Examkin

Tüm alıştırma soruları

8734 soru

Tüm türler8,734Çoktan seçmeli4,865Çoklu seçim1Doğru / Yanlış289Sayısal852Eşleştirme1,797Sıralama842Boşluk doldurma63Kısa cevap25
Soru 981Soru →

IUPAC adı 2,2-dimetilpropan olan doymuş bir hidrokarbon bileşiği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aynı sayıda karbon atomu içeren düz zincirli izomerine (nn-pentan) göre aynı dış basınçtaki kaynama noktası daha düşüktür.

Cevap

Aynı sayıda karbon atomu içeren düz zincirli izomerine (nn-pentan) göre aynı dış basınçtaki kaynama noktası daha düşüktür.
Doğru olan ifade, aynı karbon sayılı alkanlar arasında dallanmanın artmasının London kuvvetlerini zayıflatarak kaynama noktasını düşürmesidir. 2,2-dimetilpropan (neopentan) molekülü 5 karbonlu ve dallanmış bir yapıya sahipken, düz zincirli izomeri olan n-pentan dallanmamıştır. Bu nedenle neopentanın kaynama noktası n-pentana göre daha düşüktür.

Adım Adım Çözüm

1
2,2-dimetilpropan (neopentan) molekülünün açık yapısını çizerek karbon zincirini ve dallanma durumunu belirlemek.
Molekülde merkezdeki karbon atomuna 4 adet metil (−CH3-CH_3) grubunun bağlı olduğu (C(CH3)4C(CH_3)_4) görülür. Bu molekül 5 karbonlu ve oldukça dallanmış bir yapıya sahiptir.
Fiziksel ve kimyasal özellikleri doğru değerlendirebilmek için molekülün geometrisini ve bağ yapısını anlamak gerekir.
2
Dallanmanın kaynama noktasına etkisini analiz etmek.
Dallanma arttıkça molekülün temas yüzeyi küçülür, London çekim kuvvetleri zayıflar ve buna bağlı olarak kaynama noktası düşer. Bu nedenle dallanmış neopentanın kaynama noktası, düz zincirli izomeri olan nn-pentandan daha dü��üktür.
Aynı karbon sayılı alkanlarda kaynama noktasını belirleyen temel faktör dallanma derecesidir.
3
Diğer seçeneklerde verilen ifadelerin doğruluğunu hibritleşme, VSEPR gösterimi, kimyasal tepkime yatkınlığı ve izomerlik kurallarına göre incelemek.
Merkez karbon atomunun 4 sigma bağı yapması nedeniyle hibritleşmesi sp3sp^3 ve VSEPR gösterimi AX4AX_4'tür. Alkanlar Tollens ayracı ile tepkime vermezler ve geometrik (cis-trans) izomeri göstermezler.
Seçeneklerin kimyasal kurallarla uyumluluğunu denetlemek.

Anahtar Kavram

Alkanlarda dallanmanın fiziksel özelliklere (kaynama noktasına) etkisi ve alkanların temel yapısal özellikleri.
Soru 982Soru →

Bir xx dar açısı için tan⁡x=12\tan x = \frac{1}{2} olduğuna göre, tan⁡(2x)\tan(2x) değeri kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 43\frac{4}{3}

Cevap

43\frac{4}{3}
Tanjant iki kat açı formülü olan tan⁡(2x)=2tan⁡x1−tan⁡2x\tan(2x) = \frac{2\tan x}{1 - \tan^2 x} ifadesinde tan⁡x=12\tan x = \frac{1}{2} değeri yazıldığında 43\frac{4}{3} sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Tanjant yarım açı (iki kat açı) formülü yazılır.
tan⁡(2x)=2tan⁡x1−tan⁡2x\tan(2x) = \frac{2\tan x}{1 - \tan^2 x}
tan⁡x\tan x değeri bilinen bir açının iki katının tanjantını hesaplamak için bu formül kullanılır.
2
Formülde tan⁡x=12\tan x = \frac{1}{2} değeri yerine yazılır.
tan⁡(2x)=2⋅121−(12)2\tan(2x) = \frac{2 \cdot \frac{1}{2}}{1 - \left(\frac{1}{2}\right)^2}
Verilen sayısal değeri yerine koyarak işlem basitleştirilir.
3
İşlemler tamamlanarak sonuç bulunur.
tan⁡(2x)=11−14=134=43\tan(2x) = \frac{1}{1 - \frac{1}{4}} = \frac{1}{\frac{3}{4}} = \frac{4}{3}
Rasyonel sayılarda bölme işlemi gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

Tanjant yarım açı formülü
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 983Soru →
xx bir gerçel sayı olmak üzere,
sin⁡4x+cos⁡4x=58\sin^4 x + \cos^4 x = \frac{5}{8}
olduğuna göre, cos⁡(4x)\cos(4x) değeri kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: -0.5

Cevap

İfadenin doğru değeri -0.5'tir.
Verilen sin⁡4x+cos⁡4x=58\sin^4 x + \cos^4 x = \frac{5}{8} eşitliği, temel özdeşlikler ve sinüs yarım açı formülü yardımıyla 1−12sin⁡2(2x)=581 - \frac{1}{2}\sin^2(2x) = \frac{5}{8} biçimine dönüştürülür. Buradan sin⁡2(2x)=34\sin^2(2x) = \frac{3}{4} bulunur. İstenen cos⁡(4x)\cos(4x) değeri ise kosinüsün yarım açı formülü olan cos⁡(4x)=1−2sin⁡2(2x)\cos(4x) = 1 - 2\sin^2(2x) eşitliğinde yerine yazılarak 1−2(34)=−0.51 - 2\left(\frac{3}{4}\right) = -0.5 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
sin⁡4x+cos⁡4x\sin^4 x + \cos^4 x ifadesini özdeşlikler yardımıyla düzenlemek
1−2sin⁡2xcos⁡2x1 - 2\sin^2 x \cos^2 x
Trigonometrik özdeşlikleri yarım açı formülleriyle ilişkilendirebilmek için dereceyi düşürmek
2
sin⁡(2x)=2sin⁡xcos⁡x\sin(2x) = 2\sin x \cos x formülünü kullanarak ifadeyi tek değişkene indirgemek
1−12sin⁡2(2x)1 - \frac{1}{2}\sin^2(2x)
Sinüsün yarım açı formülünü ifadeye dahil etmek
3
İfadeyi verilen sayısal değere eşitleyerek sin⁡2(2x)\sin^2(2x) değerini yalnız bırakmak
sin⁡2(2x)=34\sin^2(2x) = \frac{3}{4}
cos⁡(4x)\cos(4x) değerine geçiş yaparken kullanılacak olan sin⁡2(2x)\sin^2(2x) değerini belirlemek
4
Kosinüs yarım açı formülünü kullanıp sonucu hesaplamak
−0.5-0.5
cos⁡(4x)\cos(4x) ifadesini sin⁡2(2x)\sin^2(2x) cinsinden yazıp hesaplamayı tamamlamak

Anahtar Kavram

Kosinüs ve sinüs fonksiyonlarında yarım/iki kat açı formüllerinin uygulanması ve temel özdeşliklerin kullanımı.
Soru 984Soru →

Aşağıda verilen xx, yy, zz ve ww trigonometrik değerlerini en kü��ükten en büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Trigonometrik değerlerin doğru sıralaması en küçükten en büyüğe y<z<x<wy < z < x < w şeklindedir.
Verilen ifadelerin esas ölçüleri bulunup değerleri hesaplandığında y=−22≈−0.707y = -\frac{\sqrt{2}}{2} \approx -0.707, z=−33≈−0.577z = -\frac{\sqrt{3}}{3} \approx -0.577, x=0.5x = 0.5 ve w=33≈0.577w = \frac{\sqrt{3}}{3} \approx 0.577 değerleri elde edilir. Negatif sayıların kendi arasındaki sıralamasından y<zy < z, pozitif sayıların kendi arasındaki sıralamasından ise x<wx < w elde edilir. Bu durumları birleştiren sıralama doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
x=cos⁡(31π3)x = \cos\left(\frac{31\pi}{3}\right) ifadesinin değerini bulmak.
31π3\frac{31\pi}{3} açısının esas ölçüsü, 3131'in 66'ya (paydanın iki katına) bölümünden kalan 11 olduğundan π3\frac{\pi}{3} radyandır. Dolayısıyla x=cos⁡(π3)=12=0.5x = \cos\left(\frac{\pi}{3}\right) = \frac{1}{2} = 0.5 olur.
Açının 2π2\pi'den büyük olan kısmı elenerek esas ölçüsü bulunur.
2
y=sin⁡(−41π4)y = \sin\left(-\frac{41\pi}{4}\right) ifadesinin değerini bulmak.
−41π4=−10π−π4-\frac{41\pi}{4} = -10\pi - \frac{\pi}{4} olup esas ölçü için üzerine 12π12\pi eklendiğinde 7π4\frac{7\pi}{4} elde edilir. Dördüncü bölgedeki bu açının sinüsü y=sin⁡(7π4)=−sin⁡(π4)=−22≈−0.707y = \sin\left(\frac{7\pi}{4}\right) = -\sin\left(\frac{\pi}{4}\right) = -\frac{\sqrt{2}}{2} \approx -0.707 olur.
Negatif açılarda esas ölçü bulunup dördüncü bölgedeki sinüs değerinin işareti negatif olarak belirlenir.
3
z=tan⁡(23π6)z = \tan\left(\frac{23\pi}{6}\right) ifadesinin değerini bulmak.
23π6=4π−π6\frac{23\pi}{6} = 4\pi - \frac{\pi}{6} olup esas ölçüsü 11π6\frac{11\pi}{6} radyandır. Dördüncü bölgedeki bu açının tanjantı z=tan⁡(11π6)=−tan⁡(π6)=−33≈−0.577z = \tan\left(\frac{11\pi}{6}\right) = -\tan\left(\frac{\pi}{6}\right) = -\frac{\sqrt{3}}{3} \approx -0.577 olur.
Dördüncü bölgedeki tanjant fonksiyonunun işareti negatiftir.
4
w=cot⁡(−17π3)w = \cot\left(-\frac{17\pi}{3}\right) ifadesinin değerini bulmak.
−17π3=−6π+π3-\frac{17\pi}{3} = -6\pi + \frac{\pi}{3} olup esas ölçüsü π3\frac{\pi}{3} radyandır. Birinci bölgedeki bu açının kotanjantı w=cot⁡(π3)=33≈0.577w = \cot\left(\frac{\pi}{3}\right) = \frac{\sqrt{3}}{3} \approx 0.577 olur.
Esas ölçü ekleme yoluyla bulunmuş olup birinci bölgedeki kotanjant değeri pozitiftir.
5
Hesaplanan değerleri sayı doğrusunda karşılaştırmak.
Negatif sayılarda mutlak değerce büyük olan daha küçük olduğundan −22<−33-\frac{\sqrt{2}}{2} < -\frac{\sqrt{3}}{3} yani y<zy < z olur. Pozitif sayılarda ise 12<33\frac{1}{2} < \frac{\sqrt{3}}{3} yani x<wx < w olur. Tüm değerler birleştirildiğinde y<z<x<wy < z < x < w sıralaması elde edilir.
Elde edilen rasyonel ve köklü sayıların yaklaşık değerleri karşılaştırılarak doğru sıralama yapılır.

Anahtar Kavram

Trigonometrik fonksiyonların esas ölçülerinin bulunması ve bölgelere göre indirgenerek değer sıralaması yapılması.
Soru 985Soru →

tan⁡x=12\tan x = \frac{1}{2} ve cot⁡y=3\cot y = 3 olduğuna göre, tan⁡(x+y)\tan(x+y) ifadesinin değeri kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1

Cevap

1
Verilen cot⁡y=3\cot y = 3 değerinden tan⁡y=13\tan y = \frac{1}{3} elde edilir. Tanjant toplam formülü olan tan⁡(x+y)=tan⁡x+tan⁡y1−tan⁡x⋅tan⁡y\tan(x+y) = \frac{\tan x + \tan y}{1 - \tan x \cdot \tan y} ifadesinde tan⁡x=12\tan x = \frac{1}{2} ve tan⁡y=13\tan y = \frac{1}{3} değerleri yerine yazıldığında pay 56\frac{5}{6}, payda ise 1−16=561 - \frac{1}{6} = \frac{5}{6} olur. Bu iki değerin birbirine oranı 1 sonucunu verir.

Adım Adım Çözüm

1
cot⁡y=3\cot y = 3 eşitliğini kullanarak tan⁡y\tan y değerini bulunuz.
tan⁡y=13\tan y = \frac{1}{3}
Aynı açının tanjantı ile kotanjantının çarpımı 1'dir.
2
Tanjant toplam formülünü uygulayarak tan⁡(x+y)\tan(x+y) değerini hesaplayınız.
tan⁡(x+y)=1\tan(x+y) = 1
tan⁡(x+y)=tan⁡x+tan⁡y1−tan⁡x⋅tan⁡y\tan(x+y) = \frac{\tan x + \tan y}{1 - \tan x \cdot \tan y} formülünde bilinen değerler yerine yazılarak hesaplama tamamlanır.

Anahtar Kavram

İki açının toplamının tanjantı, bu açıların tanjantları cinsinden tan⁡(a+b)=tan⁡a+tan⁡b1−tan⁡atan⁡b\tan(a+b) = \frac{\tan a + \tan b}{1 - \tan a \tan b} formülüyle hesaplanır.

Alternatif Yöntem

Açılar için dik koordinat sisteminde veya dik üçgende uygun kenar uzunlukları seçilerek geometrik modelleme yapılabilir, ancak formül kullanımı en hızlı ve güvenli yoldur.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 986Soru →
1'den farklı bir xx pozitif gerçel sayısı için,
log⁡2x⋅log⁡3x⋅log⁡5x=log⁡2(x2)⋅log⁡3(x3)+log⁡3(x3)⋅log⁡5(x5)+log⁡5(x5)⋅log⁡2(x2)\log_2 x \cdot \log_3 x \cdot \log_5 x = \log_2(x^2) \cdot \log_3(x^3) + \log_3(x^3) \cdot \log_5(x^5) + \log_5(x^5) \cdot \log_2(x^2)
eşitliği sağlanmaktadır.

Buna göre, bu eşitliği sağlayan xx tam sayısının sondan kaç basamağı sıfırdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Bu eşitliği sağlayan xx tam sayısı 215⋅310⋅562^{15} \cdot 3^{10} \cdot 5^6 olup, bu sayının sondan 6 basamağı sıfırdır.
Logaritma kuralları (üs başa çarpım olarak geçer, 1log⁡ab=log⁡ba\frac{1}{\log_a b} = \log_b a ve tabanlar aynı olduğunda toplam durumundaki logaritmaların içleri çarpılır) doğru bir şekilde uygulandığında x=215⋅310⋅56x = 2^{15} \cdot 3^{10} \cdot 5^6 olarak bulunur. Bu sayının sondan sıfır sayısı ise çarpanlarındaki 2 ve 5 sayılarından üssü küçük olanına yani 6'ya eşittir.

Adım Adım Çözüm

1
Logaritmanın üs özelliğini (log⁡a(xk)=klog⁡ax\log_a(x^k) = k \log_a x) kullanarak denklemdeki terimleri düzenlemek
log⁡2(x2)=2log⁡2x\log_2(x^2) = 2\log_2 x, log⁡3(x3)=3log⁡3x\log_3(x^3) = 3\log_3 x ve log⁡5(x5)=5log⁡5x\log_5(x^5) = 5\log_5 x olarak bulunur.
Denklemdeki karmaşık ifadeleri sadeleştirmek ve ortak çarpanlar elde etmek için.
2
u=log⁡2xu = \log_2 x, v=log⁡3xv = \log_3 x ve w=log⁡5xw = \log_5 x değişken değiştirmelerini yapmak ve denklemde yerine yazmak
u⋅v⋅w=(2u)⋅(3v)+(3v)⋅(5w)+(5w)⋅(2u)u \cdot v \cdot w = (2u) \cdot (3v) + (3v) \cdot (5w) + (5w) \cdot (2u) yani uvw=6uv+15vw+10wuuvw = 6uv + 15vw + 10wu denklemi elde edilir.
Değişkenler arasındaki cebirsel ilişkiyi daha kolay görebilmek için.
3
x≠1x \neq 1 olduğundan u,v,w≠0u, v, w \neq 0 olduğunu belirtip denklemin her iki tarafını uvwuvw ifadesine bölmek
1=15u+10v+6w1 = \frac{15}{u} + \frac{10}{v} + \frac{6}{w} denklemi elde edilir.
Değişkenleri rasyonel terimler halinde yazarak taban değiştirme kuralını uygulayabilmek için.
4
Taban değiştirme özelliğini (1log⁡ab=log⁡ba\frac{1}{\log_a b} = \log_b a) kullanarak terimleri xx tabanında yazmak
1=15log⁡x2+10log⁡x3+6log⁡x51 = 15\log_x 2 + 10\log_x 3 + 6\log_x 5 denklemi elde edilir.
Logaritmaları aynı tabanda birleştirerek tek bir logaritma ifadesi elde etmek için.
5
Logaritmanın toplama ve üs özelliklerini (log⁡ay+log⁡az=log⁡a(yz)\log_a y + \log_a z = \log_a (yz) ve klog⁡ay=log⁡aykk\log_a y = \log_a y^k) kullanarak denklemi çözmek
1=log⁡x(215⋅310⋅56)  ⟹  x=215⋅310⋅561 = \log_x(2^{15} \cdot 3^{10} \cdot 5^6) \implies x = 2^{15} \cdot 3^{10} \cdot 5^6 bulunur.
xx değerini açık biçimde elde etmek için.
6
x=215⋅310⋅56x = 2^{15} \cdot 3^{10} \cdot 5^6 sayısının sondan kaç basamağının sıfır olduğunu bulmak
Sondan sıfır sayısı, sayının çarpanlarındaki 2 ve 5 sayılarından üssü küçük olanına eşittir. min⁡(15,6)=6\min(15, 6) = 6 basamağı sıfırdır.
Sondan sıfır sayısını bulmak için 10 çarpanının adedini belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Logaritma fonksiyonunun taban değiştirme ve üs özellikleri ile sayılar teorisinde asal çarpanlara ayırma prensiplerinin birlikte kullanımı.
Soru 987Soru →

a=sin⁡(140∘)a = \sin(140^\circ)
b=cos⁡(290∘)b = \cos(290^\circ)
c=tan⁡(220∘)c = \tan(220^\circ)

olduğuna göre, bu trigonometrik değerleri küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Trigonometrik değerlerin küçükten büyüğe doğru sıralanışı b<a<cb < a < c şeklindedir.
Verilen açıların hepsi birinci bölgedeki dar açılara indirgendiğinde a=sin⁡(40∘)a = \sin(40^\circ), b=sin⁡(20∘)b = \sin(20^\circ) ve c=tan⁡(40∘)c = \tan(40^\circ) değerleri bulunur. Birinci bölgede sinüs artan bir fonksiyon olduğu için sin⁡(20∘)<sin⁡(40∘)\sin(20^\circ) < \sin(40^\circ) yani b<ab < a olur. Aynı dar açı için tanjant değeri sinüs değerinden büyük olduğundan tan⁡(40∘)>sin⁡(40∘)\tan(40^\circ) > \sin(40^\circ) yani c>ac > a olur. Bu durumda doğru sıralama b<a<cb < a < c şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Açıları birinci bölgedeki dar açı cinsinden ifade etmek
a=sin⁡(40∘)a = \sin(40^\circ), b=cos⁡(70∘)b = \cos(70^\circ) ve c=tan⁡(40∘)c = \tan(40^\circ) olarak bulunur.
Farklı bölgelerdeki açıların büyüklüklerini kolayca karşılaştırabilmek için tüm değerleri birinci bölgeye taşımalıyız.
2
Kosinüs değerini sinüs değerine dönüştürmek
b=cos⁡(70∘)=sin⁡(20∘)b = \cos(70^\circ) = \sin(20^\circ) eşitliği elde edilir.
Sinüs ve kosinüs değerlerini birbiriyle kıyaslayabilmek için aynı trigonometrik fonksiyon cinsinden yazmalıyız.
3
Sinüs değerlerini kendi arasında karşılaştırmak
sin⁡(20∘)<sin⁡(40∘)\sin(20^\circ) < \sin(40^\circ) olduğundan b<ab < a olur.
Birinci bölgede dar açıların ölçüsü büyüdükçe sinüs değerleri de artar.
4
Sinüs ve tanjant değerlerini karşılaştırmak
tan⁡(40∘)>sin⁡(40∘)\tan(40^\circ) > \sin(40^\circ) olduğundan c>ac > a olur.
Birinci bölgedeki aynı dar açı için tanjant değeri her zaman sinüs değerinden büyüktür.
5
Eşitsizlikleri birleştirmek
b<a<cb < a < c sıralaması elde edilir.
b<ab < a ve a<ca < c eşitsizlikleri birleştirildiğinde doğru sıralamaya ulaşılır.

Anahtar Kavram

Trigonometrik Değerlerin Birinci Bölgeye İndirgenmesi ve Karşılaştırılması
Soru 988Soru →

Aşağıda verilen aa, bb ve cc değerlerini küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Trigonometrik değerlerin küçükten büyüğe doğru sıralanışı b<a<cb < a < c şeklindedir.
Verilen ifadelerin esas ölçüleri sırasıyla 230∘230^\circ, 7π6\frac{7\pi}{6} ve 5π4\frac{5\pi}{4} olarak bulunur. Her üç açı da koordinat düzleminin üçüncü bölgesindedir. Üçüncü bölgede sinüs ve kosinüs negatif, tanjant ise pozitif değerler alır. Bu durumda pozitif olan tanjant değeri en büyüktür. Negatif değerler karşılaştırıldığında ise −sin⁡(50∘)-\sin(50^\circ) değeri −sin⁡(60∘)-\sin(60^\circ) değerinden büyük olduğundan, sıralama küçükten büyüğe b<a<cb < a < c şeklinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
a=sin⁡(1670∘)a = \sin(1670^\circ) ifadesinin esas ölçüsünü bulunuz ve bölgeye göre indirgeyiniz.
1670∘1670^\circ açısının 360∘360^\circ'ye bölümünden kalan 230∘230^\circ olur. Üçüncü bölgede sinüs negatif olduğundan a=sin⁡(230∘)=sin⁡(180∘+50∘)=−sin⁡(50∘)≈−0,766a = \sin(230^\circ) = \sin(180^\circ + 50^\circ) = -\sin(50^\circ) \approx -0,766 elde edilir.
Büyük dereceli a��ıların trigonometrik oranlarını karşılaştırabilmek için öncelikle esas ölçüleri bulunmalıdır.
2
b=cos⁡(31π6)b = \cos\left(\frac{31\pi}{6}\right) ifadesinin esas ölçüsünü bulunuz ve bölgeye göre indirgeyiniz.
31π6\frac{31\pi}{6} açısının esas ölçüsü 7π6\frac{7\pi}{6} radyandır. Üçüncü bölgede kosinüs negatif olduğundan b=cos⁡(7π6)=cos⁡(π+π6)=−cos⁡(π6)=−32≈−0,866b = \cos\left(\frac{7\pi}{6}\right) = \cos\left(\pi + \frac{\pi}{6}\right) = -\cos\left(\frac{\pi}{6}\right) = -\frac{\sqrt{3}}{2} \approx -0,866 elde edilir.
Radyan cinsinden verilen açıların esas ölçüsü payın paydanın iki katına bölünmesiyle elde edilen kalan yardımıyla hesaplanır.
3
c=tan⁡(−11π4)c = \tan\left(-\frac{11\pi}{4}\right) ifadesinin esas ölçüsünü bulunuz ve bölgeye göre indirgeyiniz.
−11π4-\frac{11\pi}{4} açısına 4π4\pi eklenerek esas ölçüsü 5π4\frac{5\pi}{4} radyan olarak bulunur. Üçüncü bölgede tanjant pozitif olduğundan c=tan⁡(5π4)=tan⁡(π+π4)=tan⁡(π4)=1c = \tan\left(\frac{5\pi}{4}\right) = \tan\left(\pi + \frac{\pi}{4}\right) = \tan\left(\frac{\pi}{4}\right) = 1 elde edilir.
Negatif yönlü açıların esas ölçüsü, açı pozitif olana kadar üzerine 2π2\pi katları eklenerek bulunur.
4
Elde edilen a≈−0,766a \approx -0,766, b≈−0,866b \approx -0,866 ve c=1c = 1 değerlerini karşılaştırarak sıralayınız.
−0,866<−0,766<1-0,866 < -0,766 < 1 olduğundan sıralama b<a<cb < a < c şeklindedir.
Bulunan sayısal değerlerin büyüklük sıralaması nihai sıralamayı belirler.

Anahtar Kavram

Açıların esas ölçülerini bulma, bölgelere göre indirgeme formülleriyle trigonometrik değerlerin işaretlerini belirleme ve birinci bölgedeki değerlerine göre sıralama yapma.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 989Soru →

Aşağıdaki numaralanmış dizeleri, içerdikleri en belirgin edebi sanatlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?
Benim mi Allahım bu çizgili yüz?
II. Ey bu topraklar için toprağa düşmüş asker!
Gökten ecdâd inerek öpse o pâk alnı değer.
III. Âvâzeyi bu âleme Dâvûd gibi sal
Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş
IV. Ne efsunkâr imişsin ah ey dîdar-ı hürriyet
Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizeler ve sanatlar şu şekilde doğru eşleşmektedir: 'Şakaklarıma kar mı yağdı' ifadesi Tecahülüarif; 'Gökten ecdâd inerek öpse' dizesi Mübalağa; 'Dâvûd gibi sal' ifadesi Telmih; 'Esîr-i aşkın olduk / kurtulduk' ifadesi ise Tezat sanatı ile ilişkilidir.
Verilen dizelerdeki söz sanatları, şairlerin duyguyu ifade etme biçimlerine dayanmaktadır. Yaşlandığını bildiği halde soru soran şair 'tecahülüarif', imkansız bir yüceltmeyi anlatan 'mübalağa', tarihi bir kişiliğe atıfta bulunan 'telmih' ve zıt kavramları bir araya getiren 'tezat' sanatlarını kullanarak anlamı zenginleştirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerdeki anahtar kelimeleri ve imgeleri belirle.
I'de 'soru sorma/bilmezlik', II'de 'gökten ecdadın inmesi', III'te 'Hz. Davut'a gönderme', IV'te 'esirlik ve kurtulma' kavramları öne çıkmaktadır.
Edebi sanatlar genellikle belirli kelime grupları ve imgesel yapılar üzerinden tespit edilir.
2
Belirlenen imgelerin edebi sanatlardaki karşılıklarını analiz et.
Bilinçli bilmezlik Tecahülüarif, abartı Mübalağa, hatırlatma Telmih, zıtlık ise Tezat sanatıdır.
Sanatların tanımları ile dize içerikleri arasındaki teorik uyumu kurmak gerekir.
3
Dizeleri en baskın olan sanat terimiyle eşleştir.
I-Tecahülüarif, II-Mübalağa, III-Telmih, IV-Tezat.
Her dizede birden fazla sanat bulunabilse de (örneğin III'te teşbih de vardır) soruda en belirgin ve ayırt edici olanlar istenmektedir.

Anahtar Kavram

Söz Sanatları (Tecahülüarif, Mübalağa, Telmih, Tezat)

Daha Fazla Pratik

Divan edebiyatında 'Hüsnütalil' ve 'İstiare' sanatlarının yoğun olarak kullanıldığı beyitleri inceleyerek bu sanatlar arasındaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 990Soru →

Aşağıdaki kaplarda, 25∘C25^\circ\text{C} sıcaklıkta sulu çözeltileriyle dengede olan maddeler bulunmaktadır.

* 1. Kap: Sabit hacimli kapalı bir kapta, dibinde katısı olan sulu XX çözeltisi (XX iyonik bir katıdır).
* 2. Kap: Sürtünmesiz hareketli pistonlu kapalı bir kapta, üzerinde kendi gazı olan sulu YY çözeltisi (YY bir gazdır).

Sıcaklık artırıldığında 1. kaptaki çözeltinin elektrik iletkenliğinin arttığı, 2. kaptaki çözeltide ise gaz kabarcıklarının oluşarak çözeltiden ayrıldığı gözlenmektedir.

Buna göre, bu sistemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2. kaptaki piston sabit sıcaklıkta aşağı itilerek sabitlenirse, YY gaz��nın sudaki çözünürlüğü artar.

Cevap

İkinci kaptaki piston sabit sıcaklıkta aşağı itilerek sabitlenirse, gazın kısmi basıncı artacağından sudaki çözünürlüğü artar.
İkinci kaptaki sürtünmesiz piston aşağı itilerek sabitlendiğinde kabın hacmi küçülür, bu da çözeltinin üzerindeki gazın kısmi basıncını artırır. Henry Yasası uyarınca, bir gazın çözünürlüğü üzerindeki kısmi basıncıyla doğru orantılı olduğundan gazın çözünürlüğü artar.

Adım Adım Çözüm

1
Sıcaklık değişimlerinin çözünürlüğe etkisini analiz etmek.
Birinci kapta sıcaklık artışıyla iletkenliğin artması daha fazla iyon çözündüğünü gösterir, yani XX katısının çözünmesi endotermiktir. İkinci kapta sıcaklık artışıyla gaz kabarcıklarının oluşması çözünürlüğün azaldığını gösterir, yani YY gazının çözünmesi ekzotermiktir.
Sıcaklığın çözünürlüğe etkisinden çözünme entalpilerinin işaretini belirlemek.
2
Basınç değişimlerinin çözünürlüğe etkisini incelemek.
Katıların çözünürlüğü basınçtan etkilenmez. Gazların çözünürlüğü ise gazın kısmi basıncıyla doğru orantılıdır. Sürtünmesiz pistonlu kapta piston aşağı itilerek hacim azaltıldığında gazın kısmi basıncı artar ve çözünürlüğü de artar.
Basınç değişiminin katı ve gaz çözünürlükleri üzerindeki farklı etkilerini uygulamak.
3
Seçenekleri değerlendirip doğru olanı belirlemek.
Pistonun aşağı itilmesiyle gaz çözünürlüğünün artacağını belirten seçeneğin doğru olduğu doğrulanır.
Soru kökünde istenen doğru yargıyı seçmek.

Anahtar Kavram

Çözünürlüğe sıcaklık ve basınç etkisinin katı ve gaz fazındaki maddeler için farklılık göstermesi, gazların çözünürlüğünün kısmi basınçla doğru, sıcaklıkla ters orantılı olması.
Soru 991Soru →

Sünnet imiş, kâfir de bolsa berme âzâr
Könli katığ dil-âzârdın Hudâ bîzâr
Garîb, yetîm, fakîrlerge kılğı mürvet
Arslan Bâb'ım vasıyetin kılman te'hîr

(Sünnetmiş, kâfir de olsa incitme sen;
Gönlü katı, insan incitenden Allah şikâyetçi.
Garip, yetim, fakirlere cömertlik et;
Arslan Bab'ımın vasiyetini geciktirme.)

Divân-ı Hikmet'ten alınan bu dörtlük ve eserin genel özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kün Togdı ve Ögdülmiş gibi sembolik karakterler üzerinden dinî ve ahlaki değerleri alegorik bir anlatımla somutlaştırmaktadır.

Cevap

Kün Togdı ve Ögdülmiş gibi sembolik karakterler üzerinden dinî ve ahlaki değerlerin anlatılması
Kün Togdı ve Ögdülmiş gibi sembolik (alegorik) karakterler Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig adlı eserinde yer alır. Hoca Ahmet Yesevi'nin Divân-ı Hikmet eseri ise bu tür sembolik karakterler barındırmaz, doğrudan ve didaktik bir tasavvufi üslupla yazılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüğün içeriğini ve temasını analiz etmek
Şiirde cömertlik, insanlara eziyet etmeme ve Arslan Bab'ın vasiyeti gibi ahlaki ve didaktik öğütler yer almaktadır.
Şiirin didaktik ve tasavvufi yönünü doğrulamak.
2
Eserin karakter kadrosunu ve anlatım özelliklerini diğer geçiş dönemi eserleriyle karşılaştırmak
Kün Togdı ve Ögdülmiş sembolik karakterleri Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig adlı eserine aittir. Divân-ı Hikmet alegorik karakterler içermez.
Hatalı olan seçeneği saptamak.

Anahtar Kavram

Divân-ı Hikmet'in biçimsel ve içerik özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 992Soru →

Tanzimat edebiyatının ikinci kuşağında yer alan sanatçılar; devrin siyasi koşullarının etkisiyle toplumsal meselelerden uzaklaşarak bireysel temalara yönelmiş ve sanatsal üslubu ön plana çıkarmışlardır. Bu dönemde şiir, roman ve tiyatro gibi türlerde Batılı tarzda yeni arayışlara gidilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu dönemde eser veren sanatçıların edebi anlayışlarını ve çalışmalarını yansıtan bir açıklama değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Abdülhak Hamit Tarhan, tiyatro eserlerinde sahne tekniğinin kusursuzluğuna ve halkın kolayca anlayabileceği sade bir dil kullanımına öncelik vermiştir.

Cevap

Abdülhak Hamit Tarhan'ın tiyatro eserlerinde sahne tekniğinin kusursuzluğuna ve halkın kolayca anlayabileceği sade bir dil kullanımına öncelik verdiğini belirten açıklama
Abdülhak Hamit Tarhan'ın tiyatro eserlerinde sahne tekniğinin kusursuzluğuna ve halkın kolayca anlayabileceği sade bir dil kullanımına öncelik verdiğini iddia eden açıklama yanlıştır. Sanatçı, 'sahne için değil, okunmak için tiyatro' anlayışıyla eser vermiş; tiyatrolarında ağır, süslü bir dil kullanmış ve sahne tekniği kurallarını göz ardı etmiştir. Bu yönüyle Tanzimat II. Dönem özelliklerine uymayan, aksine I. Dönem hedefleriyle çelişen bir tiyatro anlayışına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Tanzimat II. Dönem tiyatro anlayışının genel özellikleri ve Abdülhak Hamit Tarhan'ın tiyatro yazarlığı incelenir.
Abdülhak Hamit Tarhan'ın tiyatrolarının sahnelenmek için değil, okunmak amacıyla ağır bir dille yazıldığı ve sahne tekniği açısından kusurlu olduğu belirlenir.
Dönemin baskıcı siyasi şartları gereği tiyatronun toplumsal bir eğlence/eğitim aracı olmaktan çıkıp bireysel bir okuma metnine dönüştüğünü doğrulamak.
2
Diğer Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi yönelimleri değerlendirilir.
Seçeneklerde yer alan Recaizade Mahmut Ekrem, Muallim Naci, Samipaşazade Sezai ve Nabizade Nazım ile ilgili bilgilerin edebi gerçeklerle tamamen uyuştuğu saptanır.
Yanlış olan seçeneği kesinleştirmek için diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem Sanatçılarının Edebi Özellikleri ve Türsel Yaklaşımları
Soru 993Soru →

17. ve 18. yüzyıl Divan edebiyatında şairler; benimsedikleri edebî akımlar, ustalaştıkları nazım şekilleri ve ortaya koydukları eserlerle kendilerine özgü sanatsal çizgiler belirlemişlerdir.

Buna göre, sol sütunda verilen belirleyici özellikleri sağ sütundaki sanatçı isimleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

17. yüzyıl şairidir. Divan edebiyatında rubai nazım şeklinin en büyük ustası kabul edilir. Tasavvufi ve felsefi düşüncelerini yoğunlaştırdığı rubaileriyle tanınan sanatçı, edebiyat tarihinde Mevlevi kimliğiyle de öne çıkar.
17. yüzyılda kaside türünün en büyük ustası sayılmıştır. Övgü ve yergide sınır tanımayan şair, Sihâm-ı Kazâ adlı hiciv eseriyle tanınır ve din dışı kasidelerinde gösterdiği yüksek özgüvenle bilinir.
18. yüzyılda klasik divan şiirinin son büyük temsilcisi kabul edilir. Sebk-i Hindi akımının en özgün örneklerini veren şair, ilahi aşkı alegorik bir yolculuk üzerinden anlattığı Hüsn ü Aşk mesnevisinin yazarıdır.
18. yüzyılın tanınmış şair ve devlet adamlarındandır. Oğlu için yazdığı didaktik nitelikteki Lütfiye mesnevisinin yanı sıra Tuhfe ve Nuhbe adlarını taşıyan manzum sözlükleriyle edebiyat dünyasında yer edinmiştir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci ��zelliğin Azmizade Hâletî, ikinci özelliğin Nef'î, üçüncü özelliğin Şeyh Galip ve dördüncü özelliğin Sünbülzade Vehbi ile eşleştirilmesi gerekir.
Doğru eşleştirmede; rubai ustası olarak nitelendirilen birinci tanım Azmizade Hâletî ile; kaside ve hiciv ustası olan ikinci tanım Nef'î ile; Sebk-i Hindi akımı ve Hüsn ü Aşk mesnevisiyle bilinen üçüncü tanım Şeyh Galip ile; didaktik Lütfiye mesnevisi ve manzum sözlükleriyle tanınan dördüncü tanım ise Sünbülzade Vehbi ile eşleşmelidir. Bu eşleştirmeler şairlerin biyografilerine, edebi yönelimlerine ve eserlerine tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci şair özelliğindeki ipuçlarını incelemek.
Özellikte geçen '17. yüzyıl', 'rubai nazım şekli ustası' ve 'Mevlevi' kavramlarının Azmizade Hâletî'yi işaret ettiği belirlenir.
Divan edebiyatında rubai türünün zirve ismi 17. yüzyılda Azmizade Hâletî'dir.
2
İkinci şair özelliğindeki ipuçlarını incelemek.
Özellikte geçen '17. yüzyıl kaside ustası', 'hiciv' ve 'Sihâm-ı Kazâ' ifadelerinin Nef'î'yi işaret ettiği belirlenir.
Sihâm-ı Kazâ, Nef'î'nin en tanınmış hiciv eseridir.
3
Üçüncü şair özelliğindeki ipuçlarını incelemek.
Özellikte geçen '18. yüzyıl', 'Sebk-i Hindi' ve 'Hüsn ü Aşk' kavramlarının Şeyh Galip'i işaret ettiği belirlenir.
Hüsn ü Aşk, Şeyh Galip'in 18. yüzyılda kaleme aldığı en ünlü Sebk-i Hindi ve tasavvuf konulu mesnevisidir.
4
Dördüncü şair özelliğindeki ipuçlarını incelemek.
Özellikte geçen '18. yüzyıl', 'Lütfiye mesnevisi' ve 'Tuhfe, Nuhbe sözlükleri' ifadelerinin Sünbülzade Vehbi'yi işaret ettiği belirlenir.
Sünbülzade Vehbi, didaktik Lütfiye mesnevisi ve manzum sözlükleriyle tanınan 18. yüzyıl şairidir.

Anahtar Kavram

17. ve 18. yüzyıl divan şairlerinin belirleyici üslup, tür ve eser özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 994Soru →

Dinî-tasavvufî Türk edebiyatında; görünüşte alaycı, şakacı ve inançları hafife alır gibi bir üslupla yazılan, fakat arka planında derin tasavvufi anlamlar taşıyan ve Allah ile şakalaşır gibi bir edayla kaleme alınan şiirler vardır.

Buna göre, aşağıdaki dörtlüklerden hangisi bu açıklamada sözü edilen nazım türüne örnek gösterilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeri göğü ins ü cini yarattın
Sen ey mimar başı eyvancı mısın
Ayı günü çarkı burcu var ettin
Acaba bayramlık dükkancı mısın

Cevap

Yaratılışı mimarlık ve dükkancılık benzetmeleriyle sorgulayan, dışarıdan bakıldığında şakacı bir üsluba sahip olan dörtlük şathiye türüne aittir.
Açıklamada dinî-tasavvufî Türk edebiyatı nazım türlerinden şathiyenin tanımı yapılmıştır. Şathiyeler, görünüşte inançları hafife alır gibi yazılan ancak tasavvufun derin sırlarını açıklayan şiirlerdir. Mimarbaşı ve dükkancı benzetmeleriyle yaratılışı konu edinen dörtlük bu türe örnektir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafta verilen tanımın dinî-tasavvufî halk edebiyatındaki karşılığını belirlemek.
Görünüşte alaycı, şakacı bir söyleyişle derin tasavvufi gerçekleri anlatan nazım türünün şathiye olduğu belirlenmiştir.
Tanımda geçen şakacı, alaycı üslup ve samimi eda şathiye türünün belirleyici özelliğidir.
2
Seçeneklerdeki dörtlüklerin tema, üslup ve içerik analizini yaparak şathiye türüne uygun olanı tespit etmek.
Yaratıcıya hitaben yazılan ve görünüşte mizahi bir dille soru soran dörtlük şathiye türünü doğrudan örnekler.
Mimarbaşı ve dükkancı benzetmeleri şathiye üslubuna özgüdür.

Anahtar Kavram

Şathiye nazım türünün tanımı ve belirgin özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 995Soru →

Aşağıda verilen RNA çeşitlerini, hücredeki temel görevleri ve kendilerine özgü yapısal özellikleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

mRNA (Mesajcı RNA)
tRNA (Taşıyıcı RNA)
rRNA (Ribozomal RNA)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

mRNA, genetik bilgiyi taşıma ve kodon içerme özelliğiyle; tRNA, amino asit taşıma, antikodon ve hidrojen bağı içerme özelliğiyle; rRNA ise ribozom yapısına katılma ve en yüksek oranda bulunma özelliğiyle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede mRNA, DNA'daki bilgiyi ribozoma taşıyan kodonlu yapı olarak tanımlanır. tRNA, amino asitleri antikodonu aracılığıyla tanıyan ve hidrojen bağı içeren moleküldür. rRNA ise ribozomun yapısına katılan en yaygın RNA tipidir.

Adım Adım Çözüm

1
RNA çeşitlerinin temel işlevlerini belirle.
mRNA bilgi taşıyıcı, tRNA taşıyıcı (amino asit), rRNA ise yapısal bileşendir.
Her RNA çeşidi protein sentezi sürecinde farklı ve özelleşmiş bir rol üstlenir.
2
Yapısal farkları (hidrojen bağı ve oranlar) analiz et.
tRNA ve rRNA hidrojen bağı içerirken, mRNA genellikle içermez. En bol bulunan rRNA'dır.
RNA'nın işlevine göre moleküler katlanmaları ve hücredeki miktarı değişiklik gösterir.
3
Eşleştirmeleri tamamla.
mRNA-bilgi iletimi, tRNA-amino asit taşıma, rRNA-ribozom yapısı eşleşmesi sağlanır.
Tanımlardaki anahtar kelimeler (kodon, antikodon, ribozom yapısı) doğru RNA tipine yönlendirir.

Anahtar Kavram

RNA çeşitlerinin (mRNA, tRNA, rRNA) yapısal ve işlevsel farklılıkları
Soru 996Soru →

Osmanlı klasik döneminde uygulanan dirlik (tımar) sisteminde; arazinin mülkiyeti devlete (miri), işletme hakkı reayaya (köylüye), vergiyi toplama ve bu vergilerle asker yetiştirme yetkisi ise dirlik sahibine verilmiştir. Dirlik sahibi kanunlara aykırı davranmadığı sürece topraktan uzaklaştırılamazken, toprağı kendi mülkü gibi satamaz, hibe edemez ve miras bırakamazdı.

Bu düzenlemelerle Osmanlı Devleti’nin ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taşrada merkezî otoriteye rakip olabilecek yerel, bağımsız ve aristokratik bir sınıfın oluşmasını engellemek

Cevap

Taşrada merkezî otoriteye rakip olabilecek yerel, bağımsız ve aristokratik bir sınıfın oluşmasını engellemek
Osmanlı Devleti'nde tımar (dirlik) sisteminde toprak mülkiyetinin padişaha (devlete) ait olması, dirlik sahiplerinin (sipahilerin) toprak üzerinde özel mülkiyet veya miras bırakma hakkına sahip olmasını engellemiştir. Bu durum, Avrupa'dakinin aksine taşrada bağımsız, toprak sahibi aristokratik bir sınıfın (feodal beylerin) ortaya çıkmasını önleyerek merkezî otoritenin korunmasını sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Tımar sistemindeki mülkiyet yapısının incelenmesi
Toprağın mülkiyetinin devlette kaldığı, dirlik sahibinin sadece vergi toplama yetkisinin olduğu ve toprağı satıp miras bırakamayacağı belirlenir.
Sistemin sınırlarını çizerek dirlik sahibinin hukuki statüsünü belirlemek için.
2
Mülkiyet sınırlandırmalarının siyasi sonuçlarının analiz edilmesi
Miras bırakma ve özel mülkiyet haklarının olmamasının, Avrupa tipi feodal beylerin veya aristokratik güçlerin ortaya çıkmasını engellediği ve merkezî otoriteyi koruduğu sonucuna ulaşılır.
Toprak yapısının devletteki iktidar dağılımına etkisini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Tımar Sisteminde Mülkiyet İlişkileri ve Merkezî Otorite
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 997Soru →

Protein sentezi sürecinde görev alan nükleik asit birimleri ve bu birimlerin işlevsel özellikleri arasındaki ilişkileri değerlendirmek için aşağıdaki kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

DNA Kalıp İpliği (3′−TAC−5′3' - TAC - 5')
mRNA Kodonu (5′−AUG−3′5' - AUG - 3')
tRNA Antikodonu (3′−UAC−5′3' - UAC - 5')
Durdurma (Stop) Kodonu (5′−UGA−3′5' - UGA - 3')

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

DNA kalıp ipliği (3′−TAC−5′3' - TAC - 5'), mRNA sentezi için şablon olan polinükleotit dizisiyle; mRNA kodonu (5′−AUG−3′5' - AUG - 3'), translasyonu başlatan başlatma şifresiyle; tRNA antikodonu (3′−UAC−5′3' - UAC - 5'), amino asidi taşıyan ve kodonla bağ kuran birimle; durdurma kodonu (5′−UGA−3′5' - UGA - 3') ise amino asit karşılığı olmayan ve sentezi sonlandıran diziyle eşleşir.
Doğru eşleştirme; kalıp DNA'nın mRNA üretimindeki şablon rolünü, mRNA kodonunun proteinin ilk amino asidini belirlemedeki işlevini, tRNA antikodonunun kodona bağlanarak amino asit taşıma görevini ve durdurma kodonunun sentezi bitirme özelliğini temel alır.

Adım Adım Çözüm

1
DNA kalıp ipliğinin rolünü belirle.
DNA'nın kalıp ipliği, RNA polimeraz aracılığıyla mRNA sentezinde şablon (template) olarak kullanılır.
Genetik bilginin protein sentezi için aktarılmasının ilk basamağı transkripsiyondur.
2
mRNA üzerindeki başlatma kodonunu (AUGAUG) tanımla.
AUGAUG kodonu, protein sentezinin başlaması için ribozomun küçük alt birimine bağlanan ve metiyonin amino asidini şifreleyen birimdir.
Translasyon süreci spesifik bir başlatma sinyaline ihtiyaç duyar.
3
tRNA antikodonunun işlevini açıkla.
tRNA'nın antikodon bölgesi, mRNA kodonuyla komplementer baz eşleşmesi (hidrojen bağları) kurar.
Bu eşleşme, doğru amino asidin polipeptit zincirine eklenmesini garanti eder.
4
Durdurma kodonlarının özelliğini değerlendir.
UGAUGA gibi durdurma kodonları, amino asit karşılığı ve antikodon karşılığı olmayan dizilerdir.
Sentezin sona ermesi için ribozoma salınım faktörlerinin (proteinler) bağlanması gerekir.

Anahtar Kavram

Protein sentezinde bilgi akışı (Santral Dogma) ve nükleik asit birimleri arasındaki komplementerlik (tamamlayıcılık) kuralları.

Daha Fazla Pratik

Bir DNA gen bölgesindeki nükleotit sayısından yola çıkarak sentezlenen proteindeki amino asit sayısını ve oluşan su miktarını hesaplamaya yönelik problemler çözülebilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 998Soru →
x∈(π,5π4)x \in \left(\pi, \frac{5\pi}{4}\right) olmak üzere,
a=sin⁡x−cos⁡xb=cos⁡x−tan⁡xc=sin⁡x−cot⁡x\begin{aligned} a &= \sin x - \cos x \\ b &= \cos x - \tan x \\ c &= \sin x - \cot x \end{aligned}
ifadelerinin değerlerini küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Küçükten büyüğe doğru sıralama c<b<ac < b < a şeklindedir.
Verilen x∈(π,5π4)x \in \left(\pi, \frac{5\pi}{4}\right) aralığı için sin⁡x\sin x ve cos⁡x\cos x negatif, tan⁡x\tan x ve cot⁡x\cot x ise pozitif değerler alır. Bu aralıkta sin⁡x>cos⁡x\sin x > \cos x olduğundan a=sin⁡x−cos⁡xa = \sin x - \cos x ifadesi pozitif bir sayıdır. bb ve cc ifadelerinde ise negatif değerlerden pozitif değerler çıkarıldığı için sonuçlar negatiftir. c=sin⁡x−cot⁡xc = \sin x - \cot x ifadesinde cot⁡x>1\cot x > 1 olduğundan sonuç −1-1'den küçüktür. b=cos⁡x−tan⁡xb = \cos x - \tan x ise cc'den daha büyüktür. Bu nedenle sıralama c<b<ac < b < a şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Açının bulunduğu bölgeye göre trigonometrik fonksiyonların işaretlerini ve sınırlarını belirlemek.
x∈(π,5π4)x \in \left(\pi, \frac{5\pi}{4}\right) aralığı 3. bölgededir. Bu aralıkta sin⁡x<0\sin x < 0, cos⁡x<0\cos x < 0, tan⁡x>0\tan x > 0 ve cot⁡x>0\cot x > 0 olur. Ayrıca bu aralıkta cos⁡x<sin⁡x<0\cos x < \sin x < 0 ve cot⁡x>1>tan⁡x>0\cot x > 1 > \tan x > 0 eşitsizlikleri geçerlidir.
3. bölgede birim çember üzerindeki koordinatlar negatiftir ve açının π\pi ile 5π4\frac{5\pi}{4} arasında olması, cos⁡x\cos x değerinin mutlak değerce sin⁡x\sin x değerinden büyük olmasını gerektirir.
2
a=sin⁡x−cos⁡xa = \sin x - \cos x ifadesinin işaretini belirlemek.
sin⁡x>cos⁡x\sin x > \cos x olduğundan, a=sin⁡x−cos⁡x>0a = \sin x - \cos x > 0 olur (pozitiftir).
Daha büyük bir negatif sayıdan daha küçük bir negatif sayı çıkarıldığında sonuç daima pozitif olur.
3
b=cos⁡x−tan⁡xb = \cos x - \tan x ve c=sin⁡x−cot⁡xc = \sin x - \cot x ifadelerinin değer aralıklarını karşılaştırmak.
bb ifadesinde negatif bir değerden pozitif bir değer çıkarıldığı için b<0b < 0 olur. cc ifadesinde de negatif bir değerden 11'den büyük pozitif bir değer çıkarıldığı için c<−1c < -1 olur. Bu iki negatif terim karşılaştırıldığında b>cb > c olduğu görülür.
b−c=(cos⁡x−tan⁡x)−(sin⁡x−cot⁡x)=(cos⁡x−sin⁡x)+(cot⁡x−tan⁡x)b - c = (\cos x - \tan x) - (\sin x - \cot x) = (\cos x - \sin x) + (\cot x - \tan x) ifadesinde cot⁡x−tan⁡x\cot x - \tan x farkı pozitif ve mutlak değerce çok daha baskın olduğundan sonuç pozitif çıkar, bu da b>cb > c olduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

3. bölgede trigonometrik fonksiyonların işaretleri, değer aralıkları ve sıralama kuralları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 999Soru →

Şiiri sadece "estetik bir haz uyandırma ve kelimelerle musiki oluşturma" gayesi olarak gören, yani "saf (öz) şiir" anlayışını benimseyen ve toplumsal ya da ideolojik yönelimlerden uzak duran bir şairin aşağıdaki dizelerden hangisini yazmış olması beklenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sen yanmasan,
ben yanmasan,
biz yanmasak,
nasıl ç��kar karanlıklar
aydınlığa...

Cevap

Sen yanmasan, ben yanmasan, biz yanmasak, nasıl çıkar karanlıklar aydınlığa... dizeleri toplumcu gerçekçi şiir anlayışına aittir.
Doğru cevap, toplumsal mücadeleyi ve fedakarlığı serbest nazım biçimiyle ele alan dizelerdir. Bu dizeler Nazım Hikmet Ran'a ait olup toplumcu gerçekçi şiir anlayışını yansıtır. Saf şiir anlayışı ise sanatın sadece estetik bir amaç gütmesi gerektiğini savunur ve toplumsal meselelerden uzak durur.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen edebi akım tanımlamasını analiz etme.
Tanımda geçen "estetik haz uyandırma", "kelimelerle musiki oluşturma" ve "toplumsal/ideolojik yönelimlerden uzak durma" ifadelerinin Saf (Öz) Şiir anlayışını işaret ettiği belirlenir.
Sorunun bizden saf şiir anlayışıyla yazılmamış olan dizeleri istediğini anlamak için bu tespit gereklidir.
2
Seçeneklerde yer alan dizeleri içerik, tema ve biçim yönünden değerlendirme.
Zaman, rüya, bireysel yalnızlık ve lirik temaları işleyen, hece ölçüsü ve ahenk unsurlarına dikkat eden dizelerin saf şiir; serbest nazımla yazılan ve toplumsal mücadeleyi savunan dizelerin ise toplumcu gerçekçi şiir olduğu saptanır.
Hangi dizenin saf şiir anlayışının dışına çıktığını bulmak için edebi özelliklerin karşılaştırılması gerekir.
3
Toplumcu gerçekçi temaya sahip olan dizeleri belirleme.
"Sen yanmasan, ben yanmasan..." dizelerinin toplumsal fedakarlık ve mücadele temasıyla yazıldığı ve serbest nazım biçimine sahip olduğu, dolayısıyla toplumcu gerçekçi şiirin temsilcisi Nazım Hikmet'e ait olduğu tespit edilir.
Doğru seçeneğe ulaşmak için saf şiir dışındaki akımın örneğini netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Türk Şiirinde Saf Şiir ve Toplumcu Gerçekçi Şiir ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1000Soru →
log⁡12(x−1)log⁡3(x−2)−1≥0\frac{\log_{\frac{1}{2}}(x-1)}{\log_3(x-2) - 1} \geq 0 eşitsizliğini sağlayan xx tam sayılarının toplamı 99 dur.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

Eşitsizliği sağlayan tam sayıların toplamı 7 olduğundan verilen önerme yanlıştır.
Logaritmanın tanımlı olması için x−2>0⇒x>2x-2 > 0 \Rightarrow x > 2 olmalıdır, bu yüzden x=2x=2 paydayı tanımsız yapar. Çözüm kümesindeki tam sayılar yalnızca 33 ve 44 olup toplamları 77'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Tanım kümesinin belirlenmesi
x>2x > 2 ve x≠5x \neq 5
Logaritmalı ifadelerin tanımlı olması için log⁡12(x−1)\log_{\frac{1}{2}}(x-1) ifadesinden x−1>0⇒x>1x-1 > 0 \Rightarrow x > 1, log⁡3(x−2)\log_3(x-2) ifadesinden x−2>0⇒x>2x-2 > 0 \Rightarrow x > 2 olmalıdır. Ayrıca paydanın sıfırdan farklı olması için log⁡3(x−2)−1≠0⇒x−2≠3⇒x≠5\log_3(x-2) - 1 \neq 0 \Rightarrow x-2 \neq 3 \Rightarrow x \neq 5 olmalıdır.
2
Payın işaretinin incelenmesi
Tanım kümesindeki her xx için pay negatiftir.
Paydaki ifadenin tabanı 12\frac{1}{2} olup 00 ile 11 arasındadır. x>2x > 2 için x−1>1x - 1 > 1 olur. Taban 0<12<10 < \frac{1}{2} < 1 olduğundan log⁡12(x−1)<log⁡12(1)=0\log_{\frac{1}{2}}(x-1) < \log_{\frac{1}{2}}(1) = 0 elde edilir.
3
Paydanın işaretinin incelenmesi
2<x<52 < x < 5 için payda negatif, x>5x > 5 için payda pozitiftir.
Paydayı sıfır yapan kök log⁡3(x−2)−1=0⇒x=5\log_3(x-2) - 1 = 0 \Rightarrow x = 5'tir. Taban 3>13 > 1 (artan) olduğundan x>5x > 5 için log⁡3(x−2)−1>0\log_3(x-2) - 1 > 0 ve 2<x<52 < x < 5 için log⁡3(x−2)−1<0\log_3(x-2) - 1 < 0 olur.
4
Eşitsizlik çözümünün birleştirilmesi
Çözüm kümesi: (2,5)(2, 5)
Bölümün ≥0\geq 0 olması istenmektedir. Pay daima negatif olduğundan, ifadenin sıfırdan büyük veya eşit olması için paydanın negatif (<0< 0) olması gerekir. Bu durumda 2<x<52 < x < 5 elde edilir.
5
Tam sayıların belirlenmesi ve toplamı
Toplam 77 olur.
(2,5)(2, 5) aralığındaki tam sayılar 33 ve 44'tür. Toplamları 3+4=73 + 4 = 7 olarak bulunur.

Anahtar Kavram

Üstel ve logaritmik eşitsizliklerde tanım kümesi ve tabana göre eşitsizlik yönü tayini.

Alternatif Yöntem

İşaret tablosu yapmadan, payın negatif olduğunu (x>2x > 2 için) görerek, bölümün pozitif olması için paydanın kesinlikle negatif olması gerektiği (x−2<3⇒x<5x-2 < 3 \Rightarrow x < 5) analitik olarak da çözülebilir.
Tahmini Süre:2m 30s
ÖncekiSayfa 50 / 437Sonraki