Examkin

Tüm alıştırma soruları

1052 soru

Tüm türler6,755Çoktan seçmeli4,123Çoklu seçim2Doğru / Yanlış394Sayısal689Eşleştirme1,052Sıralama324Boşluk doldurma130Kısa cevap41
Soru 441Soru →

Materyalizm (maddeci felsefe) akımının tarihsel süreçte ortaya çıkan farklı biçimlerini, varlığı açıklama tarzlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İlk Çağ Atomculuğu
Mekanik Materyalizm
Diyalektik Materyalizm

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk Çağ Atomculuğu bölünemez parçacıklar açıklamasıyla, Mekanik Materyalizm evreni bir makineye benzeten açıklamayla, Diyalektik Materyalizm ise karşıtların çatışması ve gelişim açıklamasıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede İlk Çağ Atomculuğu atom kavramıyla, Mekanik Materyalizm makine benzetmesiyle, Diyalektik Materyalizm ise çelişki ve gelişim ilkeleriyle ilişkilendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk Çağ Atomculuğu kavramını inceleyiniz.
Atomculuk, varlığı bölünemez en küçük maddesel parçacıklar olan atomlarla açıklar. Bu yüzden bölünemez parçacıklar tanımıyla eşleşir.
Atomculuğun temel ontolojik iddiasını belirlemek.
2
Mekanik Materyalizm kavramını inceleyiniz.
Mekanik materyalizm, evreni fiziksel yasalarla hareket eden bir makine gibi görür. Bu yüzden makine benzetmesi içeren açıklamayla eşleşir.
Mekanik materyalizmin makine metaforunu tanımak.
3
Diyalektik Materyalizm kavramını inceleyiniz.
Diyalektik materyalizm, maddenin çelişki ilkeleriyle sürekli değiştiğini savunur. Bu yüzden çelişki ve değişim açıklamasıyla eşleşir.
Diyalektik materyalizmin değişim ve çelişki vurgusunu kavramak.

Anahtar Kavram

Materyalizmin Tarihsel Türleri ve Açıklamaları
Soru 442Soru →

İslam epistemolojisinde doğru bilgiye ulaşma yolları olarak kabul edilen kavramlar ile bu kavramların özellikleri ve işlevlerine dair açıklamalar aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki açıklamaları sağ sütundaki doğru kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Duyularla algılanamayan gayb âlemine dair bilgilerin yanı sıra dini yükümlülüklerin detaylarını bildiren ve doğruluğu mucize ile desteklenen bilgi kaynağı.
İnsanın dış dünyayı tanımasında ilk adımı oluşturan, ancak yanılsamalara açık olduğu için aklın denetimine ihtiyaç duyan ham veri sağlayıcı kaynak.
Duyusal verileri işleyen, hislerin yanıltıcılığını denetleyen, ön yargılardan uzak kalarak doğru düşünmeyi ve vahiyle bildirilen gerçekleri onaylamay�� sağlayan yeti.
Yalan söylemek üzere birleşmeleri aklen ve adeten imkânsız olan geniş bir topluluk tarafından aktarılan, kuşku barındırmayan tarihsel bilgi kaynağı.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Açıklamaların sırasıyla Peygamberden Gelen Haber, Salim Duyular, Selim Akıl ve Mütevatir Haber ile eşleştirilmesi gerekir.
Sol sütundaki her bir epistemolojik açıklama, İslam bilgi teorisindeki (epistemolojisindeki) doğru bilginin kaynaklarının işlevleri ve alt kategorileriyle tam olarak uyuşmaktadır. Fiziksel dünyaya dair verilerin elde edilmesi ve aklın denetimi duyulara; gaybî bilgilerin mucizeyle doğrulanması peygambere; genel tarihsel haberlerin aktarımı mütevatir habere; bunların sentezlenmesi ve onaylanması ise selim akla aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Gayb âlemine dair bilgi sunan ve mucizeyle desteklenen kaynağı belirleme.
Bu özelliklerin mucize ile doğruluğu kesinleşmiş peygambere ve onun getirdiği vahiye işaret ettiği görülür. Bu nedenle birinci açıklama Peygamberden Gelen Haber ile eşleşir.
Dinin gaybî ve ameli detayları yalnızca peygamberin tebliğiyle öğrenilebilir.
2
Dış dünyadan ilk verileri toplayan fakat yanılmaya açık olan kaynağı analiz etme.
Duyu organlarının hatasız çalışmasıyla elde edilen ham verilerin salim duyular olduğu ve bu duyuların aklın denetimine muhtaç olduğu anlaşılır. Dolayısıyla ikinci açıklama Salim Duyular ile eşleşir.
Beş duyu organı dış dünyayla temas kurarak bilgi üretir ancak illüzyonlar nedeniyle denetlenmesi gerekir.
3
Duyusal verileri işleyip denetleyen ve vahyin doğruluğunu kavrayan yetiyi bulma.
Ön yargılardan arınmış, doğru düşünmeyi ve vahyi kavramayı sağlayan aklın 'selim akıl' olduğu belirlenir. Bu yüzden üçüncü açıklama Selim Akıl ile eşleşir.
Selim akıl, insanın yaratılışındaki temiz aklı ve doğru düşünme kabiliyetini ifade eder.
4
Yalan söylemesi imkânsız bir kalabalığın aktardığı haber türünü tespit etme.
Bu aktarım yolunun mütevatir haber olduğu görülür. Dördüncü açıklama Mütevatir Haber ile eşleşir.
Mütevatir haber, yalan üzerine birleşmeleri imkânsız bir topluluğun gözleme dayalı aktarımlarıdır.

Anahtar Kavram

İslam'da Bilginin Kaynakları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 443Soru →

Bilimi bir 'ürün' olarak ele alan yaklaşım (Neopozitivizm / Mantıkçı Pozitivizm), bilimi tamamlanmış bir önermeler sistemi olarak görür ve onun mantıksal yapısını analiz etmeye odaklanır.

Buna göre, aşağıda verilen 'ürün olarak bilim' yaklaşımına ait kavramları, bu yaklaşımdaki tanımlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Doğrulanabilirlik İlkesi
Gerekçelendirme Bağlamı
Mantıksal Analiz
Önermeler Sistemi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğrulanabilirlik İlkesi olgusal sınanabilirlik tanımıyla, Gerekçelendirme Bağlamı iddiaların mantıksal geçerlilik boyutuyla, Mantıksal Analiz sembolik mantık çözümlemesiyle, Önermeler Sistemi ise bilimin tamamlanmış yapılar bütünü olarak görülmesiyle eşleşir.
Mantıkçı pozitivizmin bilim görüşünde; doğrulanabilirlik olgusal denetlenebilirliği, gerekçelendirme bağlamı mantıksal geçerliliği, mantıksal analiz dilsel çözümlemeyi, önermeler sistemi ise bilimin bitmiş ürün olma niteliğini ifade eder. Bu eşleştirmeler kavramların felsefi tanımlarıyla tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Doğrulanabilirlik İlkesi kavramını incelemek.
Olgusal dünyada sınanabilirlik ile ilgili olan tanım belirlendi.
Neopozitivistlerin anlamlılık ölçütü olan doğrulanabilirlik olgulara dayanır.
2
Gerekçelendirme Bağlamı kavramını incelemek.
Mantıksal yapıyı ve kanıtlamayı ele alan tanım belirlendi.
Reichenbach'ın felsefenin konusu yaptığı gerekçelendirme mantıksal doğrulama alanıdır.
3
Mantıksal Analiz kavramını incelemek.
Sembolik mantık kullanılarak yapılan dil çözümlemesi tanımı belirlendi.
Bilimin dilinin metafizikten arındırılması mantıksal analizle mümkündür.
4
Önermeler Sistemi kavramını incelemek.
Bilimi tamamlanmış bir yapı olarak gören tanım belirlendi.
Ürün olarak bilim yaklaşımı, bilimi süreci dışarıda bırakarak tamamlanmış bir sistem olarak ele alır.

Anahtar Kavram

Ürün Olarak Bilim Yaklaşımının Temel Kavramları
Soru 444Soru →

Hz. Muhammed'in kararlarında ortak akla ve başkalarının görüşlerine verdiği önemi (istişare) gösteren aşağıdaki tarihi olayları, bu olaylar sırasında alınan kararlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Uhud Savaşı öncesindeki karar
Hendek Savaşı öncesindeki karar
Bedir Savaşı'ndaki yer seçimi kararı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Uhud Savaşı öncesindeki karar çoğunluğun isteği doğrultusunda Medine dışında savunma yapılmasıyla; Hendek Savaşı öncesindeki karar Selman-ı Farisi'nin önerisiyle hendek kazılmasıyla; Bedir Savaşı'ndaki yer seçimi ise Hubab b. Münzir'in tavsiyesiyle su kuyularının yanına konuşlanılmasıyla eşleşmektedir.
Uhud Savaşı'nda çoğunluğun görüşüne uyulması, Hendek Savaşı'nda Selman-ı Farisi'nin hendek kazma teklifinin uygulanması ve Bedir Savaşı'nda Hubab b. Münzir'in yer seçimi tavsiyesine uyulması Hz. Muhammed'in istişareye verdiği önemi gösteren temel örneklerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel olayları ve bu olaylarda alınan kararları inceleyin.
Uhud Savaşı'nda çoğunluğun Medine dışında açık alanda savaşma fikrinin kabul edildiğini tespit edin.
İstişarede çoğunluğun görüşüne verilen önemi belirlemek.
2
Hendek Savaşı'ndaki savunma stratejisine dair öneriyi tespit edin.
Selman-ı Farisi'nin fikri olan hendek kazılması kararının bu savaşa ait olduğunu eşleştirin.
Farklı görüş ve tecrübelerden yararlanmanın istişaredeki yerini belirlemek.
3
Bedir Savaşı'ndaki askeri konumlandırma kararını analiz edin.
Hubab b. Münzir'in tavsiyesiyle ordunun su kuyularının yanına yerleştirilmesinin bu savaşa ait olduğunu bulun.
Savaş stratejisi gibi dünyevi konularda uzman görüşüne göre hareket edildiğini doğrulamak.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in vahiyle doğrudan belirlenmeyen askeri ve toplumsal konularda arkadaşlarıyla fikir alışverişinde bulunması (istişare).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 445Soru →

İbadetlerin geçerli olması ve bireyin manevi hayatına katkı sunması için riayet edilmesi gereken bazı temel ilkeler bulunmaktadır. Aşağıdaki sol sütunda ibadetlerde gözetilen temel ilkeler, sağ sütunda ise bu ilkelerin yansıması olan örnek durumlar verilmiştir. Sol sütundaki temel ilkeleri, sağ sütundaki en uygun örnek durumlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İhlas
Sünnete Uygunluk
Kolaylık

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İhlas ilkesi 'yalnızca Allah'ın rızasını kazanmak amacıyla ibadet etmek ve gösterişten uzak durmak' örneğiyle; Sünnete uygunluk ilkesi 'Hz. Muhammed'in gösterdiği ve uyguladığı biçimin takip edilmesi' örneğiyle; Kolaylık ilkesi ise 'yolculuk veya hastalık gibi durumlarda namazların kısaltılması' örneğiyle eşleşmektedir.
İhlas ilkesi, yapılan ibadetin niyet boyutunda sadece Allah'a has kılınmasını hedeflediği için gösterişten uzak durma örneğiyle; Sünnete uygunluk ilkesi, ibadetin pratik uygulamasının Hz. Peygamber'in model alınarak yapılması gerektiğini belirttiği için peygamberin biçiminin takip edilmesiyle; Kolaylık ilkesi ise hastalık ve yolculuk gibi durumlarda ibadetin hafifletilmesini kapsadığı için namazların kısaltılması ruhsatıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki 'İhlas' ilkesinin tanımı ve ibadetteki amacı düşünülür.
İhlas, samimiyet ve sırf Allah rızası için ibadet etmek anlamına gelir. Bu bağlamda, riyadan ve insanların övgüsünü kazanma isteğinden uzak durmayı anlatan örnek durumla eşleştirilir.
Kavramın ibadet niyetindeki tek muhatabın Allah olması kuralını örneklemek gerekir.
2
Sol sütundaki 'Sünnete Uygunluk' ilkesi ile ibadetlerin icra ediliş biçimleri arasındaki ilişki incelenir.
İbadetlerin geçerli olması için Hz. Peygamber'in rehberliğine ve onun gösterdiği şekle dayanması gerektiğini belirten ifadeyle eşleştirilir.
İslam hukukunda ibadetlerin şekli ve vakti konusunda tek yetkili kılavuzun sünnet olduğunu doğrulamak amaçlanır.
3
Sol sütundaki 'Kolaylık' kavramı ile dinin pratik hayattaki kolaylaştırıcı hükümleri karşılaştırılır.
Yolculuk, hastalık gibi durumlarda sunulan ruhsatlar (namazın kısaltılması vb.) ile eşleştirme tamamlanır.
İslam'ın zorlaştırmama ve insanın gücünün yeteceği kadar sorumluluk yükleme prensibini belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

İbadetlerde Temel İlkeler (İhlas, Sünnete Uygunluk, Kolaylık)
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 446Soru →

Yeryüzünde sıcaklık ve Dünya'nın günlük hareketi gibi faktörlerin etkisiyle farklı enlemlerde sürekli basınç kuşakları oluşmuştur. Aşağıda verilen sürekli basınç kuşakları ile bu kuşakların oluşum kökenini ve genel hava özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

30∘30^\circ enlemleri çevresinde Dünya'nın günlük hareketine bağlı olarak havanın yığılarak alçalmasıyla oluşan sürekli basınç alanı
Ekvatoral bölgede (0∘0^\circ) yıl boyunca sıcaklığın yüksek olmasına bağlı olarak ıs��nan havanın hafifleyip yükselmesiyle oluşan sürekli basınç alanı
60∘60^\circ enlemleri çevresinde batı ve kutup rüzgarlarının karş��laşması ve yükselmesiyle oluşan, cephesel yağışlara zemin hazırlayan sürekli basınç alanı
Kutup noktaları (90∘90^\circ) ve çevresinde sıcaklığın yıl boyunca çok düşük olmasına bağlı olarak soğuyan havanın ağırlaşıp çökelmesiyle oluşan sürekli basınç alanı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

30∘30^\circ enlemleri dinamik yüksek basınçla, Ekvator termik alçak basınçla, 60∘60^\circ enlemleri dinamik alçak basınçla ve kutuplar termik yüksek basınçla eşleşmektedir.
Sürekli basınç kuşakları oluştukları enlemlerin sıcaklık koşullarına ve Dünya'nın günlük hareketine göre karakter kazanır. 30∘30^\circ enlemlerindeki dinamik yüksek basınç çölleşmeye yol açan alçalıcı havayı; Ekvator'daki termik alçak basınç konveksiyonel yağışları; 60∘60^\circ enlemlerindeki dinamik alçak basınç cephesel yağışları; kutuplardaki termik yüksek basınç ise soğuk, kuru ve kararlı hava kütlelerini açıklar.

Adım Adım Çözüm

1
Basınç merkezlerinin enlemlerini ve kökenlerini (termik/dinamik) sınıflandırmak.
Dünya'nın şekline bağlı sıcaklık farkı ile oluşanlar termik (0∘0^\circ ve 90∘90^\circ), günlük harekete bağlı oluşanlar ise dinamik (30∘30^\circ ve 60∘60^\circ) basınç kuşaklarıdır.
Sürekli basınç kuşaklarının oluşum nedenlerini ayırt etmek doğru eşleştirmenin ilk aşamasıdır.
2
Basınç tiplerinin (alçak/yüksek) dikey hava hareketlerini belirlemek.
Alçak basınç merkezlerinde yükselici hava hareketleri görülürken, yüksek basınç merkezlerinde alçalıcı hava hareketleri görülür.
Dikey yönlü hava hareketleri, yağış oluşumu ve bulutluluk durumunu belirleyen temel iklimsel kuvvettir.
3
Belirlenen özellikleri eşleştirmek.
30∘30^\circ enlemleri alçalıcı hava hareketi nedeniyle dinamik yüksek basınçla, Ekvator sürekli ısınma ve yükselme nedeniyle termik alçak basınçla, 60∘60^\circ enlemleri rüzgarların karşılaşması ve yükselmesi nedeniyle dinamik alçak basınçla, kutuplar ise sürekli soğuma ve alçalma nedeniyle termik yüksek basınçla eşleşir.
Soruda istenen her bir sürekli basınç kuşağının karakteristik özelliği tespit edilip doğru eşleşme tamamlanır.

Anahtar Kavram

Dünya üzerindeki sürekli basınç kuşaklarının enlemsel dağılışı, oluşum mekanizmaları ve hava hareketleriyle ilişkisi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 447Soru →

İbadetlerin geçerli olması ve hedeflenen ahlaki olgunluğa ulaşılması için riayet edilmesi gereken bazı temel ilkeler vardır. Aşağıda verilen temel ilkeleri, bunlara karşılık gelen örnek durumlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İhlas
Peygamber'in Rehberliğine Bağlılık
Kolaylaştırma ve Ruhsatlar

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İhlas ilkesi dünyevi menfaat beklentisi olmaksızın ibadet etmeyle; Peygamber'in rehberliğine bağlılık ilkesi hac ibadetinin Hz. Muhammed'in gösterdiği şekilde yapılmasıyla; kolaylaştırma ilkesi ise teyemmüm gibi ruhsatlardan yararlanmayla eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede ihlas samimiyet ve niyetle, peygamberin sünnetine bağlılık ibadetin şekilsel doğruluğuyla, kolaylık ise zor durumlardaki ruhsatlarla ilişkilendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
İhlas kavramının tanımını ve kapsamını analiz etmek.
İhlasın, ibadetlerin sadece Allah rızası için, gösterişten uzak yapılması anlamına geldiği belirlenir. Bu tanım, ibadetlerin dünyevi bir menfaat beklentisi olmaksızın yerine getirilmesini içeren ifadeyle eşleşir.
Kavramsal tanım ile örnek durumu doğru ilişkilendirmek.
2
Peygamber'in rehberliğine bağlılık ilkesini incelemek.
Bu ilkenin, ibadetlerin Hz. Peygamber'den görüldüğü ve öğrenildiği şekliyle, bid'atlerden uzak durularak yapılması gerektiği tespit edilir. Hac ibadetinin Hz. Muhammed'in gösterdiği tarzda yapılması bu ilkeyle eşleşir.
Sünnete ve Peygamber'in uygulamalarına dayalı ibadet anlayışını saptamak.
3
Kolaylaştırma ve ruhsatlar ilkesini değerlendirmek.
İslam dininin zorlukları giderme ve kolaylık sağlama prensibinin, hastalık veya yolculuk gibi özel durumlarda mükelleflere teyemmüm veya namazları birleştirme imkanı (ruhsat) vermesiyle doğrudan uyuştuğu görülür.
Dindeki kolaylık ilkesinin fıkhi uygulamalardaki karşılığını bulmak.

Anahtar Kavram

İbadetlerde Temel İlkeler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 448Soru →

Aşağıda sol sütunda varlık felsefesinde varlığın varlığına dair farklı yaklaşımlar (düşünürler/kavramlar), sağ sütunda ise bu yaklaşımların temel ontolojik iddiaları verilmiştir. Sol sütundaki kavramları sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Gorgias'ın Nihilizmi
Taoizm
Saf (Naif) Realizm
Eleştirel (Kritik) Realizm

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gorgias'ın Nihilizmi ile hiçbir şeyin var olmadı��ını, bilinemeyeceğini ve aktarılamayacağını savunan görüş; Taoizm ile eylemsiz bir yokluk/hiçlik ilkesini kabul eden görüş; Saf (Naif) Realizm ile dış dünyadaki varlıkların duyularımız aracılığıyla doğrudan ve algılandığı gibi var olduğunu savunan görüş; Eleştirel (Kritik) Realizm ile nesnelerin zihinden bağımsız olduğunu savunmakla birlikte dolaylı bir biçimde bilindiğini iddia eden görüş eşleşir.
Doğru eşleştirmede nihilizmin kurucularından Gorgias'ın varlığı kökten yadsıyan argümanı, Taoizm'in evrenin temelindeki 'yokluk' (Tao) ilkesi, saf realizmin duyularla doğrudan algılanan nesnel gerçeklik tezi ve eleştirel realizmin zihinsel süzgeçle yapılandırılan dolaylı dış dünya kabulü birbirini tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Nihilist yaklaşımların (Gorgias ve Taoizm) temel iddialarını analiz etmek.
Gorgias varlığı ontolojik olarak kökten reddederken, Taoizm de evrenin kökenindeki Tao'yu yokluk veya hiçlik olarak tanımlar. Bu doğrultuda Gorgias'ın Nihilizmi varlığın yokluğu ve bilinemezliği ile, Taoizm ise adlandırılamayan eylemsiz hiçlik ilkesiyle eşleştirilir.
Varlık felsefesinde varlığı reddeden iki temel akımın ayırt edici niteliklerini doğru belirlemek.
2
Realist yaklaşımların (Saf Realizm ve Eleştirel Realizm) varlık anlayışlarındaki farkları belirlemek.
Saf realizm nesnelerin duyularla doğrudan ve algılandığı gibi var olduğunu savunurken, Eleştirel realizm dış gerçekliği kabul etmekle birlikte algının zihinsel süreçlerle süzüldüğünü (dolaylı olduğunu) savunur.
Varlığın varlığını kabul eden realizmin kendi içindeki alt kırılımlarını (doğrudan/dolaylı ayrımını) çözümlemek.
3
Kavramlar ile açıklamaları eşleştirerek nihai tabloyu oluşturmak.
Gorgias'ın Nihilizmi ile üçüncü açıklama, Taoizm ile ikinci açıklama, Saf (Naif) Realizm ile dördüncü açıklama, Eleştirel (Kritik) Realizm ile birinci açıklama birbiriyle eşleşir.
Çözümlenen felsefi argümanlar ve kavramlar arasındaki eşleştirmeyi tamamlamak.

Anahtar Kavram

Varlığın var olup olmadığı problemine yönelik nihilizm (hiçcilik) ve realizm (gerçekçilik) yaklaşımlarının temel tezleri ile alt türlerinin ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 449Soru →

Aşağıdaki sol sütunda enlemin etkilerine bağlı olarak gerçekleşen coğrafi durumlar, sağ sütunda ise bu durumların temel nedenleri verilmiştir. Buna göre, coğrafi durumları ortaya çıkaran temel nedenlerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hatay'dan Sinop'a doğru gidildikçe öğle vaktinde yatay düzleme dikilen cisimlerin gölge boyunun uzaması
Güneş ışınlarının atmosferde katettiği yolun Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe uzaması
Mersin'den Samsun'a giden bir gözlemcinin güneşin doğuş ve batış (grup ve tan) sürelerinin uzadığını görmesi
Akdeniz'in ortalama tuzluluk oranının Karadeniz'in tuzluluk oranından daha yüksek olması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirmeler sırasıyla şu şekildedir: Hatay'dan Sinop'a gidildikçe gölge boyunun uzaması, Güneş ışınlarının düşme açısının daralmasıyla; Güneş ışınlarının atmosferdeki yolunun uzaması, tutulma oranının enleme bağlı olarak artmasıyla; Samsun'da grup ve tan sürelerinin uzun olması, çizgisel dönüş hızının kutuplara doğru azalmasıyla; Akdeniz'in Karadeniz'den daha tuzlu olması ise sıcaklık ve buharlaşmanın enleme bağlı olarak kutuplara doğru azalmasıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmeler coğrafi olguların enlemle olan doğrudan ilişkisine dayanır. Gölge boyunun değişimi Güneş ışınlarının geliş açısıyla, atmosferdeki yol tutulma oranıyla, alacakaranlık süresi çizgisel hızla, tuzluluk ise sıcaklık ve buharlaşma ilişkisiyle doğrudan bağlantılıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hatay ve Sinop arasındaki gölge boyu farkını analiz etmek.
Gölge boyunun kuzeye gidildikçe uzamasının, enlemin büyümesi sonucu Güneş ışınlarının düşme açısının küçülmesinden kaynaklandığı tespit edilmiştir.
Enlem ve Güneş ışınlarının geliş açısı arasındaki temel ilişkiyi kurarak birinci çifti belirlemek.
2
Güneş ışınlarının atmosferde katettiği yolun kutuplara doğru uzamasının sonucunu değerlendirmek.
Yolun uzamasının atmosferdeki tutulma ve enerji kaybı oranını artırdığı belirlenmiştir.
Dünya'nın şekli ve enlem derecelerinin ışınların atmosferde aldığı yola etkisini saptamak.
3
Mersin ve Samsun arasındaki grup ve tan sürelerinin değişimini incelemek.
Kuzeydeki Samsun'da çizgisel dönüş hızının daha yavaş olmasından ötürü Güneş'in ufuk çizgisindeki hareketinin yavaşladığı ve alacakaranlık süresinin uzadığı gözlemlenmiştir.
Çizgisel hız ile enlem arasındaki ters orantılı ilişkiyi açıklamak.
4
Akdeniz ve Karadeniz'in tuzluluk oranlarını enlem bağlamında karşılaştırmak.
Akdeniz'in Ekvator'a yakınlığı nedeniyle daha fazla güneş enerjisi aldığı, buharlaşmanın fazla olduğu ve buna bağlı tuzluluğin yüksek olduğu görülmüştür.
Sıcaklık, buharlaşma ve tuzluluk arasındaki nedensellik ilişkisini enleme dayandırmak.

Anahtar Kavram

Enlemin sıcaklık, çizgisel hız, gölge boyu ve güneş ışınlarının düşme açısı üzerindeki etkileri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 450Soru →

İbadetlerin bireysel ve toplumsal hayat üzerinde birçok olumlu etkisi vardır. Aşağıda verilen ibadet sonuçlarını, bu sonuçların ortaya çıkardı��ı bireysel ve toplumsal fayda türleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İhlas ve samimiyetle yerine getirilen ibadetlerin, kişiyi kötü davranışlardan uzak tutarak ruhsal bir dinginliğe kavuşturması
Zekat ve kurban gibi malî ibadetlerin, toplumdaki ihtiyaç sahiplerinin desteklenmesini sağlayarak sevgi ve güven ortamı oluşturması
Hac ve cemaatle namaz gibi ibadetlerin, farklı dillerden ve ırklardan insanları bir araya getirerek eşitlik hissini aşılaması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ruhsal dinginlik ve ahlaki gelişim bireysel faydayla; yardımlaşma, sosyal adalet, evrensel kardeşlik ve birlik duyguları ise toplumsal faydalarla eşleşir.
İhlaslı ibadetin bireye ruhsal dinginlik vermesi bireysel faydayı; zekat ve kurbanın yardımlaşmayı artırması sosyal adalete katkı sağlayan toplumsal faydayı; cemaatle yapılan ibadetlerin birliği güçlendirmesi ise evrensel kardeşlik ve eşitliği içeren toplumsal faydayı gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülde belirtilen ruhsal dinginlik ve kötü davranışlardan uzaklaşma durumunun ibadetin bireye mi yoksa topluma mı katkı sağladığını belirleyin.
Bu durum bireyin iç dünyasını ve ahlakını ilgilendirdiği için bireysel faydadır. Dolayısıyla birinci ifade 'Bireysel Fayda: Kişinin ahlaki olgunluğa erişmesi ve iç huzur bulması' ifadesiyle eşleşir.
Bireyin kendi şahsına yönelik manevi kazanımları doğrudan bireysel faydalar altında incelenir.
2
İkinci öncüldeki zekat ve kurban gibi ibadetlerin ihtiyaç sahiplerinin desteklenmesi ve sevgi ortamı oluşturması yönünü analiz edin.
Bu durum bireyler arası yardımlaşmayı ve toplumsal barışı sağladığı için toplumsal faydadır. Dolayısıyla ikinci ifade 'Toplumsal Fayda: Sosyal adaletin, yardımlaşmanın ve barışın tesisi' ifadesiyle eşleşir.
Maddi yardımlaşma içeren ibadetler doğrudan toplum yapısını ve sosyal adaleti güçlendirir.
3
Üçüncü öncüldeki hac ve cemaatle kılınan namazın farklı insanları bir araya getirmesi ve eşitlik hissi aşılaması yönünü değerlendirin.
Bu durum inananlar arasında evrensel kardeşliği ve birlik beraberliği güçlendirdiği için toplumsal faydadır. Dolayısıyla üçüncü ifade 'Toplumsal Fayda: Evrensel kardeşlik, eşitlik ve birlik bilincinin pekişmesi' ifadesiyle eşleşir.
Toplu halde yapılan ibadetler Müslümanlar arasındaki sosyal kaynaşmayı ve kardeşlik bağlarını pekiştirir.

Anahtar Kavram

İbadetlerin bireysel ve toplumsal faydalarının ayırt edilmesi
Soru 451Soru →

İslam epistemolojisinde doğru bilgiye ulaşma yolları kabul edilen kavramlar ile bu kavramların tanımlayıcı özellikleri aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki kavramları sağ sütunda yer alan uygun tanımlayıcı özelliklerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Selim Akıl
Sadık Haber
Salim Duyular

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Selim akıl kavramı yaratılışındaki temizliği koruyan zihni yetiyle; sadık haber vahiy ve mütevatir haber gibi naklî kaynaklarla; salim duyular ise bozulmamış beş duyu vasıtasıyla fiziki evrenden edinilen tecrübelerle eşleşir.
Doğru eşleştirmede; selim akıl insanın fıtratındaki temizliği koruyarak ön yargılardan uzak doğru karar verme yetisiyle, sadık haber vahiy ve mütevatir haber gibi kesin dinî nakillerle, salim duyular ise herhangi bir yapısal bozukluğu olmayan beş duyu vasıtasıyla dış dünyadan elde edilen verilerle bir araya gelir.

Adım Adım Çözüm

1
İslam epistemolojisinde kabul edilen üç temel bilgi kaynağının terimsel tanımlarını ve sınırlarını analiz etmek.
Selim akıl zihinsel ve ahlaki ayırt etmeyi, sadık haber ilahî vahiy ile kesin nakli, salim duyular ise fiziksel duyumları temsil eder.
Kavramların epistemolojik işlevlerini doğru ayırt edebilmek için tanım sınırlarını belirlemek gerekir.
2
Sol sütundaki kavramları, işlevlerini en iyi yansıtan tanımlayıcı ifadelerle eşleştirmek.
Selim akıl ifadesi zihni yetiyle, sadık haber ifadesi kesin naklî kaynakla, salim duyular ifadesi ise engelsiz beş duyuyla doğru biçimde eşleşir.
Soruda istenen doğru eşleştirmeleri eksiksiz tamamlamak için.

Anahtar Kavram

İslam'da doğru bilgiye ulaşma yolları ve bu kaynakların tanımlayıcı özellikleri.
Soru 452Soru →

Aşağıda verilen agnostik düşünür ve yaklaşımlar ile bunların Tanrı'nın bilinemezliğine dair epistemolojik temellendirmelerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Protagoras'ın agnostik yaklaşımı
Kant'ın bilgi sınırları eleştirisi
Huxley'in epistemolojik ilkesi
Hume'un tasarım ve nedensellik eleştirisi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Protagoras'ın yaklaşımı Tanrıların varlığına dair bilginin insan yaşamının kısalığı ve konunun belirsizliğiyle açıklanmasıyla; Kant'ın eleştirisi numen alanının bilinemezliğiyle; Huxley'in ilkesi yeterli kanıtı olmayan iddialarda yargıyı askıya alma dürüstlüğüyle; Hume'un eleştirisi ise sınırlı insan deneyiminin aşkın bir ilk nedeni kanıtlamada yetersiz kalmasıyla eşleşir.
Eşleştirmede her filozof/yaklaşım kendi epistemolojik argümanıyla eşleşmiştir. Protagoras konunun belirsizliğini ve ömrün kısalığını; Kant numen alanının teorik akılla bilinemeyeceğini; Huxley deneysel kanıt yokluğunda yargıyı askıya almayı; Hume ise sınırlı insan deneyiminin mutlak ilk nedeni kanıtlayamayacağını ileri sürer.

Adım Adım Çözüm

1
İlk olarak Protagoras'ın felsefi mirasını inceleyin.
Protagoras'ın 'Tanrılar hakkında...' ile başlayan ünlü şüpheci fragmanı, insan ömrünün kısalığı ve konunun belirsizliğine odaklanır. Bu bizi doğrudan ikinci açıklama ile eşleştirmeye götürür.
Antik Yunan agnostisizminin epistemolojik sınırlarını belirlemek için tarihsel önermeyi saptamak gerekir.
2
Kant'ın bilgi teorisindeki fenomen-numen ayrımını analiz edin.
Kant'a göre deneyim alanımız fenomendir; Tanrı, ruh gibi aşkın iddialar ise duyusal deneyimle bilinemeyen numen (kendinde şey) alanına aittir. Bu nedenle birinci açıklama Kant ile eşleşir.
Kritik felsefenin metafiziğe yönelik epistemolojik sınırlarını kavramak ve agnostisizmle bağını kurmak için bu ayrım esastır.
3
Huxley'in agnostisizme kazandırdığı modern yöntemsel tanımı değerlendirin.
Huxley, agnostisizmi kanıta dayalı bir yöntem olarak sunar ve yeterli kanıtı bulunmayan iddialarda yargıyı askıya almayı savunur. Bu da dördüncü açıklamayla eşleşir.
Agnostisizm teriminin modern kurucusunun ahlaki ve mantıksal argümanını tespit etmek gerekir.
4
Hume'un nedensellik ve din felsefesi eleştirilerini gözden geçirin.
Hume, insan deneyiminin sınırlarına dayanarak, dünyadaki düzen ve amaçtan yola çıkarak mutlak bir ilk nedene ulaşılamayacağını savunur. Bu da üçüncü açıklamayla eşleşir.
Deneyci felsefenin teolojik argümanları (düzen ve amaç/tasarım argümanı) sınırlama biçimini çözümlemek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Agnostisizm (Bilinmezcilik) akımının epistemolojik temellendirmeleri ve temsilcilerinin temel savları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 453Soru →

Hz. Muhammed'in hayatındaki bazı tarihî olaylar ile bu olayların onun doğruluğunu (sıdk) ve güvenilirliğini (emanet) nasıl yansıttığına dair açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Safa Tepesi Daveti
Kabe Hakemliği
Medine'ye Hicret

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Safa Tepesi Daveti ile Mekkelilerin onun hiç yalan söylemediğini itiraf etmeleri; Kabe Hakemliği ile Hacerüleved krizindeki hakemliğine razı olunması; Medine'ye Hicret ile düşmanlarının emanetlerini koruyup iade etmesi eşleşmelidir.
Safa Tepesi Daveti, Hz. Muhammed'in peygamberliğini ilk kez açıkça tebliğ ederken Mekkelilerin onun doğruluğuna dair şahitliklerini içerir. Kabe Hakemliği, toplumsal krizde herkesin güvendiği bir hakem olarak 'El-Emin' vasfını ön plana çıkarır. Medine'ye Hicret ederken emanetleri Hz. Ali'ye bırakması ise can güvenliğinin tehlikede olduğu anda bile emanete hıyanet etmeyen üstün güvenilirliğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihî olayların bağlamını analiz etme
Safa Tepesi Daveti, Kabe Hakemliği ve Medine'ye Hicret olaylarının Hz. Muhammed'in ahlaki vasıflarıyla olan ilişkisi belirlenir.
Olayların ahlaki ilkelerle eşleştirilmesini kolaylaştırmak amacıyla her olayın ana fikri çözümlenir.
2
Olaylar ile ahlaki açıklamaları eşleştirme
Safa Tepesi'ndeki 'hiç yalan söylemedi' ifadesi doğruluğa; Kabe Hakemliği ve Hicret'teki emanetlerin teslimi ise güvenilirliğe karşılık gelerek doğru eşleşmeler kurulur.
Her tarihî örneğin temsil ettiği doğruluk ve güvenilirlik boyutlarını doğrudan metin üzerinden doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in dürüstlük, doğruluk (sıdk) ve güvenilirlik (emanet) sıfatlarının somut tarihî olaylar üzerinden gösterilmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 454Soru →

İman kavramının tam olarak anlaşılabilmesi için onun tasdik, ikrar, marifet ve amel gibi kavramlarla ilişkisinin doğru kurulması gerekir. Aşağıda verilen imanla ilişkili kavramları, İslam ilahiyatındaki tanımlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Tasdik
İkrar
Marifet
Amel

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tasdik kavramı imanın kalbi onayını; ikrar dil ile beyanını; marifet sadece bilmeyi; amel ise inancın davranışa yansımasını ifade eder.
Doğru eşleştirmede tasdik kavramı kalbin doğrulamasıyla, ikrar dilin söylemesiyle, marifet sadece bilmekle, amel ise davranışsal boyutuyla ilişkilendirilmiştir. Bu eşleştirme kavramların İslam akaidindeki teknik tanımlarıyla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Tasdik teriminin anlamını belirleme
Tasdik kavramının imanın asıl rüknü olan kalpten onaylama eylemi ile eşleştiği saptanır.
Kalbin doğrulaması olan tasdik unsurunun imandaki merkezi yerini tespit etmek.
2
İkrar teriminin anlamını belirleme
İkrar kavramının inancın dil ile dışa vurulması ve söylenmesi eylemi ile eşleştiği saptanır.
Dil ile açıklama anlamına gelen ikrarın dünyevi hukuki boyutunu belirlemek.
3
Marifet teriminin anlamını belirleme
Marifet kavramının sadece bilmekle ilgili olduğu ancak kalbi tasdik içermediği sürece iman sayılmadığı saptanır.
Salt bilginin (marifet) iman etmekle aynı şey olmadığını ortaya koymak.
4
Amel teriminin anlamını belirleme
Amel kavramının imanın olgunlaşmasını ve pratik hayata geçmesini sağlayan ibadet ve iyi davranışlarla eşleştiği saptanır.
Eylemsel boyut olan amelin imanla ilişkisini kurmak.

Anahtar Kavram

Tasdik, ikrar, marifet ve amel kavramlarının imanla olan ilişkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 455Soru →

Aşağıda John Locke ve David Hume'un empirist (deneyci) bilgi felsefelerine ait epistemolojik açıklamalar ile bu açıklamaların karşılık geldiği kavramsal tanımları eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Dışsal nesnelerin duyu organlarımıza çarpmasıyla zihinde ilk kez oluşan, sıcaklık, soğukluk, acılık veya tatlılık gibi doğrudan duyusal verilerin kaynağı olan deneyim alanı.
Zihnin kendi içsel işlemlerini (düşünme, isteme, şüphe etme) gözlemleyerek ve bu işlemler üzerinde odaklanarak elde ettiği ikinci türden deneyim kaynağı.
Zihnimize en canlı, en güçlü ve doğrudan doğruya gelen, dış dünyayla kurduğumuz anlık temasın ürünü olan ilk elden algı durumları.
Duyusal tecrübenin doğrudan sunmadığı, zihnin eldeki canlı verileri imgelem gücüyle birleştirip dönüştürerek ürettiği zihinsel tasarımlar.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki empirist kavramsal açıklamaların sağ sütundaki doğru tanımlarıyla eşleşmesi sırasıyla: Duyum (Locke), Düşünüm (Locke), İzlenimler (Hume) ve Fikirler (Hume) şeklindedir.
Dışsal duyusal verilerin Locke'un duyum kavramıyla, içsel zihinsel işlemlerin Locke'un düşünüm kavramıyla, anlık canlı algıların Hume'un izlenim kavramıyla ve bu izlenimlerin zihindeki kopyalarının Hume'un fikir kavramıyla eşleştirilmesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
John Locke'un dış dünyadan gelen duyusal verileri tanımlayan kavramını analiz etmek.
Dışsal nesnelerin sıcaklık, tat gibi etkilerinin zihne gelmesi Locke'un duyum (sensation) olarak tanımladığı dış deneyimle açıklanır.
Duyum, Locke'a göre zihnimize dış dünyadan gelen basit fikirlerin temel kaynağıdır.
2
John Locke'un zihnin kendi eylemlerine dayalı iç deneyimini tanımlayan kavramını analiz etmek.
Zihnin düşünme ve şüphe etme gibi kendi işlemlerini gözlemlemesi Locke'un düşünüm (reflection) olarak tanımladığı iç deneyimle örtüşür.
Düşünüm, duyum yoluyla edinilen malzemeler üzerinde zihnin kendi işlemlerini gerçekleştirmesidir.
3
David Hume'un anlık, canlı algılara yönelik tanımını incelemek.
Zihnimize en canlı ve doğrudan gelen algılar Hume'un izlenimler (impressions) olarak adlandırdığı yapılardır.
İzlenimler, Hume'un epistemolojisinde hissetme anındaki en yüksek canlılığa sahip ilk elden verilerdir.
4
David Hume'un izlenimlerin zihindeki kopyalarını tanımlayan kavramını incelemek.
Duyusal tecrübenin doğrudan sunmadığı ve zihnin imgelem yoluyla dönüştürdüğü tasarımlar Hume'un fikirler (ideas) tanımıyla uyuşmaktadır.
Fikirler, canlılığını yitirmiş izlenimlerin zihinde kalan kopyaları veya kurgusal tasarımlarıdır.

Anahtar Kavram

Locke ve Hume'un empirist bilgi kuramlarındaki duyum, düşünüm, izlenim ve fikir ayrımları
Soru 456Soru →

İslam epistemolojisinde doğru bilgiye ulaşılmasını sağlayan bilgi kaynakları ile bu kaynakların temel işlevlerini ve kapsamlarını belirten açıklamalar aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki bilgi kaynaklarını sağ sütundaki doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Selim Akıl
Sadık Haber
Salim Duyular

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Selim Akıl ön yargılardan arınmış zihinsel yetiyle, Sadık Haber vahiy ve mütevatir aktarımla, Salim Duyular ise sağlıklı duyu organlarıyla yapılan doğrudan algılamayla eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; insanın yaratılışındaki temizliğini koruyan ve doğru karar vermesini sağlayan yeti 'selim akıl' ile, vahiyleri ve yalan üzere birleşmesi imkansız toplulukların aktardığı haberleri kapsayan güvenilir kaynak 'sadık haber' ile, sağlıklı beş duyu organıyla elde edilen algılar ise 'salim duyular' ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Selim Akıl kavramının tanımının belirlenmesi
Selim akıl, öfke ve ön yargı gibi olumsuz etkenlerden arınmış temiz aklı ifade ettiği için birinci açıklama ile eşleşir.
Kelime anlamı olarak 'selim' (sağlıklı, kusursuz) aklın ön yargısız muhakeme işlevini doğrudan tanımlar.
2
Sadık Haber kavramının tanımının belirlenmesi
Sadık haber, vahiy ve mütevatir haberleri içerdiğinden gayb alemine ait bilgileri de sunan ikinci açıklama ile eşleşir.
İslam bilgi teorisinde sadık haber, kendi içinde vahiy ve mütevatir haber olarak ikiye ayrılır.
3
Salim Duyular kavramının tanımının belirlenmesi
Salim duyular, sağlıklı işleyen beş duyu organını ifade ettiği için üçüncü açıklama ile eşleşir.
Duyuların 'salim' olması, onların herhangi bir hastalık veya kusur taşımadan doğrudan fiziksel veri aktarması demektir.

Anahtar Kavram

İslam'da bilginin üç temel kaynağı olan selim akıl, sadık haber ve salim duyuların tanımları ve epistemolojik sınırları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 457Soru →

Aşağıda sol sütunda İslam ahlak felsefesindeki temel erdemler, sağ sütunda ise bu erdemlerin nefsin kuvveleriyle ilişkisini ve dengelenme (itidal) durumlarını açıklayan tanımlar verilmiştir. Bu erdemleri ilgili tanımlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hikmet
Şecaat
İffet
Adalet

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hikmet ile 'zihni kuvvelerin dengeli kullanımı...'; Şecaat ile 'insanın öfke duygusunu kontrol altında tutarak...'; İffet ile 'insandaki yeme, içme ve bedensel arzuların...'; Adalet ile 'akıl, öfke ve arzu kuvvelerinin...' açıklamaları eşleşmelidir.
İslam ahlak felsefesinde ahlaki yetkinlik nefsin üç temel gücünün (akıl, öfke ve şehvet) dengelenmesiyle oluşur. Aklın dengeli hali hikmet, öfkenin dengeli hali şecaat, arzuların dengeli hali iffettir. Bunların tümünün ahenk içinde bulunması ise adalet erdemini doğurur. Doğru eşleşme bu felsefi esasa uygun olarak yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Aklın dengeli (itidal) kullanımıyla oluşan ahlaki erdemi tespit etmek.
Zihni kuvvelerin (akıl) dengeli kullanımı hikmet erdemini oluşturur. Bu erdem, kurnazlık (cerbeze) ile ahmaklık/cehalet uçlarının tam ortasındadır.
Klasik İslam ahlak teorisinde akıl kuvvesinin dengeli haline hikmet adı verilir.
2
Öfke duygusunun akıl ve din sınırlarında dengelenmesiyle oluşan ahlaki erdemi tespit etmek.
Öfke (gadab) kuvvesinin dengeli kullanımı şecaat erdemini oluşturur. Bu erdem, korkaklık ile tehevvür (aşırı saldırganlık) arasındaki dengeyi kurar.
Öfke kuvvesinin itidal hali şecaat (cesaret) olarak tanımlanır.
3
Bedensel arzu ve isteklerin akıl ve din kontrolünde dengelenmesiyle oluşan ahlaki erdemi tespit etmek.
Bedensel arzuların (şehvet) dengeli kullanımı iffet erdemini oluşturur. Bu erdem, fücur (aşırı şehvet) ile humud (hislere karşı isteksizlik) arasındaki dengeyi sağlar.
Şehvet/arzu kuvvesinin itidal hali iffet erdemidir.
4
Nefsin tüm bu kuvvelerinin uyumunu ve hakka riayeti sağlayan üst erdemi tespit etmek.
Hikmet, şecaat ve iffet erdemlerinin bir arada uyum içinde bulunmasıyla adalet erdemi ortaya çıkar. Adalet, hak sahibine hakkını teslim etmeyi ifade eder.
Adalet, nefsin tüm kuvvelerinin dengeli ve uyumlu çalışmasının bir sonucudur.

Anahtar Kavram

İslam ahlakında nefsin kuvveleri (akıl, öfke, arzu) ve bunların itidal (orta yol) halleri olan temel erdemlerin (hikmet, şecaat, iffet, adalet) tanınması.
Soru 458Soru →

İslam epistemolojisinde bilginin güvenilirliği, kaynağı ve bağlayıcılığı açısından farklı kavramlar ve bunlara yüklenen değerler mevcuttur. Aşağıda verilen dini bilgi kaynakları ile bu kaynakların epistemolojik niteliklerini belirten açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Vahiy
İlham
Keşif
Rüya

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Vahiy ilahi kaynaklı kesin ve nesnel bilgi kaynağı; ilham kalbe doğan vasıtasız ve öznel bilgi; keşif manevi arınmayla gaybın kalbe açılması; rüya ise uyku halinde görülen ve dini delil değeri taşımayan algılardır.
Eşleştirme, İslam epistemolojisindeki objektif (vahiy) ve subjektif (rüya, ilham, keşif) bilgi kaynaklarının sınırlarını ve tanımlarını doğru yansıtmaktadır. Vahiy genel bağlayıcılığa sahipken, diğer üç kaynak yalnızca deneyimleyen kişiyi ilgilendirir ve bağlayıcı değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Vahiy kavramının bağlayıcı ve objektif niteliği belirlenir.
Vahiy, Allah'ın peygamberlerine gönderdiği ve herkes için bağlayıcı olan tek kesin bilgi kaynağı tanımıyla eşleştirilir.
Vahiy dışında kalan rüya, ilham ve keşif gibi yollar nesnel bir kesinlik taşımaz ve genel bir bağlayıcılığa sahip değildir.
2
İlham kavramının kalbe doğan vasıtasız bilgi niteliği analiz edilir.
İlham, akıl yürütme olmaksızın kalbe gelen öznel bilgi tanımıyla eşleştirilir.
İlham kişiye özeldir, başkalarını bağlamaz ve İslam hukukunda genel geçer bir delil kabul edilmez.
3
Keşif kavramının manevi perdeyi kaldırma boyutu incelenir.
Keşif, manevi arınma yoluyla duyu ötesi hakikatlerin kalbe açılması tanımıyla eşleştirilir.
Keşif tasavvufi bir tecrübe olup sadece keşfi yaşayan kimseyi ilgilendirir, epistemolojik olarak objektif bilgi değeri yoktur.
4
Rüya kavramının uyku halindeki değeri değerlendirilir.
Rüya, uyku durumundaki sembolik görüntüler ve dini delil olmama özelliğiyle eşleştirilir.
Rüyalar subjektif yorumlara açık olup bağlayıcı bir şer'i hüküm kaynağı olamazlar.

Anahtar Kavram

Vahiy, rüya, ilham ve keşif kavramlarının epistemolojik değerleri ve bağlayıcılık düzeyleri.
Soru 459Soru →

Hz. Muhammed'in hayatındaki bazı tarihî olaylar ile bu olayların onun doğruluğunu ve güvenilirliğini nasıl yansıttığ��na dair ahlaki göstergeler aşağıda verilmiştir. Buna göre, olaylar ile bu olayların yansıttığı ahlaki göstergeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hz. Hatice'nin, Mekke'de dürüstlüğü ile tanınan Hz. Muhammed'e güvenerek Şam'a gidecek olan ticaret kervanının yönetimini ona teslim etmesi
Kâbe'nin yeniden inşası sırasında Hacerü'l-Esved'in yerine yerleştirilmesi konusunda çıkan anlaşmazlıkta Mekkelilerin onun hakemliğine tereddütsüz razı olması
Hz. Muhammed'in İslam'a açık davet için Safa Tepesi'nde topladığı Mekkelilere yönelttiği 'Şu dağın arkasında size saldırmak üzere olan bir ordu var desem bana inanır mısınız?' sorusuna, henüz İslam'ı kabul etmeyenlerin bile 'Evet, çünkü biz senin hiçbir yalanına şahit olmadık.' yanıtını vermesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hz. Hatice'nin ticaret kervanını yönetmesi ticari faaliyetlerde dürüstlüğün önemini; Hacerü'l-Esved hakemliği toplumsal uzlaşmada dürüstlük ve adalete güveni; Safa Tepesi'ndeki hitap ise tebliğe karşı olanların bile onun şahsi doğruluğunu kabul ettiğini gösteren ifadelerle eşleşir.
Hz. Hatice'nin kervan yönetimi dürüstlük ve emanetin ticari ilişkilerdeki önemini yansıtan ifadeyle; Hacerü'l-Esved anlaşmazlığı toplumsal krizlerde tarafsızlığa ve dürüstlüğe duyulan güveni gösteren ifadeyle; Safa Tepesi'ndeki olay ise tebliğe inanmayanların bile onun şahsi doğruluğunu kabul ettiğini gösteren ifadeyle doğru olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci olayın (ticaret kervanının teslim edilmesi) anlamını analiz etme
Bu durum ticari ilişkiler ve iş ortaklığı bağlamında güvenin bir referans olduğunu gösterdiğinden ilgili kavramla eşleşir.
Hz. Hatice'nin ticari ortaklık kararı doğrudan Hz. Muhammed'in güvenirliğine dayanmaktadır.
2
İkinci olayın (Kâbe Hakemliği) toplumsal etkisini değerlendirme
Mekkelilerin anlaşmazlığı çözmesi için onu hakem seçmesi, toplumsal uzlaşıdaki tarafsızlık ve güvenilirlik göstergesiyle eşleşir.
Toplumun farklı kesimlerinin ortak bir hakemde birleşmesi, o kişinin herkes tarafından kabul edilen adaletini ve güvenilirliğini kanıtlar.
3
Üçüncü olayın (Safa Tepesi hitabı) muhataplar üzerindeki etkisini inceleme
Henüz İslam'ı kabul etmeyen muhatapların bile onun dürüstlüğünü onaylaması, tebliğe karşı çıksalar da şahsi doğruluğunu itiraf ettiklerini gösteren ifadeyle eşleşir.
İnanmayanların bile 'hiç yalan duymadık' şeklindeki beyanı, doğruluğun (sıdk) düşmanları tarafından dahi tescil edildiğini gösterir.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in sıdk (doğruluk) ve emanet (güvenilirlik) sıfatlarının toplumsal, ticari ve peygamberlik boyutuyla yansımaları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 460Soru →

Felsefe tarihinde varlığın niceliği (sayısı) sorunu, varlığın temelinde kaç tane töz (cevher) bulunduğu tartışması etrafında şekillenmiştir. Kimi filozoflar evrenin açıklanmasında tek bir ilkeye y��nelirken, kimileri ikili bir yapıyı, kimileri ise çoklu ögeleri temel almıştır.

Buna göre, sol sütunda verilen ontolojik yaklaşımları sağ sütundaki tarihsel açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Monizm (Tekçilik)
Düalizm (İkicilik)
Plüralizm (Çokçuluk)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Monizm kavramı, evrendeki her şeyin tek bir töz olan 'Tanrı veya Doğa' altında birleştiğini savunan açıklamayla eşleşir. Düalizm kavramı, madde ve zihin şeklinde iki bağımsız tözü savunan açıklamayla eşleşir. Plüralizm kavramı ise toprak, ateş, hava ve su olmak üzere dört ayrı tözün etkileşimini savunan açıklamayla eşleşir.
Eşleştirme, varlığın niceliğiyle ilgili kavramların felsefe tarihindeki en bilinen temsilcileri ve onların töz kuramlarıyla tam olarak uyuşmasını sağlar. Monizm Spinoza'nın tek tözüyle, düalizm Descartes'ın iki tözüyle, plüralizm ise Empedokles'in dört element esasıyla örtüşür.

Adım Adım Çözüm

1
Monizm kavramının niceliksel tanımını incelemek ve uygun açıklamayı belirlemek.
Monizm tekçiliktir. Açıklamalar arasında Spinoza'nın tek bir töz (Tanrı veya Doğa) kabulü bu kavramla örtüşür.
Varlığın temelinde tek bir tözün var olduğunu savunan görüş monizmdir.
2
Düalizm kavramının niceliksel tanımını incelemek ve uygun açıklamayı belirlemek.
Düalizm ikiciliktir. Descartes'ın ruh (zihin) ve madde şeklinde iki bağımsız töz kabulü bu kavramla örtüşür.
Varlığın birbirine indirgenemeyen iki farklı cevherden oluştuğunu savunan görüş düalizmdir.
3
Plüralizm kavramının niceliksel tanımını incelemek ve uygun açıklamayı belirlemek.
Plüralizm çokçuluktur. Empedokles'in doğayı dört element (ateş, su, toprak, hava) ile açıklaması bu kavramla örtüşür.
Varlığın temelinde ikiden fazla tözün/ögenin bulunduğunu savunan görüş plüralizmdir.

Anahtar Kavram

Varlığın niceliği açısından sınıflandırılması (Monizm, Düalizm, Plüralizm)
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 23 / 53Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin