Tüm alıştırma soruları

Soru 1401Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen Hz. Muhammed'in hayatından örnek durumlar ile sağ sütunda verilen peygamberlik görevlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kur'an'da bulunmayan altın ve ipek yasağı hükmünün konulması Teşri; Taif halkına karşı gösterilen merhamet ve ahlaki duruş Temsil; vahiylerin değiştirilmeden duyurulması Tebliğ; fecrin siyah ve beyaz iplik benzetmesinin açıklanması ise Tebyin göreviyle eşleşmektedir.

Kur'an'da bulunmayan altın ve ipek yasağının belirlenmesi Teşri görevi; Taif halkına merhamet gösterilerek ahlaki örnek oluşturulması Temsil görevi; vahyin aynen aktarılması Tebliğ görevi; mecazi bir ifadenin açıklanması ise Tebyin görevi ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci örnek durumu analiz etme

Kur'an'da doğrudan hükmü bulunmayan bir konuda yasaklama getirilmesi yeni bir hukuki/dinî kural koymaktır.

Teşri kelime anlamıyla 'yasama, hüküm koyma' demektir ve peygamberin vahyin doğrudan değinmediği hususlarda kural belirlemesini ifade eder.

2

İkinci örnek durumu analiz etme

Eziyetlere rağmen affedici davranılması, ahlakın pratik hayata yansıtılarak örnek olunmasıdır.

Temsil, dinin getirdiği inanç ve ahlak esaslarını bizzat yaşayarak insanlara canlı bir örnek (üsve-i hasene) olmaktır.

3

Üçüncü örnek durumu analiz etme

Vahyin eksiltilmeden aktarılması peygamberlik misyonunun temel elçilik görevidir.

Tebliğ, ilahi mesajların muhataplarına aynen duyurulması ve ulaştırılmasıdır.

4

Dördüncü örnek durumu analiz etme

Ayetlerdeki mecazi ifadelerin ne anlama geldiğinin açıklanmasıdır.

Tebyin, Kur'an'ın kapalı, anlaşılması güç veya yoruma açık yönlerini açıklığa kavuşturmaktır.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in Teşri ve Temsil Görevleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1402Soru →

İslam inanç esaslarının kendine has bazı nitelikleri bulunmaktadır. Bu nitelikler inancın anlaşılmasını, uygulanmasını ve korunmasını kolaylaştırır. Buna göre, sol sütunda verilen İslam inanç esaslarının temel özellikleri ile sağ sütundaki ilkesel açıklamalar doğru şekilde nasıl eşleştirilmelidir?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tevhid merkezli olması özelliği, inanç sisteminin merkezinde Allah'ın birliği ve eşsizliği inancının yer almasıyla; Vahiy kaynaklı (ilahi) olması özelliği, inanç sisteminin doğrudan Allah'tan gelen vahye dayanmasıyla; Denge esasına (havf ve reca) dayanması özelliği, müminin korku ve ümit arasında dengeli bir tutum sergilemesiyle; Sade, açık ve anlaşılır olması özelliği ise inanç esaslarında karmaşık felsefi tartışmalara ve akıl dışı dogmalara yer verilmemesiyle eşleşmektedir.

Tevhid Allah'ın birliğini, vahiy kaynaklı olması kaynağın ilahiliğini, havf ve reca dengesi korku-ümit dengesini, sadelik ve açıklık ise karmaşık dogmaların bulunmamasını temsil eder. Bu durumlar sağ sütundaki ilgili açıklamalarla tam olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki 'Tevhid merkezli olması' özelliğinin tanımını arayın.

Tevhid, Allah'ın birliği ve benzersizliğidir. Sağ sütundaki üçüncü açıklama doğrudan Allah'ın birliği inancını merkeze almayı ifade ettiği için bu iki unsur eşleşir.

İslam inanç esaslarının temelini oluşturan tevhid ilkesinin tanımını belirlemek amacıyla yapılır.

2

Sol sütundaki 'Vahiy kaynaklı (ilahi) olması' özelliğinin tanımını arayın.

Bu özellik inanç esaslarının kaynağının beşerî değil ilahi (vahiy) olduğunu söyler. Sağ sütundaki birinci açıklama doğrudan vahye dayanmayı ve beşerî müdahaleyi reddetmeyi ifade ettiği için eşleşme kurulur.

İnancın kaynağının belirlenmesi amacıyla yapılır.

3

Sol sütundaki 'Denge esasına (havf ve reca) dayanması' özelliğinin tanımını arayın.

Havf korku, reca ise ümit demektir. Sağ sütundaki dördüncü açıklama Allah'ın rahmetinden ümit kesmemek ile azabından emin olmamak arasındaki dengeyi belirttiği için eşleşme gerçekleşir.

Müminin psikolojik ve davranışsal dengesini kuran havf-reca kavramını analiz etmek amacıyla yapılır.

4

Sol sütundaki 'Sade, açık ve anlaşılır olması' özelliğinin tanımını arayın.

Bu özellik inançta gizem ve felsefi karmaşa olmamasını ifade eder. Sağ sütundaki ikinci açıklama karmaşık felsefi tartışmaların ve akıl dışı dogmaların bulunmamasını ifade ettiği için eşleşme tamamlanır.

İnanç esaslarının anlaşılırlık ve fıtrîlik yönünü ortaya koymak amacıyla yapılır.

Anahtar Kavram

İslam İnanç Esasları ve Özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1403Soru →

İslam düşüncesindeki siyasi-itikadi mezhepler ile bu mezheplerin temel belirleyici özelliklerini doğru ��ekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Haricilik mezhebi Hakem Olayı sonrası ayrılan ve tekfirci tutumu olan grupla; Şia mezhebi imametin Hz. Ali ve soyuna nassla ait olduğunu savunan grupla; Mu'tezile ise akılcı tutumu ve büyük günah sahibini iki konum arasında gören grupla eşleşir.

Haricilik, Şia ve Mu'tezile mezheplerinin en temel tanımları ve ortaya çıkış zeminleri verilmiştir. Hariciliğin Hakem Olayı sonrası ortaya çıkan tekfirci karakteri, Şia'nın imametin nassla belirlendiği iddiası ve Mu'tezile'nin akılcı yapısı ile büyük günah konusundaki görüşü birebir eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Haricilik tanımını belirleme

Haricilik seçeneği, Hakem Olayı sonrası Hz. Ali'den ayrılan ve tekfirci bir yaklaşıma sahip olan açıklama ile eşleşir.

Hariciler, siyasi ve itikadi olarak Hakem Olayı ile kurumsallaşmış ve katı itikadi kurallar benimsemişlerdir.

2

Şia tanımını belirleme

Şia seçeneği, imameti Hz. Ali ve onun soyunun hakkı olarak gören ve bunun nassla sabit olduğunu savunan açıklama ile eşleşir.

Şia mezhebinin en temel ayırt edici görüşü imamet konusunun inanç esaslarından biri kabul edilmesidir.

3

Mu'tezile tanımını belirleme

Mu'tezile seçeneği, aklı ön plana çıkaran ve büyük günah işleyeni iman ile küfür arasında bir mertebede gören açıklama ile eşleşir.

Mu'tezile'nin beş esasından biri olan el-Menzile beyne'l-menzileteyn ilkesi bu görüşü temsil eder.

Anahtar Kavram

İslam Düşüncesinde İtikadi ve Siyasi Mezheplerin Temel Görüşleri

Soru 1404Soru →

Klasik mantıkta Porphyrios Ağacı ile somutlaştırılan kavramlar arası hiyerarşik ilişkileri belirleyen 'beş tümel' (cins, tür, ayrım, özgülük, ilinti) sınıflandırması kullanılır.

Buna göre, sol sütunda verilen beş tümel kavramlarını, sağ sütundaki akıllı telefon hiyerarşisine ait örnek ifadelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cins kavramı 'Elektronik Cihaz' kategorisiyle, Tür kavramı 'Akıllı Telefon' kavramıyla, Ayrım kavramı 'GSM şebekesi üzerinden hücresel arama yapabilme' niteliğiyle, Özgülük kavramı 'IMEI numarası taşıma' özelliğiyle, İlinti kavramı ise 'siyah renkli koruyucu kılıfla kullanılması' durumuyla eşleşmektedir.

Beş tümel tanımları akıllı telefon hiyerarşisine uygulandığında; 'Elektronik Cihaz' üst sınıf olarak cins, 'Akıllı Telefon' bu sınıfın bir üyesi olarak tür, 'GSM şebekesiyle arama yapabilme' onu diğer cihazlardan ayıran ayrım, 'IMEI numarasına sahip olma' yalnızca bu türe has bir özgülük ve 'siyah kılıf kullanma' ise özsel olmayan bir ilinti olur.

Adım Adım Çözüm

1

Cins kavramının tespiti

Cins, genel ve kapsayıcı sınıftır. Örnekteki 'Elektronik Cihaz' ifadesi akıllı telefonu kapsadığı için cinstir.

Beş tümel hiyerarşisinde üstte yer alan ve alttakileri kapsayan kavramı bulmak için.

2

Tür kavramının tespiti

Tür, cinsin altında yer alan daha özel bir sınıftır. Örnekteki 'Akıllı Telefon' ifadesi elektronik cihaz cinsi altındaki türdür.

Cinsin altında gruplanan özel kavramı belirlemek için.

3

Ayrım kavramının tespiti

Ayrım, türü cinsin diğer üyelerinden ayıran özsel farktır. 'GSM şebekesi üzerinden hücresel arama yapabilme' niteliği akıllı telefonu diğer cihazlardan ayırır.

Türü diğer türlerden ayıran temel niteliği saptamak için.

4

Özgülük kavramının tespiti

Özgülük, sadece o türe ait olan niteliktir. 'IMEI numarası taşıma' özelliği yalnızca hücresel iletişim cihazlarına hastır.

Yalnızca o kavrama özgü olan niteliği ayırt etmek için.

5

İlinti kavramının tespiti

İlinti, özsel olmayan, başka nesnelerde de bulunabilen geçici niteliktir. 'Siyah renkli koruyucu kılıf kullanılması' ilintidir.

Kavramın özünü etkilemeyen dışsal özelliği belirlemek için.

Anahtar Kavram

Klasik mantıkta beş tümel (cins, tür, ayrım, özgülük, ilinti) kavramları ve bu kavramların hiyerarşik ilişkileri.

Soru 1405Soru →

Sosyolojide ve antropolojide din kurumunun toplumsal işlevlerine dair çeşitli kuramsal yaklaşımlar geliştirilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan kuramcıları sağ sütunda verilen ve onların din kurumuna yaklaşımlarını yansıtan temel aç��klamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Émile Durkheim ile toplumsal bütünleşmeyi pekiştiren kolektif ritüeller; Max Weber ile toplumsal değişimi ve ekonomik yapıyı biçimlendiren dinî etik değerler; Bronislaw Malinowski ile kriz anlarında kaygıyı azaltan psikolojik işlev; Peter Berger ile kaosa karşı kurulan koruyucu kutsal örtü (nomos) eşleşmektedir.

Durkheim'ın kolektif ritüellerle bütünleşme vurgusu birinci açıklamayla, Weber'in din-ekonomi ve toplumsal değişim odağı ikinci açıklamayla, Malinowski'deki kriz durumlarında dinin sunduğu psikolojik teselli işlevi üçüncü açıklamayla ve Berger'ın kaosa karşı kurulan koruyucu örtü (nomos) tezi dördüncü açıklamayla tam olarak uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Émile Durkheim'ın din kuramındaki temel kavramı belirleme.

Durkheim'a göre din, toplumsal dayanışmayı ve bütünleşmeyi sağlayan, bireyleri ortak bir cemaat ve ahlaki yapı altında birleştiren kolektif bir olgudur. Bu, birinci açıklama ile doğrudan örtüşür.

Dinin toplumsal bütünleşme işlevi ile Durkheim'ın kuramını ilişkilendirmek.

2

Max Weber'in dinin toplumsal işlevlerine yaklaşımını belirleme.

Weber, dinî inanç sistemlerinin (örneğin Protestan ahlakının) rasyonel ekonomik davranışı tetikleyerek toplumsal değişime yol açtığını ileri sürer. Bu, ikinci açıklama ile örtüşür.

Dinin toplumsal değişim ve ekonomi üzerindeki etkisini Weber'in teziyle eşleştirmek.

3

Bronislaw Malinowski'nin antropolojik din çözümlemesini belirleme.

Malinowski, insanların denetlenemeyen tehlikeler ve kriz durumlarında hissettikleri korku ve kaygıyı dinî inanç ve ritüeller yoluyla dengelediklerini savunur. Bu, üçüncü açıklama ile örtüşür.

Dinin bireysel/psikolojik düzeydeki güvence sağlama işlevini Malinowski'nin görüşleriyle ilişkilendirmek.

4

Peter Berger'ın din kuramındaki temel kavramı belirleme.

Berger, dinin toplumsal kurumları kozmik bir çerçeveye oturtarak meşrulaştırdığını ve insanı anlamsızlık ile kaos tehdidinden koruyan bir 'kutsal şemsiye' (nomos) işlevi gördüğünü belirtir. Bu, dördüncü açıklama ile örtüşür.

Dinin meşrulaştırma ve kaos önleme işlevini Berger'ın nomos kavramıyla eşleştirmek.

Anahtar Kavram

Din kurumunun sosyolojik ve antropolojik açıdan bütünleştirici, değişim yaratıcı, psikolojik destekleyici ve meşrulaştırıcı kuramsal işlevleri.

Soru 1406Soru →

İslam ahlak düşünürleri, insan ruhundaki temel güçleri ve bunların dengelenmesiyle ortaya çıkan başlıca erdemleri tasnif etmişlerdir. Bu erdemler bireysel ve toplumsal hayatın ahlaki çerçevede şekillenmesinde kilit rol oynar. Buna göre, aşağıda verilen ahlaki erdemleri İslam ahlakındaki karşılık gelen tanımlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hikmet doğru ile yanlışı ayırt etme yeteneğiyle, iffet bedensel arzuları kontrol etmeyle, şecaat cesaret ve yiğitlikle, adalet ise hak sahibine hakkını vermeyle eşleşir.

Hikmet bilgelik ve yerli yerindelikle, iffet bedensel arzuların kontrolüyle, şecaat cesaret ve yiğitlikle, adalet ise hak sahibine hakkını vermeyle ilgilidir.

Adım Adım Çözüm

1

Ahlaki kavramları analiz etmek.

Hikmet, iffet, şecaat ve adalet erdemlerinin İslam ahlakındaki terim anlamları belirlendi.

Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için öncelikle her kavramın hangi insani güçle ilişkili olduğunu bilmek gerekir.

2

Kavramları tanımlarla eşleştirmek.

Hikmet 'doğru ile yanlışı ayırt edebilme', iffet 'bedensel arzuları kontrol altında tutma', şecaat 'cesaret ve yiğitlik', adalet ise 'her hak sahibine hakkını verme' tanımlarıyla eşleştirildi.

Kavramların terim anlamları ile verilen tanımlar arasındaki kavramsal ilişkiler kurulur.

Anahtar Kavram

İslam Ahlakında Başlıca Erdemler

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 1407Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen edebi akımları, sağ sütundaki Türk edebiyatından seçilmiş örnek edebi durumlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Klasisizm ile Şinasi'nin Şair Evlenmesi'ndeki akılcı ve kuralcı tutumu; Romantizm ile Namık Kemal'in İntibah romanındaki duygusal ve zıtlıklara dayalı üslubu; Realizm ile Recaizade Mahmut Ekrem'in Araba Sevdası romanındaki gözleme dayalı nesnel gerçekçi yaklaşımı; Natüralizm ile Nabizade Nazım'ın Zehra romanındaki soyaçekim ve çevreye dayalı karakter analizleri eşleşmektedir.

Klasisizm akımının akıl ve kuralcılık ilkeleri Şair Evlenmesi ile; Romantizm akımının coşkunluk ve yazarın kişiliğini gizlememe özellikleri İntibah ile; Realizm akımının gözlemcilik ilkesi Araba Sevdası ile; Natüralizm akımının soyaçekim ve determinizm ilkeleri ise Zehra ile örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Klasisizm akımının anahtar kavramları olan akıl ve sağduyu ilkelerini Türk edebiyatındaki eserlerle ilişkilendirme.

Şinasi'nin Şair Evlenmesi'nde aklın rehberliğini seçmesi Klasisizm ile eşleşir.

Klasisizm akımı rasyonalizm temellidir ve tiyatroda ahlaki amaç güder.

2

Romantizm akımının duygu, coşkunluk ve zıtlıklar gibi belirleyici niteliklerini eserlerde arama.

Namık Kemal'in İntibah romanındaki duygusal dil ve zıt karakterler Romantizm ile eşleşir.

Tanzimat Dönemi'nde Namık Kemal romantizmin en önemli temsilcisidir.

3

Realizm akımının gözlem ve nesnel gerçeklik odaklı yapısını temsil eden eseri bulma.

Recaizade Mahmut Ekrem'in Araba Sevdası romanı Realizm ile eşleşir.

Araba Sevdası edebiyatımızdaki ilk realist romandır ve gözleme dayanır.

4

Natüralizm akımının soyaçekim ve determinizm ilkelerini içeren eseri tespit etme.

Nabizade Nazım'ın Zehra romanı Natüralizm ile eşleşir.

Natüralizmde insanın kaderini soyaçekim ve çevre belirler; Zehra bu tezi işler.

Anahtar Kavram

Edebi Akımların Türk Edebiyatındaki Yansımaları ve Temsilci Eserlerin Özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1408Soru →

Ayetlerde yer alan tevhit vurgularını doğru kavramak, tevhidin boyutlarını anlamak açısından önem arz etmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen ayet meallerini sağ sütundaki ilgili tevhit boyutlarıyla eşleştirdiğinizde doğru eşleşme nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki egemenlik ve koruyuculuk ayeti Tevhid-i Rubûbiyyet ile, ibadetlerin yalnızca Allah'a sunulması ayeti Tevhid-i Ulûhiyyet ile, benzerinin olmaması ayeti ise Tevhid-i Zât ile eşleşir.

Sol sütundaki ayetlerin ana vurguları analiz edildiğinde; egemenlik, koruyuculuk ve yönetim (melekût) ifadelerinin Allah'ın fiilleri olan rubûbiyyeti; namaz, kurban ve ibadetlerin yalnızca O'na adanması ifadesinin uluhiyyeti; benzerinin olmaması ifadesinin ise zâtının birliğini (Tevhid-i Zât) yansıttığı görülür. Bu durum doğru eşleşmeleri belirler.

Adım Adım Çözüm

1

Ayet meallerindeki anahtar kelimeleri ve teolojik odak noktalarını belirleme

Birinci ayette 'egemenlik, yönetim ve koruma' (melekût); ikinci ayette 'namaz, kurban ve hayatın Allah için olması' (ibadet); üçüncü ayette ise 'benzerinin olmaması' kavramları tespit edildi.

Tevhidin boyutlarını (Zât, Rubûbiyyet, Ulûhiyyet) doğru belirleyebilmek için ayetlerin odaklandığı temel kavramları ayrıştırmak gerekir.

2

Tespit edilen kavramları tevhit boyutlarıyla ilişkilendirme

Egemenlik ve yönetim Rubûbiyyet (yaratma ve idare etme) ile; namaz ve kulluk Ulûhiyyet (ibadet) ile; benzerinin olmaması ise Tevhid-i Zât (zâti benzersizlik) ile eşleşti.

Tevhidin her bir boyutu Allah'ın farklı niteliklerine (zâtı, fiilleri/yaratması, ibadete layık oluşu) karşılık gelir.

3

Elde edilen eşleşmeleri doğrulama ve çeldirici unsurları eleme

Doğru eşleşme: left_1 - right_1, left_2 - right_2, left_3 - right_3 olarak belirlendi. İkinci ayetteki 'Rab' kelimesine aldanıp rubûbiyyete gitme yanılgısı elendi.

İbadet ve kulluk eylemi doğrudan uluhiyyet kapsamındadır; ayette geçen yan kavramlar (Rab sıfatı gibi) yanıltıcı olmamalıdır.

Anahtar Kavram

Tevhit ve Boyutları (Tevhid-i Zât, Tevhid-i Rubûbiyyet, Tevhid-i Ulûhiyyet)

Soru 1409Soru →

Kültür, toplumsal yaşamın sürdürülmesinde ve bireylerin sosyalleşmesinde hayati işlevlere sahiptir. Aşağıda kültürün farklı işlevleri ve bu işlevlerin sosyolojik tanımları verilmiştir. Solda yer alan kültür işlevlerini, sağda yer alan uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kültürün normatif işlevi, yazılı ve yazısız kurallarla toplumsal kontrolün sağlanmasıyla; bilişsel işlevi, bireylere dünyayı anlamlandıracak zihinsel şablonlar sunulmasıyla; bütünleştirici işlevi, bireylerin ortak değerler etrafında birleştirilip çözülmenin önlenmesiyle; araçsal işlevi ise biyolojik ve toplumsal ihtiyaçların karşılanmasıyla eşleşmektedir.

Kültürün işlevleri kavramsal olarak incelendiğinde; normatif işlev kurallarla ve toplumsal kontrolle, bilişsel işlev anlamlandırma ve algısal şablonlarla, bütünleştirici işlev toplumsal çözülmenin önlenmesi ve dayanışmayla, araçsal işlev ise insanın temel biyolojik/sosyal ihtiyaçlarının giderilmesiyle eşleşmektedir. Bu eşleştirmeler kavramların sosyolojik anlamlarıyla doğrudan uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Kültürün normatif işlevinin sosyolojik tanımını belirlemek.

Normatif (kural koyucu) kavramının, yazılı ve yazısız kurallar ile toplumsal kontrol kurma eylemiyle ilişkili olduğu saptanır.

Toplumsal kuralları düzenleyen ve denetleyen boyutu bulmak.

2

Kültürün bilişsel işlevinin sosyolojik tanımını belirlemek.

Bilişsel kavramının, dış dünyayı anlamlandırmaya yarayan zihinsel şablonlar ve kategoriler sunma tanımıyla eşleştiği belirlenir.

Bireyin algısal ve zihinsel çerçevesini oluşturan yapıyı ayırt etmek.

3

Kültürün bütünleştirici işlevinin sosyolojik tanımını belirlemek.

Bütünleştirici işlevin, toplumsal çözülmeyi önleme ve ortak ritüeller aracılığıyla dayanışmayı tesis etme açıklamasıyla eşleştiği görülür.

Toplumu bir arada tutan entegrasyon mekanizmasını tespit etmek.

4

Kültürün araçsal işlevinin sosyolojik tanımını belirlemek.

Araçsal işlevin, barınma, beslenme gibi biyolojik ve sosyal ihtiyaçların karşılanması için pratik kültürel çözümler sunmasıyla eşleştiği saptanır.

Hayatta kalmayı ve pratik ihtiyaçları gidermeyi sağlayan fonksiyonel boyutu kavramak.

Anahtar Kavram

Kültürün İşlevleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1410Soru →

Aşağıda verilen kıyas örneklerini, temsil ettikleri kıyas türleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci kıyas örneği Entimem (Eksik Kıyas), ikinci kıyas örneği Zincirleme Kıyas ve üçüncü kıyas örneği Dilemna (İkilem) ile eşleşmelidir.

Eşleştirmede 'Bütün insanlar ölümlüdür, o hâlde Sokrates de ölümlüdür.' ifadesi, bir öncülü eksik bırakıldığı için Entimem ile; 'Yağmur yağarsa sokaklar ıslanır...' zincirleme bir mantıksal bağ kurduğu için Zincirleme Kıyas ile; 'Sınava girersen...' ifadesi ise iki seçenek sunup ikisinde de kaçınılmaz bir sonuca ulaştırdığı için Dilemna ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk akıl yürütmeyi inceleyin.

İfadedeki 'Sokrates insandır' öncülünün söylenmediği ve doğrudan sonuca geçildiği görülmektedir. Bu, eksik öncüllü kıyas yani entimemdir.

Entimem kavramının tanımını ve öncül eksikliğini belirlemek.

2

İkinci akıl yürütmeyi inceleyin.

Birinci önermenin sonucu, ikinci önermenin öncülü haline gelmiş ve önermeler birbirine bağlanmıştır.

Ardışık neden-sonuç ilişkisi içeren zincirleme kıyas yapısını tanımak.

3

Üçüncü akıl yürütmeyi inceleyin.

İki koşullu öncülden yola çıkılarak her iki durumda da bir sonucun ortaya çıkacağı gösterilmiştir.

İki uçlu veya kaçınılmaz durumlar içeren dilemna (ikilem) yapısını ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Kıyas Çeşitleri

Soru 1411Soru →

İslam inanç esaslarının sahip olduğu bazı temel özellikler ve bunlara dair açıklamalar bulunmaktadır.

Buna göre, aşağıda sol sütunda verilen İslam inanç esaslarının özellikleri ile sağ sütunda verilen açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Değişmezlik özelliği, inanç esaslarının zaman ve şartlara göre değişmeden korunmasıyla; dengeli olma özelliği, korku ve ümit (havf ve reca) arasında kalmakla; aklî ve naklî delillere dayanma özelliği, taklitten uzaklaşıp delillerle kesin inanca ulaşmakla; kişisel sorumluluk ilkesi ise bireyin kendi özgür seçimlerinden ve amellerinden doğrudan sorumlu olmasıyla eşleşir.

Doğru eşleştirmede: Değişmezlik özelliği, inanç esaslarının zaman ve şartlara göre değişmeden korunmasıyla; dengeli olma özelliği, korku ve ümit (havf ve reca) arasındaki dengeli psikolojik tutumla; aklî ve naklî delillere dayanma özelliği, taklit yerine kanıta dayalı (tahkikî) imana ulaşmakla; kişisel sorumluluk ilkesi ise her bireyin kendi özgür iradesiyle yaptığı seçimlerden tek başına sorumlu olmasıyla örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci özellik olan 'Değişmezlik (Sabitlik)' kavramının anlamını incelemek.

Bu kavram, inanç esaslarının zamana veya mekâna göre değişmemesiyle ilgilidir. Dolayısıyla 'İnanç esaslarının zaman, mekân veya toplumsal değişimlere göre farklılık göstermemesi...' ifadesiyle eşleşir.

Değişmezlik ilkesi, dinin inanç boyutunun beşerî müdahalelerden uzak ve sabit kalmasını gerektirir.

2

İkinci özellik olan 'Dengeli Olma (Havf ve Reca)' kavramının anlamını incelemek.

Bu kavram, müminin korku ve ümit arasında dengede olmasıyla ilgilidir. Dolayısıyla 'Müminin, günahlarından ötürü Allah'ın azabından endişe etmesi...' ifadesiyle eşleşir.

Havf (korku) ve reca (ümit) dengesi, inancın psikolojik bütünlüğünü ve ahlaki uyanıklığı korur.

3

Üçüncü özellik olan 'Aklî ve Naklî Delillere Dayanma' kavramının anlamını incelemek.

Bu kavram, delillere dayalı kesin inanca (tahkikî imana) ulaşmakla ilgilidir. Dolayısıyla 'Körükörüne taklit yerine, evrendeki mükemmel düzeni ve ayetleri inceleyerek aklî muhakeme yoluyla...' ifadesiyle eşleşir.

İslam dini, aklı devre dışı bırakan körü körüne bir teslimiyet yerine delillere dayanan bilinçli bir imanı tavsiye eder.

4

Dördüncü özellik olan 'Kişisel Sorumluluk İlkesi' kavramının anlamını incelemek.

Bu kavram, bireyin kendi yaptıklarından sorumlu olmasıyla ilgilidir. Dolayısıyla 'Her insanın kendi özgür iradesiyle yaptığı tercihlerin sonucunu üstlenmesi...' ifadesiyle eşleşir.

İslam inancına göre günahta ve sevapta bireysellik esastır; hiç kimse bir başkasının manevi sorumluluğunu üstlenemez.

Anahtar Kavram

İslam İnanç Esaslarının Özellikleri (Sabitlik, Havf ve Reca Dengesi, Delillere Dayanma, Bireysel Sorumluluk)

Soru 1412Soru →

İslam dininin doğru anlaşılması ve yaşanması sürecinde Hz. Muhammed'in peygamberlik görevlerinin her biri ayrı bir öneme sahiptir. Risalet sürecinde bu görevler birbirini tamamlayıcı nitelikte olup her görevin dinî kaynakların oluşumunda ve ahlaki yapıda farklı bir işlevi vardır.

Buna göre, sol sütunda verilen Hz. Muhammed'in risalet hayatındaki örnek durumlar ile sağ sütunda yer alan peygamberlik görevlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci durum Teşri (Hüküm koyma), ikinci durum Tebyin (Açıklama yapma), üçüncü durum Tebliğ (Mesajı ulaştırma), dördüncü durum ise Temsil (Örnek olma) göreviyle eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; Kur'an'da yer almayan hükümlerin koyulması Teşri, ibadetlerin kılınışının açıklanması Tebyin, vahyin aynen ulaştırılması Tebliğ, ahlaki ilkelerin bizzat yaşanması ise Temsil görevi ile ilişkilendirilir.

Adım Adım Çözüm

1

Teşri kavramını tanımlamak ve örnek durumla ilişkilendirmek.

Teşri, hüküm koymak demektir. Kur'an'da ninenin miras payı veya evcil eşek etinin yasağı gibi konularda doğrudan bir hüküm yer almaz. Bu kuralları Hz. Peygamber'in belirlemesi, onun teşri görevini yerine getirdiğini gösterir.

Öğrencinin dinî hüküm koyma yetkisinin peygamberlik boyutunu kavraması için bu adım gereklidir.

2

Tebyin kavramını tanımlamak ve ilgili durumla eşleştirmek.

Tebyin, açıklamak ve kapalılığı gidermek anlamına gelir. Kur'an'daki genel namaz emrinin rekatları ve kılınış şekli gibi detayların peygamber tarafından gösterilmesi bu göreve örnektir.

Kapalı olan Kur'an hükümlerinin sünnetle nasıl açıklandığını anlamak hedeflenmektedir.

3

Tebliğ ve Temsil kavramlarını sırasıyla örnek olaylarla eşleştirmek.

Vahyin aynen aktarılması tebliğ görevidir; ahlaki ilkelerin yaşanarak model olunması ise temsil (üsve-i hasene) görevidir.

Peygamberin duyurma ve bizzat yaşayarak örnek olma işlevlerinin ayırt edilmesi sağlanır.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in peygamberlik görevlerinden tebliğ, tebyin, teşri ve temsil arasındaki farklar.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1413Soru →

Aşağ��daki İslamiyet öncesi Türk edebiyatı sözlü dönemine ait kavramlar ile bu kavramların tanımlarını ve özelliklerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Koşuk terimi lirik şiir tanımıyla (birinci seçenek), Sagu terimi ölüm acısını anlatan şiir tanımıyla (üçüncü seçenek), Sav terimi atasözlerinin ilk biçimi olan özlü söz tanımıyla (dördüncü seçenek), Yuğ terimi ise dinsel cenaze töreni tanımıyla (ikinci seçenek) eşleşmelidir.

Koşuk kavramı, sığır ve şölenlerde kopuzla okunan aşk ve doğa konulu lirik şiirlerdir ve gazel/koşma ile benzerlik taşır. Sagu, yuğ törenlerinde okunan ölüm şiiridir ve ağıt/mersiye ile özdeştir. Sav, bugünkü atasözlerinin kaynağıdır. Yuğ ise bu yas şiirlerinin okunduğu törenin kendisidir. Bu doğrultuda yapılan eşleştirme her terimi kendi tanımıyla hatasız bağlar.

Adım Adım Çözüm

1

Koşuk kavramının tanımını ve edebiyattaki karşılıklarını belirleme.

Koşuk; aşk, doğa, yiğitlik konularını işleyen, kopuzla söylenen lirik şiirlerdir. Halk edebiyatındaki koşma ve divan edebiyatındaki gazel ile türsel olarak örtüşür. Bu nedenle ilk kavram, ilgili tanım olan birinci seçenekle eşleşir.

Sözlü dönem şiir türlerinin sonraki dönem edebiyatlarındaki biçimsel ve tematik benzerlerini doğru gruplandırmak.

2

Sagu kavramının tanımını ve diğer dönemlerdeki karşılıklarını bulma.

Sagu; yuğ törenlerinde ölenlerin ardından okunan yas şiirleridir. Divan edebiyatında mersiye, halk edebiyatında ağıt adını alır. Bu doğrultuda ikinci kavram, ölüm acısını ve yiğitlikleri dile getiren üçüncü seçenekle eşleşir.

Yas törenlerinde okunan şiirlerin dönemsel adlarını ve karşılıklarını ayırt etmek.

3

Sav kavramının işlevini ve günümüzdeki karşılığını tespit etme.

Sav; hayat tecrübelerini yansıtan atasözleridir. Dolayısıyla üçüncü kavram, atasözlerinin ilk biçimi olduğunu belirten dördüncü seçenekle eşleşir.

Didaktik nitelikli sözlü dönem nesir/özlü söz ürününü tanımak.

4

Yuğ töreninin tanımını belirleme.

Yuğ; İslamiyet öncesi dönemde gerçekleştirilen cenaze merasimleridir. Dördüncü kavram, dinsel cenaze törenleri açıklamasını içeren ikinci seçenekle eşleşir.

Sözlü dönemin edebiyatı besleyen sosyal/dinsel ritüellerinden birinin adını ve işlevini belirlemek.

Anahtar Kavram

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Sözlü Dönem Ürünleri ve Karşılıkları

Soru 1414Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen İslamiyet Öncesi Dönem'e ait eser/yazıt adları ile sağ sütundaki açıklamaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tonyukuk Yazıtı ile devlet adamı ve komutan kimliğiyle bilinen ilk Türk yazar tarafından diktirilen anıt; Altun Yaruk ile Şingko Şeli Tutung tarafından çevrilen hacimli Uygur eseri; Kül Tigin Yazıtı ile Yollug Tigin tarafından taşa kazınan söylev dilinin ilk olgun örneği; Sekiz Yükmek ile beş duyu organı üzerinden Budizm inançlarını açıklayan metin eşleşmektedir.

Tonyukuk Yazıtı devlet adamı Tonyukuk'a; Altun Yaruk, Şingko Şeli Tutung'un çevirisine; Kül Tigin Yazıtı, Yollug Tigin'in hitabet diliyle yazılmış eserine; Sekiz Yükmek ise beş duyu organı üzerinden Budizm'i anlatan metne karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Göktürk Dönemi yazıtlarından Tonyukuk Yazıtı'nın özelliklerini saptamak.

Tonyukuk Yazıtı, vezir Tonyukuk'un (ilk Türk yazar) anılarını içerir ve bağımsızlık mücadelesini anlatır. Bu durum sağ sütundaki üçüncü açıklamayla eşleşir.

Göktürk dönemi dikili taşlarının yazar ve muhteva ayrımlarını doğru belirlemek için bu adım gereklidir.

2

Uygur dönemi eserlerinden Altun Yaruk'un çevirmenini ve içeriğini saptamak.

Altun Yaruk, Şingko Şeli Tutung tarafından çevrilmiş hacimli Budist bir eserdir. Bu durum sağ sütundaki dördüncü açıklamayla eşleşir.

Budist Uygur metinlerinin mütercim ve tema özelliklerini ayırt etmek için bu adım gereklidir.

3

Kül Tigin Yazıtı'nın yazarını ve üslup özelliklerini belirlemek.

Kül Tigin Yazıtı, Yollug Tigin tarafından taşa kazınmış, hitabet dilinin ilk olgun örneğidir. Bu durum sağ sütundaki birinci açıklamayla eşleşir.

Göktürk söylev sanatının temsilcisi ve yazarını tespit etmek için bu adım gereklidir.

4

Sekiz Yükmek metninin anlamını ve felsefi içeriğini belirlemek.

Sekiz Yükmek, 'Sekiz Yığın' anlamına gelir ve beş duyu organı bağlamında Budist ahlakı anlatır. Bu durum sağ sütundaki ikinci açıklamayla eşleşir.

Uygur dönemi dinî-felsefi metinlerinin kavramsal karşılıklarını bulmak için bu adım gereklidir.

Anahtar Kavram

Göktürk Yazıtları ile Uygur Dönemi metinlerinin yazar, içerik ve dil özelliklerinin ayırt edilmesi

Soru 1415Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen halk edebiyatı şiir parçalarını, sağ sütunda yer alan doğru nazım biçimi ve nazım türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci şiir parçası 'Nazım Biçimi: Koşma / Nazım Türü: Güzelleme', ikinci şiir parçası 'Nazım Biçimi: Koşma / Nazım Türü: Taşlama' ve üçüncü şiir parçası 'Nazım Biçimi: Semai / Nazım Türü: İlahi' ile eşleşmelidir.

Eşleştirmede, biçimsel özellikler (hece sayısı) ve içeriksel özellikler (tema) doğru analiz edilmiştir. İlk şiir 11'li hece ölçüsüyle doğayı anlattığı için Koşma/Güzelleme; ikinci şiir 11'li hece ölçüsüyle eleştiri yaptığı için Koşma/Taşlama; üçüncü şiir ise 8'li hece ölçüsüyle dinî tema işlediği için Semai/İlahi ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk dörtlünün hece ölçüsünü ve konusunu analiz edin.

Dörtlük 11'li hece ölçüsüyle yazılmıştır ve doğa güzelliklerinden bahsetmektedir.

11'li hece ölçüsüyle yazılan ve aşk, doğa gibi temaları işleyen halk şiiri nazım biçimi koşmadır. Konusu bakımından doğa güzelliğini anlattığı için de nazım türü güzellemedir.

2

İkinci dörtlünün hece ölçüsünü ve konusunu analiz edin.

Dörtlük 11'li hece ölçüsüyle yazılmıştır ve toplumsal bir eleştiri/yergi barındırmaktadır.

11'li hece ölçüsüyle yazılan halk şiiri nazım biçimi koşmadır. Toplumsal aksaklıkları eleştiren yergi içerikli nazım türü ise taşlamadır.

3

Üçüncü dörtlünün hece ölçüsünü ve konusunu analiz edin.

Dörtlük 8'li hece ölçüsüyle yazılmıştır ve Allah aşkı ile dinî konuları işlemektedir.

8'li hece ölçüsüyle yazılan halk şiiri nazım biçimi semaidir. Allah sevgisini, dinî konuları işleyen tasavvufi nazım türü ise ilahidir.

Anahtar Kavram

Nazım biçiminin şekilsel özelliklere (ölçü, kafiye düzeni) göre belirlenmesi; nazım türünün ise şiirin işlediği konuya/temaya göre belirlenmesi.

Soru 1416Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen şiir parçalarını, sağ sütundaki ahenk özellikleri (ölçü, kafiye ve redif) açıklamalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci parça zengin kafiye ve redif içeren aruzlu beyitle; ikinci parça yarım kafiye ve redif içeren 11'li hece ölçülü dörtlükle; üçünc�� parça cinaslı kafiyeyle; dördüncü parça ise tam kafiye ve redif içeren dizelerle eşleşmektedir.

Verilen şiir parçalarının ahenk özellikleri analiz edildiğinde; birinci beyitteki 'inkiyâdımız / i'tiyâdımız' kelimelerinde zengin kafiye ve iyelik eki redif bulunması, ikinci parçada 'göçülmez / içilmez / geçilmez' kelimelerinde yarım kafiye ve edilgenlik-olumsuzluk eki redif olması, üçüncü beyitte sesteşlikten ötürü cinaslı kafiye bulunması ve dördüncü parçada 'doluyorken / soluyorken' kelimelerinde tam kafiye ve şimdiki zaman-zarf fiil eki redif bulunması eşleşmeleri tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci beyitteki ('inkiyâdımız' / 'i'tiyâdımız') kelimeleri ek ve köklerine ayırarak inceleme

Kelimelerin kökleri 'inkiyâd' ve 'i'tiyâd'dır. Geriye kalan '-ımız' ekleri birinci çoğul şah��s iyelik eki olup aynı görevde kullanıldığı için rediftir. Köklerdeki 'yâd' ses grubunda yer alan şapkalı 'â' harfi iki ses değerinde kabul edildiğinden toplamda üç/dört ses benzerliğiyle zengin kafiye oluşur.

Kelime sonlarındaki ses benzerliklerinin türünü (kafiye mi redif mi) doğru tespit etmek.

2

İkinci şiir parçası dize sonlarındaki ('göçülmez', 'içilmez', 'geçilmez') kelimelerini inceleme ve hece sayımı yapma

Üç dizenin de hece sayısı 11'dir. Kelimelerin kökleri 'göç-', 'iç-' ve 'geç-' fiilleridir. Bu köklere gelen '-ül / -il' edilgenlik ekleri ve '-mez' olumsuzluk ekleri görevdeş olduğundan '-ülmez / -ilmez' kısmı rediftir. Köklerdeki tek ortak ses olan 'ç' ise yarım kafiyeyi oluşturur.

Halk şiirinde hece ölçüsü ve ses benzerliği ilişkisini çözümlemek.

3

Üçüncü beyitteki ('günah' / 'gün ah') ses benzerliğini kelime anlamlarıyla birlikte analiz etme

Dize sonlarındaki 'günah' (şeriat kurallarına aykırı davranış) ve 'gün ah' (gün kelimesi ile pişmanlık/üzüntü belirten ah ünlemi) ifadeleri sesteş olup anlamları tamamen farklıdır. Dolayısıyla burada cinaslı kafiye yapılmıştır.

Sesteş sözcüklerin dize sonundaki işlevlerini ayırt etmek.

4

Dördüncü şiir parçasındaki ('doluyorken' / 'soluyorken') sözcüklerini ahenk yönünden inceleme

Kelimelerin kökleri 'dol-' ve 'sol-' fiilleridir. Üzerlerine gelen '-uyor' şimdiki zaman eki ve '-ken' zarf-fiil eki aynı işlevdedir, bu yüzden '-uyorken' rediftir. Köklerdeki 'o' ve 'l' sesleri (iki ses benzerliği) tam kafiyeyi oluşturur.

Ek halinde redif ile tam kafiye ilişkisini saptamak.

Anahtar Kavram

Şiirde ahengi sağlayan ölçü, kafiye ve redif unsurlarının analizi

Soru 1417Soru →

İnançla ilgili felsefi akımlar, Tanrı'nın varlığı ve bu konudaki bilginin imkânı çerçevesinde farklı yaklaşımlar geliştirmişlerdir. Aşağıda verilen inanç meseleleri ile bu meselelerin temel iddialarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Ateizm kavramı Tanrı'nın varlığını kesin olarak reddeden yaklaşımla; Deizm kavramı evreni yaratan ancak müdahale etmeyen Tanrı anlayışıyla; Agnostisizm kavramı Tanrı'nın varlığının bilinemeyeceğini savunan epistemolojik yaklaşımla; Nihilizm kavramı ise her türlü aşkın anlam ve inancı reddeden yaklaşımla eşleşir.

Eşleştirmede Agnostisizm, Tanrı'nın varlığının veya yokluğunun insan aklının ve bilgi kaynaklarının sınırlarını aşması sebebiyle bilinemeyeceğini savunan yaklaşımla; Ateizm, aşkın bir gücü dışlayarak Tanrı'nın varlığını kesin olarak reddeden yaklaşımla; Deizm, Tanrı'nın evreni yarattığını fakat vahiy göndermediğini belirten yaklaşımla; Nihilizm ise nesnel anlam ve aşkın değerlerin olmadığını savunan yaklaşımla eşleşir. Bu dağılım kavramların doğru tanımlarını yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Agnostisizm kavramının bilgi teorisi (epistemolojik) boyutu incelenir.

Bu yaklaşımın, Tanrı'nın varlığı veya yokluğu konusunun insan bilgisinin sınırlarını aşması sebebiyle bilinemez olduğunu savunduğu saptanır.

Sorunun odağı olan agnostisizmin doğru iddiayla ilişkilendirilmesi hedeflenir.

2

Ateizm kavramının Tanrı'nın varlığına yönelik yaklaşımı incelenir.

Tanrı'nın varlığını kesin bir dille reddeden ve doğaüstü gücü dışlayan iddiayla eşleştiği belirlenir.

Ateizmin yokluk iddiasının, agnostisizmin bilinemezlik iddiasından ayırt edilmesi sağlanır.

3

Deizm kavramının yaratıcı ve din ilişkisi analiz edilir.

Yaratıcıyı kabul eden fakat peygamberliği ve vahyi dışlayan iddiayla eşleştiği görülür.

Tanrı'nın varlığını kabul edip kurumsal dini reddeden bu yaklaşımın sınırları netleştirilir.

4

Nihilizm kavramının varlık ve değer boyutu değerlendirilir.

Nesnel anlama ve aşkın inançlara karşı çıkan iddiayla eşleştiği tespit edilir.

Değer ve anlamın yokluğunu savunan yaklaşım doğru biçimde eşleştirilerek soru çözülür.

Anahtar Kavram

Agnostisizm ve Diğer Güncel İnanç Problemleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1418Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen sembolik önermeleri, sağ sütunda ��özümleyici çizelge (ağaç) yöntemiyle çözümlendiklerinde uygulanacak ilk işlem kuralı ve bu işlemlerin sonuçlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Değillenmiş koşul önermesi [

\sim(p \rightarrow q)

] ile alt alta

p

ve

\sim q

yazılması; değillenmiş tümel evetleme önermesi [

\sim(p \land q)

] ile çatal açılarak sol kola

\sim p

, sağ kola

\sim q

yazılması; tikel evetleme önermesi [

p \lor q

] ile çatal açılarak sol kola

p

, sağ kola

q

yaz��lması; tümel evetleme önermesi [

p \land q

] ile alt alta

p

ve

q

yazılması eşleşir.

Eşleştirmede çözümleyici çizelge kurallarına göre tümel evetleyici karakterdeki önermelere (tümel evetleme ve değillenmiş koşul) alt alta yazma, tikel evetleyici karakterdeki önermelere (tikel evetleme ve değillenmiş tümel evetleme) ise çatal açma kuralları uygulanarak doğru açılımlar elde edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

\sim(p \rightarrow q)

önermesinin çözümleyici çizelge kuralını belirlemek.

Bu önerme değillenmiş koşul önermesidir. Çözümleme kuralına göre alt alta yazma uygulanır. Üst satıra

p

, alt satıra

\sim q

yazılır. Bu durum ilk seçenekle eşleşir.

Bir koşul önermesinin değili, ancak ön bileşeni doğru ve art bileşeni yanlış olduğunda doğru olur.

2

\sim(p \land q)

önermesinin çözümleyici çizelge kuralını belirlemek.

Bu önerme değillenmiş tümel evetleme önermesidir. Çözümleme kuralına göre çatal açma uygulanır. Sol kola

\sim p

, sağ kola

\sim q

yazılır. Bu durum ikinci seçenekle eşleşir.

Bir tümel evetleme önermesinin değili, bileşenlerinden en az birinin yanlış olduğunu ifade eder.

3

p \lor q

önermesinin çözümleyici çizelge kuralını belirlemek.

Bu önerme tikel evetleme önermesidir. Çözümleme kuralına göre çatal açma uygulanır. Sol kola

p

, sağ kola

q

yazılır. Bu durum üçüncü seçenekle eşleşir.

Tikel evetleme önermesinin doğru olması için bileşenlerinden en az birinin doğru olması yeterlidir.

4

p \land q

önermesinin çözümleyici çizelge kuralını belirlemek.

Bu önerme tümel evetleme önermesidir. Çözümleme kuralına göre alt alta yazma uygulanır. Üst satıra

p

, alt satıra

q

yazılır. Bu durum dördüncü seçenekle eşleşir.

Tümel evetleme önermesinin doğru olması için her iki bileşeninin de doğru olması gerekir.

Anahtar Kavram

Çözümleyici çizelgede temel eklemlerin çözümleme kuralları ve çatal açma ile alt alta yazma ayrımı

Soru 1419Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen eğitim sosyolojisine ait kavramları, sağ sütunda yer alan günlük hayattan örneklendirilmiş açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eğitimin Açık (İstendik) İşlevi ile okulların akademik bilgi ve meslek kazandırması; Eğitimin Gizli (Yan) İşlevi ile resmi müfredat dışı zaman yönetimi ve kurallara uyum kazanılması; Meritokratik Eğitim Anlayışı ile statülerin kişisel yetenek, çaba ve başarıyla belirlenmesi; Eğitim ve Dikey Hareketlilik İlişkisi ile dar gelirli bir aileden gelen bireyin eğitimle yönetici statüsüne yükselmesi eşleşmektedir.

Eşleştirmede her kavram kendi sosyolojik tanımıyla eşleşmektedir: Eğitimin planlı ve hedeflenen amaçları (okuma yazma, akademik bilgi) açık işlevle; planlanmamış ama doğal süreçte kazanılan davranışlar (zaman yönetimi, kurallara uyum) gizli işlevle; liyakat esası (çaba ve yeteneğe göre statü kazanma) meritokrasiyle; eğitim sayesinde statü basamaklarında yukarı tırmanma (yöneticiliğe yükselme) ise dikey hareketlilik kavramıyla açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1

Eğitimin planlı ve ilan edilen işlevini belirleme

Eğitimin okuma yazma, akademik disiplin ve meslek kazandırma gibi hedefleri eğitimin açık işlevidir. Bu durum üçüncü açıklama ile eşleşir.

Açık işlevler, kurumların kuruluş amacına uygun olan ve bilinen/istenen sonuçları ifade eder.

2

Eğitimin dolaylı ve yazılı olmayan işlevini belirleme

Zaman yönetimi, otoriteye uyum ve akran ilişkileri gibi ders dışı kazanımlar gizli işlevdir. Bu durum ikinci açıklama ile eşleşir.

Gizli işlevler resmi müfredatta doğrudan yer almayan, toplumsallaşma sürecinde kazanılan yan çıktılardır.

3

Liyakate dayalı statü dağılımı kavramını eşleştirme

Çaba, yetenek ve başarıya dayalı statü dağılımı meritokrasidir. Bu durum dördüncü açıklama ile eşleşir.

Meritokrasi, ayrıcalıklar yerine bireysel başarı ve liyakati temel alan sistemdir.

4

Sınıfsal/statüsel konum değişimini eşleştirme

Alt statüden üst statüye geçiş (dar gelirli aileden yöneticiliğe) dikey toplumsal hareketliliktir. Bu durum birinci açıklama ile eşleşir.

Bireyin tabakalar arasındaki yukarı veya aşağı yönlü hareketi dikey hareketlilik olarak tanımlanır.

Anahtar Kavram

Eğitimin toplumsal yapı üzerindeki işlevleri, meritokratik dağılım ve toplumsal hareketliliğe olan etkisi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1420Soru →

İslam dini, inanılması zorunlu olan esasları belirli bir sistem dahilinde sunmuş ve bu esasların her birine kendine özgü nitelikler yüklemiştir. Aşağıda sol sütunda verilen İslam inanç esaslarına dair kavramları, sağ sütunda yer alan ve bu kavramların sınırlarını ya da işlevlerini gösteren akademik açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tevkifîlik kavramı inanç esaslarının yalnızca vahiy yoluyla belirlenmesiyle; Tecezzi Kabul Etmeme kavramı inanç esaslarının bölünmez bir bütün olmasıyla; Fıtrata Uygunluk kavramı ise insanın doğuştan gelen inanma eğilimiyle uyum içinde olmasıyla eşleşir.

Tevkifîlik kavramı inanç esaslarının sadece vahiy yoluyla belirlenmesiyle; Tecezzi Kabul Etmeme kavramı inanç esaslarının bölünmez bir bütün olmasıyla; Fıtrata Uygunluk kavramı ise insanın doğuştan gelen inanma eğilimiyle uyum içinde olmasıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Tevkifîlik teriminin kökenini ve dinî terim anlamını analiz etmek.

Tevkifîlik terimi, dinî hükümlerin sınırlarının şâri (Allah) tarafından belirlendiğini ve aklın buraya müdahale edemeyeceğini gösterir. Bu durum, inanç esaslarının sadece vahiy yoluyla belirlendiğini belirten açıklamayla eşleşir.

Kavramın tanımı doğrudan kaynağın beşer dışı olmasına dayanır.

2

Tecezzi teriminin anlamını ve inanç ilkelerindeki yerini incelemek.

Kelam ilminde tecezzi bölünme, parçalanma demektir. İnanç esaslarının tecezzi kabul etmemesi, bir bütün olarak kabul edilmeleri gerektiği ve bölünemeyeceği anlamına gelir. Bu da inanç sisteminin bir bütün olduğunu belirten açıklamayla eşleşir.

İslam'da imanın geçerliliği için tüm esaslara şeksiz şüphesiz inanılması şarttır.

3

Fıtrat kavramının yaratılışla olan ilişkisini kurmak.

Fıtrat, insanın doğuştan getirdiği temiz ve doğruyu bulmaya meyilli yapısıdır. İslam inanç esaslarının fıtrata uygun olması, insanın bu yapısıyla tam bir uyum göstermesini ifade eder.

İnsanın yaratılış özellikleriyle inanç esaslarının uyumlu olması fıtrat kavramının temelidir.

Anahtar Kavram

İslam İnanç Esaslarının Özellikleri (Tevkifîlik, Tecezzi Kabul Etmeme, Fıtrata Uygunluk)

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram