Divan Edebiyatı

Divan edebiyatında 17. ve 18. yüzyıllar; klasik yapının genel hatlarıyla korunduğu ancak Sebk-i Hindi, hikemi tarz ve mahallileşme gibi edebi yönelimlerle şiir dünyasının çeşitlendiği bir arayış ve yenilenme dönemidir. Bu dönem şairleri ve yönelimleri hakkında araştırma yapan bir öğrenci, hazırladığı çalışma kartlarına şu bilgileri yazmıştır:

I. Kart: 17. yüzyılda hiciv ve kaside türünün en büyük ustası kabul edilen şair, gür sesli söyleyişi ve sınır tanımayan övgü/yergi üslubuyla tanınır; edebiyatımızda *Siham-ı Kaza* adlı eseriyle derin bir iz bırakmıştır.
II. Kart: 17. yüzyılda Sebk-i Hindi akımının Türk edebiyatındaki ilk temsilcilerinden olan şair, gazellerinde derin bir melankoli, tasavvufi eğilimler ve kapalı bir imge dünyası kurgulamıştır.
III. Kart: 18. yüzyılda mahallileşme akımının zirve ismi olarak şiir dilini halk söyleyişlerine yaklaştırmış, Lale Devri'nin neşesini ve somut İstanbul hayatını şarkı ve gazellerinde işlemiştir.
IV. Kart: 18. yüzyılın sonunda Sebk-i Hindi akımının son büyük temsilcisi olarak ortaya çıkmış; sembolik ve alegorik bir üslupla kaleme aldığı *Hüsn ü Aşk* mesnevisiyle tanınmıştır.
V. Kart: 18. yüzyılda Nabi'nin açtığı çığırı takip ederek hikemi tarzda şiirler yazmı��; sade bir dille halkın günlük yaşamını ve somut mekân tasvirlerini şiire aktararak mahallileşme akımının kuramsal temellerini atmıştır.

Bu kartların hangisinde verilen bilgi, temsil ettiği şairin edebi yönelimi ve üslup özellikleriyle çelişmektedir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen 17. ve 18. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ile sağ sütunda verilen bu şairlerin belirleyici edebi özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Sakın terk-i edebden kûy-ı mahbûb-ı Hudâ'dır bu
Nazargâh-ı ilâhîdir makâm-ı Mustafâ'dır bu

Nâbî’ye ait bu beyit, konusu ve içerdiği anahtar kavramlar dikkate alındığında aşağıdaki Divan edebiyatı nazım türlerinin hangisine örnek oluşturur?

A��ağıda sol sütunda Divan edebiyatından alınan beyitler, sağ sütunda ise bu beyitlerin ait olduğu nazım türleri verilmiştir. Verilen beyitleri ait oldukları nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Fuzûlî'ye ait bir gazelden alınan aşağıdaki beyitleri, bir gazelin yapısal özellikleri (matla, ara beyit, makta) ve kafiye düzeni dikkate alınarak baştan sona doğru sıralayınız.

Aşağıda divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinin bazı belirgin özellikleri ve bu nazım şekillerinin adları verilmiştir. Özellikleri ilgili oldukları nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda verilen 17. ve 18. yüzyıl Divan edebiyat�� şairleri ile sağ sütunda verilen belirleyici edebi özellikleri ve eserlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

"Dergehinden umarım lutf u inâyet yâ Rab
Senden özge kime eyleyim şikâyet yâ Rab"

Nef'î’ye ait olan bu beyit, tematik özellikleri ve içeriği dikkate alındığında aşağıdaki divan edebiyatı nazım türlerinden hangisine örnek gösterilebilir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen Divan edebiyatı beyitlerini, sağ sütundaki ait oldukları nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda, Divan edebiyatı şairlerinden birine ait aynı şiirden alınmış iki farklı beyit verilmiştir:

I. Beyit
Süzme çeşmün gelmesün müjgân müjgân üstüne
Urma zahm-ı sîmeme peykân peykân üstüne

II. Beyit
Yılda bir kerre hayâl-i kadd-i yâr ile gönül
Bir elif gönderdi kim yazıldı zindân üstüne

Bu beyitler ve ait oldukları şiirle ilgili aşağ��dakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Aşağıdaki sol sütunda verilen 17. ve 18. yüzyıl Divan şairlerini, sağ sütunda yer alan belirleyici sanatsal özellikleriyle ve eser bilgileriyle eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda Divan edebiyatına ait bazı nazım türleri, sağ sütunda ise bu nazım türlerinin açıklamaları verilmiştir. Nazım türlerini açıklamalarıyla doğru olacak biçimde eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda verilen 17. ve 18. yüzyıl Divan edebiyatı şairlerini, sağ sütunda yer alan belirleyici özellikleri ve eserleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Divan şiirinde kelime kadrosunun Farsçalaştığı, soyut ve kapalı bir anlatımın benimsendiği, insan ruhunun acılarını ve derin anlam arayışlarını hayal oyunlarıyla yoğuran Sebk-i Hindi akımının 17. yüzyıldaki ilk temsilcisi olan şair ile şarkı nazım şeklinin en güzel örneklerini vererek mahallileşme akımını 18. yüzyılda zirveye taşıyan şair aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

A��ağıdaki divan edebiyatı beyit ve bent örneklerini (Sol Sütun), ait oldukları nazım şekilleriyle (Sağ Sütun) doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Divan edebiyatında beyit esasına dayalı olarak geliştirilen nazım şekillerinin kendilerine has kafiye düzenleri, yapısal özellikleri ve beyit konumları bulunmaktadır.

Buna göre, aşağıda verilen beyitleri ait oldukları nazım şekilleri veya yapısal kavramlarla eşleştiriniz.

Edebiyatımızda kaside türünün en büyük üstatlarından biri kabul edilen şair, aynı zamanda hiciv (yergi) alanındaki cesur ve ödün vermeyen söyleyişiyle tanınır. Övgülerinde de yergilerinde de aşırıya kaçan sanatçının, dönemin devlet adamlarını hicvettiği şiirlerini bir araya getirdiği ünlü eseri *Sihâm-ı Kazâ*'dır.

Bu parçada söz edilen 17. yüzyıl Divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi
Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi

Kafiye düzeni ($aa$) dikkate alındığında, bu beyit beyitlerle kurulan aşağıdaki nazım şekillerinden hangisinin ilk beyti (matla) olamaz?

17. yüzyıl klasik Türk şiirinin önemli temsilcilerindendir. Divan edebiyatında derin anlamlar, alışılmamış bağdaştırmalar ve yoğun bir hayal gücüne dayanan Sebk-i Hindi (Hint üslubu) akımının ilk temsilcisi olarak kabul edilir. Sanatlı ve ağır bir dili tercih eden şair, gazellerindeki lirizmle öne çıkmış; ayrıca Türk edebiyatında şarkı nazım şeklinin ilk örneklerini vermiştir.

Bu parçada özellikleri belirtilen divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen Divan edebiyatı beyitlerini, sağ sütunda yer alan nazım türleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.