Examkin

Tüm alıştırma soruları

1052 soru

Tüm türler6,755Çoktan seçmeli4,123Çoklu seçim2Doğru / Yanlış394Sayısal689Eşleştirme1,052Sıralama324Boşluk doldurma130Kısa cevap41
Soru 561Soru →

Din felsefesinde Tanrı'nın varlığının veya yokluğunun insan aklı tarafından bilinemeyeceğini savunan agnostisizm (bilinemezcilik), tarihsel süreçte farklı epistemolojik gerekçelerle temellendirilmiştir.

Buna göre, sol sütunda verilen agnostik yaklaşımları sağ sütunda yer alan temel epistemolojik argümanlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Protagoras'ın epistemolojik göreceliliği
Immanuel Kant'ın fenomen-numen ayrımı
Thomas Henry Huxley'nin olgusal/bilimsel agnostisizmi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Protagoras'ın epistemolojik göreceliliği algıların değişkenliği ve insan ömrünün kısalığı argümanıyla (üçüncü seçenek); Immanuel Kant'ın fenomen-numen ayrımı insan aklının sınırlarının duyusal dünyayla sınırlı olması argümanıyla (birinci seçenek); Thomas Henry Huxley'nin olgusal/bilimsel agnostisizmi ise deneyle temellendirilemeyen iddiaların kabul edilemeyeceği argümanıyla (ikinci seçenek) eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; algıların göreceliği ve insan ömrünün kısalığı argümanı Protagoras'ın antik dönem bilinemezciliğiyle; bilgi sınırlarının fenomenlerle kısıtlanması ve numenin bilinememesi Immanuel Kant'ın rasyonel sınırlandırmasıyla; deneysel ve olgusal kanıt zorunluluğu ise Thomas Henry Huxley'nin modern bilimsel agnostisizmiyle ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Protagoras'ın bilgi anlayışını incelemek
Protagoras'ın her şeyin ölçüsünün insan olduğu ve insan ömrünün kısalığına dair görüşünün algıların göreceliği ile ilişkili olduğu belirlenir.
Filozofun bilinemezcilik gerekçesini doğru kavramsal eşiyle eşleştirmek.
2
Kant'ın epistemolojik sınırlandırmasını analiz etmek
Kant'ın insan bilgisini fenomenler dünyasıyla sınırlandıran ve numen alanındaki Tanrı'nın bilinemeyeceğini savunan yaklaşımı tespit edilir.
Kant'ın bilgi teorisindeki metafizik eleştirisini belirlemek.
3
Huxley'nin olgusal temellendirmesini değerlendirmek
Huxley'nin olgusal ve bilimsel kanıt yetersizliğini öne sürerek Tanrı'nın varlığının bilinemeyeceği iddiası eşleştirilir.
Modern agnostisizmin kurucusunun rasyonel/olgusal gerekçesini tespit etmek.

Anahtar Kavram

Agnostisizmin farklı tarihsel ve epistemolojik temellendirmeleri
Soru 562Soru →

Rasyonalizm (akılcılık), doğru bilginin kaynağını duyusal deneyimde değil, aklın yetilerinde bulan epistemolojik bir yaklaşımdır.

Aşağıdaki rasyonalist bilgi kuramına ait temel kavramları, felsefi literatürdeki tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Apriori Bilgi
Tümdengelim
Doğuştan Gelen Fikirler
Tümel ve Zorunlu Doğruluk

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Apriori Bilgi ile duyusal deneyim dışı bilgi tanımı; Tümdengelim ile genelden özele mantıksal yöntem; Doğuştan Gelen Fikirler ile zihnin boş levha olmadığı görüşü; Tümel ve Zorunlu Doğruluk ile olgulardan etkilenmeyen kesin bilgi eşleşir.
Rasyonalist bilgi kuramında kavramlar ve yöntemler akla dayalı bir yapı oluşturur. Apriori bilgi deneyden bağımsızlığı, tümdengelim mantıksal yöntemi, doğuştan gelen fikirler zihnin boş levha olmadığını, tümel ve zorunlu doğrular ise bilginin kesinlik niteliğini ifade eder. Bu doğrultuda yapılan eşleştirme kavramların felsefi literatürdeki anlamlarıyla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Apriori kavramının analiz edilmesi
Apriori kavramının 'deneyden bağımsız, sırf akla dayanan bilgi' anlamıyla uyuştuğu görülerek birinci kavram ile bu tanım eşleştirilir.
Deney öncesi bilgiyi tanımlamak.
2
Tümdengelim mantıksal yönteminin incelenmesi
Tümdengelim kavramının 'genel prensiplerden tekil sonuçlara ulaşma yöntemi' tanımıyla uyuştuğu görülerek ikinci kavram ile bu tanım eşleştirilir.
Rasyonalizmin temel çıkarım yöntemini belirlemek.
3
Doğuştan gelen fikirler tezinin incelenmesi
Doğuştan gelen fikirlerin 'zihnin boş bir levha olmadığını ve bazı kavramların zihinde hazır bulunduğunu savunan görüş' ile uyuştuğu görülerek üçüncü kavram ile bu tanım eşleştirilir.
Zihnin bilgi edinmedeki ilk durumuna ilişkin rasyonalist tezi saptamak.
4
Tümel ve zorunlu doğruluk kavramının incelenmesi
Tümel ve zorunlu doğruluğun 'aksini düşünmenin çelişki doğurduğu, olgulardan etkilenmeyen bilgi özelliği' tanımıyla uyuştuğu görülerek dördüncü kavram ile bu tanım eşleştirilir.
Rasyonalist bilginin kesinlik ve geçerlilik sınırlarını belirlemek.

Anahtar Kavram

Rasyonalizmin (akılcılığın) temel epistemolojik kavramları ve özellikleri
Soru 563Soru →

Fiziki coğrafya araştırmalarında ve harita üretiminde arazinin dikey boyutunun (morfolojik yapısının) iki boyutlu düzleme aktarılmasında kullanılan yöntemlerin kendilerine özgü teknik özellikleri bulunur.

Aşağıda verilen yeryüzü şekillerini gösterme y��ntemleri ile bu yöntemlerin kartografik tanımlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kabartma Yöntemi
Gölgelendirme Yöntemi
Renklendirme Yöntemi
Tarama Yöntemi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kabartma Yöntemi ile 33 boyutlu maket gösterimi; Gölgelendirme Yöntemi ile kuzeybatıdan gelen ışık/gölge etkisi; Renklendirme Yöntemi ile yükselti basamaklarının renklerle gösterimi; Tarama Yöntemi ile eğime göre değişen çizgi kalınlık ve sıkılık özellikleri eşleşmektedir.
Yeryüzü şekillerini gösterme yöntemlerinin her birinin kendine has kartografik kuralları ve gösterim teknikleri mevcuttur. Kabartma yöntemi 33 boyutlu modeller oluşturarak gerçeğe en yakın görünümü sağlarken; gölgelendirme yöntemi ışık ve gölge kontrastı kullanır. Renklendirme yöntemi yükselti basamaklarını renk tonlarıyla belirtirken; tarama yöntemi eğim derecesine bağlı olarak çizgi sıklığı ve kalınlığını ayarlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kabartma yönteminin temel özelliğini belirleme.
Kabartma yöntemi, yeryüzü şekillerini 33 boyutlu maketler hâlinde sunan ve gerçeğe en yakın gösteren yöntemdir. Bu özellik birinci açıklama ile eşleşir.
Yöntemin fiziki yapısı ve kullanım sınırlulukları bu tanımı gerektirir.
2
Gölgelendirme yönteminin temel özelliğini belirleme.
Gölgelendirme yöntemi, ışığın genellikle kuzeybatıdan geldiği varsayılarak harita üzerinde ışık-gölge dağılımı yapılması esasına dayanır. Bu özellik ikinci açıklama ile eşleşir.
Bu yöntem yükselti değerlerini doğrudan vermez, gölge tonlarıyla engebeyi belirginleştirir.
3
Renklendirme yönteminin temel özelliğini belirleme.
Renklendirme yöntemi, yükselti basamaklarını belirli renk standartları (yeşil, sarı, kahverengi vb.) ile gösterir. Bu özellik üçüncü açıklama ile eşleşir.
Bu yöntemde renkler bitki örtüsünü değil, yalnızca deniz seviyesine göre yükselti aralıklarını temsil eder.
4
Tarama yönteminin temel özelliğini belirleme.
Tarama yöntemi, eğimin fazla olduğu yamaçlarda kalın, sık ve kısa çizgilerin; eğimin az olduğu yerlerde ise ince, seyrek ve uzun çizgilerin kullanımını içerir. Bu özellik dördüncü açıklama ile eşleşir.
Eğim ve çizgi özellikleri arasındaki bu ilişki tarama yönteminin ayırt edici geometrik kuralıdır.

Anahtar Kavram

Yeryüzü Şekillerini Gösterme Yöntemleri ve Özellikleri
Soru 564Soru →

İslam ahlakında insanın akıl, öfke ve arzu kuvvetlerinin dengelenmesiyle ortaya çıkan ahlaki erdemler, bireysel ve toplumsal yaşamda farklı davranış modelleriyle kendisini gösterir. Aşağ��da verilen ahlaki erdemleri, bu erdemlerin günlük hayattaki yansımalarını içeren durumlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Adalet
İffet
Hikmet
Şecaat

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Adalet kavramı miras paylaşımındaki hakkaniyetle; iffet kavramı sosyal medyadaki mahremiyet sınırları ve nefis kontrolüyle; hikmet kavramı karmaşık sorunlardaki isabetli ve derinlikli kararlarla; şecaat kavramı ise baskılara rağmen haksızlığa karşı durup doğruyu savunmakla eşleşir.
Doğru eşleştirmede her kavram kendi pratik ahlaki davranışıyla eşleşmiştir. Hak sahiplerinin paylarını adilce dağıtmak adaletle; mahremiyet sınırlarına riayet ederek nefsi kontrol etmek iffetle; derinlemesine analizle isabetli kararlar vermek hikmetle; tehditlere rağmen doğruyu savunmak ise şecaatle ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen ahlaki erdemlerin (adalet, iffet, hikmet, şecaat) İslam ahlakındaki terimsel anlamlarını belirlemek.
Adalet hakkaniyeti, iffet nefis kontrolünü, hikmet bilgelik ve yerli yerindeliği, şecaat ise cesareti temsil eder.
Kavramların doğru tanımlarını bilmek, uygulamadaki karşılıklarını doğru analiz etmeyi sağlar.
2
Sağ taraftaki günlük hayat durumlarını tek tek inceleyerek hangi erdemin tanımına girdiğini analiz etmek.
Miras paylaşımı adaletle, özel hayatın gizliliğini korumak iffetle, derinlikli isabetli kararlar almak hikmetle, haksızlığa karşı korkusuz duruş şecaatle eşleşir.
Teorik bilgileri pratik durumlarla ilişkilendirerek doğru eşleştirmeyi tamamlamak.

Anahtar Kavram

İslam Ahlakında Dört Temel Erdem (Adalet, İffet, Hikmet, Şecaat) ve Pratik Hayattaki Yansımaları
Soru 565Soru →

Doğal afetler oluşum kökenlerine göre jeolojik, jeomorfolojik, klimatolojik, meteorolojik ve hidrolojik olarak sınıflandırılmaktadır. Aşağıda verilen doğal afet türlerini, oluşum mekanizmalarına ve kökenlerine göre yapılan sınıflandırmalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Deprem
Heyelan
Kasırga
Sel ve Taşkın

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Deprem afetinin yerin iç yapısından kaynaklanan jeolojik kökenli afetle; Heyelan afetinin yamaç dengesinin bozulmasıyla oluşan jeomorfolojik kökenli afetle; Kasırga afetinin atmosferdeki basınç değişimleriyle oluşan meteorolojik kökenli afetle; Sel ve Taşkın afetinin ise su kütlelerinin taşmasıyla oluşan hidrolojik kökenli afetle eşleştirilmesi gerekir.
Doğal afetler oluşum kaynaklarına göre ayrılırken; deprem yer kabuğu hareketlerine (jeolojik), heyelan yamaç dengesine ve kütle hareketine (jeomorfolojik), kasırga aşırı rüzgar ve fırtınaya (meteorolojik), sel ve taşkın ise suyun akış ve yatak dışına çıkma dinamiğine (hidrolojik) dayanır. Doğru e��leştirme bu coğrafi kriterler gözetilerek yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Deprem afetinin kökeni belirlenir.
Depremler fay hatlarındaki kırılmalar ve levha hareketleri gibi yerin i�� yapısındaki dinamiklerle ilişkilidir; bu sebeple jeolojik kökenlidir.
Afetlerin sınıflandırılmasında ilk olarak tetikleyici temel kaynağın iç veya dış süreçlere bağlı olup olmadığı saptanır.
2
Heyelan afetinin gelişim alanı incelenir.
Heyelanlar yamaç dengesinin bozulması, kütle çekimi ve yer şekillerine bağlı olarak gerçekleştikleri için jeomorfolojik bir süreçtir.
Yer şekillerinin (jeomorfoloji) yamaç eğimi ve tabaka duruşu gibi unsurları heyelan oluşumunda birincil rol oynar.
3
Kasırganın meydana geldiği ortam analiz edilir.
Kasırga, atmosferdeki sıcaklık ve basınç farklılıklarına bağlı rüzgarlar sonucu oluştuğundan meteorolojik kökenli afetler sınıfına girer.
Atmosfer kökenli ekstrem olaylar meteorolojik/klimatolojik sınıfa dahil edilmektedir.
4
Sel ve taşkın olaylarının karakteri değerlendirilir.
Sel ve taşkınlar, su döngüsü ve havzalardaki aşırı akış ile doğrudan ilgili olduğundan hidrolojik kökenli bir afettir.
Yeryüzündeki su kaynaklarının kontrol dışı taşması ve akışı hidrolojik süreçlerin bir sonucudur.

Anahtar Kavram

Doğal Afetlerin Kökenlerine Göre Sınıflandırılması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 566Soru →

Ahlak ve etik kavramlarının felsefi analizini yapmak isteyen bir araştırmacı, bu kavramların ayırt edici özelliklerini sınıflandırmaktadır. Aşağıdaki sol sütunda verilen açıklamaları, sağ sütundaki uygun ahlak felsefesi boyutlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Belirli bir toplumun tarihsel süreçte oluşturduğu, doğru ve yanlış eylemlere ilişkin pratik ve kültürel kurallar bütünü.
Ahlak üzerine yapılan, ahlaki eylemin doğasını ve temellerini sorgulayan felsefi ve teorik düşünme faaliyeti.
Kişinin toplumsal baskı veya alışkanlık nedeniyle 'yalan söylememeliyim' diyerek dürüst davranması.
Kişinin 'Dürüstlük neden bir erdemdir?' sorusunu sorarak dürüst davranmanın rasyonel temellerini araştırması.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki açıklamaların sağ sütundaki kavramlarla doğru eşleşmesi şu şekildedir: Birinci açıklama Ahlak (Toplumsal ve Pratik Boyut) ile, ikinci açıklama Etik (Felsefi ve Refleksif Boyut) ile, üçüncü açıklama Ahlaki Davranış (Kuralcı Uygulama) ile, dördüncü açıklama ise Etik Sorgulama (Akılsal Analiz) ile eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede toplumsal kurallar pratik ahlaka, felsefi inceleme teorik etiğe yönlendirilir. Benzer şekilde, kurala doğrudan uymak ahlaki davranış iken, kuralın mantıksal temelini irdelemek etik sorgulamayı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplumsal normlar ile felsefi sorgulama arasındaki kavramsal sınırı belirleme.
Belirli bir toplumda gelişen kuralların (pratik boyut) ahlaka, bu kurallar üzerine yapılan felsefi araştırmanın (teorik boyut) ise etiğe ait olduğu saptanır.
Ahlak ve etik arasındaki en temel fark, birinin pratik kurallar bütünü, diğerinin ise bu kuralların felsefesi olmasıdır.
2
Verilen eylem ve sorgulama örneklerini sınıflandırma.
Toplumsal alışkanlıkla kurala uymanın ahlaki davranış, kuralın rasyonel zeminini sorgulamanın ise etik sorgulama olduğu belirlenir.
Doğrudan eylem normatif ahlakın konusuyken, gerekçe arama faaliyeti etiğin eleştirel yönüyle ilgilidir.

Anahtar Kavram

Ahlak ve Etik Kavramlarının Ayrımı
Soru 567Soru →

Kur'an-ı Kerim'de, 'Şüphesiz senin Rabbin, kendi yolundan sapanları en iyi bilendir. O, doğru yola erişenleri de en iyi bilendir.' (Nahl Suresi, 125. ayet) buyrulmaktadır. Bu ayette geçen 'yolundan sapanlar' ve 'doğru yola erişenler' ifadeleri İslam düşüncesinde belirli kavramsal çerçevelerle ele alınmaktadır.

Buna göre, aşağıda verilen dini kavramları, ayette işaret edilen anlamsal açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hidayet
Dalalet
Sırat-ı Müstakim

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hidayet kavramı, insanın cüz'i iradesini hayra yönlendirmesiyle Allah'ın onu doğru yola ulaştırmasını ifade eden tanım ile eşleşir. Dalalet kavramı, kulun iradesiyle ilahi rehberlikten yüz çevirip batıla sapmasını ifade eden tanım ile eşleşir. Sırat-ı Müstakim kavramı ise hidayete eren kimsenin üzerinde olması gereken ifrat ve tefritten uzak dosdoğru yolu ifade eden tanım ile eşleşir.
Hidayet, kulun iradesiyle hakka yönelmesi neticesinde Allah'ın onu doğru yola ulaştırmasıdır; dalalet, kulun kendi iradesiyle sapmasıdır; sırat-ı müstakim ise bu doğru ve dengeli yolun adıdır. Bu nedenle eşleştirmeler bu tanımlarla birebir uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Ayetin anlamsal analizi yapılır.
Nahl Suresi 125. ayette geçen 'yolundan sapanlar' ifadesinin dalalet kavramıyla, 'doğru yola erişenler' ifadesinin ise hidayet kavramıyla ilişkili olduğu belirlenir.
Kavramların ayetteki karşılıklarını doğru tespit etmek için.
2
Kavramlar ve tanımlar arasındaki anlamsal ilişkiler kurulur.
Hidayetin kulun iradesi ve ilahi yönlendirmeyle hakka ulaşması; dalaletin ise iradi sapma ve ilahi rehberlikten sapma olduğu anlaşılır. Sırat-ı müstakimin ise bu hidayetin sürdürüldüğü dosdoğru yol olduğu netleştirilir.
Dini kavramların teolojik sınırlarını ve irade-kader ilişkisini doğru belirlemek için.

Anahtar Kavram

Hidayet, dalalet ve sırat-ı müstakim kavramlarının Kur'an ayetleri ışığında anlamlandırılması ve teolojik açıdan cüz'i irade ile olan ilişkisi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 568Soru →

Rasyonalist (akılcı) bilgi kuramında kullanılan temel kavram ve yöntemler ile bunların açıklamaları aşağıda verilmiştir. Bu kavram ve yöntemleri doğru tan��mlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Apriori Bilgi
Metodik Şüphe
Tümdengelim
Doğuştan Gelen Fikirler

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Apriori Bilgi -> Duyu ve deneyimden önce gelen, doğruluğu sadece akıl yoluyla temellendirilen bilgi yapısı; Metodik Şüphe -> Mutlak ve sarsılmaz doğru bilgiye ulaşmak amacıyla mevcut tüm kabulleri geçici olarak sorgulama yöntemi; Tümdengelim -> Akla dayalı genel doğrulardan yola çıkarak mantıksal kurallarla özel ve tekil sonuçlar çıkarma süreci; Doğuştan Gelen Fikirler -> Zihnin dış dünyadan edinilen deneyimlerden bağımsız olarak doğuştan sahip olduğu savunulan kavramsal şemalar.
Doğru eşleştirme rasyonalizmin epistemolojik temellerini yansıtır: Deneyden bağımsız akılsal bilgi apriori bilgidir; mutlak bilgiye ulaşmak için yapılan geçici sorgulama metodik şüphedir; genel ilkelerden özele varan çıkarım tümdengelimdir; zihnin doğuştan getirdiği şemalar ise doğuştan gelen fikirlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramların terimsel anlamlarını rasyonalist felsefe çerçevesinde analiz etme.
Apriori kavramının deney öncesi akılsal bilgiye, metodik şüphenin Descartes'çı yöntemli sorgulamaya, tümdengelimin genelden özele akıl yürütmeye, doğuştan gelen fikirlerin ise zihnin doğuştan getirdiği şemalara karşılık geldiği belirlenir.
Her bir kavramın rasyonalist epistemolojideki özgün yerini saptayarak yanlış eşleştirmelerin önüne geçmek.
2
Sol sütundaki kavramlar ile sağ sütundaki tanımları teker teker karşılaştırma.
Apriori Bilgi ile birinci açıklama, Metodik Şüphe ile ikinci açıklama, Tümdengelim ile üçüncü açıklama, Doğuştan Gelen Fikirler ile dördüncü açıklama eşleşir.
Kavramlar ve tanımlar arasındaki anlamsal örtüşmeyi doğrulamak.

Anahtar Kavram

Rasyonalist epistemolojinin temel kavram ve yöntemleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 569Soru →

Aşağıda verilen İslam bilgi ahlakı ile ilgili kavramları, kendilerine uygun olan en doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Suizan
Tecessüs
Tebeyyün

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Suizan kavramı delilsiz olumsuz varsayımla, tecessüs mahremiyeti araştırmayla, tebeyyün ise ulaşılan bilginin doğruluğunu araştırıp ortaya çıkarmayla eşleşir.
Suizan kavramı delilsiz olumsuz varsayımla, tecessüs mahremiyeti araştırmayla, tebeyyün ise bilginin doğruluğunu araştırıp netleştirmeyle örtüştüğü için bu eşleştirme doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramların zihinsel ve fiili durumlarını tasnif etme
Suizan kavramının zihinsel bir olumsuz ön kabul, tecessüsün gizli araştırmaya yönelik fiili bir eylem, tebeyyünün ise bilgi doğrulamaya yönelik ahlaki bir arayış olduğu belirlenir.
Kavramsal sınırları doğru çizerek hatalı eşleştirmelerin önüne geçmek.
2
Kavramları tanımlarla karşılaştırma
Suizan ile olumsuz varsayım, tecessüs ile mahremiyet araştırması, tebeyyün ile haber doğrulama eşleştirilir.
Soruda istenen doğru ahlaki tanımları ve yasakları yerli yerine koymak.

Anahtar Kavram

İslam'da Bilgi Ahlakı, Zan, Tecessüs ve Doğru Bilgiyi Arama
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 570Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen İslam ahlakına ait erdemleri, sağ sütundaki günlük hayata dair örnek senaryolarla en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Haya
Gıybetten Kaçınma
Emanet
Adalet

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Haya erdemi Ahmet'in tek başınayken edep sınırlarını korumasıyla; gıybetten kaçınma Zeynep'in arkadaşının arkasından konuşulmasını engellemesiyle; emanet Elif'in komşusunun b��raktığı eşyaları korumasıyla; adalet ise Selim Bey'in yardımları yakınlarına öncelik vermeden hak sahiplerine ulaştırmasıyla eşleşir.
Verilen ahlaki erdemler ile örnek olaylar incelendiğinde; yalnızken ahlaka aykırı davranmaktan çekinmek haya ile, gıyabında konuşulan arkadaşının hakkını korumak gıybetten kaçınma ile, emanet alınan anahtar ve çiçekleri korumak emanet erdemiyle, yardımları akrabalık gözetmeden hakkaniyete göre dağıtmak ise adalet ilkesiyle birebir ve tutarlı biçimde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Ahmet'in yalnızken bile ahlaki değerlere bağlı kalıp edebe aykırı davranışlardan sakınma durumunu değerlendirmek.
Bu durum, kişinin ahlak dışı durumlardan çekinmesini sağlayan içsel bir utanma duygusu olan haya kavramı ile örtüşür.
Haya, hem Allah'a hem de insanlara karşı duyulan edep ve çekinme hissini ifade eder.
2
Zeynep'in ortamda bulunmayan bir arkadaşının arkasından konuşulmasına izin vermemesi durumunu incelemek.
Bu tutum, bir kimsenin arkas��ndan hoşlanmayacağı şeyleri konuşmaktan uzak durmayı ifade eden gıybetten kaçınma erdemi ile eşleşir.
Gıybetten kaçınmak, bireylerin gıyabında onurlarını zedeleyecek konuşmalar yapmamayı ve bu tür durumlara müdahale etmeyi gerektirir.
3
Elif'in komşusu tarafından kendisine teslim edilen anahtar ve çiçekleri özenle koruması durumunu analiz etmek.
Bu davranış, güvenilirlik ve korumaya bırakılan değerleri muhafaza etme anlamına gelen emanet kavramı ile ilişkilendirilir.
Emanet, korumak üzere teslim alınan maddi veya manevi bir şeyi zayi etmeden sahibine geri verme bilincidir.
4
Selim Bey'in akrabalık ilişkilerini bir kenara bırakıp ihtiyaç derecesine göre yardım dağıtması durumunu değerlendirmek.
Bu durum, her hak sahibine hakkını vermeyi ve tarafsız davranmayı ifade eden adalet kavramı ile örtüşür.
Adalet, kararlarda ve paylaşımlarda objektifliği, hakkaniyeti ve dengeyi korumayı hedefler.

Anahtar Kavram

İslam ahlakındaki olumlu tutum ve erdemlerin günlük hayat senaryoları üzerinden kavranması ve analizi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 571Soru →

Ahlak felsefesinde ahlaki eylemin niteliğini, koşullarını ve amacını belirlemek amacıyla çeşitli temel kavramlar kullanılır. Bu kavramların doğru anlaşılması, ahlak felsefesinin diğer problemlerinin çözümü için de temel teşkil eder. Buna göre, solda yer alan ahlaki durum tanımlarını sağda verilen ilgili ahlak felsefesi kavramlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bireyin dışsal bir zorlama olmaksızın, kendi özgür seçimiyle gerçekleştirdiği ahlaki eylemlerin sonuçlarını üstlenmesi ve hesabını verebilmesi yükümlülüğü.
Bireyin kendi ahlaki tutum ve davranışlarını değerlendirdiği, kendisine yönelik bir iç mahkeme kurarak ahlaki onay veya rahatsızlık hissettiği içsel bilinç.
Ahlaki açıdan yapılması istenen, yapıldığında toplumsal ve bireysel açıdan değer taşıyan, insanın yapması gereken olumlu eylemlerin genel adı.
Bireyin kararlarını kendi iradesiyle alabilmesi, eylemlerini dışarıdan bir dayatma veya engel olmadan belirleyebilme gücü.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk tanım sorumluluk kavramıyla, ikinci tanım vicdan kavramıyla, üçüncü tanım iyi kavramıyla ve dördüncü tanım özgürlük kavramıyla eşleşmelidir.
Yapılan eşleştirmede; eylemlerin sonuçlarını üstlenme yükümlülüğü sorumluluk kavramıyla, ahlaki iç mahkeme ve bilinç vicdan kavramıyla, yapılması istenen olumlu eylemler iyi kavramıyla ve kararları dış etki olmadan verebilme gücü özgürlük kavramıyla doğru şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk tanımda geçen 'eylemlerin sonuçlarını üstlenme' ve 'hesap verebilme yükümlülüğü' ifadelerini analiz etmek.
Bu ifadelerin ahlaki eylemin sorumluluk boyutuyla ilgili olduğu belirlenir.
Sorumluluk, özgürce yapılan eylemin sonuçlarına katlanma durumudur.
2
İkinci tanımda yer alan 'iç mahkeme' ve 'ahlaki onay veya rahatsızlık' ifadelerini değerlendirmek.
Bu özelliklerin bireyin kendi kendisini ahlaken yargılaması anlamına gelen vicdan kavramına ait olduğu sonucuna ulaşılır.
Vicdan, bireyin eylemlerini denetleyen iç ses ve ahlaki bilinçtir.
3
Üçüncü tanımda belirtilen 'yapılması istenen', 'değer taşıyan' ve 'olumlu eylemlerin genel adı' nitelemelerini incelemek.
Bu tanımın ahlaken arzulanan olumlu eylemleri temsil eden iyi kavramına karşılık geldiği görülür.
İyi, ahlaki eylemin yapılması gereken, olumlu değer atfedilen yönüdür.
4
Dördüncü tanımda geçen 'kararlarını kendi iradesiyle alabilmesi' ve 'dışarıdan dayatma olmadan belirleyebilme gücü' kısımlarını incelemek.
Bu ifadelerin ahlaki seçim yapabilme yeteneği olan özgürlük kavramını tanımladığı saptanır.
Özgürlük, bireyin ahlaki eylemde bulunurken kendi kararlarını kendisinin vermesidir.

Anahtar Kavram

Ahlak felsefesinin temel kavramları (özgürlük, sorumluluk, vicdan, iyi) arasındaki anlamsal farkların ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 572Soru →

Dinî kavramlar, Müslümanın inanç, ibadet ve ahlak hayatını şekillendiren temel ilkeleri ifade eder. Bu kavramların doğru anlaşılması, dinin pratik hayattaki yansımalarının doğru kavranması açısından büyük önem taşır. Buna göre, sol sütunda verilen açıklamaları sağ sütundaki uygun kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İbadet ve hayırlı işleri her türlü çıkar ve gösterişten uzak tutarak, yalnızca Allah’ın rızasını gözeterek samimiyetle yerine getirmek
Allah'ı görüyormuş gibi ibadet etmek, işleri en iyi ve en güzel şekilde yapmak; insanlara ve çevreye karşı iyilik ve lütufla davranmak
Allah’a karşı sorumluluk bilinciyle hareket edip O'nun sevgisini yitirmekten korkarak günahlardan, kötülüklerden ve şüpheli şeylerden titizlikle kaçınmak

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci tanım İhlas ile, ikinci tanım İhsan ile, üçüncü tanım ise Takva ile eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; ibadetleri riyadan uzak ve sadece Allah rızası için yapmak ihlas kavramı ile; Allah'ı görüyormuşçasına ibadet edip her işi en güzel şekilde yapmak ihsan kavramı ile; günahlardan sakınıp sorumluluk bilinci taşımak ise takva kavramı ile örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci tanımdaki 'yalnızca Allah'ın rızasını gözetmek' ve 'gösterişten uzak olmak' vurguları incelenir.
Bu özelliklerin İslam ahlakında 'ihlas' kavramına karşılık geldiği belirlenir.
İbadetlerin kabul şartlarından biri olan samimiyetin (ihlas) tanımını tespit etmek.
2
İkinci tanımdaki 'Allah'ı görüyormuş gibi ibadet etmek' ve 'işleri en güzel şekilde yapmak' ifadeleri değerlendirilir.
Bu tanımın meşhur Cibril hadisinde geçen 'ihsan' kavramına ve ihsanın hem ibadet hem de ahlak boyutuna tam olarak uyduğu tespit edilir.
İhsan kavramının kulun hem Allah'a hem de çevresine karşı takınacağı en üstün ahlaki tavrı nitelediğini anlamak.
3
Üçüncü tanımdaki 'sorumluluk bilinci' ve 'günahlardan kaçınmak' ilkeleri ele alınır.
Kişiyi kötülüklerden alıkoyan ve Allah'ın korumasına sığındıran bu kavramın 'takva' olduğu anlaşılır.
Dinin emir ve yasaklarına titizlikle uymayı ifade eden takva bilincini belirlemek.

Anahtar Kavram

İhsan ve Muhsin kavramının tanımı, Cibril hadisindeki ibadet boyutu ile toplumsal iyilik boyutu ve diğer temel dini kavramlarla farkı.
Soru 573Soru →

Rasyonalist (akılcı) filozoflar, doğru bilginin kaynağının akıl olduğunu ve bu bilgilere deneyden bağımsız (apriori) olarak ulaşılabileceğini savunurlar. Ancak her filozof bu görüşü temellendirirken farklı kavram ve yaklaşımlar öne sürmüştür. Aşağıda verilen rasyonalist filozofları, bilgi anlayışlarına dair açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sokrates
Platon
Descartes
Hegel

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sokrates zihinde doğuştan var olan bilgileri maieutik (doğurtma) yöntemiyle açığa çıkarır; Platon gerçek bilginin sadece idealar dünyasına yönelen akılla bilinebileceğini öne sürer; Descartes kesin bilgiye ulaşmak için şüpheyi metodolojik bir araç olarak kullanır; Hegel ise aklın yasaları ile varlığın yasalarını özdeşleştirerek Geist kavramına dayanır.
Rasyonalist filozofların her biri akılcılığı farklı temellerle açıklamıştır. Sokrates bilgiyi doğurtma (maieutik) yöntemiyle eşleşir; Platon duyular dünyası yerine idealar dünyasına ve akla vurgu yapar; Descartes şüpheyi kesin bilgiye ulaşmak için araçsal bir yöntem haline getirir; Hegel ise akıl ile varlığın yasalarını bir tutarak Geist kavramına dayanır.

Adım Adım Çözüm

1
Sokrates'in bilgi anlayışını incelemek
Sokrates'e göre bilgiler zihinde doğuştan vardır. Sorular sorarak bu bilgileri açığa çıkarma yöntemi (maieutik) kullanır. Bu nedenle Sokrates, zihinde uyuyan bilgileri yöneltilen sorularla açığa çıkarma açıklamasıyla eşleşir.
Sokrates'in bilgi felsefesindeki temel yöntemini doğru tanımlamak için.
2
Platon'un İdealar Kuramı'nı analiz etmek
Platon, gerçek bilginin yalnızca akılla kavranabilen İdealar dünyasında olduğunu savunur. Duyular dünyası yanıltıcıdır. Bu nedenle Platon, değişmeyen idealar dünyasına yönelmiş akılla gerçek bilginin elde edilebileceği açıklamasıyla eşleşir.
Platon'un bilgi felsefesindeki duyular ve akıl/idealar ayrımını netleştirmek için.
3
Descartes'ın metodik şüphe yaklaşımını incelemek
Descartes şüpheyi kesin ve sarsılmaz bilgiye ulaşmada bir araç olarak kullanır. Bu nedenle Descartes, şüpheyi kesin bilgi için bir araç olarak kullanan açıklamayla eşleşir.
Descartes'ın septiklerden farkını ve şüpheyi yöntem olarak kullanışını açıklamak için.
4
Hegel'in rasyonalist sistemini değerlendirmek
Hegel, 'akılsal olan gerçektir' diyerek evrenin diyalektik bir süreçle gelişen mutlak aklın (Geist) ürünü olduğunu öne sürer. Bu nedenle Hegel, aklın yasalarıyla varlığın yasalarının bir olduğu açıklamasıyla eşleşir.
Hegel'in diyalektik rasyonalizmini ve akıl-varlık özdeşliğini saptamak için.

Anahtar Kavram

Rasyonalist filozofların (Sokrates, Platon, Descartes, Hegel) bilgiye ulaşma yöntemleri ve temel epistemolojik iddiaları
Soru 574Soru →

İslam dini, insanın aklını kullanmasını ve sahih bilgiye ulaşmasını hedefler. Kur'an-ı Kerim'de, geçmiş toplulukların 'Biz babalarımızı bir din üzerinde bulduk ve biz onların izinden gitmekteyiz.' (Zuhruf suresi, 22. ayet) diyerek atalarının inançlarını körü körüne sürdürmeleri eleştirilmiş; aynı zamanda kendi görüşlerini mutlaklaştırarak diğerlerine kapılarını kapatanların hakikati bulamayacağı belirtilmiştir.

Bu parçada değinilen bilgi ve inanç engelleri ile bunların aşılmasını sağlayan yöntemleri kavrayabilmek amacıyla aşağıda verilen kavramları, bu kavramları en iyi açıklayan tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Taassup (Bağnazlık)
Taklitçilik
Tahkik
Zan

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme sonucunda: Taassup (Bağnazlık) ile kendi görüşünü mutlak doğru kabul edip hoşgörüsüz olma tanımı; Taklitçilik ile bir inancı delilsiz ve körü körüne benimseme tanımı; Tahkik ile araştırmalar vasıtasıyla kesin bilgiye ulaşma çabası tanımı; Zan ile de kesinliği doğrulanmamış zayıf varsayımlarla hareket etme tanımı eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede taassup bağnazlıkla, taklitçilik delilsiz benimsemeyle, tahkik araştırma yöntemiyle, zan ise kesin olmayan varsayımlarla ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki 'Biz babalarımızı bir din üzerinde bulduk...' ifadesini ve buna karşılık gelen kavramı belirlemek.
Bu ifade, delilsiz ve körü körüne ataları taklit etmeyi (taklitçiliği) tanımlamaktadır.
Parçadaki ayet referansının hangi bilgi engelini tasvir ettiğini anlamak için.
2
Metindeki 'kendi görüşlerini mutlaklaştırarak diğerlerine kapılarını kapatanlar' ifadesini ve buna karşılık gelen kavramı analiz etmek.
Bu tutum, kişinin kendi inanç ve düşüncelerini sorgusuz savunup diğerlerine katı biçimde kapanması olan taassup (bağnazlık) kavramını tanımlamaktadır.
Metindeki diğer olumsuz tutumun kavramsal karşılığını bulmak için.
3
Bu engelleri aşmak için gerekli olan doğru yöntemi ve temelsiz ön kabulleri ifade eden terimleri eşleştirmek.
Araştırmaya dayalı bilgi edinme yöntemi 'tahkik' ile, delilsiz varsayımlarla hareket etme durumu 'zan' kavramlarıyla eşleşir.
Tüm kavramların tanımlarıyla doğru biçimde eşleşmesini tamamlamak için.

Anahtar Kavram

Bilgi edinmenin ve doğru inancın önündeki engellerden olan taassup ve taklitçilik kavramlarının anlamları ile bunların aşılmasında tahkik ve aklın önemi.
Soru 575Soru →

Kur’an-ı Kerim’de ve sünnette geniş bir yer tutan ihsan kavramı, bireyin hem Yaratıcı’ya hem de topluma karşı sorumluluklarını en üst düzeyde yerine getirmesini ifade eder. Bu kavramın farklı boyutları ve pratik yansımaları bulunmaktadır.

Buna göre, sol tarafta verilen ihsan ve muhsin kavramına ait boyutlar ile sağ tarafta verilen açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İhsanın dikey (ilahî) boyutu
İhsanın yatay (beşerî) boyutu
Muhsin kavramının pratik karşılığı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İhsanın dikey (ilahî) boyutu -> Kulun ibadetlerini içtenlikle, Allah'ın kendisini her an gördüğü bilinciyle ve O'nu görüyormuş gibi yerine getirmesidir. İhsanın yatay (beşerî) boyutu -> Müminin sosyal ilişkilerinde adalet sınırlarını aşarak başkalarına ikramda bulunması, hak ettiğinden fazlasını vermesidir. Muhsin kavramının pratik karşılığı -> Çevresindeki insanlara ve canlılara iyilik yapmayı, affedici olmayı ve işlerini en güzel şekilde tamamlamayı ahlak edinen kişidir.
Doğru eşleştirmede: İhsanın dikey boyutu, kulun Allah'ı görüyormuşçasına ibadet etmesiyle; yatay boyutu, insanların hak ettiğinden fazlasını vererek toplumsal iyiliği gözetmesiyle; muhsin kavramı ise bu ahlaki özellikleri kişiliğine yansıtan aktif bireyle doğrudan eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İhsanın dikey boyutu analiz edilir.
Dikey boyutun kul ile Allah arasındaki ibadet ilişkisine karşılık geldiği tespit edilir. Cibril hadisindeki 'Allah'ı görüyormuş gibi ibadet etmek' tanımıyla eşleştirilir.
İhsanın en temel tanımı, kul ile Yaratıcı arasındaki manevi bağı ve murakabe (denetlenme) bilincini kapsar.
2
İhsanın yatay boyutu analiz edilir.
Yatay boyutun toplumsal ve beşerî ilişkilerdeki iyiliğe, cömertliğe ve ikrama karşılık geldiği görülür.
İhsan sadece ibadetle sınırlı kalmayıp bireyin sosyal çevresiyle kurduğu ahlaki ve hukuki bağı da düzenler.
3
Muhsin kavramı analiz edilir.
Muhsin kelimesinin ihsanı uygulayan özneyi (kişiyi) ifade ettiği ve bunu ahlak edinen müminle eşleştiği belirlenir.
Kelime yapısı gereği ihsan fiilini gerçekleştiren aktif kişiye muhsin denmektedir.

Anahtar Kavram

İhsan ve Muhsin kavramlarının ibadet, ahlak ve toplumsal ilişkiler bağlamındaki boyutları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 576Soru →

İslam dininin mahiyetini tam olarak kavrayabilmek için onun tanımı, ilahî kaynağı, insanın yaratılışından getirdiği inanma eğilimi ve toplumsal hayattaki etkileri arasındaki ayrımların doğru yapılması gerekir.

Buna göre, sol sütundaki temel dinî kavram ve boyutları sağ sütundaki en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Dinin Kaynağı (Vahiy)
Fıtrat (İnanma Eğilimi)
Dinin Istılahî Tanımı
Dinin Toplumsal İşlevi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dinin kaynağının vahiy ile eşleşmesi, fıtratın insanın doğuştan gelen inanma eğilimi ile eşleşmesi, ıstılahi tanımın akıl sahibi bireyleri özgür iradeleriyle hayra yönlendiren ilahi kanun ifadesiyle eşleşmesi ve toplumsal işlevin ise bireyler arasında adalet ve huzuru sağlama ifadesiyle eşleşmesi gerekir.
Doğru eşleştirmede; Dinin kaynağı vahiy temelli açıklamayla; fıtrat, insanın yaratılışındaki inanma meyliyle; ıstılahi tanım, özgür iradeyle hayra yönlendiren ilahi kanun tanımıyla; toplumsal işlev ise adalet ve sevgiyi yerleştirerek huzur sağlama işleviyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dinin kaynağı kavramını inceleme
Dinin kaynağı her zaman ilahidir ve vahiydir. Bu tanım, dinin kaynağının vahiy olması ifadesiyle doğrudan eşleşir.
Dinin kaynağı beşerî değil, ilahîdir; peygamberler ve vahiy vasıtasıyla insanlığa ulaştırılır.
2
Fıtrat kavramını analiz etme
Fıtrat, insanın doğasında var olan inanma ve sığınma ihtiyacını açıklar. Dolayısıyla insanın yaratılışındaki inanma eğilimiyle eşleşir.
İslam literatüründe insanın doğuştan inanmaya yatkın yaratılması fıtrat kavramıyla ifade edilir.
3
Dinin ıstılahi tanımını tespit etme
Dinin terim (ıstılah) anlamı, akıl sahibi insanları kendi iradeleriyle hayra yönlendiren ilahi kanundur. Bu ifadeyle doğrudan eşleşir.
Klasik kelam ve fıkıh kaynaklarında dinin tanımı hür irade, akıl ve ilahi kanun unsurlarıyla yapılır.
4
Dinin toplumsal işlevini belirleme
Dinin adalet, sevgi ve yardımlaşma yoluyla toplumsal düzeni sağlaması işleviyle eşleşir.
Din sadece bireysel değil, ahlak ve adalet kuralları üzerinden toplumsal hayatı da tanzim eder.

Anahtar Kavram

Dinin Tanımı, Kaynağı ve İnsan Hayatındaki Yeri
Soru 577Soru →

Aşağıda empirist (deneyci) bilgi felsefesinin temel kavramları ve bu kavramların epistemolojik açıklamaları karışık olarak verilmiştir. Bu kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Duyum ve Refleksiyon (Sensation & Reflection)
Alışkanlık ve Çağrışım (Habit & Association)
Doğuştan Gelen Fikirlerin Reddi (Critique of Innate Ideas)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Duyum ve Refleksiyon kavramı John Locke'un dış deney ve iç deney açıklamasıyla; Alışkanlık ve Çağrışım kavramı David Hume'un nedenselliği açıklayan psikolojik bağ teziyle; Doğuştan Gelen Fikirlerin Reddi ise zihnin başlangıçta boş bir levha olduğunu belirten empirist tezle eşleşir.
Duyum ve Refleksiyon, Locke'un bilgi felsefesinde bilginin elde edildiği dış ve iç deney yollarını tanımlar. Alışkanlık ve Çağrışım, Hume'un nedensellik eleştirisinin temelinde yer alan ve iki olay arasındaki ardışıklığı zihinsel bir eğilim haline getiren ilkedir. Doğuştan Gelen Fikirlerin Reddi ise rasyonalizme karşıt olarak bilginin deneyimle başladığını savunan tüm empiristlerin ortak çıkış noktasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Duyum ve refleksiyon kavramının kime ait olduğunu ve ne anlama geldiğini analiz etme.
Bu kavram John Locke'a aittir ve dış deneyim (duyum) ile zihnin iç işlemlerini (refleksiyon) ifade eder. Bu nedenle ilk kavram dış ve iç deney açıklamasıyla eşleşir.
Epistemolojide Locke'un bilgi kaynakları kuramını doğru konumlandırmak için.
2
Alışkanlık ve çağrışım kavramının nedensellik eleştirisindeki rolünü belirleme.
David Hume'un nedenselliği zorunlu bir yasa değil, zihnin olayların ardışıklığına dayalı psikolojik bir alışkanlığı olarak gördüğü sonucuna varılır. Bu nedenle ikinci kavram psikolojik bağ açıklamasıyla eşleşir.
Hume'un nedensellik ve alışkanlık kavramları arasındaki ilişkiyi tespit etmek için.
3
Doğuştan gelen fikirlerin reddi tezini inceleme.
Tüm empiristlerin ortaklaştığı, zihnin doğuştan boş olduğu ve bilgilerin sonradan edinildiği ilkesi belirlenir. Bu nedenle üçüncü kavram sonradan edinilme teziyle eşleşir.
Empirizmin rasyonalizme karşı en temel iddiasını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Empirizmde bilginin kaynağı ve sınırları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 578Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen egemenlik türlerine dair açıklamaları, sağ sütundaki uygun egemenlik türleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Tarihsel süreçte yerleşiklik kazanmış olan örfi kuralların, törelerin ve kutsal kabul edilen alışkanlıkların yönetme hakkının kaynağı olarak görüldüğü otorite biçimi.
Toplumun kriz veya dönüşüm dönemlerinde ortaya çıkan, kişisel dehası, hitabet gücü veya kurtarıcılık vasfıyla kitleleri peşinden sürükleyen bir liderin meşruiyetine dayanan otorite biçimi.
Yönetenlerin yetkilerini kişisel statülerinden değil, anayasa ve yasalarla sınırları çizilmiş rasyonel kurallardan aldığı, liyakat ve hukukun üstünlüğünün esas olduğu otorite biçimi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yerleşik örfi kurallar ve törelere dayanan açıklama geleneksel egemenlikle; liderin kişisel dehası ve olağanüstü niteliklerine dayanan açıklama karizmatik egemenlikle; anayasa ve yasalara dayanan açıklama ise rasyonel-yasal egemenlikle eşleşmektedir.
Yerleşik töreler ve örfi yapılar geleneksel egemenlikle; kişisel güç, hitabet ve karizmatik nitelikler karizmatik egemenlikle; yasalar, anayasal güvence ve rasyonel kurallar ise rasyonel-yasal egemenlikle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci tanımın temel vurgusunu (töreler, kutsal kabul edilen alışkanlıklar ve tarihsel süreç) belirleme.
Bu tanım geleneklere dayanan yönetim otoritesini tarif etmektedir.
Toplumda geçmişten gelen alışkanlıkların ve yerleşik kuralların otoriteyi meşrulaştırması Weber'in geleneksel egemenlik tanımıyla doğrudan örtüşür.
2
İkinci tanımın odak noktasını (liderin kişisel dehası, hitabet gücü ve kriz dönemlerindeki kurtarıcılık rolü) analiz etme.
Bu tanım karizmatik egemenliği işaret etmektedir.
Meşruiyetin kurallardan ziyade liderin kişisel çekim gücü ve olağanüstü görülen niteliklerine dayanması karizmatik egemenliğin temel özelliğidir.
3
Üçüncü tanımda öne çıkan unsurları (anayasa, akılcı yasalar, sınırlandırılmış yetkiler ve hukukun üstünlüğü) değerlendirme.
Bu tanım rasyonel-yasal egemenlik ile eşleşmektedir.
Modern devletlerde makamın ve kuralların kişilerden üstün tutulduğu, gücün yasalarla belirlendiği otorite türü rasyonel-yasal egemenliktir.

Anahtar Kavram

Max Weber'in Egemenlik ve Otorite Türleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 579Soru →

Aşağıda verilen katı örneklerini, karşılarında karışık olarak verilen kristal katı türleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kuru buz (CO2CO_2)
Kuvars (SiO2SiO_2)
Yemek tuzu (NaClNaCl)
Demir çivi (FeFe)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Kuru buz (CO2CO_2) -> Moleküler katı; Kuvars (SiO2SiO_2) -> Kovalent katı; Yemek tuzu (NaClNaCl) -> İyonik katı; Demir çivi (FeFe) -> Metalik katı.
Kristal katılar; iyonik, kovalent, moleküler ve metalik katı olmak üzere dörde ayrılır. Kuru buz apolar moleküler yapıda olduğundan moleküler katı; kuvars dev kovalent ağ örgüsüne sahip olduğundan kovalent katı; yemek tuzu iyonlardan oluştuğundan iyonik katı; demir ise bir metal olduğundan metalik katı sınıfına girer.

Adım Adım Çözüm

1
Kuru buzun yapısını inceleyin.
Kuru buz (CO2CO_2) apolar kovalent bağlı moleküllerden oluşur. Molekülleri bir arada tutan kuvvetler zayıf London kuvvetleridir. Bu nedenle moleküler katı ile eşleşir.
Moleküler kristallerde tanecikleri bir arada tutan kuvvetler zayıf fiziksel etkileşimlerdir.
2
Kuvarsın yapısını inceleyin.
Kuvars (SiO2SiO_2) atomlarının kovalent bağlarla birbirine bağlanarak devasa bir ağ yapısı oluşturduğunu görün. Bu nedenle kovalent katı ile eşleşir.
Kovalent katılar (kovalent ağ örgülü katılar), atomların kovalent bağlarla bağlanması sonucu oluşur.
3
Yemek tuzunun yapısını inceleyin.
Yemek tuzu (NaClNaCl) katyon (Na+Na^+) ve anyonlardan (Cl−Cl^-) oluşur. Bu iyonları bir arada tutan elektrostatik çekim kuvvetidir. Bu nedenle iyonik katı ile eşleşir.
İyonik katılarda örgü noktalarında zıt yüklü iyonlar bulunur.
4
Demir çivinin yapısını inceleyin.
Demir (FeFe) bir metaldir ve atomları serbest elektronların oluşturduğu elektron denizi ile katyonlar arasındaki metalik bağlar sayesinde bir arada durur. Bu nedenle metalik katı ile eşleşir.
Metalik katılar, metal atomlarının oluşturduğu kristal yapılardır.

Anahtar Kavram

Kristal katı türlerinin (iyonik, kovalent, moleküler, metalik) tanecikler arası çekim kuvvetleri ve formüllerine göre sınıflandırılması.
Soru 580Soru →

İslam ahlakında niyet ve amellerin kalbî yönünü belirleyen bazı temel kavramlar ile bu kavramların dayandırıldığı ayet ve hadis açıklamaları aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki kavramları sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İhlas
Riya
İhsan

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İhlas kavramı Beyyine suresi 5. ayetinde geçen samimiyet açıklamasıyla; riya kavramı Maun suresi 6. ayetindeki gösteriş açıklamasıyla; ihsan kavramı ise Cibril hadisindeki Allah'ı görüyormuş gibi ibadet etme açıklamasıyla eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmeler kavramların ayet ve hadislerde geçen karşılıklarıyla birebir örtüşmektedir. İhlas samimiyeti, riya gösterişi, ihsan ise Allah'ı görüyormuş gibi ibadet etmeyi ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki 'İhlas' kavramının anlamı incelenir.
İhlas, ibadetleri sadece Allah rızasını kazanmak amacıyla samimiyetle yapmaktır. Bu tanım sağ sütundaki Beyyine suresi 5. ayette geçen 'dini Allah'a has kılmak' ifadesi ile örtüşmektedir.
İhlas kavramının doğrudan doğruya samimiyet ve tek ilaha yönelme ile ilgili olduğunu tespit etmek.
2
Sol sütundaki 'Riya' kavramının anlamı incelenir.
Riya, gösteriş ve dünyevi kazanç için ibadet etmektir. Bu tanım sağ sütundaki Maun suresi 6. ayette geçen 'ibadetlerini gösteriş için yaparlar' ifadesi ile örtüşmektedir.
Riya kavramının riyakarlık ve gösteriş kelimeleriyle olan anlamsal ilişkisini bulmak.
3
Sol sütundaki 'İhsan' kavramının anlamı incelenir.
İhsan, kulun Allah'ı görüyor gibi ibadet etmesidir. Bu tanım sağ sütundaki Cibril hadisinde geçen 'Allah'a, O'nu görüyormuşsun gibi kulluk etmendir' açıklaması ile örtüşmektedir.
İhsan kavramının ihlas ile karıştırılmasını önlemek amacıyla Cibril hadisindeki meşhur tanımıyla doğru bir şekilde ilişkilendirmek.

Anahtar Kavram

İhlas ve riya kavramlarının tanımı ve bunların ibadetlerdeki yansımaları.

Alternatif Yöntem

Kavramları eşleştirirken anahtar kelimelere odaklanabilirsiniz: İhlas kelimesi 'samimiyet' ve 'dini sadece Allah'a has kılmak' ile; riya 'gösteriş' ve 'başkalarına beğendirme' ile; ihsan ise 'Allah'ı görüyormuş gibi olmak' bilinciyle ilişkilidir.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 29 / 53Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin