Tüm alıştırma soruları

Modern dönemde, geleneksel dinlerin dogmatik kalıplarına ve din adına yapılan çatışmalara bir tepki olarak yükselen bir inanç biçimi; doğanın rasyonel yapısının ancak aklı temel alan bir ilk neden ile açıklanabileceğini savunur. Bu yaklaşıma göre Tanrı, evreni tasarlayan aşkın bir mimardır. Ancak Tanrı'nın bu aşkınlığı, O'nun evrene sürekli müdahale eden, mucizeler yaratan ve vahiyler gönderen bir 'kişisel ilah' olması fikrini dışlar. Zira her şeyi mükemmel düzenleyen bir gücün, kendi yasalarına sonradan müdahale etmesi tutarsızlık olarak görülür. Bu düşünce, aynı zamanda evrenin kendisini Tanrı olarak gören ve yaratıcı ile yaratılanı tek bir tözde birleştiren panteist öğretileri de reddeder.

Bu parçada özellikleri belirtilen ve vahye dayalı dinlerin kurumsal yapısını dışlayarak akla dayalı bir Tanrı inancını benimseyen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Sözlü kültür ortamında doğup gelişen ve Kaşgarlı Mahmud'un derlemesiyle günümüze ulaşan şu dörtlük ele alınıyor:

*Öpkem kelip ogradım*
*Arslanlayu kökredim*
*Alplar başın togradım*
*Emdi meni kim tutar*

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İslam'da ibadetin mahiyeti, bireysel ve toplumsal amaçları ile yakından ilişkilidir. Aşağıda verilen kavramları, bu kavramların İslam'daki anlamlarını ve ibadetin amacına yönelik işlevlerini ifade eden açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda din kurumunun toplumsal hayattaki bazı işlevleri ile bu işlevlerin sosyolojik açıklamaları verilmiştir. Soldaki işlevleri, sağdaki en uygun sosyolojik açıklamalarla eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda sembolik mantık dilinde verilen önermeleri, doğruluk tablosu ile denetlendiklerinde gösterdikleri özelliklere göre sağ sütundaki uygun mantıksal nitelendirmelerle eşleştiriniz.

Klasik mantıkta bir kavramın tanıtılması sürecinde uyulması gereken belirli kurallar vardır. Bu kurallar tanımlanan kavramın sınırlarının doğru çizilmesini ve mantıksal bir hataya düşülmemesini sağlar.

Buna göre, aşağıda verilen;

I. *Sağlık; hasta olmama durumudur.*
II. *Gül; kokulu bir bitkidir.*
III. *Ölçü; bir nesneyi ölçmekte kullanılan araçtır.*

tanımlarının klasik mantığ��n tanım koşulları açısından sırasıyla hangi kuralları ihlal ettiği söylenebilir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen kavram çiftlerini, sağ sütundaki kavramlar arası ilişki tanımlarıyla doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Dede Korkut Hikâyeleri (Kitâb-ı Dedem Korkud Alâ Lisân-ı Tâife-i Oğuzân), Türk edebiyatında destan geleneğinden halk hikâyeciliğine geçişin en önemli ��rünü olarak kabul edilir. Bu eser, hem göçebe Oğuz hayatını hem de dönemin kültürel geçiş özelliklerini yansıtır.

Buna göre, Dede Korkut Hikâyeleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İslam, evrendeki her şeyin bir ölçü, düzen ve denge (mizan) içerisinde yarat��ldığını savunur. İnsanoğlu ise yeryüzünde halife kılınmış ve çevre ona koruyup gözetmesi gereken bir 'emanet' olarak verilmiştir. Kur'an-ı Kerim'de yer alan, *'Göğü Allah yükseltti ve mizanı (ölçüyü) O koydu. Sakın dengeyi (mizanı) bozmayın.'* (Rahmân suresi, 7-8. ayetler) ifadesi de bu sorumluluğa işaret etmektedir. Günümüzde karşılaştığımız küresel ısınma, çevre kirliliği ve ekolojik dengenin bozulması gibi sorunlar, insanın bu ilahi dengeye müdahalesinin ve emanet bilincinden uzaklaşmasının bir sonucudur.

Bu parçadan hareketle çevre sorunlarına yönelik İslam'ın ortaya koyduğu yaklaşım hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Hz. Muhammed'in (s.a.v.) peygamberlik görevleri ile ilgili araştırma yapan bir öğrenci, kaynaklarda şu örneklere ulaşmıştır:

I. Kur'an-ı Kerim'de yer alan 'orta namaz' (salât-ı vustâ) ifadesinin ikindi namazı olduğunu sahabeye açıklayarak kapalı bir kavramı anlaşılır kılması
II. Allah'tan vahiy yoluyla aldığı ilahi mesajları hiçbir eksiltme veya ekleme yapmaksızın insanlara ulaştırıp duyurması
III. Kur'an'da doğrudan helal veya haram olduğu belirtilmeyen evcil eşek etinin tüketilmesini yasaklayan bir kural koyması
IV. Ticaret yaparken son derece dürüst davranması ve verdiği sözü tutarak güvenilir bir şahsiyet olarak çevresine rehberlik etmesi

Buna göre, öğrencinin ulaştığı bu örnekler ile Hz. Peygamber'in görevleri (tebliğ, tebyin, teşri, temsil) aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Kutadgu Bilig’de insanı mutluluğa ulaştıracak yollar; adalet, saadet (devlet), akıl ve akıbet (yaşamın sonu) kavramlarını temsil eden dört alegorik şahsiyetin karşılıklı konuşmaları ve münazaraları aracılığıyla aktarılır. Bu karakterlerden biri, dünyevi zevklerden uzaklaşarak zühd ve takva yolunu seçen, insanın bu dünyadaki sonunu ve ahireti temsil eden kişidir.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde açıklamasıyla birlikte verilen beyit, bahsedilen bu karakterin temsil ettiği dünya görüşünü ve felsefesini yansıtmaktadır?

Halk edebiyatının biçimsel özellikleri ve bu geleneğe ait kavramlar Türk edebiyatı tarihi açısından büyük önem taşımaktadır. Aşağıda verilen halk edebiyatı kavramlarını bu kavramların açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

İslam düşüncesinde ortaya çıkan tasavvufi yollar ve ekoller, kendilerine özgü kuralları, eğitim metotları ve ritüelleriyle birbirlerinden ayrışmaktadır.

Buna göre, tasavvufi ekoller ve özellikleri ile ilgili;

I. Kadiriyye ekolünde cehri (sesli) zikir yöntemi benimsenmişken, Nakşibendiyye ekolünde hafi (sessiz) zikir yöntemi öne çıkmaktadır.
II. Yeseviyye ekolü, Türkistan bölgesinde Hoca Ahmet Yesevi öncülüğünde kurulmuş olup ahlaki ilkeleri sade ve anlaşılır bir dille yaymayı amaçlamıştır.
III. Mevleviyye ekolünün en belirgin ritüeli olan 'semah', dede yönetiminde gerçekleştirilen 'cem' ibadetinin ayrılmaz bir parçasıdır.

bilgilerinden hangileri doğrudur?

Sosyolojik bir alan araştırmasında, sanayileşmiş bir metropole göç eden geleneksel bir topluluğun üyelerinin zaman içerisindeki davranışsal ve kültürel değişimleri üç farklı düzeyde gözlemlenmiştir:

I. Göç eden ilk kuşağın üyeleri, kendi mutfak ve müzik kültürlerini korurken, yeni yerleştikleri şehrin çalışma hayatına uyum sağlamak için bazı iş pratiklerini benimsemişlerdir. Aynı zamanda metropol sakinleri de bu göçmen grubun yemek kültüründen etkilenerek kendi beslenme alışkanlıklarına yeni ögeler eklemişlerdir.
II. Göçmen ailelerin metropolde doğan çocukları, aile içi ilişkilerde geleneksel değerleri korurken, okul ve arkadaş ortamında şehir hayatının dilini, kurallarını ve değer yargılarını farkında olmadan içselleştirerek büyümüşlerdir.
III. Üçüncü kuşağa gelindiğinde ise bireylerin büyük kısmının kendi kökenlerine ait anadili konuşamadığı, geleneksel ritüelleri tamamen terk ettiği ve kendilerini yalnızca metropol kültürünün bir parçası olarak tanımladıkları tespit edilmiştir.

Buna göre, gözlemlenen bu durumlar sırasıyla aşağıdaki kültürel süreçlerden hangisine örnek oluşturur?

Yahudilikte inanç esaslarının temelini Tanrı ile İsrailoğulları arasında yapılan 'Ahit' (sözleşme) oluşturur. Bu inanışa göre Tanrı, Hz. İbrahim ve onun soyundan gelenlerle özel bir anlaşma yapmış, onları diğer milletler arasından seçerek kendisi için özel bir halk kılmıştır. Karşılığında ise İsrailoğulları, Tanrı'nın emirlerine (Tevrat/Şeriat) tam bir bağlılık göstermekle yükümlüdür.

Bu metinden hareketle Yahudilikteki inanç esasları ve ahit kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

İslam dininin temel kaynağı olan Kur'an-ı Kerim'de inanç, ibadet ve sosyal hayata dair bazı genel hükümler yer alır. Ancak bu hükümlerin birçoğunun uygulama biçimi ve detayları doğrudan belirtilmemiştir. Örneğin Mâide suresinin 38. ayetinde hırsızlık suçunun cezası genel bir ilke olarak konulmuş; fakat bu cezanın hangi miktardaki hırs��zlıklarda, çalınan malın koruma altında olup olmaması gibi hangi şartlarda ve elin tam olarak neresinden kesilerek uygulanacağı detaylandırılmamıştır. Hz. Muhammed (s.a.v.) ise hem sözlü açıklamaları hem de fiili uygulamalarıyla bu konudaki kapalılığı gidermiş ve hükmün uygulama sınırlarını netleştirmiştir.

Bu parçada bahsedilen durum, Hz. Muhammed’in aşağıdaki peygamberlik görevlerinden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

İslam hukukunda yeni tıbbi gelişmeler ve biyoetik meseleler hakkında hüküm verilirken, Kur’an ve Sünnet’in genel ilkeleri ile makasıdü’ş-şerîa (dinin genel amaçları) göz önünde bulundurulur.

Buna göre;
I. Taşıyıcı anneliğin, eşler arasındaki nikah bağı dışındaki üçüncü bir şahsın üreme sürecine dahil edilmesi gerekçesiyle caiz görülmemesi $\rightarrow$ Neslin korunması
II. Beyin ölümü gerçekleşmiş bir hastanın yaşam destek ünitesinden çekilerek hayatına son verilmesinin (aktif ötenazi) yasaklanması $\rightarrow$ Canın korunması
III. Tedavi amaçlı organ naklinin, alıcının hayatını kurtarma veya organın işlevini geri kazandırma amacıyla caiz görülmesi $\rightarrow$ Zaruret hâli
IV. İnsan klonlamasının, soy bağını ortadan kaldırması ve aile kurumunu tahrip etmesi gerekçesiyle yasaklanması $\rightarrow$ Dinin korunması

eşleştirmelerinden hangileri İslam ahlak ve hukuku açısından doğrudur?

Klasik mantıkta iki kavram arasındaki ilişkiler belirlenirken bu kavramların kaplamları ve içlemleri arasındaki dengeler göz önünde bulundurulur. $P$ ve $R$ kavramları arasındaki ilişkiyi ifade eden şu önermelerin tamamının doğru olduğu tespit edilmiştir:

I. Bazı $P$'ler $R$'dir.
II. Bazı $P$'ler $R$ değildir.
III. Bütün $R$'ler $P$'dir.

Buna göre, $P$ ve $R$ kavramları arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İslamiyet öncesi Türk destanlarında vatan toprağının bütünlüğü ve mukaddesliği inancını sembolize eden mitolojik unsurlar önemli bir yer tutar. Bu anlatıların birinde, hükümdarın Çinli bir prensesle evlenmesi karşılığında kutsal kabul edilen bir kaya parçasının (Kutlu Dağ) yurt dışına çıkarılmasına izin verilmesiyle birlikte ülkenin bereketsizleştiği, nehirlerin kuruduğu ve nihayetinde topluluğun yurtlarını terk etmek zorunda kaldığı anlatılır.

Bu parçada sözü edilen mitolojik motifi barındıran destan ve bu destanın ait olduğu Türk topluluğu aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Yüklemler mantığında çözümleyici çizelge (semantik tablo) yöntemiyle yapılan denetleme ve özelleme işlemlerine dair sol sütunda verilen durumları, sağ sütundaki en doğru açıklamalarla eşleştiriniz.