Tüm alıştırma soruları

Soru 1521Soru →

Hz. Muhammed'in hayatındaki karar alma ve uygulama süreçleri incelendiğinde, vahiy dışındaki tüm konularda ortak aklı çalıştırdığı ve alınan kararları büyük bir sarsılmazlıkla hayata geçirdiği görülür. Bu durum İslam'ın yönetim ve ahlak anlayışının temelini oluşturur.

Buna göre, aşağıda verilen ilke ve tarihi örnekler (solda) ile bu durumların temsil ettiği temel kavram ve prensipleri (sağda) doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Allah'a güvenme ifadesi tevekkülle; danışma buyruğu istişareyle; Selmân-ı Fârisî'nin tavsiyesi evrensel bilgiye açıklıkla; Hubâb b. Münzir'in önerisi ise uzmanlığa saygıyla eşleşmektedir.

Soldaki tarihi ve Kur'ani referanslar sağdaki kavramsal tanımlarla birebir uyuşmaktadır. Karardan sonra Allah'a dayanıp güvenmek tevekkülü; danışma buyruğu doğrudan istişareyi; yabancı bir kültürden gelen askeri taktiğin uygulanması evrensel bilgiye açıklığı; sahabenin tecrübesine dayalı askeri önerinin kabulü ise uzmanlığa saygıyı ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1

Soldaki kavramsal ve tarihi açıklamaları analiz ederek bunların temel İslami ve ahlaki karşılıklarını belirleyiniz.

Allah'a dayanıp güvenmenin tevekkül, danışmanın istişare, yabancı bir kültürden gelen hendek önerisinin evrensellik, askeri tecrübeye dayalı önerinin ise uzmanlık olduğu belirlenir.

Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için soldaki ifadelerin hangi ilkeyi veya kavramı temsil ettiğini netleştirmek gerekir.

2

Belirlenen karşılıkları sağdaki tanımlarla eşleştirerek doğruluğunu kontrol ediniz.

Sol 1 ile Sağ 1 (Tevekkül), Sol 2 ile Sağ 2 (İstişare), Sol 3 ile Sağ 3 (Evrensel Bilgiye Açıklık), Sol 4 ile Sağ 4 (Uzmanlığa Saygı) olarak eşleşir.

Eşleştirmelerin mantıksal tutarlılığını ve kavramsal doğruluğunu kesinleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in istişareye verdiği önem, kararlarında ortak aklı ve uzmanlığı merkeze alması, karar sonrasında ise tevekkül ve kararlılıkla hareket etmesidir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1522Soru →

Aşağıda verilen beyitleri, biçim ve içerik özelliklerine göre ilgili oldukları divan edebiyatı nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bir eşek var idi zaîf ü nizâr... beyti Mesnevi ile; İlim kesbiyle pâye-i rif'at... beyti Kıta ile; Saçma ey göz eşkden... beyti Kaside ile; Beni candan usandırdı... beyti Gazel ile eşleşir.

Verilen beyitlerin kafiye örgüleri ve temaları incelendiğinde; Harnâme'den alınan ve olay anlatan beyit mesneviyle, felsefi konulu ve kafiyesiz beyit kıtayla, naat türündeki beyit kasideyle, aşk konulu lirik beyit ise gazelle doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Beyitlerin kafiye düzenlerini belirleme

Birinci, üçüncü ve dördüncü beyitler kendi arasında kafiyelidir (

aa

kafiye düzeni). İkinci beyit ise kendi arasında kafiyeli değildir (

ab

veya

xa

kafiye düzeni).

Nazım şekillerini ayırt etmede kafiye şeması en önemli biçimsel kriterlerden biridir.

2

Kendi arasında kafiyeli olmayan beyti inceleme

İkinci beyit kendi arasında kafiyeli olmadığı (

xa

) ve felsefi-didaktik bir konuyu işlediği için doğrudan 'Kıta' nazım şekliyle eşleşir.

Kıtanın ilk beyti matla özelliği göstermez, yani kendi arasında kafiyeli değildir.

3

Kendi arasında kafiyeli (

aa

) olan beyitlerin içerik ve üslup özelliklerini analiz etme

Birinci beyitte bir hayvan (eşek) üzerinden alegorik bir olay anlatımı (mesnevi); üçüncü beyitte dinî bir büyüğe hitap eden övgü/su redifli naat (kaside); dördüncü beyitte ise aşk acısı ve sevgilinin vefasızlığı gibi lirik duygular (gazel) işlenmiştir.

Aynı kafiye düzenine (

aa

) sahip olan mesnevi, kaside ve gazel türleri, işledikleri konular ve anlatım tarzları sayesinde birbirinden ayırt edilir.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinin kafiye düzeni ve içerik özelliklerine göre ayırt edilmesi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1523Soru →

Fecr-i Âti topluluğunun oluşum süreci ve şiir anlayışını yansıtan kavramlar ile bu kavramlara ait açıklamalar eşleştirildiğinde doğru eşleşme nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Edebi Beyanname ile Türk edebiyatı tarihinde bir topluluğun görüşlerini ilk kez yazılı olarak duyurması; 'Sanat Şahsi ve Muhteremdir' ilkesi ile sanatın kişisel ve saygıdeğer olduğunu savunan görüş; Şiirde Estetik Anlayış ile sembolizm ve empresyonizm etkisindeki kapalı ve müzikal anlatım doğru eşleşmedir.

Fecr-i Âti topluluğunun oluşumu, beyanname yayımlama özelliği ve temel sanat anlayışını yansıtan kavramlar doğru şekilde eşleştirilmiştir. Beyanname yayımlamak topluluğun kendisini kamuoyuna duyurma yoludur; 'Sanat şahsi ve muhteremdir' ilkesi sanatın kişiselliğini savunur; sembolizm ve empresyonizm etkisindeki şiir anlayışı ise kapalı ve müzikal bir anlatımı temel alır.

Adım Adım Çözüm

1

Fecr-i Âti'nin Türk edebiyatındaki en belirgin tarihi rolünü belirlemek.

Edebi Beyanname kavramı, topluluğun görüşlerini ilk kez yazılı olarak duyurması açıklamasıyla eşleşir.

Fecr-i Âti, Türk edebiyatında bildiri yayımlayarak ortaya çıkan ilk edebi topluluktur.

2

Topluluğun temel felsefesi olan sloganlaşmış ilkeyi belirlemek.

'Sanat Şahsi ve Muhteremdir' kavramı, sanatın kişisel ve saygıdeğer olduğunu savunan açıklamayla eşleşir.

Bu ilke, Fecr-i Âti'nin sanata bakış açısını özetleyen temel düsturdur.

3

Topluluğun şiir anlayışını ve edebi akımlardan nasıl etkilendiğini analiz etmek.

Şiirde Estetik Anlayış kavramı, sembolizm ve empresyonizm etkisiyle şekillenen kapalı ve müzikal anlatım açıklamasıyla eşleşir.

Fecr-i Âti şairleri şiirde musikiyi ve hislerin serbestçe ifadesini ön planda tutmuşlardır.

Anahtar Kavram

Fecr-i Âti Edebiyatı'nın Oluşumu ve Şiir Anlayışı

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 1524Soru →

Kutadgu Bilig eseri, Yusuf Has Hacib tarafından alegorik bir yapıda kaleme alınmıştır. Eserdeki toplumsal ve felsefi düşünceler dört temel şahsiyet ve onların temsil ettiği kavramlar üzerinden aktarılmaktadır. Aşağıda verilen alegorik karakterleri, eserde temsil ettikleri kavramlar ve işlevleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kün Togdı - Temsil ettiği 'adalet' (könilik) esasıyla devletin ve toplumsal düzenin temel direği olan hükümdardır; Ay Togdı - Temsil ettiği 'kut' (devlet, saadet) kavramıyla dünyevi mutluluğun ve ikbalin geçiciliğini simgeleyen vezirdir; Ögdülmiş - Temsil ettiği 'akıl' (ukuş) ve bilgiyle hükümdara devlet işlerinde rehberlik eden vezirin oğludur; Odgurmış - Temsil ettiği 'akıbet' (yaşamın sonu) ve kanaat değeriyle dünyadan uzaklaşıp ahirete yönelen zahiddir.

Kutadgu Bilig'deki dört ana alegorik şahsiyetin temsil ettiği değerler ve işlevleri sırasıyla şöyledir: Kün Togdı adaleti, Ay Togdı devleti/saadeti, Ögdülmiş aklı, Odgurmış ise hayatın sonunu ve kanaati simgeler. Eşleştirme bu bilgilere dayanarak hatasız şekilde yapılabilir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci karakter olan Kün Togdı'nın anlamını tespit etme

Kün Togdı, adaleti (könilik) temsil eder ve hükümdardır.

Eserde adalet kavramı hükümdarlık makamıyla özdeşleştirilmiştir.

2

İkinci karakter olan Ay Togdı'nın anlamını tespit etme

Ay Togdı, devleti ve saadeti (kut) temsil eder ve vezirdir.

Vezir Ay Togdı, dünyevi saadet ve ikbalin simgesidir.

3

Üçüncü karakter olan Ögdülmiş'in anlamını tespit etme

Ögdülmiş, aklı (ukuş) temsil eder ve vezirin oğludur.

Eserde devlet idaresinde aklın önemi Ögdülmiş üzerinden açıklanır.

4

Dördüncü karakter olan Odgurmış'ın anlamını tespit etme

Odgurmış, akıbeti (yaşamın sonunu) ve kanaatkarlığı temsil eder.

Odgurmış, dünyadan uzaklaşarak ahiret için yaşayan zahid karakterdir.

Anahtar Kavram

Kutadgu Bilig'deki Dört Alegorik Şahsiyet ve Temsil Ettikleri Kavramlar

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1525Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen dizeleri, sağ sütunda verilen ve bu dizelerde öne çıkan edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Birinci dize Telmih, ikinci dize Tezat, üçüncü dize Teşhis ve dördüncü dize Hüsnütalil sanatıyla eşleşmelidir.

Verilen dizelerdeki kelimeler ile edebi sanatlar arasındaki ilişki birebir ve nettir. İlk dizede tarihsel/dinsel şahsiyetler telmih edilmiş, ikinci dizede ağlama ve gülüşme karşıtlığıyla tezat kurulmuş, üçüncü dizede rüzgâr ve aya insan özellikleri verilerek teşhis yapılmış, dördüncü dizede ise ağaçların yeşermesi güzel bir sebebe bağlanarak hüsnütalil sanatı sergilenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Gökyüzünde İsa ile başlayan dizenin incelenmesi

İsa ve Musa peygamberlerin mucizelerine atıf yapıldığı belirlenmiştir.

Herkesçe bilinen dinsel/tarihsel olayların hatırlatılması telmih sanatıdır.

2

Ağlarım hatıra geldikçe başlayan dizenin incelenmesi

Ağlamak ve gülüşmek zıt anlamlı kelimelerinin bir arada kullanıldığı saptanmıştır.

Zıt durumların veya kavramların şiirde kullanılması tezat sanatıdır.

3

Rüzgâr uyumuş başlayan dizenin incelenmesi

Rüzgâra uyuma, aya dalma gibi insani niteliklerin yüklendiği görülmüştür.

İnsan dışındaki varlıklara insani vasıflar verilmesi teşhis (kişileştirme) sanatıdır.

4

Güzel şeyler düşünelim diye başlayan dizenin incelenmesi

Ağaçların yeşermesinin insanların güzel düşünmesine bağlandığı fark edilmiştir.

Doğal bir olayın şairane ve güzel bir nedene dayandırılması hüsnütalil sanatıdır.

Anahtar Kavram

Dizelerdeki edebi sanatları, tanımları ve metin içi ipuçları yardımıyla doğru tespit edebilme.

Soru 1526Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ile sağ sütunda karışık olarak verilen belirgin edebi özellik ve açıklamaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirmeler şu şekildedir: Hoca Dehhani - Din dışı konularda yazdığı şiirlerle Divan edebiyatının Anadolu sahasındaki ilk temsilcisi kabul edilen şair; Kadı Burhaneddin - Hem hükümdar hem şair olan, özellikle tuyuğ türündeki şiirleriyle tanınan sanatçı; Gülşehrî - Feridüddin Attar'ın Mantıku't-Tayr eserini Türkçe yazarak kuşların dili üzerinden tasavvufi yolculuğu anlatan şair; Seyyid Nesîmî - Hurufilik felsefesini lirik ve coşkulu bir dille savunan Azeri Türkçesi temsilcisi şair.

Şairlerin edebi şahsiyetleri ve Türk edebiyatındaki rolleri incelendiğinde; din dışı konularla Anadolu sahası divan şiirini başlatan Hoca Dehhani, hükümdarlık yapan ve tuyuğlarıyla bilinen Kadı Burhaneddin, Attar'dan çevirdiği Mantıku't-Tayr (kuşların dili) ile bilinen Gülşehrî ve Hurufilik inancıyla coşkulu lirik şiirler yazan Nesîmî doğru bir şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki şairlerin edebi yönlerini ve temel eserlerini gözden geçirme.

Hoca Dehhani din dışı şiir ve Selçuklu Şehnamesi; Kadı Burhaneddin beylik yönetimi ve tuyuğ nazım şekli; Gülşehrî Mantıku't-Tayr eseri ve Türkçe hassasiyeti; Seyyid Nesîmî ise Hurufilik felsefesi ve lirik divanı ile öne çıkmaktadır.

Şairlerin belirgin özelliklerini hatırlamak doğru eşleştirmeyi kolaylaştırır.

2

Şairlerin özelliklerini sağ sütundaki açıklama ve tanımlarla bire bir karşılaştırma.

Hoca Dehhani din dışı nitelikleriyle birinci açıklamayla; Kadı Burhaneddin tuyuğ ve hükümdar-şair kimliğiyle ikinci açıklamayla; Gülşehrî Attar'ın kuş tasviri içeren mesnevisiyle üçüncü açıklamayla; Seyyid Nesîmî ise Hurufilik inancı uğruna hayatını kaybetmesiyle dördüncü açıklamayla örtüşür.

Her şairin kendine has en belirgin ipucunu (şehname, tuyuğ, kuşların dili, Hurufilik) bularak eşleştirmeyi tamamlarız.

Anahtar Kavram

13. ve 14. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri

Soru 1527Soru →

Budizm öğretilerine ait aşağıdaki temel kavramları, bu kavramların açıklamalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Anatta kavramı evrende ebedi bir benlik olmadığını savunan ilkeyle, Nirvana kavramı ihtirasların sönmesiyle ulaşılan nihai aydınlanma haliyle, Sanga kavramı rahiplerden oluşan kutsal toplulukla, Dharma kavramı ise evrensel yasaları ve ahlaki doktrini gösteren öğretiyle eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede: Anatta değişmez bir ruh olmadığını savunan ilkeyle, Nirvana dünyevi arzuların sönmesiyle ulaşılan en üst düzey aydınlanmayla, Sanga rahipler topluluğuyla, Dharma ise evrensel kurtuluş doktriniyle ilişkilendirilir. Bu eşleşme Budizm'in inanç yapısını tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Budizm'in ruh anlayışını simgeleyen kavramı tespit etme.

Anatta kavramı, Hinduizm'deki 'Atman' (ruh) kavramının aksine kalıcı bir benliğin olmadığını savunur. Bu durum üçüncü açıklamayla eşleşir.

Budizm'in en ayırt edici ontolojik öğretilerinden biri olan ruhsuzluk (anatta) ilkesini doğrulamak.

2

Nihai kurtuluş durumunu tanımlayan kavramı belirleme.

Nirvana, samsara döngüsünden kurtulup tüm dünyevi isteklerin sönmesi halidir. Bu durum ikinci açıklamayla eşleşir.

Budist kurtuluş (kurtuluşa erme/aydınlanma) anlayışının merkezini oluşturan kavramı doğru yerleştirmek.

3

Budist topluluğu ve inanç esaslarını koruyan yapıyı bulma.

Sanga, rahipler cemaatidir ve dördüncü açıklamayla eşleşir.

Budizm'in kurumsal ve toplumsal boyutunu simgeleyen yapıyı belirlemek.

4

Buddha'nın öğretilerinin ve evrensel kozmik yasanın adını bulma.

Dharma, Buddha'nın öğrettiği doktrin ve hakikatlerdir. Bu durum birinci açıklamayla eşleşir.

Öğretinin teorik ve pratik kurallar bütününü ifade eden kavramı eşleştirmek.

Anahtar Kavram

Budizm'in Temel Öğretileri ve Kavramları (Anatta, Nirvana, Sanga, Dharma)

Soru 1528Soru →

Yüklemler mantığında çözümleyici çizelge (semantik tablo) yöntemiyle denetleme ve özelleme yapılırken uyulması gereken belirli kurallar ve bu kuralların doğurduğu sonuçlar bulunmaktadır.

Buna göre, sol sütunda verilen çözümleyici çizelge durum veya işlemlerini, sağ sütunda verilen doğru kural ya da sonuçlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme sonucunda: tikel özelleme yeni bir adlama harfi gerektirir; tümel özelleme herhangi bir adlama harfiyle yapılabilir; işlem sırasında öncelik tikel özellemededir; aynı yolda bir önerme ile değilinin bulunması ise yolun kapanmasına (tutarsızlığa) neden olur.

Tikel özelleme (

\exists

) her zaman yolda bulunmayan yepyeni bir adlama sembolü gerektirirken; tümel özelleme (

\forall

) her tür adlama sembolü ile yapılabilir. Çözümleme önceliği her zaman tikel özellemeye aittir. Yol üzerinde çelişik iki önermenin (

Fa

ve

\sim Fa

) birlikte bulunması ise yolun kapanmasına ve o yolun tutarsız sayılmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1

Tikel ve tümel niceleyicilerin özelleme kuralları belirlenir.

Tikel özelleme yeni adlama harfi gerektirirken, tümel özelleme mevcut veya yeni herhangi bir adlama harfiyle yapılabilir.

Kuralların doğru adlama harfi seçimini sağlaması hedeflenir.

2

Niceleyicilerin işlem sırası kuralı analiz edilir.

Tikel özelleme (

\exists

), tümel özellemeden (

\forall

) önce yapılmalıdır.

Tümel önermenin tikel önerme için getirilen yeni adlama harfine uygulanabilmesi için bu öncelik şarttır.

3

Yolun kapanma şartı değerlendirilir.

Bir yolda hem

Fa

hem de

\sim Fa

bulunuyorsa o yol kapatılır.

Aynı yolda çelişik önermelerin bulunması mantıksal tutarsızlığı gösterir.

Anahtar Kavram

Yüklemler mantığında semantik tablo kuralları ve özelleme öncelikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1529Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen Tekke (dinî-tasavvufî) edebiyatı temsilcilerini, sağ sütunda verilen belirgin eser ve edebî özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hacı Bektaş-ı Veli - Makâlât eseri ve Dört Kapı Kırk Makam ilkesi ile; Yunus Emre - Risâletü'n-Nushiyye adlı mesnevisi ile; Kaygusuz Abdal - şathiyeleri, Budalanâme ve Mugalatnâme eserleri ile; Eşrefoğlu Rûmî - Müzekki'n-Nüfûs eseri ile eşleşmelidir.

Hacı Bektaş-ı Veli tasavvuf prensiplerini anlattığı Makâlât eseriyle, Yunus Emre insan sevgisi temalı lirik şiirlerinin yanında yazdığı Risâletü'n-Nushiyye didaktik mesnevisiyle, Kaygusuz Abdal hicivsel şathiyeleri ve Budalanâme eseriyle, Eşrefoğlu Rûmî ise nefs terbiyesini ele alan Müzekki'n-Nüfûs adlı eseriyle doğrudan ve tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Hacı Bektaş-ı Veli'nin bilinen en önemli eseri belirlenir.

Hacı Bektaş-ı Veli, Dört Kapı Kırk Makam sistemini anlatan Makâlât adlı eserle eşleşir.

Makâlât, yazarın tasavvuf anlayışını özetleyen en temel eseridir.

2

Yunus Emre'nin eserleri ve edebi kişiliği incelenir.

Yunus Emre, didaktik mesnevi niteliğindeki Risâletü'n-Nushiyye eseriyle eşleşir.

Risâletü'n-Nushiyye, Yunus Emre'nin mesnevi nazım biçimiyle yazdığı tek ve özgün eseridir.

3

Kaygusuz Abdal'ın üslubu ve öne çıkan eserleri taranır.

Kaygusuz Abdal, Budalanâme ve şathiyeleri içeren seçenekle eşleşir.

Budalanâme ve Mugalatnâme, sanatçının en tanınmış mensur eserleridir.

4

Eşrefoğlu Rûmî'nin kurucusu olduğu kol ve eseri aranır.

Eşrefoğlu Rûmî, Müzekki'n-Nüfûs adlı mensur ahlak kitabı ve Eşrefiyye kolu ile eşleşir.

Müzekki'n-Nüfûs, Eşrefoğlu Rûmî'nin en çok okunan ve tanınan tasavvufi eseridir.

Anahtar Kavram

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı şairlerinin yüzyılları, temsil ettikleri ekoller ve temel eserleriyle doğru bir şekilde eşleştirilmesi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1530Soru →

Aşağıda verilen "Her bilimsel çalışma deneyseldir." önermesi referans alındığında, sol sütundaki önermeleri sağ sütundaki karşı olum ilişkileriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki "Hiçbir bilimsel çalışma deneysel değildir." önermesi sağ sütundaki "Üst Karşıt Önerme" ile; "Bazı bilimsel çalışmalar deneyseldir." önermesi "Altık Önerme" ile; "Bazı bilimsel çalışmalar deneysel değildir." önermesi ise "Çelişik Önerme" ile eşleşmelidir.

"Hiçbir bilimsel çalışma deneysel değildir" önermesi tümel olumsuz yapısıyla referans önermenin üst karşıtı, "Bazı bilimsel çalışmalar deneyseldir" önermesi tikel olumlu yapısıyla referans önermenin altığı, "Bazı bilimsel çalışmalar deneysel değildir" önermesi ise tikel olumsuz yapısıyla referans önermenin çelişiğidir. Bu durum klasik mantıktaki karşı olum karesi kurallarıyla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Referans önermenin nitelik ve nicelik yönünden formunu belirleme

Referans alınan "Her bilimsel çalışma deneyseldir." önermesi tümel olumlu yapıdadır.

Karşı olum karesindeki doğru ilişki yönünü bulabilmek için başlangıç önermesinin formunu netleştirmek gerekir.

2

Birinci önermenin formunu inceleme ve referans önermeyle ilişkisini saptama

"Hiçbir bilimsel çalışma deneysel değildir." önermesi tümel olumsuz yapıdadır. Tümel olumlu bir önermenin niceliği aynı kalıp niteliği değiştiğinde elde edilen önerme onun üst karşıtı olur.

Aynı terimlerden oluşan iki tümel önermenin sadece nitelikçe farklı olması üst karşıtlık ilişkisini kurar.

3

İkinci önermenin formunu inceleme ve referans önermeyle ilişkisini saptama

"Bazı bilimsel çalışmalar deneyseldir." önermesi tikel olumlu yapıdadır. Tümel olumlu bir önermenin niteliği aynı kalıp niceliği değiştiğinde elde edilen önerme onun altığı olur.

Aynı terimlerden oluşan ve nitelikleri aynı olan iki önermenin sadece nicelikçe (tümel-tikel) farklı olması altıklık ilişkisini kurar.

4

Üçüncü önermenin formunu inceleme ve referans önermeyle ilişkisini saptama

"Bazı bilimsel çalışmalar deneysel değildir." önermesi tikel olumsuz yapıdadır. Tümel olumlu bir önermenin hem niceliği hem de niteliği değiştiğinde elde edilen önerme onun çelişiği olur.

Aynı terimlerden oluşan iki önermenin hem nitelik hem de nicelik bakımından farklı olması çelişiklik ilişkisini kurar.

Anahtar Kavram

Klasik mantıkta karşı olum karesine göre önermeler arası üst karşıtlık, altıklık ve çelişiklik ilişkileri

Soru 1531Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen toplumsal değer ve uygulamaları, sağ sütunda verilen ve dinin bu değerlerin oluşumundaki rolünü veya örf-âdet ile ilişkisini gösteren açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Zekât ve Sadaka Uygulaması doğrudan ilahi vahiy kaynaklı ibadetle; Kız İsteme ve Nişan Merasimi dinin helal-haram sınırlarına aykırı olmayan örfi değerle; Kan Davasın��n Yasaklanması dinin canı koruma ilkesiyle yasakladığı zararlı örfle; Vakıf Müessesesi ise dinî infak ahlakının kurumsallaşmasıyla eşleşir.

Doğru eşleştirmede zekât doğrudan vahiy kaynaklı ibadetlerle, kız isteme dinin onayladığı helal örfle, kan davası dinin yasakladığı zararlı örfle, vakıflar ise dinî ahlakın kurumsallaşmasıyla doğru biçimde ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Zekât ve sadaka ibadetlerinin niteliğini ve kaynağını tespit etme

Zekât ve sadaka, doğrudan dinî buyruklara (vahye) dayanır. Bu sebeple doğrudan dinin inanç ve ibadet esaslarıyla ilişkilendirilir.

Dinin değer oluşumundaki kurucu etkisini belirlemek için vahiy kaynaklı pratiklerin ayırt edilmesi gerekir.

2

Kız isteme ve nişan merasiminin toplumsal kökenini inceleme

Bu uygulamalar dinî bir emir olmaktan ziyade kültürel örf ve âdet kaynaklıdır. Ancak dinin ahlaki ve hukuki kurallarına aykırı olmadıkları için dince onaylanmış ve varlığını sürdürmüştür.

Dinin örf üzerindeki onaylayıcı ve düzenleyici rolünü anlamak için kültürel kökenli değerlerin analiz edilmesi gerekir.

3

Kan davası geleneğinin dinî hükmünü değerlendirme

Kan davası, İslam'ın en temel ilkelerinden olan can güvenliğinin korunması (hıfzu'n-nefs) ilkesine aykırıdır. Din, bu zararlı cahiliye adetini kesin olarak haram kılmış ve ortadan kaldırmıştır.

Dinin toplumdaki zararlı örf ve adetleri yasaklayarak ahlaki değerleri koruma işlevini belirlemek gerekir.

4

Vakıf müessesesinin kurumsal yapısını analiz etme

Vakıf, İslam'ın yardımlaşma ve kalıcı hayır (sadaka-i cariye) ahlakının hukuki ve kurumsal bir yapıya dönüştürülmesiyle kurulmuştur.

Dinî ahlak ilkelerinin bireysel ahlakın ötesine geçip toplumsal kurumlara nasıl yansıdığını kavramak gerekir.

Anahtar Kavram

Değerlerin oluşumunda dinin kurucu (ibadetler), düzenleyici/onaylayıcı (meşru örfler) ve yasaklayıcı (zararlı örfler) rolleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1532Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen Divan edebiyatı nazım şekli tanımlarını, sağ sütundaki doğru nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme sonucunda: Fars edebiyatı kökenli tek dörtlük Rubai ile; Türklerin kazandırdığı tek dörtlük Tuyuğ ile; bestelenmek amacıyla yazılan bentler Şarkı ile; dörder dizelik bentlerden oluşan klasik biçim Murabba ile eşleşir.

Verilen tanımlardaki ayırt edici nitelikler (köken, aruz kalıbı sınırlılığı, bestelenme durumu veya bent yapısı) aracılığıyla her nazım şekli doğru biçimde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Tek dörtlükten oluşan Fars kökenli ve 24 aruz kalıbıyla yazılan nazım şeklinin belirlenmesi.

Bu özellikler Divan edebiyatında rubai nazım şekline aittir.

Rubai, Fars edebiyatından geçmiş olup felsefi derinliği olan ve aruzun özel kalıplarıyla yazılan tek dörtlükten oluşan bir biçimdir.

2

Türklerin edebiyata kazandırdığı, maniye benzeyen ve aruzun tek kalıbı olan 'fâilâtün fâilâtün fâilün' ile yazılan nazım şeklinin belirlenmesi.

Bu özellikler tuyuğ nazım şeklini tanımlar.

Tuyuğ, Türklerin kazandırdığı, tek dörtlükten oluşan ve aruzun tek kalıbıyla yazılan milli bir nazım şeklidir.

3

Bestelenmek amacıyla yazılan, meyan ve nakarat bölümleri içeren nazım şeklinin belirlenmesi.

Bu özellikler şarkı nazım şekline aittir.

Şarkı, bestelenmek üzere yazılan, meyan ve nakarat dizeleri bulunduran dörtlüklerle kurulan bir nazım şeklidir.

4

Dörder dizelik bentlerden oluşan ve ilk bendi kendi içinde kafiyeli olan klasik nazım şeklinin belirlenmesi.

Bu özellikler murabba nazım şeklini tanımlar.

Murabba, dörder dizelik bentlerden oluşan ve musammatlar sınıfına giren klasik bir nazım şeklidir.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında dörtlük ve bentlerle kurulan nazım şekillerinin yapısal, kökensel ve müzikal nitelikleri.

Soru 1533Soru →

Aşağıdaki numaralanmış dörtlükleri, hece ölçüsü, üslup ve tema özelliklerine göre sağda verilen uygun nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. Dörtlük -> 11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, epik konulu bir koşma (koçaklama); II. Dörtlük -> 8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, lirik konulu bir semai (güzelleme); III. Dörtlük -> 8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, yiğitçe/felekten şikayetçi edalı bir varsağı; IV. Dörtlük -> 11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, eleştirel konulu bir koşma (taşlama)

Dörtlüklerin hece sayıları ve tematik özellikleri incelendiğinde; Bolu Beyi'ne meydan okuyan 11'li dörtlük koçaklama koşma ile, bulut ve sevgili temalı lirik 8'li dörtlük güzelleme semai ile, 'bire' ünlemli 8'li dörtlük varsağı ile ve toplumsal aksaklıkları yeren 11'li dörtlük taşlama koşma ile kusursuz bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Dörtlüklerin hece ölçülerini belirlemek için ünlü harfleri sayınız.

I. Dörtlük 11'li, II. Dörtlük 8'li, III. Dörtlük 8'li ve IV. Dörtlük 11'li hece ölçüsüyle yazılmıştır. Bu durum hece sayısı yönünden eşleştirmeyi daraltır.

Âşık edebiyatında koşma ve semai/varsağı ayrımında hece sayısı en temel yapısal belirleyicidir.

2

Dörtlüklerin üslup ve anahtar sözcüklerini inceleyiniz.

III. Dörtlükte geçen 'bire' ünlemi doğrudan varsağı nazım biçimine işaret eder. II. Dörtlük lirik (güzelleme), I. Dörtlük yiğitçe (koçaklama), IV. Dörtlük ise yerme/eleştiri (taşlama) tonu barındırır.

Nazım türlerinin belirlenmesinde işlenen tema ve üslup özellikleri belirleyicidir.

3

Elde edilen hece ölçüsü ve tema/üslup verilerini birleştirerek doğru eşleştirmeleri tamamlayınız.

I. Dörtlük 11'li koçaklama koşma ile, II. Dörtlük 8'li güzelleme semai ile, III. Dörtlük 'bire' ünlemli varsağı ile, IV. Dörtlük ise 11'li taşlama koşma ile eşleşir.

Her bir dörtlük hem yapısal (hece ölçüsü) hem de tematik olarak yalnızca bir tanıma tam uyum sağlamaktadır.

Anahtar Kavram

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türlerinin Yapısal (Hece Ölçüsü, Ünlemler) ve Tematik (Koçaklama, Güzelleme, Taşlama) Özelliklerine Göre Ayırt Edilmesi

Soru 1534Soru →

Divan nesrinde (düzyazı) farklı üslup özellikleri (sade, süslü, orta nesir) ve çeşitli türler bir arada yer almıştır. Aşağıdaki tabloda yer alan Divan nesri eserlerini, karşılarında verilen üslup ve içerik açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tazarrunâme süslü nesrin tasavvufi ilk örneği olarak eşleşir; Mîzânü'l-Hakk dinî-sosyal tartışmaları ele alan orta nesir fikir eseri olarak eşleşir; Hâbnâme rüya motifiyle toplumsal aksaklıkları eleştiren süslü nesir eseri olarak eşleşir; Kâbusnâme ise sade nesirle yazılmış nasihatname olarak eşleşir.

Divan nesrinin farklı üslup ve türlerini temsil eden bu eserlerin her biri kendine özgü içerik ve dil özelliklerine sahiptir. Tazarrunâme, Sinan Paşa'nın süslü nesir tarzındaki tasavvufi yakarış eseridir. Mîzânü'l-Hakk, Kâtip Çelebi'nin orta nesir tarzındaki sosyal ve dinî tartışmaları akılcı inceleyen fikir eseridir. Hâbnâme, Veysî'nin rüya motifiyle toplumsal eleştiri yaptığı süslü nesir yapıtıdır. Kâbusnâme ise Mercimek Ahmet'in sade nesirle Türkçeye çevirdiği didaktik nasihatnamedir.

Adım Adım Çözüm

1

Eserlerin yazarlarını ve üslup özelliklerini belirleme

Tazarrunâme Sinan Paşa'ya (süslü nesir), Mîzânü'l-Hakk Kâtip Çelebi'ye (orta nesir), Hâbnâme Veysî'ye (süslü nesir), Kâbusnâme ise Mercimek Ahmet'e (sade nesir) aittir.

Eserlerin üslup ve içerik özelliklerini doğru gruplandırabilmek için öncelikle sahiplerini ve genel tarzlarını belirlemek gerekir.

2

İçerik ve tür özelliklerine göre eşleştirme yapma

Tazarrunâme münacat/tasavvuf içeriğiyle; Mîzânü'l-Hakk dinî ve felsefi tartışmaları ele alan yapısıyla; Hâbnâme rüya formundaki toplumsal eleştirisiyle; Kâbusnâme ise nasihatname türündeki sade anlatımıyla eşleşir.

Eserlerin ayırt edici içerik niteliklerini doğru tanımlarla birleştirmek doğru sonuca ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Divan Nesri Eserleri, Türleri ve Üslup Özellikleri

Soru 1535Soru →

Tanzimat Dönemi Türk şiiri, hem biçim hem de içerik açısından köklü bir değişim sürecinin ürünüdür. Bu dönem şairleri, bireysel duyuşlardan toplumsal fikirlere, metafizik ürpertilerden kır yaşamına kadar geniş bir yelpazede estetik ve tematik arayışlar içine girmişlerdir.

Buna göre; sol sütunda yer alan dize çiftlerini, sağ sütunda verilen Tanzimat Dönemi şiirine ait estetik veya tematik yönelimlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şinasi'nin adalet ve akıl kavramlarını işlediği beyit klasik biçimde yeni kavramlar yönelimiyle; Recaizade Mahmut Ekrem'in doğa üzerinden hüzün anlattığı dizeler bireysel melankoli yönelimiyle; Abdülhak Hamit Tarhan'ın metafizik sorular sorduğu dizeler felsefi ve metafizik sorgulama yönelimiyle; Muallim Naci'nin köylü kızını anlattığı dizeler ise köylü yaşamı ve kır yönelimiyle eşleşmektedir.

Şinasi'nin beyiti adalet ve akıl kavramlarıyla yeni içerik/eski biçim eşleşmesine; Recaizade Mahmut Ekrem'in dizeleri tabiat üzerinden bireysel melankoli eşleşmesine; Abdülhak Hamit Tarhan'ın dizeleri evrensel ve metafizik sorgulama eşleşmesine; Muallim Naci'nin dizeleri ise köylü yaşamını yansıtan kır yaşamı eşleşmesine uygundur.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci beyitte geçen 'bahr-i bî-pâyân-ı adâlet' (adaletin sonsuz denizi) ve 'akl-ı şerîf' (şerefli akıl) kavramlarını ve kullanılan kaside nazım biçimini inceleyiniz.

Bu dizelerin Şinasi'nin Mustafa Reşit Paşa Kasidesi'nden alındığı ve klasik biçim içinde adalet ve akıl gibi yeni kavramları işlediği belirlenir.

Tanzimat I. Dönem şiirinin en belirgin özelliği eski biçimle yeni temaları sunmaktır.

2

İkinci beyitteki 'gül hazîn, sümbül perîşan' doğa tasvirini ve 'kalb-i zâr' (ağlayan kalp) ifadesindeki bireysel üzüntüyü inceleyiniz.

Dizelerin Recaizade Mahmut Ekrem'e ait olduğu ve doğa aracılığıyla bireysel bir melankoliyi yansıttığı tespit edilir.

Tanzimat II. Dönem'de toplumsal konulardan uzaklaşılarak bireysel ve hüzünlü temalara ağırlık verilmiştir.

3

Üçüncü beyitteki 'mâvi tecellî', 'kâinât-ı musavver' (tasvir edilmiş evren) ve 'meclis-i hayrân' (hayran kalmış meclis) ifadelerini sorgulayan yapıyı inceleyiniz.

Dizelerin Abdülhak Hamit Tarhan'ın felsefi/metafizik sorgulamalar içeren 'Kürsi-i İstiğrak' şiirinden alındığı anlaşılır.

Tarhan, Türk şiirinde metafizik ve varoluşsal temaları en geniş ölçüde işleyen yenilikçi şairdir.

4

Dördüncü beyitteki 'köylü kızı' ve 'köy' kavramlarını ve dildeki sadeleşme eğilimini inceleyiniz.

Dizelerin Muallim Naci'nin 'Köylü Kızların Şarkısı' şiirinden alındığı ve taşra/köy yaşamını anlatan ilk realist-pastoral örneklerden biri olduğu belirlenir.

Dönemin gelenekçi kanadında yer alan Muallim Naci'nin bile köylü yaşamına yönelerek şiirde tematik bir açılım yaptığını kavramak önemlidir.

Anahtar Kavram

Tanzimat Dönemi Şiirinde Tematik ve Estetik Yönelimler

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1536Soru →

Aşağıdaki sol sütunda Divan edebiyatına ait dört farklı şiir örneği, sağ sütunda ise bu şiirlerin ait olduğu nazım şekilleri karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki şiir örneklerini sağ sütundaki doğru nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki I numaralı rubai örneği Rubai ile, II numaralı tuyuğ örneği Tuyuğ ile, III numaralı şarkı örneği Şarkı ile, IV numaralı murabba örneği ise Murabba ile eşleşmelidir.

I. bent felsefi yönü ve 13-14 hece barındırmasıyla Rubai; II. bent 11 hece ölçüsü ve aruzun tek kalıbıyla yazılması sebebiyle Tuyuğ; III. bent nakarat ve meyan dizeleri içermesiyle Şarkı; IV. bent ise aaaa kafiye şemasına sahip dört dizelik yapısıyla Murabba ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

I. şiirin yapısal ve içerik analizinin yapılması

Dizelerin hece sayıları (13-14) ve 'eyler / eyler / dönmez / eyler' (aaba) kafiye şeması incelendiğinde şiirin kader, dünya düzeni gibi felsefi bir konuyu işlediği görülür. Bu özellikler rubai nazım şekline işaret eder.

Rubai ve tuyuğ arasındaki farkı ayırt edebilmek için hece sayısı ve içerik analizi gereklidir.

2

II. şiirin vezin ve kafiye analizinin yapılması

Şiir aaba kafiye düzenindedir ancak 11 heceli olup 'fâilâtün fâilâtün fâilün' vezniyle yazılmıştır. Türklerin divan edebiyatına kazandırdığı bu tek dörtlük tuyuğdur.

Tuyuğ, rubaiden aruzun tek bir özel kalıbıyla yazılması ve hece sayısının her dizede 11 olmasıyla ayrılır.

3

III. şiirin tekrarlanan dizelerinin tespiti

Şiirde ikinci ve dördüncü dizelerin birebir tekrarlandığı (nakarat) ve üçüncü dizenin konunun değiştiği bölüm (meyan) olduğu görülür. Bu yapı şarkı nazım şeklinin kurucu özelliğidir.

Şarkı nazım şeklini diğer bentli şekillerden ayıran en önemli unsur nakarat ve meyan dizeleridir.

4

IV. şiirin bent yapısı ve kafiye düzeninin incelenmesi

Şiir aaaa kafiye düzenindedir, dörder dizelik bentlerden (murabba) oluşur ve şarkıdaki gibi nakarat bölümü içermez.

Murabba ve şarkı dörder dizelik bentlerden oluşsa da şarkıda nakarat varken murabbada nakarat bulunmaz (ya da şarkı gibi bestelenme amacı ve meyan yapısı taşımaz).

Anahtar Kavram

Dörtlük ve bentlerle kurulan Divan edebiyatı nazım şekillerinin (rubai, tuyuğ, şarkı, murabba) biçimsel ve içeriksel özelliklerine göre ayırt edilmesi

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 1537Soru →

Aşağıdaki Fecr-i Âti Dönemi sanatçılarını, karşılarında karışık olarak verilen en belirgin eserleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ahmet Haşim - Piyale, Emin Bülent Serdaroğlu - Kin, Tahsin Nahit - Hicranlar, Şehabettin Süleyman - Çıkmaz Sokak şeklinde yapılan eşleştirme doğrudur.

Ahmet Haşim 'Piyale' şiir kitabıyla, Emin Bülent Serdaroğlu 'Kin' şiiriyle, Tahsin Nahit 'Hicranlar' şiir kitabıyla ve Şehabettin Süleyman ise 'Çıkmaz Sokak' tiyatro oyunuyla doğrudan ilişkilidir. Bu eşleştirme Fecr-i Âti topluluğunun sanatçı ve eser kadrosunu doğru bir şekilde yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Eserlerin ve sanatçıların edebi dönemlerini ve türlerini kontrol etme

Tüm sanatçıların ve eserlerin Fecr-i Âti Dönemi'ne ait olduğu doğrulanmıştır.

Yanlış edebi dönem veya topluluk eşleştirmelerinden kaçınmak amacıyla ön kontrol yapılır.

2

Şiir türündeki eser ve şiirleri ilgili şairlerle eşleştirme

Piyale şiir kitabının Ahmet Haşim'le, Kin şiirinin Emin Bülent Serdaroğlu'yla ve Hicranlar şiir kitabının Tahsin Nahit'le eşleştirilmesi sağlanmıştır.

Sanatçıların edebi kimliklerinde en belirgin olan şiir ve şiir kitaplarını doğru şairlerle eşleştirmek için bu adım uygulanır.

3

Tiyatro türündeki eseri yazarıyla eşleştirme

Tiyatro alanında eser veren Şehabettin Süleyman'ın Çıkmaz Sokak oyunuyla eşleştirilmesi tamamlanmıştır.

Topluluğun tiyatro alanındaki en bilinen temsilcisini ve eserini doğru şekilde gruplandırmak için bu adım gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

Fecr-i Âti topluluğu sanatçılarının en tanınmış eser ve şiirleriyle ilişkilendirilmesi.

Tahmini Süre:45s

Soru 1538Soru →

Tanzimat Dönemi Türk edebiyatının oluşum süreci, estetik yönelimleri ve genel özellikleri dikkate alındığında, soldaki kuramsal ve edebi yönelimleri sağdaki tarihi gelişmeler ve somut edebi örneklerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dilde sadeleşme çelişkisi Şinasi'nin Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi ve şiir diliyle; biçim ve içerik dualizmi Namık Kemal'in Hürriyet Kasidesi'yle; yeni edebi türlerin yayılması ve gazetenin rolü Tercüman-ı Ahval gazetesindeki yayınlarla; Batı akımlarının etkisi ise Tercüme Odası ve çeviri faaliyetleriyle eşleşir.

Doğru eşleştirme; dilde sadeleşme çelişkisinin Şinasi'nin Mukaddime'si ve şiir diliyle, biçim-içerik dualizminin Namık Kemal'in Hürriyet Kasidesi'yle, gazetecilik rolünün Tercüman-ı Ahval'deki tefrikalarla ve Batı akımları etkisinin Tercüme Odası çevirileriyle eşlenmesiyle elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Dilde sadeleşme yönelimini ve çelişkisini incelemek.

Tanzimat Dönemi'nde dilde sadeleşmenin kuramsal temelleri atılmış ancak sanatsal pratikte (özellikle şiirde) eski, ağır dil varlığını sürdürmüştür. Bu durum Şinasi'nin Mukaddime'de belirttiği hedeflerle şairlerin dil uygulamaları arasındaki çelişkiyle doğrudan uyuşur.

Teorik amaçlar ile pratik uygulamalar arasındaki ayrımı saptamak.

2

Biçim ve içerik arasındaki dualizmi analiz etmek.

Geleneksel nazım şekillerinin korunup yeni kavramların işlenmesi, Tanzimat şiirinin temel özelliğidir. Namık Kemal'in Hürriyet Kasidesi, kaside formunu koruyup hürriyet temasını işlemesiyle bu ikiliğin en somut örneğidir.

Edebi form ile işlenen yeni temalar arasındaki ilişkiyi kurmak.

3

İlk Batılı edebi türlerin yayılma zeminini belirlemek.

Edebiyatın halkı eğitme işlevi gazete aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. İlk özel gazete olan Tercüman-ı Ahval'de Şair Evlenmesi (tiyatro) ve ilk makalenin basılması bu duruma örnektir.

Basın-yayın organlarının edebi gelişimdeki kurucu rolünü ortaya koymak.

4

Batı edebi akımlarının oluşumdaki estetik etkilerini değerlendirmek.

Tercüme Odası ve çeviri faaliyetleri, Batılı edebi akımların (Klasisizm ve Romantizm) Türk edebiyatına giriş kapısı olmuştur. Fénelon ve Hugo'dan yapılan çeviriler bu estetik etkileşimi doğrudan yansıtır.

Edebi akımların sisteme giriş mekanizmasını saptamak.

Anahtar Kavram

Tanzimat Edebiyatının Oluşum Koşulları, Kuramsal Tartışmalar, Biçim-İçerik İkilikleri ve Gazetecilik

Soru 1539Soru →

Aşağıda İslam ahlakının kaynaklarına dair verilen ifadeleri, bu kaynakların ahlaki değerlerin oluşumundaki temel işlevleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hz. Peygamber'in güzel ahlakı tamamlama hadisi Sünnet'in işleviyle; iyiliği emreden ayet Vahiy'in işleviyle; toplumda yerleşen yararlı uygulamalar ise Örf'ün işleviyle eşleşir.

Doğru eşleştirmede Hz. Peygamber'in hadisi Sünnet'in işlevine (yaşayan örnek olma); Kur'an ayeti Vahiy'in işlevine (nihai kaynak olma); toplumsal kabuller ise Örf'ün işlevine (yardımcı kaynak olma) yöneliktir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk öncüldeki hadis-i şerifi analiz etmek.

Hadiste geçen 'gönderilme' ve 'ahlakı tamamlama' vurgusunun Peygamberimiz'in örnek şahsiyetiyle, yani Sünnet'le ilgili olduğu belirlenir.

Sünnet, Kur'an'ın ahlak ilkelerinin insan hayatındaki pratik ve canlı modelidir.

2

İkinci öncüldeki ayet mealini analiz etmek.

Ayetin doğrudan ilahi emir ve yasakları bildiren hitap olması sebebiyle İslam ahlakının birincil kaynağı olan vahiy ile ilişkili olduğu saptanır.

Vahiy, ahlak kurallarının değişmez, evrensel ve nihai meşruiyet kaynağını oluşturur.

3

Üçüncü öncüldeki toplumsal kabulleri analiz etmek.

Dinin özüne aykırı olmayan toplumsal alışkanlıkların ahlakın yardımcı kaynağı olan örf kavramına karşılık geldiği belirlenir.

Örf, toplumsal tecrübelerin dinin sınırları dahilinde ahlaki normlara dönüşmesini sağlar.

Anahtar Kavram

İslam ahlakının kaynakları Kur'an, Sünnet, akıl ve örften oluşur. Vahiy ve sünnet birincil kaynaklarken, akıl bunları anlama aracı, örf ise dinin sınırları içinde yardımcı kaynaktır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1540Soru →

Tanzimat Dönemi'nde kaleme alınan bazı önemli romanlar ile bu eserlerin merkezinde yer alan izlekler veya taşıdıkları edebi ilkler aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki romanları, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İntibah ilk edebi roman ve yıkıcı aşk temasıyla; Sergüzeşt esaret ve kölelik konusuyla; Felâtun Bey ile Râkım Efendi yanlış alafrangalık çatışmasıyla; Cezmi ise ilk tarihi roman niteliğiyle eşleşmektedir.

Yapılan eşleştirmede İntibah ilk edebi roman ve yıkıcı aşk konusuyla; Sergüzeşt cariyelik ve esaret eleştirisiyle; Felâtun Bey ile Râkım Efendi yanlış alafrangalık ve ideal aydın çatışmasıyla; Cezmi ise ilk tarihi roman niteliğiyle doğru açıklamalarla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İntibah romanının edebi niteliğini ve konusunu belirleme.

İntibah, Namık Kemal'in yazdığı ilk edebi romandır ve Ali Bey'in yaşadığı yıkıc�� aşkı ele alır. Bu nedenle üçüncü açıklamayla eşleşir.

Eserin edebiyat tarihindeki yerini ve konusunu belirlemek doğru eşleştirmeyi bulmak için gereklidir.

2

Sergüzeşt romanının konusunu ve kahramanını analiz etme.

Sergüzeşt, Dilber adında Kafkasya'dan gelen bir cariyenin kölelik yaşamını ele alır. Bu nedenle ikinci açıklamayla eşleşir.

Romanda işlenen temel toplumsal izleği (esaret) saptamak amacıyla bu adım uygulanır.

3

Felâtun Bey ile Râkım Efendi romanının çatışma unsurlarını tespit etme.

Felâtun Bey ile Râkım Efendi, yanlış alafrangalık ile ideal Doğu-Batı sentezini temsil eden karakterleri karşılaştırır. Bu nedenle birinci açıklamayla eşleşir.

Eserin adında yer alan iki ana karakterin sembolize ettiği zihniyet çatışmasını belirlemek için bu adım uygulanır.

4

Cezmi romanının edebi niteliğini ve konusunu belirleme.

Cezmi, ilk tarihi romanımızdır ve 16. yüzyıldaki Osmanlı-İran savaşlarını konu edinir. Bu nedenle dördüncü açıklamayla eşleşir.

Tarihi roman türünün ilk örneğini ve içeriğini saptamak amacıyla bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

Tanzimat Dönemi romanlarının izlekleri, toplumsal temaları ve edebiyat tarihindeki ilkleri

Tahmini Süre:2m 0s

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram