edilmesi
TSH düşük, Tiroksin yüksek.
Tiroit bezinin kontrolsüz çalışması sonucu artan tiroksin, negatif geri bildirim ile hipofizi baskılayarak TSH salgısını minimuma indirmiştir.
3
Hormonların taşınma ve etki mekanizmasının değerlendirilmesi
Hormonlar kanla tüm vücuda gider ama sadece reseptörü olan hücreyi etkiler.
TSH'nin reseptörleri sadece tiroit bezinde bulunur. Dolayısıyla TSH, geçtiği her dokuda tiroksin sentezine yol açamaz; bu görev sadece tiroit bezine özgüdür.

Anahtar Kavram

Hormonal Geri Bildirim (Feedback) ve Hedef Hücre Özgüllüğü

Daha Fazla Pratik

Feedback mekanizmalarını pekiştirmek için kalsitonin ve parathormon arasındaki antagonist ilişkiyi inceleyen sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3938Soru

Sağlıklı bir insanın kulağına gelen bir ses dalgasının algılanması sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, dıştan içe ve algılama sırasına göre düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sesin algılanma sırası; kemikçiklerin titreşimi kuvvetlendirmesi, perilenf sıvısında basınç dalgası oluşumu, temel zarın titreşerek tüy hücrelerini çatı zarına sürtmesi, reseptörlerde impuls oluşumu ve impulsların talamusa iletilmesi şeklindedir.
Sesin izlediği yol; kulak yolu → kulak zarı → kemikçikler (titreşim kuvvetlendirme) → oval pencere → perilenf (basınç dalgası) → temel zar → tüy hücreleri/çatı zarı sürtünmesi → impuls oluşumu → talamus → beyin kabuğu şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Mekanik İletim
Orta kulak kemikçiklerinin (çekiç, örs, üzengi) titreşimi kuvvetlendirerek oval pencereye aktarması.
Sesin sıvı ortama geçmeden önce enerji kaybını önlemek için mekanik olarak kuvvetlendirilmesi gerekir.
2
Sıvı Dalgası Oluşumu
Oval pencerenin perilenf sıvısında basınç dalgaları oluşturması.
İç kulaktaki kohleanın vestibüler ve timpanik kanallarındaki sıvı, ses enerjisini taşır.
3
Reseptör Uy uyarılması (Transdüksiyon)
Temel zarın titreşmesi ve tüy hücrelerinin çatı zarına sürtünmesi.
Mekanik enerjinin biyoelektrik enerjisine dönüşmesi için Korti organındaki reseptörlerin fiziksel olarak uyarılması şarttır.
4
Nöral İletim ve Merkezi İşleme
İşitme sinirinde oluşan impulsun önce talamusa, oradan uç beyne iletilmesi.
Duyusal bilginin beyin kabuğunda anlamlandırılmadan önce talamusta filtre edilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

İşitme Fizyolojisi ve Korti Organı

Daha Fazla Pratik

İç kulaktaki denge mekanizmasında (yarım daire kanalları, tulumcuk ve kesecik) otolit taşlarının ve tüy hücrelerinin rolünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3939Soru

İnsanda çevreden gelen uyarıların duyu organları tarafından algılanması ve bu bilgilerin merkezi sinir sisteminde işlenmesi sürecinde gerçekleşen fizyolojik olaylarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Duyu reseptörlerinde oluşan reseptör potansiyelinin genliği, uyarının şiddetine bağlı olarak değişebilir; bu durum ilgili nöronda oluşan impuls frekansını belirler.

Cevap

Reseptör potansiyelinin genliğinin uyarı şiddetiyle değişmesi ve bunun impuls frekansını etkilemesi doğru bir ifadedir.
Reseptörler, uyarıyı aldıklarında zar potansiyelinde bir değişiklik meydana getirirler. Bu değişikliğe reseptör potansiyeli denir. Reseptör potansiyelinin büyüklüğü (genliği), uyarının şiddetiyle doğru orantılı olarak artabilir. Bu yerel potansiyel, eşik değerini aştığında duyu nöronunda aksiyon potansiyelleri oluşturur. Uyarı ne kadar şiddetliyse, reseptör potansiyeli o kadar büyük olur ve duyu nöronunda saniyede oluşan impuls sayısı (frekansı) o kadar artar. Bu durum, beynin uyarının şiddetini algılamasını sağlayan temel mekanizmadır.

Adım Adım Çözüm

1
Reseptör potansiyeli ve impuls ilişkisini analiz etme
Uyarı şiddeti arttığında reseptörde oluşan yerel potansiyelin (reseptör potansiyeli) genliği artar.
Reseptörler 'hep ya da hiç' kuralına uymayan dereceli potansiyeller üretir.
2
İmpuls iletim özelliklerini değerlendirme
Genliği yüksek olan reseptör potansiyeli, bağlı olduğu duyu nöronunda birim zamanda daha fazla aksiyon potansiyeli (impuls) tetikler.
Uyarının şiddeti hızı değil, frekansı değiştirir.
3
Diğer duyu organı yollarını kontrol etme
Koku duyusunun talamusu baypas ettiği, kemoreseptörler için çözünmenin şart olduğu ve Korti organının işitmeden sorumlu olduğu bilgileri ile diğer seçenekler elenir.
Biyolojik anatomik ve fizyolojik gerçeklerin doğrulanması.

Anahtar Kavram

Duyu fizyolojisinde uyarı şiddetinin kodlanması

Daha Fazla Pratik

Farklı reseptör tiplerinin (fotoreseptör, mekanoreseptör vb.) adaptasyon hızlarını ve eşik değer değişimlerini inceleyen soruları çözmek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3940Soru

Hücrede gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) sürecinde rol oynayan temel bileşenler ile bu bileşenlerin işlevsel özelliklerini eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

RNA Polimeraz
Promotör
Kalıp İplik
Terminatör

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

RNA Polimeraz: DNA'yı açan ve RNA sentezleyen enzim; Promotör: Enzimin bağlandığı başlangıç dizisi; Kalıp İplik: 353' \rightarrow 5' yönünde okunan şablon zincir; Terminatör: Süreci sonlandıran dizi.
Transkripsiyon süreci, RNA polimeraz enziminin promotör bölgesine bağlanmasıyla başlar, kalıp iplik üzerindeki bazları 353' \rightarrow 5' yönünde okuyarak 535' \rightarrow 3' yönünde yeni bir RNA ipliği sentezler ve terminatör bölgesine ulaştığında sona erer.

Adım Adım Çözüm

1
Enzimin tanınması
RNA polimerazın işlevi belirlendi.
Transkripsiyonun gerçekleşmesi için DNA sarmalının açılması ve nükleotitlerin eklenmesi gerekir; bu görev RNA polimerazındır.
2
Başlangıç bölgesinin tespiti
Promotör dizisi tanımlandı.
Hangi genin yazılacağı, enzimin DNA üzerindeki özel bir bölgeye (promotör) bağlanmasıyla belirlenir.
3
Okuma yönünün belirlenmesi
Kalıp ipliğin özellikleri netleştirildi.
RNA sentezi daima 535' \rightarrow 3' yönünde olur, bu nedenle kalıp DNA zinciri 353' \rightarrow 5' yönünde okunmalıdır.
4
Sonlanma mekanizmasının analizi
Terminatör bölgesi eşleştirildi.
Transkripsiyonun kontrolden çıkmaması için DNA üzerinde sonlanma sinyali veren bir bölge bulunmalıdır.

Anahtar Kavram

Transkripsiyon, DNA üzerindeki genetik bilginin RNA polimeraz aracılığıyla RNA molekülüne aktarılmasıdır ve belirli başlangıç (promotör) ile bitiş (terminatör) noktaları arasında gerçekleşir.

Daha Fazla Pratik

Prokaryot ve ökaryot hücrelerde transkripsiyonun gerçekleştiği hücresel kısımların (sitoplazma vs çekirdek) karşılaştırılması konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 197 / 437Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin