Tüm alıştırma soruları

Bir reklam ajansı, tüketicilerin yeni çıkan bir ürünü satın alma kararlarını etkileyen faktörleri araştırmak için üç farklı yöntem uygulamıştır:

I. Yöntem: Tüketicilerin ürünü gördükleri andaki göz hareketlerini, kalp ritimlerini ve beyin dalgalarındaki değişimleri laboratuvar ortamında cihazlarla ölçmek.
II. Yöntem: Tüketicilere ürünle ilgili sorular sorarak, ürünü zihinlerinde nasıl konumlandırdıklarını, reklam mesajını nasıl anlamlandırdıklarını ve karar verme süreçlerindeki bilgi işleme aşamalarını analiz etmek.
III. Yöntem: Tüketicilerin geçmişte benzer reklamlara verdikleri satın alma tepkilerini ve hangi ödüllendirme (indirim, hediye vb.) mekanizmalarının bu davranışı pekiştirdiğini incelemek.

Bu yöntemlerin temel aldığı psikolojik yaklaşımlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Aşağıda, sosyolojinin diğer bilim dallarıyla olan ilişkisini ve ortak çalışma alanlarını gösteren araştırma konuları ile bu konuların ilişkili olduğu bilim dalları verilmiştir. Araştırma konularını ilgili oldukları doğru bilim dallarıyla eşleştiriniz.

Karanlıkta kalmaktan korkan bir çocuğun bu durumunu inceleyen iki uzmandan ilki, çocuğun geçmişte karanlık bir ortamda yalnız kaldığı sırada yüksek bir sese maruz kalarak korktuğunu ve bu iki durum arasında bir ilişki kurduğunu; bu korkunun tamamen dışsal uyarıcı-tepki bağıyla açıklanabileceğini ileri sürer. İkinci uzman ise çocuğun karanlık ortamı zihninde nasıl yorumladığına, karanlıkla ilgili geliştirdiği olumsuz şemalara ve bilgiyi işleme sürecine odaklanılması gerektiğini savunur.

Buna göre, uzmanların görüşleri sırasıyla aşağıdaki psikoloji yaklaşımlarından hangilerinin temel varsayımlarını yansıtmaktadır?

İslam hukuk tarihinde hüküm çıkarma (içtihat) metotları zamanla sistemleşerek ameli-fıkhi mezheplerin doğmasına zemin hazırlamıştır. Bu süreçte mezhep kurucuları, dini kaynakları yorumlarken kendilerine özgü delil hiyerarşileri ve yöntemler benimsemişlerdir. Örneğin;

I. Kıyasın sınırlarını aşarak adalete, hakkaniyete ve kamu yararına daha uygun olan hükme yönelmeyi ifade eden 'istihsan' yöntemini sistemli bir şekilde fıkıh usulüne dahil etmiştir.
II. Vahyin ilk muhataplarının ve Hz. Peygamber'in sünnetinin en canlı uygulayıcılarının yaşadığı bölgenin örfünü (amel-i ehl-i Medine) güçlü bir delil kabul etmiştir.
III. Akli çıkarımlara dayalı rey yönteminden ziyade doğrudan nassa ve özellikle zayıf da olsa hadislere dayanmayı öncelikli kural haline getirmiştir.

Yukarıda metodolojik yaklaşımları ve özellikleri verilen bu ameli-fıkhi ekollerin kurucuları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bir lisede kimya laboratuvarı dersinde kurallara uymayan ve deney araçlarını temizlemeden bırakan Caner, öğretmeni tarafından laboratuvar temizlik nöbetine bırakılmıştır (I). Aynı sınıftaki Ece ise, laboratuvardaki keskin asit kokusundan rahatsız olduğu için maske takmış ve bu sayede kokunun yarattığı rahatsız edici durumdan kurtulmuştur (II).

Buna göre Caner ve Ece'nin yaşadığı bu durumlar, edimsel koşullanma ilkelerinden sırasıyla aşağıdakilerden hangisine örnek oluşturur?

Bir uyku araştırmasında, uyarıcılardan arındırılmış laboratuvar ortamındaki katılımcılara uykunun farklı evrelerinde hafif şiddette ses uyarısı verilmiş ve bu uyarılara verilen fizyolojik tepkiler ile katılımcıların uyandırılma eşikleri ölçülmüştür. Araştırma sonucunda şu bulgulara ulaşılmıştır:

* Katılımcıların dış uyarılara en az duyarlı olduğu, uyandırılmasının en zor olduğu ve EEG kayıtlarında delta dalgalarının ($0.5-4\text{ Hz}$) baskın olduğu evre derin uykudur.
* REM (hızlı göz hareketleri) evresindeki katılımcılara verilen hafif ses uyarılarının, onları uyandırmadığı ancak rüyalarında bu sesi 'rüzgar uğultusu' veya 'tren sesi' şeklinde işleyerek rüyaya dahil ettikleri görülmüştür.

Buna göre, bu araştırmaya dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Deniz ve okyanuslarda meydana gelen rüzgâr ve dalga hareketleri sonucunda atmosfere saçılan küçük tuz kristallerine aerosol adı verilir. Aerosoller, su ekosistemleri ile karasal ekosistemler ve atmosfer arasında sürekli bir etkileşim kurarak doğal dengenin korunmasında önemli bir rol oynar.

Buna göre, deniz aerosollerinin doğal sistemlerin işleyişindeki rolüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Muzafer Sherif, sosyal normların oluşumunu incelediği deneyinde, tamamen karanlık bir odada hareketsiz duran küçük bir ışık noktasının katılımcılar tarafından hareket ediyormuş gibi algılanması durumundan (otokinetik etki) yararlanmıştır. Deneyin ilk aşamasında katılımcılar odaya tek tek alınmış ve ışığın ne kadar hareket ettiğini tahmin etmeleri istenmiştir. Her birey kendi içinde kararlı bir tahmin aralığı (bireysel norm) oluşturmuştur. İkinci aşamada ise, daha önce bireysel normları birbirinden farklı olan katılımcılar grup halinde odaya alınmış ve tahminlerini yüksek sesle paylaşmışlardır. Süreç içinde bireysel tahminlerin birbirine yaklaştığı ve ortak bir grup normunun oluştuğu görülmüştür. Üçüncü aşamada katılımcılar tekrar tek başlarına odaya alındıklarında dahi, kendi eski bireysel normlarına değil, grupla birlikte oluşturdukları ortak norma göre tahmin yapmaya devam etmişlerdir.

Buna göre, Sherif’in gerçekleştirdiği bu deney ve sonuçları dikkate alındığında, sosyal etki süreciyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Aristoteles'e göre bir heykelin varlığa gelmesi için hem tuncun (madde) hem de heykele verilen şeklin (form) bir arada bulunması gerekir. Tunç, heykel olma potansiyeline sahiptir; sanatçı ona formu kazandırdığında bu potansiyel aktüel hale gelir. Ona göre formlar, Platon'un savunduğu gibi nesneler dünyasından ayrı, aşkın bir İdealar evreninde değil; duyulur dünyadaki nesnelerin bizzat içinde, onlara özünü veren bir ilke olarak yer alır.

Aristoteles'in bu parçada dile getirdiği madde-form ilişkisine yönelik görüşleri, onun Platon'un varlık anlayışından hangi temel açıdan ayrıldığını gösterir?

Türkiye'de dağların uzanış doğrultusu ve yer şekillerinin engebeli yapısı, limanların iç kesimlerle olan ulaşım ağlarını ve ticari kapasitelerini doğrudan etkilemiştir. Aşağıda verilen Türkiye'deki limanları, coğrafi konumları ve hinterlant özelliklerine göre doğru coğrafi/ekonomik açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Bireyin tüm kararlarının ve eylemlerinin doğa yasaları, psikolojik etkenler veya toplumsal koşullar gibi neden-sonuç ilişkileriyle zorunlu olarak belirlendiğini savunan ahlaki yaklaşım 'fatalizm' (kadercilik) olarak adlandırılır.

Küresel ve bölgesel ölçekteki örgütler; kuruluş amaçları, coğrafi etki alanları ve üye ülkelerin nitelikleri bakımından farklılık göstermektedir. Aşağıda verilen uluslararası örgütleri, Türkiye'nin üyelik durumu, örgütün etki alanı ve temel kurulu amacı kriterlerini dikkate alarak uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Kelam ilminde bilgi teorisi üzerine çalışan bir araştırmacı, evrendeki düzeni gözlemleyerek ve akıl yürüterek bir yarat��cının varlığı ve birliği sonucuna ulaşmıştır. Ancak bu araştırmacı, yaratıcının razı olacağı ibadet şekillerini, ahiret hayatının evrelerini ve meleklerin niteliklerini de sadece doğa gözlemlerine ve mantıksal kıyaslara dayanarak temellendirmeye çalışmıştır.

Buna göre araştırmacının, aklın ve duyuların sınırlarını aşan metafizik (gayb) konuları anlamlandırmada düşt��ğü hata, İslam epistemolojisindeki aşağıdaki kaynaklardan hangisinin yetki ve işlev alanının göz ardı edilmesinin bir sonucudur?

Bir bireyin yürürken dengesini kaybetmeden düz bir çizgide ilerleyebilmesi, bisiklete binerken dengede kalabilmesi ve kas hareketlerinin birbiriyle uyumlu çalışması doğrudan aşağıdaki merkezi sinir sistemi bölümlerinden hangisi tarafından kontrol edilir?

Felsefe tarihinde varlığın ne olduğu ve tözünün hangi ilkeye dayandığı sorusu filozoflar tarafından farklı şekillerde açıklanmıştır. Aşağ��daki filozofları, savundukları temel varlık (ontoloji) görüşleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Türkiye'de Cumhuriyet'in ilanından günümüze kadar geçen tarihsel süreçte, farklı dönemlerde çeşitli ekonomi politikaları uygulanmış ve bu politikaların coğrafi mekân ile sosyoekonomik yapı üzerinde belirgin yansımaları olmuştur.

Buna göre, Türkiye'nin ekonomi tarihi ve uygulanan politikaların sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İslam düşüncesinde ortaya çıkan fikri ekoller; inanç esaslarını konu edinen 'itikadi-siyasi yorumlar' ve ibadetler ile günlük hayatın pratik kurallarını ele alan 'ameli-fıkhi yorumlar' olmak üzere iki temel kategoriye ayrılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi ��slam düşüncesindeki ameli-fıkhi yorumlardan biridir?

Ahmet, bahçedeki bir gülün kırmızı rengini görmüş, kokusunu koklamış ve yapraklarına dokunarak pürüzsüz yapısını hissetmiştir. Ahmet'in bu yolla elde ettiği doğrudan gözleme dayalı bilgiler, İslam bilgi felsefesinde (epistemolojisinde) güvenilir bir bilgi kaynağı olarak kabul edilir.

Buna göre, Ahmet'in gül hakkında bilgi edinirken kullandığı bilgi kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

İslam düşüncesinde ortaya çıkan yorum biçimleri ele aldıkları konulara göre itikadi-siyasi yorumlar ve ameli-fıkhi yorumlar olmak üzere iki ana gruba ayrılır. İtikadi-siyasi yorumlar dinin inanç esaslarıyla ilgilenirken, ameli-fıkhi yorumlar ibadetler ve günlük hayatın pratik kuralları (hukuk) üzerinde yoğunlaşır.

Buna göre, aşağıda verilen mezhep ve öncü eşleştirmelerinden hangisi tamamen ameli-fıkhi yorumlar alanında yer almaktadır?

Geleneksel toplumlarda bireyler benzer işleri yapar, benzer yaşam tarzlarına sahiptir ve aralarındaki bağ büyük ölçüde ortak inanç ve değerler üzerine kuruludur. Ancak sanayileşme süreciyle birlikte üretim mekanizmaları karmaşıklaşmış, her birey belirli bir alanda veya mesleki kolda derinlemesine uzmanlaşmıştır. Bu durum, bireylerin kendi ihtiyaçlarını tek başlarına karşılayamaz hale gelmelerine ve dolayısıyla yaşamlarını devam ettirebilmek için diğer uzmanlaşmış gruplara ya da kişilere bağımlı olmalarına yol açmıştır. Sosyoloji literatüründe ekonomik yapıdaki bu dönüşüm, toplumun bütünleşmesini sağlayan yeni bir dayanışma biçimini de beraberinde getirmiştir.

Buna göre parçada bahsedilen, modern ekonomik yapının bir sonucu olarak ortaya çıkan ve bireylerin üretim sürecinde uzmanlaşarak karşılıklı bağımlılık geliştirmelerini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?