Examkin

Tüm alıştırma soruları

8734 soru

Tüm türler8,734Çoktan seçmeli4,865Çoklu seçim1Doğru / Yanlış289Sayısal852Eşleştirme1,797Sıralama842Boşluk doldurma63Kısa cevap25
Soru 4801Soru →

Siyah ebruların yaya benzemez
Senin güzelliğin aya benzemez
Hükmetmiş dünyanın her bir yerine
Kadir kıymet bilen paya benzemez

Bu dörtlükte yer alan ahenk unsurlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dize sonlarında hem redif hem de tam kafiye kullanılmıştır.

Cevap

Dörtlükte dize sonlarındaki '-a benzemez' bölümleri redif, köklerdeki 'ay' sesleri ise tam kafiyedir.
Şiirin dize sonlarındaki 'yaya', 'aya' ve 'paya' kelimeleri incelendiğinde; yönelme eki olan '-a' ve ardından gelen 'benzemez' sözcüklerinin aynı görev ve anlamda kullanıldığı, dolayısıyla redif olduğu görülür. Geriye kalan 'yay', 'ay' ve 'pay' köklerindeki 'ay' sesleri ise iki ses benzerliği sağladığı için tam kafiye oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Hece ölçüsünü belirle.
11'li hece ölçüsü.
Dizelerdeki ünlü sesler sayıldığında (Si-yah eb-ru-la-rın ya-ya ben-ze-mez) her dizenin 11 heceden oluştuğu görülür.
2
Dize sonlarındaki benzer seslerin görevlerini analiz et.
'-a benzemez' kısımları rediftir.
'benzemez' kelimeleri aynı anlamda tekrarlanmış, '-a' ekleri ise yönelme durum eki olarak kullanılmıştır.
3
Rediften arta kalan köklerdeki ses benzerliğini tespit et.
'ay' sesleri tam kafiyedir.
'yay', 'ay' ve 'pay' kelimeleri arasında ortak olan 'ay' sesleri iki ses benzerliği oluşturur.

Anahtar Kavram

Şiirde kafiye ve redif ayrımı
Soru 4802Soru →

Aşağıdaki dizelerde kullanılan ahenk unsurlarını dikkate alarak, numaralanmış şiir parçalarını karşılarındaki baskın kafiye türleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Üstümüzden gelen geçer,
Ecel şerbetini içer.
II. Yollarda kalan gözlerimi dindir,
Şu dertli gönlümü biraz sevindir.
III. Miskin Yunus bi-çareyim,
Baştan ayağa yareyim.
IV. Bursa'da bir eski cami avlusu,
Küçük şadırvanda şakırdayan su.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I numaralı dize Yarım Kafiye, II numaralı dize Tam Kafiye, III numaralı dize Zengin Kafiye ve IV numaralı dize Tunç Kafiye ile eşleşmektedir.
Dizeler analiz edildiğinde; I. dizede '-er' redif, 'ç' yarım kafiyedir; II. dizede '-dir' redif, 'in' tam kafiyedir; III. dizede '-yim' redif, 'are' zengin kafiyedir; IV. dizede 'su' kelimesi 'avlusu'nun içinde geçtiği için tunç kafiyedir. Bu analizler tüm eşleştirmeleri doğrulamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kelimelerin kök ve ek tahlilini yaparak redifleri belirlemek.
I'de '-er', II'de '-dir', III'te '-yim' ekleri aynı görevde kullanıldıkları için rediftir. IV'te ise farklı anlamlı kelimeler (avlusu-su) söz konusudur.
Kafiyeyi doğru bulabilmek için öncelikle aynı görevli ses benzerlikleri olan redifleri ayırmak gerekir.
2
Redifler ayrıldıktan sonra köklerdeki ses benzerliği sayısını tespit etmek.
I'de 1 ses (ç), II'de 2 ses (in), III'te 3 ses (are) benzerliği vardır.
Tek ses yarım, iki ses tam, üç ve üzeri ses zengin kafiye olarak adlandırılır.
3
Kelimelerden birinin diğerinin içinde aynen geçip geçmediğini kontrol etmek.
IV. dizede 'su' kelimesi 'avlusu' kelimesinin son kısmında aynen geçmektedir.
Bir kelimenin başka bir kelime içinde aynen yer almasıyla oluşan kafiye türü tunç kafiyedir.

Anahtar Kavram

Şiirde dize sonlarındaki görevleri aynı olan eklerin redif; köklerdeki anlamca farklı ses benzerliklerinin ise kafiye (uyak) olarak adlandırılması.
Soru 4803Soru →

Dostum beni ırak yerde sanmasın
Gidip de yabancı ele yanmasın
Maksadım odur ki adım anmasın
Beni unutursa yansın sevdiğim

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zengin kafiye ile ahenk sağlanmıştır.

Cevap

Dörtlükte zengin kafiye değil, tam kafiye kullanılmıştır.
Dörtlüğün ilk üç dizesinde kullanılan 'san-', 'yan-' ve 'an-' sözcükleri kök durumundadır. Bu köklerdeki ortak sesler sadece 'a' ve 'n' harfleridir. İki ses benzerliği edebiyatta 'tam kafiye' olarak adlandırılır. Zengin kafiye için en az üç ses benzerliği gereklidir. Bu nedenle zengin kafiye kullanıldığı yönündeki ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Dize sonlarındaki benzer kelimelerin kök ve eklerini ayırın.
san-masın, yan-masın, an-masın.
Kafiye ve redifi doğru ayırt etmek için kelimenin yapısını analiz etmek gerekir.
2
Aynı görevdeki ekleri (redifleri) belirleyin.
'-masın' (olumsuzluk + emir eki).
Yazılışları ve görevleri aynı olan ekler redif oluşturur.
3
Köklerdeki ses benzerliklerini (kafiyeyi) bulun.
san, yan, an köklerinde ortak olan sesler 'an' sesleridir.
İki ses benzerliği (a ve n) tam kafiye olarak adlandırılır.
4
Hece ölçüsünü ve kafiye şemasını kontrol edin.
11 hece ve aaab şeması.
Ahenk unsurlarının tamamını doğrulamak için ölçü ve şema analizi yapılır.

Anahtar Kavram

Şiirde Kafiye ve Redif Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Farklı eklerin (örneğin iyelik eki ile hal eki) dize sonunda gelmesi durumunda redif olup olmayacağını araştırarak 'görevdaşlık' ilkesini pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4804Soru →

Aşağıdaki dizelerde kullanılan kafiye (uyak) türlerini sağdaki tanımlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ecel büke belimizi
Söyletmeye dilimizi
Sürmeli gözlerin canımı yakar
Bakışı gönlüme bir hançer çakar
Bursa'da bir eski cami avlusu
Mermer şadırvanda şakırdayan su
Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç
Bu son fasıldır ey ömrüm, nasıl geçersen geç

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizelerdeki ahenk unsurları incelendiğinde; 'bel/dil' dizelerinde yarım kafiye, 'yakar/çakar' dizelerinde tam kafiye, 'avlusu/su' dizelerinde tunç kafiye ve 'geç/geç' dizelerinde cinaslı kafiye yer almaktadır.
Verilen dizeler sırasıyla yarım, tam, tunç ve cinaslı kafiye örneklerini içermektedir. 'bel/dil' tek ses (l) ile yarım; 'yakar/çakar' iki ses (ak) ile tam; 'avlusu/su' kelime içermesiyle tunç; 'geç/geç' anlam farkıyla cinaslı kafiyedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerdeki kafiye ve redifleri ayırmak için kelimelerin kök ve eklerini inceleyin.
Birinci dizede 'bel-imiz-i' ve 'dil-imiz-i' şeklinde ekler ayrılır.
Redif, kelime kökü dışında kalan ve aynı görevdeki eklerdir; kafiye ise köklerdeki ses benzerliğidir.
2
Ses benzerliği sayısını tespit ederek kafiye türünü belirleyin.
'l' (tek ses) yarım, 'ak' (iki ses) tam kafiyedir.
Kafiye türleri ses benzerliği sayısına göre isimlendirilir.
3
Kelimelerin anlamlarını ve birbirleri içindeki durumlarını kontrol edin.
İç içe geçme durumu tunç kafiyeyi, sesdeşlik durumu ise cinaslı kafiyeyi verir.
Özel kafiye türleri (tunç, cinas) kelimenin yapısı ve anlamıyla doğrudan ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Şiirde kafiye (uyak) türleri, dize sonlarındaki ses benzerliklerinin sayısı ve niteliğine göre belirlenir.

Daha Fazla Pratik

Farklı nazım biçimlerinde (gazel, koşma) bu kafiye türlerinin kullanım sıklığını karşılaştırarak bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4805Soru →

Köyün ağasına "paşam" diyorlar,
Garibin hakkını bir bir yiyorlar.
Adalet nerede, sormazlar bile,
Zalime her yerde yol veriyorlar.

Bu dizelerin içerik, üslup ve teması dikkate alındığında, bu şiirin türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satirik

Cevap

Toplumsal aksaklıkları ve adaletsizlikleri eleştirel bir dille yeren şiir türü satirik şiirdir.
Verilen dizelerde adaletsizlik, haksızlık ve toplumsal düzenin bozukluğu eleştirel bir dille ifade edilmiştir. Kişilerin veya toplumun aksayan yönlerini iğneleyici bir dille eleştiren (yeren) şiirler 'satirik şiir' (halk edebiyatında taşlama, divan edebiyatında hicviye) kategorisine girer.

Adım Adım Çözüm

1
Şiirin içeriğini ve kullanılan ifadeleri analiz edin.
"Garibin hakkını yemek", "zalime yol vermek" ve "adaletin sorulmaması" gibi ifadeler tespit edilmiştir.
Şiirin hangi konuyu ele aldığını belirlemek, türünü saptamanın ilk adımıdır.
2
Şairin üslubunu ve amacını değerlendirin.
Şairin toplumsal bir adaletsizliğe karşı öfkeli ve eleştirel bir tavır takındığı, durumu yerdiği görülmektedir.
Eleştiri ve yerginin baskın olduğu şiirler tür bakımından ayrılır.
3
Belirlenen özellikleri şiir türleri ile eşleştirin.
Hiciv, yergi ve toplumsal eleştiri içeren şiir türü olan satirik şiir ile tam uyum sağlanmıştır.
Tanımlanan özellikler doğrudan satirik şiirin kapsamına girmektedir.

Anahtar Kavram

Satirik Şiir

Daha Fazla Pratik

Satirik şiirin Divan edebiyatındaki karşılığının 'hicviye', Halk edebiyatındaki karşılığının ise 'taşlama' olduğunu unutmayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 4806Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, şiir türlerinin temel özelliklerini dikkate alarak uygun edebî terimlerle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Şairin bireysel duygularını, aşk, hasret ve ayrılık gibi konuları coşkulu bir dille dışa vurduğu şiirler şiir türüne; toplumsal aksaklıkları veya kişilerin kusurlarını iğneleyici ve eleştirel bir tutumla ele alan şiirler ise şiir türüne örnek teşkil eder.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

lirik ve satirik
Duyguların coşkulu bir dille anlatılması lirik şiiri; toplumsal ya da bireysel aksaklıkların eleştirilmesi ise satirik şiiri tanımlar. Bu nedenle boşluklara sırasıyla bu terimler gelmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ilk bölümündeki anahtar kavramları belirleme
Aşk, hasret, ayrılık ve coşkulu anlatım gibi kavramlar belirlendi.
Bu kavramlar doğrudan duygu yoğunluğunu temsil eden lirik şiirin temel özellikleridir.
2
Cümlenin ikinci bölümündeki anahtar kavramları belirleme
Toplumsal aksaklıklar, iğneleyici dil ve eleştiri gibi kavramlar belirlendi.
Bir durumu veya kişiyi yermeyi hedefleyen, eleştirel nitelik taşıyan şiirler satirik türün tanımıdır.

Anahtar Kavram

Şiir Türlerinin Tematik Özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4807Soru →

Elin kapısında karavaş olan
Burnu sümüklü gözü yaş olan
Bayramdan bayrama bir tıraş olan
Berbere gelir de dükkân beğenmez

Bu dizelerin içerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek oluşturduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satirik

Cevap

Dizelerin eleştirel ve iğneleyici bir üsluba sahip olması nedeniyle bu şiir satirik türündedir.
Verilen dizelerde şair, kişinin kendi haliyle tezat oluşturan kibirli tavrını eleştirmektedir. Yergi, alay ve iğneleme üzerine kurulu olan bu şiirler satirik şiir türüne girer.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin anlamını çözümlemek
Şiirde; başkasının yanında köle/hizmetçi olan, bakımsız ve perişan durumdaki birinin berbere gidip dükkan beğenmemesi anlatılmaktadır.
Şiirin ana temasını ve bakış açısını belirlemek tür tespiti için ilk adımdır.
2
Üslup ve amaca göre şiir türlerini eşleştirmek
Burada toplumsal bir tipin çelişkili davranışı alaycı ve yerici bir dille verilmiştir. Türk edebiyatında 'taşlama' olarak da bilinen bu tür, genel şiir türleri içinde 'satirik' şiirle karşılanır.
Şiir türleri; konunun işleniş tarzına (alay, öğüt, duygu, doğa vb.) göre sınıflandırılır.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri (Satirik Şiir)

Daha Fazla Pratik

Satirik şiirin Halk edebiyatındaki karşılığının 'taşlama', Divan edebiyatındaki karşılığının ise 'hicviye' olduğunu hatırlamak konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4808Soru →

Aşağıdaki dizeleri, baskın olan şiir türleriyle uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik
Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik
Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum
Bu dağların eskiden aşinasıdır soyum
Adalet kalmadı hep zulüm doldu
Geçti şu baharın gülleri soldu
Dünyanın gidişi acayip oldu
Ne zaman seni düşünsem
Bir ceylan su içmeye iner
Çayırları büyürken görürüm her akşam

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Kahramanlık anlatan dizeler Epik; çoban ve doğa konulu dizeler Pastoral; toplumsal eleştiri içeren dizeler Satirik; bireysel duygu ve coşkuyu işleyen dizeler Lirik şiirle eşleşir.
Dizelerin her biri kendi türünün en belirgin anahtar kelimelerini içermektedir: Akın ve ordu (Epik), Çoban ve dağ (Pastoral), Adalet ve zulüm eleştirisi (Satirik), Özlem ve imgelem (Lirik).

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin ana temasını belirleyin.
Birinci dizede 'ordu, yenmek', ikinci dizede 'çoban, dağ', üçüncü dizede 'adalet, zulüm', dördüncü dizede ise 'düşünmek (özlem)' kavramları ön plandadır.
Şiir türleri, işledikleri konuya ve şairin takındığı tavra göre sınıflandırılır.
2
Belirlenen temaları şiir türü tanımlarıyla karşılaştırın.
Savaş ve kahramanlık -> Epik; Doğa ve kır hayatı -> Pastoral; Eleştiri ve yergi -> Satirik; Duygu ve coşku -> Lirik.
Türlerin temel ayırt edici özellikleri bu temalar üzerine kuruludur.

Anahtar Kavram

Şiir Türlerinin Konularına Göre Tasnifi
Soru 4809Soru →

Mektepten okuyan ilim öğrenmez
Bin nasihat etsen biri kâr etmez
Doğru söyleyeni kimse beğenmez
Eğriye rağbet var şimdi dünyada

Bu dizelerin içerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek olduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satirik şiir

Cevap

Dizelerdeki eleştirel üslup ve toplumsal yergiden dolayı bu şiir satirik şiir türüne girer.
Verilen dizelerde toplumsal değerlerin altüst olması, dürüstlüğün prim yapmaması ve eğitimin etkisiz kalması gibi konular iğneleyici bir dille eleştirilmektedir. Edebiyatımızda toplumsal aksaklıkları veya bireysel kusurları yererek anlatan şiirlere satirik şiir denir.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin ana temasını ve şairin bakış açısını belirlemek.
Şiirde okullardaki eğitimin yetersizliği, dürüst insanların sevilmemesi ve toplumdaki eğriliğin (yolsuzluğun/yanlışlığın) rağbet görmesi anlatılmaktadır.
Şiir türünü belirlemek için metnin neyi, nasıl anlattığını anlamak gerekir.
2
Dizelerdeki üslup özelliklerini şiir türleri tanımlarıyla karşılaştırmak.
Dizelerde iğneleyici, şikayet eden ve toplumsal aksaklıkları dile getiren bir 'yergi' üslubu baskındır.
Toplumsal veya bireysel kusurları alaycı ve eleştirel bir dille anlatan şiirler satirik türdedir.

Anahtar Kavram

Satirik şiir; kişi, olay veya toplumun eksik ve hatalı yönlerini eleştiren şiir türüdür. Halk edebiyatında 'taşlama', Divan edebiyatında 'hicviye', günümüz edebiyatında ise 'yergi' olarak adlandırılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4810Soru →

Kırık çanağı yok ayran içecek
Kahveye gelir de fincan beğenmez

Bu dizelerin içerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında, baskın olan şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satirik

Cevap

Dizelerde bir kişinin gülünç ve çelişkili yönü eleştirel bir dille anlatıldığı için doğru cevap satirik şiirdir.
Dizeler incelendiğinde; 'kırık çanağı olmaması' bir yoksunluğu ifade ederken, 'fincan beğenmemesi' bu duruma tezat oluşturan bir kibir ve gösteriş merakını simgeler. Kişilerin veya toplumun aksayan, kusurlu, eksik ya da gülünç yönlerini iğneleyici bir dille eleştiren bu tür şiirlere satirik şiir adı verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin anlamını analiz etme
Dizeler, elinde imkânı olmadığı halde yüksekten uçan, gösteriş meraklısı bir tipi betimlemektedir.
Şiirin türünü belirlemek için önce içeriğin (tema) ve üslubun (tavır) tespit edilmesi gerekir.
2
Şairin tutumunu belirleme
Şairin iğneleyici ve alaycı (hiciv dolu) bir üslup kullandığı görülmektedir.
Alay ve iğneleme içeren şiirler doğrudan eleştiri kategorisine girer.
3
Şiir türüyle eşleştirme
Eleştirel şiirlere Batı edebiyatında satirik, Divan edebiyatında hicviye, Halk edebiyatında ise taşlama denir.
Dizelerdeki baskın özellik 'eleştiri' olduğu için satirik şiir tanımına tam uymaktadır.

Anahtar Kavram

Satirik Şiir

Daha Fazla Pratik

Bu şiir türünün Halk edebiyatındaki karşılığının 'taşlama', Divan edebiyatındaki karşılığının 'hicviye' olduğunu hatırlayarak dönemler arası ilişkiyi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4811Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, Türk edebiyatındaki şiir türlerini ve bu türlerin geleneksel edebiyatımızdaki karşılıklarını dikkate alarak uygun terimlerle tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Halk edebiyatında 'koçaklama' gibi türlerde yoğun olarak görülen, olağanüstü olayları ve kahramanlıkları konu edinen türe şiir denir. Buna karşın; toplumsal düzensizlikleri ve bireysel kusurları alaycı bir dille eleştiren, divan edebiyatında 'hicviye' olarak bilinen tür ise şiir başlığı altında incelenir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk boşluğa 'epik', ikinci boşluğa ise 'satirik' terimleri getirilmelidir.
Metnin ilk kısmında geçen 'koçaklama' ve 'kahramanlık' ifadeleri, destansı anlatımların temelini oluşturan epik şiir türünü tanımlar. İkinci kısımda geçen 'eleştiri' ve 'hicviye' kavramları ise toplumsal veya bireysel yergi içeren satirik şiir türünü ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki ilk bölümün ana temasını analiz etmek.
Metinde kahramanlık, olağanüstü olaylar ve 'koçaklama' gibi unsurların vurgulandığı görülmektedir.
Koçaklama, kahramanlık temasını işleyen bir tür olduğu için bu tanım epik şiire işaret eder.
2
Metindeki ikinci bölümün ana temasını ve anahtar kavramlarını analiz etmek.
Metinde eleştiri, toplumsal düzensizlikler ve 'hicviye' kavramları öne çıkmaktadır.
Hicviye, yergi ve eleştiri amaçlı yazıldığı için bu tanım satirik şiir türüne karşılık gelir.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri ve Geleneksel Edebiyat Karşılıkları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4812Soru →

Adalet kalmadı, hep zulüm doldu
Geçti şu baharın gülleri soldu
Dünyanın gidişi acayip oldu
Koyun belli değil, kurt belli değil

Bu dizelerin içerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek oluşturduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satirik

Cevap

Dizelerdeki toplumsal eleştiri ve düzenin bozulmasına yönelik yergi ifadeleri nedeniyle doğru yanıt satirik şiir türüdür.
Satirik olan seçenek doğrudur; çünkü verilen dörtlükte toplumsal düzenin bozulması, adaletin yok olması ve insani değerlerin karışması sert bir eleştiriyle ele alınmıştır. Bir kişiyi, olayı veya toplumu yermek için yazılan bu tür şiirlere satirik şiir denir.

Adım Adım Çözüm

1
Şiirin ana temasını ve şairin tutumunu belirle.
Şair 'adalet kalmadı', 'zulüm doldu', 'koyun belli değil kurt belli değil' diyerek toplumsal bir bozulmadan şikayet etmektedir.
Şiir türünü belirlemek için metindeki baskın duygu veya düşüncenin (eleştiri mi, duygu mu, öğüt mü) tespit edilmesi gerekir.
2
Tespit edilen temayı şiir türleri ile eşleştir.
Toplumsal ya da bireysel kusurların, düzensizliklerin eleştirel bir dille anlatıldığı tür 'satirik' şiirdir (Halk edebiyatındaki karşılığı taşlamadır).
Türlerin tanımları gereği yergi ve eleştiri içeren eserler satirik kategorisinde değerlendirilir.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri: Satirik Şiir

Daha Fazla Pratik

Folklorik şiirdeki 'taşlama' türü ile Divan edebiyatındaki 'hicviye' türünün aslında satirik şiirin karşılıkları olduğunu hatırlamak bu türleri ayırt etmede kolaylık sağlar.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4813Soru →

Aşağıdaki dizelerin, ağır bastığı temalara göre hangi şiir türüne ait olduğunu belirleyerek uygun kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik / Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik
Gümüş bir dumanla kapandı her yer / Yer ve gök bu akşam yayla dumanı
İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir / Sen kendini bilmezsin, ya nice okumaktır
Ne yanar kimse bana ateş-i dilden özge / Ne açar kimse kapım bâd-ı sabâdan gayrı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Verilen dizelerden 'akın' ve 'ordu' sözcüklerini içeren ilk parça epik; 'yayla dumanı' gibi doğa unsurları içeren ikinci parça pastoral; 'bilmek' ve kendini tanımak üzerine öğüt veren üçüncü parça didaktik; gönül ateşi ve yalnızlık duygusunu işleyen son parça ise lirik şiir ile eşleşmektedir.
Dizelerin içeriği incelendiğinde; 'akın' ve 'ordu' kavramları kahramanlık (epik), 'yayla' ve doğa tasvirleri doğa sevgisi (pastoral), 'bilgi' ve 'kendini bilme' vurgusu öğreticilik (didaktik), içsel duygular ve 'gönül ateşi' vurgusu ise bireysel hisler (lirik) ile doğrudan örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerdeki anahtar kelimelerin tespit edilmesi
Akın/ordu (kahramanlık), yayla (doğa), ilim/bilmek (öğreti), ateş-i dil/gönül (duygu) kavramları belirlendi.
Her şiir türünün kendine has bir kavram dünyası ve işlediği ana temalar vardır.
2
Tespit edilen kavramların şiir türleriyle ilişkilendirilmesi
Kahramanlık teması epik, doğa teması pastoral, öğreticilik didaktik ve duygusallık lirik türüyle eşleştirildi.
Şiir türlerinin tanımları bu tematik ayrımlara dayanmaktadır.

Anahtar Kavram

Şiir Türlerinin Tematik Tasnifi
Soru 4814Soru →

Aşağıdaki şiir parçalarını, sahip oldukları yapısal özellikleri (nazım biçimi) ve tematik içeriklerini (nazım türü) dikkate alarak uygun tanımlamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Adalet kalmadı hep zulüm doldu
Geçti şu baharın gülleri soldu
Dünyanın gidişi acayip oldu
Koyun belli değil kurt belli değil
Gönül gurbet ele varma
Ya gelinir ya gelinmez
Her dilbere meyil verme
Ya sevilir ya sevilmez
Benden selam olsun Bolu Beyi'ne
Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
Ok gıcırtısından kalkan sesinden
Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir
Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleşme şu şekildedir: 'Adalet kalmadı...' metni Koşma-Taşlama; 'Gönül gurbet...' metni Semai-Güzelleme; 'Bolu Beyi...' metni Koşma-Koçaklama; 'Beni candan usandırdı...' metni ise Gazel-Lirik ile eşleşmelidir.
Verilen şiirler incelendiğinde; toplumsal aksaklıkları eleştiren 11'li hece ölçüsündeki şiir 'Taşlama' türünde bir 'Koşma'dır. 'Gönül gurbet' ile başlayan ve 8'li hece ölçüsüyle söylenen şiir lirik yapısı nedeniyle 'Güzelleme' türünde bir 'Semai'dir. Köroğlu'na ait kahramanlık temalı şiir 'Koçaklama' türünde bir 'Koşma'dır. Fuzuli'nin beyitlerle kurulan şiiri ise 'Lirik' konulu bir 'Gazel'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Metinlerin yapısal özelliklerini (hece sayısı ve birim) analiz et.
I. metin 11'li hece, II. metin 8'li hece, III. metin 11'li hece, IV. metin beyit birimi.
Nazım biçimini belirlemek için önce dış yapı (ölçü ve birim) incelenmelidir.
2
Metinlerin içeriklerini ve temalarını incele.
I. metinde toplumsal eleştiri, II. metinde aşk/lirik duygu, III. metinde kahramanlık, IV. metinde bireysel aşk acısı mevcuttur.
Nazım türünü belirlemek için metnin konusuna odaklanmak gerekir.
3
Yapı ve içerik bilgilerini birleştirerek kavramlarla eşleştir.
11'li hece + eleştiri = Koşma/Taşlama; 8'li hece + aşk = Semai/Güzelleme; 11'li hece + kahramanlık = Koşma/Koçaklama; Beyit + aşk = Gazel/Lirik.
Nazım biçimi (form) ve nazım türü (içerik) sentezi doğru sınıflandırmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Nazım biçimi dış yapı (ölçü, kafiye, birim) ile; nazım türü ise içerik (tema, konu) ile ilgilidir.
Soru 4815Soru →

Aşağıdaki cümlede şiir türleri ile ilgili boş bırakılan yerleri, edebiyat bilgi ve kuralları çerçevesinde uygun terimlerle tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Toplumun aksayan yönlerini veya kişilerin hatalarını iğneleyici bir dille eleştiren şiir türüne şiir; doğa güzelliklerini, çobanların yaşantısını ve kır hayatını konu edinen şiir türüne ise şiir denir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Satirik ve Pastoral
Toplumdaki aksaklıkları ve kişisel kusurları iğneleyici bir dille eleştiren şiir türü 'satirik'tir. Doğa manzaralarını, yayla ve çoban hayatını konu edinen şiir türü ise 'pastoral' olarak adlandırılır. Bu terimler şiirlerin ana temalarına göre yapılan temel sınıflandırmaları temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Metnin ilk kısmındaki anahtar kavramları belirle.
Eleştiri, iğneleyici dil ve toplumsal aksaklıklar kavramları bulundu.
Bu kavramlar Türk edebiyatında yergiye dayalı bir türü işaret etmektedir.
2
Belirlenen kavramlara uygun şiir türünü tespit et.
Satirik şiir.
Toplumu veya bireyi eleştiren şiirler satirik (yergi) türüne girer.
3
Metnin ikinci kısmındaki anahtar kavramları belirle.
Doğa güzellikleri, çoban yaşantısı ve kır hayatı kavramları bulundu.
Bu temalar doğa merkezli bir şiir geleneğini temsil eder.
4
Belirlenen temalara uygun şiir türünü tespit et.
Pastoral şiir.
Doğayı ve köy/kır hayatını anlatan şiirlere pastoral şiir denir.

Anahtar Kavram

Şiir türlerinin tematik özelliklerine göre ayırt edilmesi
Tahmini Süre:45s
Soru 4816Soru →

Edebi yaşamları boyunca ferdin iç dünyasını, hayal kırıklıklarını ve melankoliyi merkeze alan Servet-i Fünun romancılarından Halit Ziya Uşaklıgil ile Mehmet Rauf; realist-naturalist yöntemleri eserlerine uygulama biçimleri ve psikolojik tahlillere verdikleri ağırlık bakımından bazı farklılıklar gösterirler.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu iki yazarın romancılık anlayışları, kurgu teknikleri veya eserlerindeki karakter dinamikleriyle ilgili doğru bir değerlendirmedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mehmet Rauf’un Eylül romanında Necip ve Suat arasındaki yasak aşkın psikolojik boyutları, olay örgüsünün ve dış mekân tasvirlerinin gerisinde kalmayıp romanın merkezini oluştururken Halit Ziya’nın Aşk-ı Memnu’sunda Bihter’in trajedisi, Melih Bey Takımı gibi sosyal çevre unsurları ve konak yaşamının detaylı tasvirleriyle iç içe sunulur.

Cevap

Mehmet Rauf'un Eylül romanında psikolojik tahlillerin olay örgüsü ve mekânın önüne geçerek ana odağı oluşturması, Halit Ziya'nın Aşk-ı Memnu eserinde ise Bihter'in psikolojik çöküşünün 'Melih Bey Takımı' gibi sosyal çevre ve konak hayatının somut koşullarıyla bütünleşik olarak realist bir biçimde kurgulanması yönündeki değerlendirme doğrudur.
Doğru olan değerlendirme, Mehmet Rauf'un Eylül romanının zayıf bir olay örgüsüyle tamamen kahramanların ruhsal dünyasını odağa aldığını, Halit Ziya'nın Aşk-ı Memnu romanının ise Bihter'in psikolojisini genetik miras (Melih Bey Takımı) ve konak yaşamının sosyal gerçekliğiyle birleştirerek verdiğini ifade eden seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen iki yazarın (Halit Ziya Uşaklıgil ve Mehmet Rauf) edebi kimlikleri, realizm/naturalizm uygulamaları ve psikolojik tahlil yöntemleri karşılaştırılır.
Halit Ziya'nın karakter psikolojisini sosyal çevre, soyaçekim ve dış mekânla ilişkilendiren determinist bir gerçekçiliğe sahip olduğu; Mehmet Rauf'un ise olay örgüsünü ikinci plana atarak doğrudan bireyin ruhsal dünyasına, soyut iç tahlillere yöneldiği saptanır.
Yazarların romancılık metotları arasındaki yapısal farkı tespit etmek için.
2
Seçeneklerde sunulan eser özetleri, karakter analizleri ve dönem eşleştirmeleri incelenir.
Tanzimat Dönemi eseri İntibah ve kahramanı Ali Bey'in romantik özellikleri ile Milli Edebiyat eseri Kiralık Konak'ın temaları hatırlanır. Halas, Ferda-yı Garam, Mai ve Siyah ile Kırık Hayatlar eserlerinin içerikleri kontrol edilerek yanlış bilgiler içeren seçenekler elenir.
Yazarlara ait eserlerin doğru dönem ve edebi yönelimlerle eşleştirilip eşleştirilmediğini kontrol etmek için.
3
Eylül ve Aşk-ı Memnu romanlarının kurgusal yapıları karşılaştırılarak doğru seçenek belirlenir.
Eylül'ün tamamen olay dışı, içsel bir psikolojik yoğunluğa sahip olduğu; Aşk-ı Memnu'da ise Bihter'in ruh halinin Melih Bey Takımı'nın genetik mirası ve Adnan Bey'in konağındaki yaşam koşullarıyla (determinist çerçevede) örüldüğü gerçeği doğrulanır.
İki başyapıtın kurgusal ve tematik dinamiklerini en isabetli şekilde karşılaştıran yargıya ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Servet-i Fünun romanında gerçekçi çevre tasviri-karakter psikolojisi ilişkisi (Halit Ziya) ile olay örgüsünden arındırılmış saf ruhsal çözümleme (Mehmet Rauf) ayrımı.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 4817Soru →

Aşağıda anonim halk şiirine ait üç farklı şiir parçası verilmiştir:

I. Parça:
Güle naz
Bülbül eyler güle naz
Girdim dost bahçesine
Ağlayan çok gülen az

II. Parça:
Derdim var beller gibi
Söylemem eller gibi
Altımdaki al atım
Kuyruğu teller gibi
Ağlaram ağlar gibi
Derdim var dağlar gibi

III. Parça:
Yarim İstanbul'u mesken mi tuttun
Gördün güzelleri beni unuttun
Sıla gözyaşımı ceyhun mu ettin
Aman aman sürmelim gel
Suna boylum gel, ayrılık ölüm gel

Bu şiir parçalarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. parça, dörtlük sınırını aşan yapısıyla yedekli mani olarak adlandırılır; bu nazım biçimi âşık edebiyatındaki semailer ile hece ölçüsünün sekizli kalıbıyla söylenmesi bakımından ortaklık gösterir.

Cevap

Yedekli maninin sekizli hece ölçüsüyle söylendiği ve semailerle ortaklık gösterdiği yönündeki ifade söylenemez.
Yedekli (artık) maniler, standart mani nazım biçiminin bir çeşididir ve maniler hece ölçüsünün yedi heceli kalıbıyla söylenir. Âşık edebiyatında yer alan semailer ise sekizli hece ölçüsüyle söylenmektedir. Dolayısıyla yedekli manilerin semailer gibi sekizli ölçüyle söylendiğini belirten yargı bilgi yanlışı içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen şiir parçalarının biçimsel ve yapısal özelliklerini (hece sayısı, dize sayısı, kafiye düzeni) tespit etmek.
I. parçanın kesik mani (7'li tabanlı), II. parçanın yedekli mani (7'li) ve III. parçanın türkü (11'li bent, 8'li ve 11'li kavuştak) olduğu belirlenmiştir.
Şiirlerin hangi nazım şekillerine ait olduğunu belirleyerek seçeneklerdeki yapısal yargıları değerlendirmek.
2
Şiir parçalarının ahenk ve kafiye özelliklerini çözümlemek.
I. parçada 'güle naz' ve 'gülen az' kelimeleriyle cinaslı uyak yapıldığı, II. parçanın aabaaa düzeninde yedekli uyaklandığı görülmüştür.
Uyak ve ahenk unsurlarına yönelik yargıların doğruluğunu kontrol etmek.
3
Şiirlerin tür, tema ve dönem eşleştirmelerini (ağıt, sagu, mersiye) karşılaştırmak.
III. parçanın aşk ve gurbet temalı bir türkü olduğu, ölüm konulu türkülerin (ağıt) eski edebiyattaki karşılıklarıyla (sagu, mersiye) olan ilişkisi doğrulanmıştır.
Tematik ve edebi dönemler arası karşılaştırmaların doğruluğunu test etmek.
4
Seçeneklerde geçen semai ve yedekli mani hece ölçüsü karşılaştırmasını analiz etmek.
Semailerin 8'li hece ölçüsüyle yazıldığı, oysa yedekli maninin 7'li hece ölçüsüyle söylendiği tespit edilmiştir.
Yedekli mani ve semai arasındaki hece sayısı ortaklığı iddiasının yanlışlığını belirlemek.

Anahtar Kavram

Anonim Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri (Mani, Türkü) ve Hece Ölçüsü Ayrımı
Soru 4818Soru →

Aşağıdaki dizelerde kullanılan kafiye (uyak) türlerini dikkate alarak, numaralanmış şiir parçalarını karşılarındaki kafiye türleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Bursa'da bir eski cami avlusu,
Mermer şadırvanda şırıldayan su.
II. Kısmetindir gezdiren yer yer seni,
Arşa çıksan akıbet yer yer seni.
III. Ne şair yaş döker ne aşık ağlar,
Tarihe karıştı eski sevdalar.
IV. Yüreğime bir od düştü yanarım,
Kendi külüm savurarak dönerim.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I numaralı şiir Tunç Kafiye, II numaralı şiir Cinaslı Kafiye, III numaralı şiir Zengin Kafiye, IV numaralı şiir Yarım Kafiye ile eşleşmektedir.
I numaralı şiirde kök ve eklerin farklı görevde olmasından ötürü redif bulunmayıp 'su' kelimesinin diğerinin içinde geçmesiyle Tunç Kafiye; II numaralı şiirde sesteş sözcüklerle Cinaslı Kafiye; III numaralı şiirde farklı görevdeki eklerin benzeşmesiyle Zengin Kafiye; IV numaralı şiirde ise görevce özdeş eklerin redif olarak ayrılmasından sonra kökte kalan tek ses benzerliğiyle Yarım Kafiye elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci şiir parçasının kafiye ve redif analizi yapılır.
'avlusu' (avlu-su) sözcüğündeki iyelik eki ile 'su' kökü morfolojik olarak farklıdır, redif yoktur. 'su' kelimesi 'avlusu' kelimesinin içinde tamamen geçtiği için Tunç Kafiye tespit edilir.
Redif saptanırken eklerin görev özdeşliği kontrol edilmelidir.
2
İkinci şiir parçasının kafiye ve redif analizi yapılır.
Dizelerdeki 'yer yer' ifadelerinin sesteş olduğu belirlenir ve Cinaslı Kafiye tespit edilir.
Yazılışları aynı, anlamları farklı sözcüklerin oluşturduğu ahenk unsuru cinaslı kafiyedir.
3
Üçüncü şiir parçasının kafiye ve redif analizi yapılır.
'ağla-r' (geniş zaman) ve 'sevda-lar' (çoğul eki) kelimelerindeki eklerin işlevleri farklıdır, redif yoktur. Ortak olan 'lar' (3 ses) benzerliği Zengin Kafiye olarak belirlenir.
Eklerin ses benzerliği taşıması redif olmaları için yetmez, görevlerinin de aynı olması gerekir.
4
Dördüncü şiir parçasının kafiye ve redif analizi yapılır.
'yan-ar-ım' ve 'dön-er-im' sözcüklerinde geniş zaman ve şahıs ekleri ünlü uyumuna göre değişse de görevce aynıdır ve rediftir. Kökteki 'n' sesi Yarım Kafiye olarak belirlenir.
Eklerin ses uyumlarına bağlı değişiklikleri redif olma özelliklerini bozmaz.

Anahtar Kavram

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 4819Soru →

Türk destan geleneğindeki tarihî ve mitolojik anlatıların temsil ettiği dönemler ile bu anlatıların ait olduğu toplulukların tarih sahnesine çıkış sırası dikkate alındığında; aşağıda olay örgüleri ve temaları özetlenen anlatıların kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama; Alp Er Tunga Destanı (Saka), Oğuz Kağan Destanı (Hun), Ergenekon Destanı (Göktürk) ve Göç Destanı (Uygur) şeklinde en eskiden en yeniye doğru olmalıdır.
Doğru sıralama, destanların temsil ettiği tarihî toplulukların kronolojik gelişimine dayanmaktadır. İlk sırada Saka dönemine ait Alp Er Tunga Destanı, ikinci sırada Hun dönemine ait Oğuz Kağan Destanı, üçüncü sırada Göktürk dönemine ait Ergenekon Destanı ve son sırada Uygur dönemine ait Göç Destanı yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metinlerde verilen özetlerden yola çıkarak destanların hangileri olduğunu tespit etme.
Birinci metin Alp Er Tunga Destanı, ikinci metin Oğuz Kağan Destanı, üçüncü metin Ergenekon Destanı ve dördüncü metin Göç Destanı'dır.
Sıralama yapabilmek için öncelikle her bir anlatının hangi destana tekabül ettiğini belirlemek gerekir.
2
Belirlenen destanların ait olduğu Türk boylarını veya devletlerini saptama.
Alp Er Tunga Destanı Sakalara, Oğuz Kağan Destanı Hunlara, Ergenekon Destanı Göktürklere, Göç Destanı ise Uygurlara aittir.
Destanlar ait oldukları boyların tarih sahnesindeki kronolojik yerlerine göre konumlandırılacaktır.
3
Bu toplulukların tarih sahnesine çıkış ve egemenlik kuruş dönemlerini kronolojik olarak sıralama.
Saka Dönemi (M.Ö. 7. yy) -> Hun Dönemi (M.Ö. 3. yy - M.S. 5. yy) -> Göktürk Dönemi (M.S. 6-8. yy) -> Uygur Dönemi (M.S. 8-9. yy) şeklinde bir sıralama elde edilir.
En eski dönemden en yeni döneme doğru kronolojik bir akış oluşturmak.
4
Elde edilen kronoloji doğrultusunda destanları sıralama.
Saka (Alp Er Tunga) -> Hun (Oğuz Kağan) -> Göktürk (Ergenekon) -> Uygur (Göç) sıralamasına ulaşılır.
Soru kökünde istenen en eskiden en yeniye sıralama kuralını tamamlamak.

Anahtar Kavram

İslamiyet Öncesi Türk Destanlarının ait olduğu topluluklara ve kronolojilerine göre ayırt edilmesi
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 4820Soru →

Elin kapısında karavaş olan
Burnu sümüklü hem gözü yaş olan
Şimdi kendi başına bir baş olan
Gelir de evinin kokusunu beğenmez

Bu dörtlük, içerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek gösterilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satirik

Cevap

Dörtlükte bir kişinin geçmişteki halini unutarak kibirlenmesi alaycı ve eleştirel bir dille anlatıldığı için doğru yanıt satirik şiirdir.
Dizelerde sözü edilen kişinin geçmişteki mütevazı durumundan sıyrılıp kibirli bir tavır takınması yerilmektedir. Türk edebiyatında toplumsal bozuklukları veya kişisel zaafları alaycı bir dille eleştiren bu tür şiirlere satirik şiir denir. Seyrani'ye ait olan bu dörtlük, satirik şiirin en tipik örneklerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Şiirin ana temasını belirle.
Dizelerde, daha önce başkasının yanında hizmetçi (karavaş) olan birinin, belli bir konuma gelince geçmişini ve evini beğenmemesi anlatılmaktadır.
Şiir türünü belirlemek için baskın duygu veya düşüncenin tespit edilmesi gerekir.
2
Üslup ve anlatım biçimini incele.
Şair, bu durumu iğneleyici, alaycı ve yergi içeren bir dille (yergi) dile getirmiştir.
İçeriğin sunuluş biçimi, şiirin türünü netleştirir.
3
Tespit edilen özellikleri şiir türleri ile eşleştir.
Eleştiri ve yerginin ağır bastığı bu tür şiirler halk edebiyatında taşlama, Batı etkisindeki Türk edebiyatında ise satirik şiir olarak adlandırılır.
Edebi tanımlar gereği toplumsal veya bireysel aksaklıkları eleştiren şiirler satiriktir.

Anahtar Kavram

Satirik şiir (yergi), kişi veya toplumların hatalı ve gülünç yönlerini eleştiren şiir türüdür.
ÖncekiSayfa 241 / 437Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin