Tüm alıştırma soruları

Eserlerinde yerli unsurlara, İstanbul yaşamına ve Türkçenin deyimlerine yer veren; hamse sahibi olmasıyla da 16. yüzyıl Divan şiirinde önemli bir yere sahip olan sanatçıdır. Şiirlerinde sade, samimi bir söyleyişi benimsemiş; orduda görev yapmasından ötürü seferleri ve savaşları da yansıtmıştır. *Şah u Geda* ile *Yusuf u Züleyha* gibi mesnevileri edebiyatımızın bu alandaki başarılı örnekleri arasında kabul edilir.

Bu parçada sözü edilen Divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Malazgirt Savaşı'nın kazanılmasından sonra Sultan Alparslan'ın komutanlarını Anadolu'nun fethiyle görevlendirmesiyle bölgede ilk Türk beylikleri kurulmaya başlanmıştır. Bu gelişmenin Anadolu'da aşağıdakilerden hangisine doğrudan ortam hazırladığı savunulabilir?

Bütünleşik afet yönetimi; afet öncesinde risklerin belirlenmesi ve önlenmesi (zarar azaltma, hazırlık), afet sırasında hızlı ve etkili müdahale yapılması, afet sonrasında ise iyileştirme çalışmalarının yürütülmesini kapsayan dinamik bir süreçtir. Bu süreçte başarılı olabilmek için afetlerin oluşum kökenlerinin (jeolojik, jeomorfolojik, meteorolojik, hidrolojik) ve bunları tetikleyen unsurların doğru analiz edilmesi hayati önem taşır.

Buna göre, afet yönetimi ve planlaması kapsamında yürütülen aşağıdaki çalışmalardan hangisi, afetlerin kökeni ve tetiklenme mekanizmaları dikkate alınarak hazırlanmış, coğrafi açıdan doğru ve tutarlı bir uygulamadır?

İslam medeniyetinde eğitim ve bilim alanında faaliyet gösteren aşağıdaki kurum ve yapıların, tarihsel olarak ilk ortaya çıkış zamanlarına göre kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?

Aşağıda sol sütunda Tanzimat I. Dönem Türk edebiyatına ait bazı önemli eserler, sağ sütunda ise bu eserlerin edebiyat tarihimizdeki önemini belirten açıklamalar verilmiştir. Sol sütundaki eserleri sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

İlk Çağ medeniyet havzalarındaki siyasi güç ve yönetim özelliklerini, ilgili oldukları medeniyetler ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda yer alan şiir dizelerini, içlerinde barındırdıkları temel edebî sanatlar ile doğru şekilde eşleştiriniz.

İlk Çağ medeniyet havzalarındaki siyasi yapıların örgütlenme biçimleri, egemenlik kaynakları ve yönetim mekanizmaları coğrafi, askeri ve kültürel etkenlere bağlı olarak farkl��lıklar göstermiştir. Aşağıda sol sütunda verilen İlk Çağ medeniyetleri ile sağ sütunda verilen siyasi güç ve yönetim özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Aruz sizin olsun, hece bizimdir,
Halkın söylediği Türkçe bizimdir,
Leyl sizin, şeb sizin, gece bizimdir,
Değildir üç dilin lafı güzafı.

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bir ülkenin coğrafi konumu, yer şekilleri ve jeolojik yapısı gibi fiziki özellikleri jeopolitiğin uzun vadede değişmeyen (statik) unsurlarını oluştururken; askeri güç, siyasi ittifaklar, ekonomik potansiyel ve teknolojik gelişmeler gibi beşerî özellikleri ise değişen (dinamik) unsurlarını belirler. Küresel veya bölgesel gelişmeler, bu dinamik unsurların etkisiyle ülkelerin jeopolitik konumuna yeni değerler kazandırabilir.

Buna göre, Türkiye'nin jeopolitik önemine katkı sağlayan aşağıdaki durumlardan hangisi, jeopolitiği şekillendiren değişen (dinamik) unsurlar kapsamında değerlendirilemez?

Bir edebiyat araştırmacısı, Servet-i Fünun şiirinin estetik ve tematik sınırlarını belirlemek amacıyla Tevfik Fikret ve Cenap Şahabettin’in eserleri üzerinden bir karşılaştırma hazırlamaktadır. Araştırmacı, çalışmasında şu metinlere ve bu metinlerin günümüz Türkçesindeki karşılıklarına (dil içi çevirilerine) yer verir:

**I. Metin (Tevfik Fikret - *Promete*):**
*Al, elinden o ateş parçasını,*
*Git, çocuk, git o görünmez ocağa;*
*Besle sırtında ışık bohçasını...*
*(Dil içi çevirisi: Ey genç, o medeniyet ve irfan ateşini al; o görünmez bilgi kaynağına git ve sırtında insanlığa yön verecek ışık yükünü taşıyarak yurduna dön.)*

**II. Metin (Cenap Şahabettin - *Elhan-ı Şita*):**
*Bir beyaz lerze, bir dumanlı uçuş,*
*Eşini gaib eyleyen bir kuş*
*Gibi kar...*
*(Dil içi çevirisi: Beyaz bir titreyiş, dumanlı bir uçuşla; eşini kaybetmiş bir kuş gibi süzülerek yağan kar...)*

Bu iki metin ve şairlerin genel edebî çizgileri göz önünde bulundurulduğunda, şairlerin şiir anlayışlarına dair aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İlk Türk devletlerinde hükümdarın meşruiyet kaynağı olan kut anlayışı, Tanrı'nın devleti yönetme yetkisini kağana ve onun kanı yoluyla hanedanına vermesi esasına dayanıyordu. Ancak bu inanç, ülke topraklarının hanedanın ortak malı sayılmasıyla birleşince belirgin bir tahta geçiş sistemi oluşamamış ve yıkıcı taht kavgaları yaşanmıştır. Geniş sınırları yönetmek amacıyla uygulanan ikili teşkilat yapısı ise ilk başta yönetim kolaylığı sağlasa da zamanla devletin parçalanmasını hızlandırmıştır. Diğer taraftan, boy beylerinin katıldığı kurultay (toy), kararların tartışıldığı demokratik bir danışma meclisi görünümünde olsa da nihai karar yetkisinin kağana ait olması, hakanın mutlak otoritesini koruduğunu göstermektedir.

Bu bilgilere göre, ilk Türk devletlerinin yönetim yapısı ve egemenlik özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aşağıdaki tabloda, TÜİK tarafından hazırlanan nüfus projeksiyonlarının temel senaryosuna göre Türkiye nüfusunun yaş gruplarına göre tahmini dağılım oranları (%) ve ortanca yaş değerleri verilmiştir:

Tabloda verilen projeksiyon verileri ve Türkiye'nin demografik yapısı göz önüne alındığında, gelecekte ortaya çıkabilecek olumsuz durumları engellemek amacıyla günümüzde uygulanan nüfus politikalarının temel hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda verilen Türkiye Selçuklu Devleti hükümdarları ile bu hükümdarlar döneminde gerçekleşen önemli siyasi gelişmeleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda Servet-i Fünun şiirinin iki büyük temsilcisine ait şiirlerden alıntılar ve bu alıntıların günümüz Türkçesine çevirileri verilmiştir:

I. Şiir Alıntısı (Tevfik Fikret - Sis):
*Sarmış ufuklarını senin gene bir inatçı duman,*
*Bir ak toz gizleyici ki süzüldükçe üzerinden,*
*Uykuda sanki her şey, derin ve ağır bir uykuda.*
*(Günümüz Türkçesiyle: Ufuklarını yine inatçı bir duman sarmış, öyle beyaz bir ��rtü ki üzerini kapladıkça sanki her şey derin ve ağır bir uykuya dalmış.)*

II. Şiir Alıntısı (Cenap Şahabettin - Elhan-ı Şita):
*Bir beyaz lerze, bir dumanlı uçuş,*
*Eşini gaib eyleyen bir kuş*
*Gibi kar*
*Geçerken bir hüzünlü rüzgâr...*
*(Günümüz Türkçesiyle: Bir beyaz titreyiş, bir dumanlı uçuş; eşini kaybetmiş bir kuş gibi kar yağmakta ve o sırada hüzünlü bir rüzgâr esmektedir.)*

Bu şiir alıntıları ve günümüz Türkçesine çevirileri dikkate alındığında, şairlerin sanat anlayışları ve şiirlerin estetik özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatı şairlerini, sağ sütundaki belirleyici eser ve özellikleri ile doğru biçimde eşleştiriniz.

Aşağıda Türkiye'de uygulanan veya planlanan bazı bölgesel kalkınma projeleri ile bu projelerin hayata geçirilmesindeki temel hedefler verilmiştir. Sol sütunda yer alan projeleri, sağ sütundaki en belirgin hedefleriyle eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda verilen divan edebiyatı nazım şekilleri ile sağ sütunda verilen belirleyici özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Vurulup tertemiz alnından, uzanmış yatıyor,
Bir hilâl uğruna, yâ Râb, ne güneşler batıyor!

Bu dizelerdeki 'güneşler' sözcüğüyle yapılan edebi sanatın özdeşi aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Afet yönetimi sürecinde, afetlerin türüne ve oluşum kökenine (jeolojik, jeomorfolojik, klimatolojik, hidrolojik) göre planlanacak zarar azaltma ve hazırlık çalışmaları farklılık gösterir. Örneğin yer kökenli afetlerde zemin etütleri ve arazi eğimi dikkate alınırken, atmosfer kökenli afetlerde iklim ve hava koşullarına yönelik tedbirler ön plana çıkar.

Buna göre, afet öncesinde alınacak aşağıdaki tedbirlerden hangisi, ilişkili olduğu doğal afetin oluşum kökeni bakımından diğerlerinden farklıdır?