Tüm alıştırma soruları

1052 soru

Soru 41Soru

Aşağıdaki cümlelerde geçen terim anlamlı sözcüklerin ait olduğu alanlar karışık olarak verilmiştir. Cümleleri ilgili oldukları bilim dallarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sözcüğün anlamlı en küçük ve daha küçük parçalara bölünemeyen ortak yapı birimi, dil biliminde kök olarak tanımlanır.
Bir denklemi sağlayan ve matematiksel eşitliği doğru kılan bilinmeyen değerlerin her biri, cebirde o denklemin kökü şeklinde ifade edilir.
Bitkinin toprak altında kalan, besin maddelerini depolayan ve toprağa tutunmasını sağlayan organına botanikte kök adı verilir.
Dünya'nın merkezinde bulunan, yüksek basınç ve sıcaklık altındaki en iç katman yer biliminde çekirdek olarak adlandırılır.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sözcük yapısını açıklayan birinci cümle Dil Bilgisi ile, denklem çözümünü belirten ikinci cümle Matematik ile, bitki organından bahseden üçüncü cümle Biyoloji ile ve yer kürenin merkez katmanını açıklayan dördüncü cümle Coğrafya ile eşleşmelidir.
Sözcüklerin kullanıldıkları cümlelerin bağlamı incelendiğinde; dil bilgisel yapıdan bahseden cümle Dil Bilgisi ile, matematiksel eşitliği doğrulayan değerlerden bahseden cümle Matematik ile, bitki yapısını anlatan cümle Biyoloji ile ve Dünya'nın merkez katmanını belirten cümle Coğrafya ile doğru şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen anahtar sözcüklerin bilim dallarındaki özel karşılıklarını belirlemek.
İlk üç cümlede geçen 'kök' sözcüğü sırasıyla dil bilgisi, matematik ve biyoloji alanlarında birer terimdir. Dördüncü cümledeki 'çekirdek' ise yer kürenin merkezini belirttiği için coğrafya terimidir.
Sözcüklerin terim anlam kazanabilmesi için genel dilin dışındaki özel bir uzmanlık veya bilim dalına ait bir kavramı karşılaması gerekir.
2
Belirlenen terimlerin ait oldukları doğru alanlarla eşleştirmesini yapmak.
Birinci cümle Dil Bilgisi, ikinci cümle Matematik, üçüncü cümle Biyoloji ve dördüncü cümle Coğrafya alanıyla eşleşir.
Kelimelerin cümledeki kullanım bağlamları, onların hangi bilim dalının terimi olduğunu belirler.

Anahtar Kavram

Terim anlamlı sözcükler; bilim, sanat ya da meslek alanlarında özel bir kavramı karşılayan sözcüklerdir. 'Kök' ve 'çekirdek' gibi ortak dilde yer alan sözcükler, kullanıldıkları bilimsel bağlama göre farklı disiplinlerin terimleri haline gelebilirler.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 42Soru

Aşağıda enzimatik reaksiyonların gerçekleştiği ortamlarda yapılan bazı değişiklikler (durumlar) ile bu değişikliklerin reaksiyon hızı ve enzim yapısı üzerindeki sonuçları (etkiler) verilmiştir. Sol sütundaki durumlar ile sağ sütundaki etkileri doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Enzim ve substrat miktarının sabit tutulduğu bir deney tüpünde, sıcaklığın 55C55^\circ\text{C}'ye çıkarılıp bir süre bekletildikten sonra tekrar 35C35^\circ\text{C}'ye düşürülmesi
Sınırlı miktarda substrat içeren bir reaksiyon ortamına, sürekli olarak serbest enzim ilave edilmesi
Hücrede sentezlenen ve aktifleşebilmek için magnezyum iyonuna (Mg2+Mg^{2+}) ihtiyaç duyan bir apoenzimin bulunduğu ortama sadece BB grubu vitamini ilave edilmesi
Substrat derişiminin sürekli artırıldığı bir ortamda, reaksiyon ortamındaki su oranının %18\%18'den %12\%12'ye indirilmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci durum (yüksek sıcaklık ve soğutma), protein yapısının kalıcı olarak bozulmasıyla (denatürasyon); ikinci durum (sınırlı substrata enzim eklenmesi), substratın bitmesiyle reaksiyonun durmasıyla; üçüncü durum (metal yerine vitamin eklenmesi), apoenzimin özgül yardımcı kısmı (kofaktör) olmadan aktifleşememesiyle; dördüncü durum (su oranının düşürülmesi), su oranının %15\%15'in altına inmesiyle enzim aktivitesinin durmasıyla eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; 55C55^\circ\text{C}'den 35C35^\circ\text{C}'ye soğutulan enzimin denatüre olduğu için çalışmaması aktif merkezin üç boyutlu yapısının bozulmasıyla; sınırlı substrata enzim eklenmesi substratın bitmesiyle reaksiyonun sıfırlanıp ürünün sabit kalmasıyla; magnezyum gerektiren apoenzime vitamin eklenmesi kofaktör eksikliğinden holoenzimin oluşamamasıyla; su oranının %12\%12'ye indirilmesi ise difüzyon ortamının yetersizliği nedeniyle enzimlerin çalışamamasıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Sıcaklık değişiminin enzim yapısına etkisini analiz etmek
Yüksek sıcaklık (55C55^\circ\text{C}) enzimlerin protein yapısını geri dönüşümsüz bozar. Sıcaklık 35C35^\circ\text{C}'ye indirilse dahi yapı bozulduğu için reaksiyon gerçekleşmez.
Proteinlerin yüksek sıcaklıkta denatüre olması genel bir biyokimyasal kuraldır.
2
Sınırlı substrat varlığında enzim eklenmesinin sonucunu belirlemek
Sınırlı substrat içeren ortama enzim eklenmesi reaksiyonu bir süre hızlandırsa da substrat tükendiğinde reaksiyon durur ve toplam ürün miktarı sabitlenir.
Tepkimeye girecek substrat kalmadığında enzimlerin katalizleyeceği bir reaksiyon kalmaz.
3
Apoenzim-yardımcı kısım ilişkisini değerlendirmek
Mg2+Mg^{2+} iyonu gerektiren apoenzim vitamin eklenmesiyle aktifleşemez. Holoenzim oluşamaz ve reaksiyon başlamaz.
Her apoenzim kendine özgü bir yardımcı kısım (kofaktör veya koenzim) ile çalışır.
4
Su oranının enzim aktivitesine etkisini incelemek
Su oranının %18\%18'den %12\%12'ye düşmesi, enzimin çalışması için gereken %15\%15 eşik değerinin altında kalmasına ve reaksiyonun durmasına neden olur.
Yetersiz su oranında enzim ve substratların hareket edip karşılaşmasını sağlayan sıvı difüzyon ortamı oluşamaz.

Anahtar Kavram

Enzimlerin yapısı ve çalışmasını etkileyen faktörler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 43Soru

Aşağıdaki paragrafta numaralanmış cümlelerle bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri doğru şekilde eşleştiriniz.

(I) Likenler, mantarlar ve alglerin bir araya gelerek oluşturduğu ortak yaşam birliği sayesinde yeryüzünün en zorlu çevre koşullarında bile hayatta kalmayı başarabilen sıra dışı organizmalardır. (II) Bu hassas birliktelikte mantar bileşeni, algi kuruma ve aşırı güneş ışığı gibi dış tehlikelerden koruyarak ona gerekli su ve mineralleri sağlar. (III) Alg bileşeni ise gerçekleştirdiği fotosentez süreciyle mantarın tek başına üretemediği organik besin maddelerini sentezler. (IV) Karşılıklı yardımlaşmaya ve uyuma dayalı olan bu özel yaşam biçimi, likenlerin çıplak kayalar gibi verimsiz zeminlerde bile tutunarak yeni canlı türlerinin yaşamasına zemin hazırlayan ekolojik öncüler olmasını kolaylaştırır.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. cümle
II. cümle
III. cümle
IV. cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. cümle -> Likenlerin iki farklı canlının iş birliğiyle en güç doğa şartlarında bile varlığını sürdürebildiği; II. cümle -> Ortaklığı oluşturan canlılardan birinin diğerine yaşamsal maddeler aktararak koruyucu rol üstlendiği; III. cümle -> Liken birliğindeki fotosentez yapan üyenin diğer ortağın besin ihtiyacını karşıladığı; IV. cümle -> Likenlerin elverişsiz ortamlarda hayata tutunarak kendilerinden sonra gelecek canlılar için yaşam alanı hazırladığı
Cümlelerin anlamları ve paragraftaki yerleri analiz edildiğinde her cümlenin kendisiyle eşleşen yardımcı düşünceyi doğrudan desteklediği görülür. Örneğin birinci cümledeki zorlu koşullar ve mantar-alg ortaklığı ifadesi, en güç doğa şartlarında iş birliğiyle varlığını sürdürmeyi karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki I. cümleyi okuyup anahtar kelimeleri tespit etmek.
I. cümlede likenlerin mantar-alg ortaklığıyla en zorlu çevre koşullarında hayatta kalabildiği belirtilmiştir. Bu da 'Likenlerin iki farklı canlının iş birliğiyle en güç doğa şartlarında bile varlığını sürdürebildiği' yardımcı düşüncesi ile eşleşir.
İlk cümlenin içerdiği yardımcı düşünceyi belirlemek.
2
Paragraftaki II. cümleyi okuyup anahtar kelimeleri tespit etmek.
II. cümlede mantarın algi koruduğu, ona su ve mineral sağladığı belirtilmiştir. Bu da 'Ortaklığı oluşturan canlılardan birinin diğerine yaşamsal maddeler aktararak koruyucu rol üstlendiği' yardımcı düşüncesi ile eşleşir.
İkinci cümlenin içerdiği yardımcı düşünceyi belirlemek.
3
Paragraftaki III. cümleyi okuyup anahtar kelimeleri tespit etmek.
III. cümlede algin fotosentezle mantarın üretemediği organik besin maddelerini ürettiği söylenmiştir. Bu da 'Liken birliğindeki fotosentez yapan üyenin diğer ortağın besin ihtiyacını karşıladığı' yardımcı düşüncesi ile eşleşir.
Üçüncü cümlenin içerdiği yardımcı düşünceyi belirlemek.
4
Paragraftaki IV. cümleyi okuyup anahtar kelimeleri tespit etmek.
IV. cümlede likenlerin çıplak kayalar gibi verimsiz zeminlerde tutunarak yeni canlı türlerinin yaşamasına zemin hazırladığı söylenmiştir. Bu da 'Likenlerin elverişsiz ortamlarda hayata tutunarak kendilerinden sonra gelecek canlılar için yaşam alanı hazırladığı' yardımcı düşüncesi ile eşleşir.
Dördüncü cümlenin içerdiği yardımcı düşünceyi belirlemek.

Anahtar Kavram

Paragraftaki her bir cümlenin içerdiği yargıyı saptayarak bu yargıların ifade ettiği yardımcı düşüncelerle eşleştirilmesi.
Soru 44Soru

Yıllar geçip giderken insanın heybesinde birikenler sadece anılar olmuyor, o anıların ruhumuzda bıraktığı derin izler de bizimle yürüyor. (I) Oysa o günlerde yanımda olacağını, bu zorlu yolda elimi tutacağını hayal etmiştim; meğer herkes kendi gölgesinin peşindeymiş. (II) Artık bu kentin gürültülü sokaklarında saatlerce yürümek, o bitmek bilmeyen korna seslerine katlanmak benim için sıradan bir sabah yürüyüşünden farksız hale geldi. (III) Ne olursa olsun, önüme çekilen bu kalın duvarları birer birer yıkıp o hedefe ulaşacağım günü sabırla inşa etmeye devam edeceğim. (IV) Çocukluğumun o tozlu yollarında, dedemin bahçesindeki ıhlamur kokusunu içime çektiğim günleri yeniden yaşamak için bugün sahip olduğum her şeyi feda edebilirim.

Bu parçada numaralanmış cümleleri, yansıttıkları baskın duygu durumları veya karakter özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. cümle
II. cümle
III. cümle
IV. cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. cümle Sitem ile, II. cümle Kanıksama ile, III. cümle Kararlılık ile ve IV. cümle Özlem ile eşleşmelidir.
Parçadaki cümleler incelendiğinde; I. cümlede bir kişiye duyulan kırgınlığın açıkça dile getirilmesi 'sitem' duygusunu; II. cümlede gürültülü kent yaşamına alışılıp durumun olağan karşılanması 'kanıksama' duygusunu; III. cümlede engeller karşısında geri adım atmama iradesi 'kararlılık' karakter özelliğini; IV. cümlede ise çocukluk anılarına duyulan hasret ve onları tekrar yaşama isteği 'özlem' duygusunu yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin anlam ve duygu yüklerini analiz etme
Cümlelerde yer alan anahtar ifadelerin hangi duygusal durumlara veya karakter özelliklerine işaret ettiği tespit edilmiştir.
Yazarın her bir cümlede takındığı tavrı ve ruhsal durumu doğru belirlemek.
2
Birinci ve ikinci cümlelerin eşleşmesini yapma
I. cümlede yanındaymış gibi görünenlerin vefasızlığına yönelik kırgınlık (Sitem), II. cümlede ise rahatsız edici bir duruma (korna sesleri ve gürültü) alışma durumu (Kanıksama) tespit edilmiştir.
Kişiye yönelik kırgınlık bildiren ifadeleri sitemle, olumsuzlukların normalleşmesini kanıksamayla bağdaştırmak.
3
Üçüncü ve dördüncü cümlelerin eşleşmesini yapma
III. cümlede engelleri aşmadaki vazgeçmezlik iradesi (Kararlılık), IV. cümlede ise çocukluğa duyulan hasret (Özlem) tespit edilmiştir.
Geleceğe yönelik sarsılmaz hedef takibini kararlılıkla, geçmişe ait güzel günlerin aranmasını özlem duygusuyla eşleştirmek.

Anahtar Kavram

Paragrafta karakter ve duygu analizi yapılırken cümlelerdeki anahtar sözcüklere ve yazarın takındığı öznel tavra dikkat edilmelidir. Sitem, kanıksama, kararlılık ve özlem gibi kavramların tanımları metindeki bağlam ile eşleştirilmelidir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 45Soru

Aşağıda yer alan her bir cümleyi, taşıdığı anlamla en yüksek düzeyde örtüşen karşılığıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Tarihin patikalarında yürürken geçmişin izlerini aynen korumaya çalışmak değil, o izlerden yarına giden yeni yollar açmaktır tarihçinin başarısı.
Bir metnin sınırları, yazarın noktayı koyduğu yerde bitmez; okurun hayal gücü o metne yeni pencereler açtığı sürece eser genişlemeye devam eder.
Düşüncenin kalesi, kuşku rüzgarlarıyla sarsılmadıkça içindeki doğruların sağlamlığı asla tam olarak sınanamaz.
Teknolojinin insan hayatına getirdiği hız, anı yakalamamızı kolaylaştırırken hayatın derinliklerindeki tatları ıskalamamıza neden olur.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler şu şekildedir: Tarihçinin yarına yeni yollar açmasıyla ilgili cümle, geçmiş verileri yorumlayarak geleceğe ufuk sunma cümlesiyle; okurun hayal gücüyle eserin genişlemesi cümlesi, okurun yorum dünyasıyla eserin zenginleşmesi cümlesiyle; düşüncenin kuşkuyla sınanması cümlesi, bilgilerin şüpheci yaklaşımla doğruluğunun sorgulanması cümlesiyle; teknolojinin hızı yüzünden derin tatların kaçırılması cümlesi, süratin yaşamın ince ayrıntılarını fark etmeyi engellemesi cümlesiyle eşleşmektedir.
Verilen cümlelerin her biri, mecazi ve soyut ifadeler barındıran sol sütundaki cümlelerin düz yazı ve açık dille yapılmış tam karşılıklarıdır. Anlamsal daralma veya genişleme olmadan, anahtar yargılar birbiriyle eksiksiz örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk sol cümledeki anahtar kavramları analiz etme
Cümledeki 'geçmişin izlerini korumak yerine yarına giden yollar açmak' ifadesi, tarihçiliğin geçmişi aynen aktarmakla kalmayıp geleceğe ışık tutması gerektiğini belirtir. Bu anlam sağ taraftaki 'geçmişe ait verileri ham sunmak yerine geleceğe ufuk sunmak' ifadesiyle birebir örtüşür.
Cümlelerin temel iletilerini saptayarak eşleştirmeyi kolaylaştırmak.
2
İkinci sol cümledeki anahtar kavramları analiz etme
Cümledeki 'okurun hayal gücünün eseri genişletmesi' ifadesi, eserin anlam sınırlarının okuyucuya bağlı olduğunu vurgular. Bu durum sağ taraftaki 'edebi eserlerin okurun kendi yorum dünyasıyla zenginleşmesi' ifadesiyle aynı doğrultudadır.
Sanatçı-okur etkileşimi üzerinden anlam bütünlüğünü yakalamak.
3
Üçüncü sol cümledeki anahtar kavramları analiz etme
Cümledeki 'düşüncenin sağlamlığının kuşku rüzgarlarıyla sınanması' ifadesi, doğruların şüphe yoluyla test edilmesi gerektiğine işaret eder. Bu anlam sağ taraftaki 'bilgilerin şüpheci yaklaşımla sorgulandıklarında kesinlik kazanması' ifadesiyle uyuşmaktadır.
Kuşku ve doğruluk arasındaki felsefi ilişkiyi anlamca bağdaştırmak.
4
Dördüncü sol cümledeki anahtar kavramları analiz etme
Cümledeki 'teknolojinin hızı yüzünden hayatın derinliklerindeki tatları ıskalamak' ifadesi, süratin yaşamı yüzeyselleştirdiğini anlatır. Bu durum sağ taraftaki 'süratin yaşamın ince ayrıntılarını ve estetiğini fark etmeyi engellemesi' ifadesiyle örtüşmektedir.
Teknoloji-insan ilişkisi üzerinden anlam benzerliğini netleştirmek.

Anahtar Kavram

Cümleler arası anlam ilişkilerini belirleyerek, farklı sözcüklerle ifade edilmiş özdeş iletileri eşleştirme.
Soru 46Soru

Aşağıdaki birleşik kelimeleri, bitişik yazılma gerekçeleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

pazartesi
hissetmek
akşamüstü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

pazartesi kelimesi ünlü düşmesi gerekçesiyle, hissetmek kelimesi ünsüz türemesi gerekçesiyle, akşamüstü kelimesi ise somut yer bildirmeyen üst sözcüğüyle kurulma kuralı gerekçesiyle eşleşmektedir.
pazartesi kelimesi ünlü düşmesiyle kurulduğu için birinci gerekçeyle; hissetmek kelimesi yardımcı fiil birleşmesinde ünsüz türemesi gerçekleştiği için ikinci gerekçeyle; akşamüstü kelimesi ise somut olarak yer bildirmeyen 'üst' sözcüğüyle kurulduğu için üçüncü gerekçeyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
'pazartesi' kelimesinin kökenini ve uğradığı ses değişimini incelemek
'Pazar ertesi' kelimelerinin birleşimi sırasında 'e' ünlüsünün düştüğü (ses düşmesi) tespit edilir.
Ses düşmesine uğrayan birleşik kelimelerin bitişik yazılması kuralını doğrulamak için.
2
'hissetmek' kelimesinin yapısını incelemek
'His' ismi ile 'etmek' yardımcı fiili birleşirken 's' sesinin türediği (ünsüz türemesi) tespit edilir.
Yardımcı fiillerle birleşirken ses olayına uğrayan kelimelerin bitişik yazılması kuralını doğrulamak için.
3
'akşamüstü' kelimesinin sonundaki yer bildiren unsuru incelemek
'üst' sözcüğünün somut bir yer göstermediği, zaman belirttiği tespit edilir.
Somut olarak yer bildirmeyen alt, üst ve üzeri sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin bitişik yazılması kuralını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Türkçede birleşik kelimelerin bitişik yazılmasını gerektiren ses olayları ve anlamsal kurallar.
Soru 47Soru

Aşağıdaki parçada bir cam üfleme ustasının sanatına dair ifadeleri yer almaktadır. Sol sütunda verilen cümleleri, sağ sütunda verilen ve bu cümlelerin yansıttığ�� karakter özelliği veya duygu durumuyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

"Ateşin karşısında geçirdiğim her an, maddenin direnciyle girilen sessiz bir düellodur benim için. Akışkan camın o delişmen, ele avuca sığmaz hâlini şekillendirmeye çalışırken sabrın en uç sınırlarında gezinirim. Bazen tek bir nefes hatası, saatlerce emek verdiğim bir eserin tuzla buz olmasına yol açar; o an içimde biriken burukluğu tarif edemem ama asla ateşi söndürüp gitmeyi düşünmem. Herkesin kırılgan ve dayanıksız gördüğü bu malzemeden, yıllara meydan okuyacak bir zarafet süzüp çıkarmak, bana bu dünyada var olduğumu hissettiren yegane şeydir. Kendi ellerimle var ettiğim o şeffaf gövdeye son kez bakıp onu fırından çıkarırken, yaratılan güzelliğin gururunu her hücremde hissederim."

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Akışkan camın o delişmen, ele avuca sığmaz hâlini şekillendirmeye çalışırken sabrın en uç sınırlarında gezinirim.
Bazen tek bir nefes hatası, saatlerce emek verdiğim bir eserin tuzla buz olmasına yol açar; o an içimde biriken burukluğu tarif edemem ama asla ateşi söndürüp gitmeyi düşünmem.
Herkesin kırılgan ve dayanıksız gördüğü bu malzemeden, yıllara meydan okuyacak bir zarafet süzüp çıkarmak, bana bu dünyada var olduğumu hissettiren yegane şeydir.
Kendi ellerimle var ettiğim o şeffaf gövdeye son kez bakıp onu fırından çıkarırken, yaratılan güzelliğin gururunu her hücremde hissederim.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle zorluklar karşısında sabır ve metanet göstermeyle, ikinci cümle başarısızlıklara rağmen kararlılıkla mücadeleye devam etmeyle, üçüncü cümle dayanıksız kabul edileni estetik bir değere dönüştürme tutkusuyla, dördüncü cümle ise üretmenin verdiği kıvanç ve mesleki doyumla eşleşmektedir.
Verilen parçada cam ustasının ifadeleri sırasıyla zorluklara karşı sabrı (metaneti), başarısızlıklar karşısında vazgeçmeyişi (kararlılığı), dayanıksız malzemeden estetik bir değer yaratma çabasını (dönüştürme tutkusunu) ve son olarak biten ürün karşısında hissettiği gururu (mesleki doyumu) yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki 'sabrın en uç sınırlarında gezinmek' ifadesinin anlamını belirlemek.
Bu ifade, ustanın camı şekillendirirken karşılaştığı zorluklara karşı gösterdiği sabır ve metaneti yansıtır.
Zorlu bir sürece karşı gösterilen tahammülü saptamak amacıyla bu adım atılmıştır.
2
İkinci cümledeki 'asla ateşi söndürüp gitmeyi düşünmem' ifadesini incelemek.
Bu ifade, eserin kırılmasıyla yaşanan hayal kırıklığına rağmen vazgeçmemeyi, yani kararlılığı yansıtır.
Zorluklar ve olumsuzluklar karşısındaki iradeyi belirlemek amacıyla bu analiz yapılmıştır.
3
Üçüncü cümledeki 'kırılgan malzemeden yıllara meydan okuyacak bir zarafet süzüp çıkarmak' ifadesini değerlendirmek.
Bu ifade, geçici ve dayanıksız olan bir nesneyi sanatsal bir uğraşla kalıcı ve estetik bir değere dönüştürme tutkusunu gösterir.
Ustanın nesnelere yaklaşımındaki sanatsal dönüşümü ve yaratıcılık boyutunu saptamak amaçlanmıştır.
4
Dördüncü cümledeki 'yaratılan güzelliğin gururunu her hücremde hissederim' ifadesini çözümlemek.
Bu ifade, üretilen eserin tamamlanmasıyla hissedilen kıvancı ve mesleki doyumu temsil eder.
Eserin bitişiyle ortaya çıkan nihai mesleki duyguyu belirlemek için bu adım uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

Paragrafta Karakter ve Duygu Analizi
Soru 48Soru

Ahzâb suresi 21. ayetinde geçen ifadeler ve üsve-i hasene kavramının boyutları ile bu ifadelerin ahlaki/inançsal açılımları aşağıda verilmiştir. Sol sütunda yer alan kavramsal boyutları, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hz. Peygamber’in (s.a.v.) üsve-i hasene olarak nitelendirilmesinin evrensel boyutu
Ahzâb suresi 21. ayetindeki 'Allah’a ve ahiret gününe kavuşmayı umanlar' ifadesinin vurgusu
Hz. Peygamber’in örnekliğinin 'bütüncül ahlak' niteliğinin hayatın geneline yansıması
Ahzâb suresi 21. ayetinde geçen 'Allah’ı çokça zikredenler' ibaresinin örnek alma süreciyle ilişkisi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hz. Peygamber’in evrensel boyutu tüm insanlığa rehberlik etmesiyle; Allah'a ve ahiret gününe kavuşmayı ummak peygamberi örnek almada sorumluluk bilinci ve motivasyonla; bütüncül ahlak niteliği hayatın her alanında uygulanmasıyla; Allah'ı çokça zikretmek ise sünnete bağlılıktaki kararlılık ve ihlasla eşleşir.
Eşleştirmede evrensellik boyutu tüm insanlığa hitap etmeyle, ahireti umma ifadesi ahlaki sorumluluk ve içsel yönelimle, bütüncül ahlak hayatın her alanında ahlakın uygulanmasıyla, zikir ise sünnete uygun davranmadaki kararlılıkla doğru biçimde ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Evrensellik ilkesini analiz etme
Hz. Peygamber'in rehberliğinin tüm insanlığa hitap ettiğini belirten bölgesel ve tarihsel sınırları aşma açıklaması ile eşleştirilir.
Evrensellik kavramı yerel ve geçici olmayıp tüm zaman ve mekanlara hitap etmeyi gerektirir.
2
Ahiret ve Allah inancının peygamberi örnek alma üzerindeki etkisini belirleme
Bu inancın peygamberi rehber edinmedeki sorumluluk bilincini ve motivasyon kaynağını oluşturduğu açıklaması ile eşleştirilir.
İnsanın ahiret sorumluluğu ve Allah'a kavuşma arzusu, onu ahlaki olarak peygambere benzemeye sevk eden itici güçtür.
3
Bütüncül ahlak yapısını değerlendirme
Peygamberliğin sadece ibadetlerle sınırlı kalmayıp aile, ticaret ve adalet gibi hayatın tüm alanlarını kapsaması gerektiği açıklaması ile eşleştirilir.
Üsve-i hasene ahlakın bölünmezliğini ve hayatın tüm pratik alanlarında somutlaşmasını gerektirir.
4
Allah'ı zikretmenin peygamberin yolunu takip etmeyle bağını kurma
Allah'ı hatırda tutarak rızasına uygun yaşamanın, sünnete uygun davranmadaki kararlılığı beslemesi açıklaması ile eşleştirilir.
Zikir, kulun sürekli uyanık ve bilinçli olmasını sağlayarak peygamberin sünnetini samimiyetle sürdürmesine yardımcı olur.

Anahtar Kavram

Üsve-i hasene kavramı, Ahzâb Suresi 21. ayetinin tefsiri ve Hz. Peygamber'in örnekliğinin boyutları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 49Soru

Aşağıdaki sol sütunda Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre bitişik yazılması gereken bazı birleşik kelimeler, sağ sütunda ise bu kelimelerin bitişik yazılma gerekçeleri karışık olarak verilmiştir. Birleşik kelimeler ile bitişik yazılma gerekçelerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

yalıçapkını
pazartesi
gökdelen
dedikodu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

yalıçapkını - anlam kayması; pazartesi - ses düşmesi; gökdelen - sıfat-fiil kalıplaşması; dedikodu - geçmiş zaman eki kalıplaşması gerekçeleriyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede yalıçapkını anlam kaymasına uğradığı için birinci gerekçeyle; pazartesi ses düşmesine uğradığı için ikinci gerekçeyle; gökdelen sıfat-fiil eki içerdiği için üçüncü gerekçeyle; dedikodu ise her iki kelimesinde geçmiş zaman eki barındırdığı için dördüncü gerekçeyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci kelimenin yapısını ve anlamını analiz etmek.
yalıçapkını sözcüğünün iki unsurunun da gerçek anlamını yitirerek yeni bir kuş türünü karşıladığını saptamak.
Anlam kaymasına uğrayan bu tür birleşik sözcüklerin bitişik yazılması kuralını doğrulamak.
2
İkinci kelimenin kökenini ve ses olaylarını incelemek.
pazartesi sözcüğünün pazar ertesi kelimelerinden türediğini ve ünlü düşmesine uğradığını belirlemek.
Ses kaybına uğrayan birleşik kelimelerin bitişik yazılması gerektiğini tespit etmek.
3
Üçüncü kelimenin ek ve kök yapısını kontrol etmek.
gökdelen sözcüğünün ikinci unsurunun -en sıfat-fiil ekiyle kurulan bir kalıplaşma olduğunu görmek.
Sıfat-fiil ekleriyle kurulan ve kalıplaşan birleşik kelimelerin bitişik yazılma kuralını uygulamak.
4
Dördüncü kelimenin zaman eklerini ve fiil köklerini incelemek.
dedikodu sözcüğünde demek ve koymak fiillerinin -di geçmiş zaman ekleriyle birleştiğini saptamak.
Her iki ögesi de geçmiş zaman eki alan birleşik kelimelerin bitişik yazılacağını belirlemek.

Anahtar Kavram

Bitişik yazılan birleşik kelimelerin yazım gerekçeleri ve kuralları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 50Soru

Aşağıdaki numaralanmış cümleleri, karşılarında verilen anlamca en yakın (özdeş) karşılıklarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir yazarın üslubundaki sadelik, derinliği gizleyen bir örtü gibidir; okur ancak o örtüyü araladığında yazarın asıl dünyasıyla karşılaşır.
Kendi çağının çığlıklarına kulak tıkayan bir sanatçı, geleceğin sessizliğinde boğulmaya mahkûmdur.
Edebiyatta taklit, bir başkasının ayak izlerini takip ederek yeni yollar keşfedeceğini sanan bir yanılgıdır.
Bilimsel araştırmalarda kesinliğe ulaşma çabası, sürekli yeni şüphelerin kapısını aralamakla mümkündür.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Birinci cümle ile birinci karşılık, ikinci cümle ile ikinci karşılık, üçüncü cümle ile üçüncü karşılık, dördüncü cümle ile dördüncü karşılık eşleşmelidir.
Sol sütundaki cümlelerin taşıdığı temel anlamlar ve mecazlı ifadeler, sağ sütundaki kavramsal ve doğrudan anlatımlarla eşleştirilmiştir. Cümlelerin iletmek istediği asıl düşünceler birebir karşılık bulmaktadır. Örneğin, sadeliğin derinliği gizleyen bir örtü olması, yalın anlatımın arkasındaki zengin anlam katmanları ile açıklanmıştır. Çağının çığlığına kulak tıkamak, kendi dönemine duyarsız kalmakla; geleceğin sessizliğinde boğulmak ise kalıcı olamayıp unutulmakla karşılanmıştır. Taklit ve başkasının ayak izini izlemek, kopyalamak ve özgün bir yön çizememekle; şüphe kapılarını aralamak ise sorgulamak ve soru sormakla örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki birinci cümlede yer alan 'sadelik' ve 'örtü' mecazlarını çözümlemek.
Bu cümlenin, sadeliğin altında yatan derin anlamların keşfedilmesini anlattığı belirlenir.
Doğru karşılığı bulmak için mecazlı anlatımın gerçek anlamını ortaya koymak gerekir.
2
Sol sütundaki ikinci cümlede 'çağının çığlığına kulak tıkamak' ve 'geleceğin sessizliğinde boğulmak' ifadelerini yorumlamak.
Bu cümlenin, kendi dönemine duyarsız kalan sanatçıların gelecekte unutulacağını anlattığı belirlenir.
Dönemsel duyarlılık ile kalıcılık ilişkisini kavramsal olarak eşleştirmek amacıyla bu adım atılır.
3
Sol sütundaki üçüncü cümlede 'taklit' ve 'başkasının ayak izini takip ederek yeni yollar keşfetmek' kavramlarını analiz etmek.
Taklitçiliğin özgün bir yol çizmeye engel olduğu sonucuna ulaşılır.
Taklit ve özgünlük arasındaki zıtlığı ve yanılgıyı doğru ifadeyle eşleştirmek için bu analiz yapılır.
4
Sol sütundaki dördüncü cümlede 'kesinliğe ulaşma' ve 'yeni şüphelerin kapısını aralama' arasındaki ilişkiyi kurmak.
Bilimde doğruluğun, sorgulama ve şüphe yoluyla elde edilebileceği belirlenir.
Bilimsel şüpheciliğin doğruları bulmadaki rolünü anlatan cümleyi tespit etmek için bu çıkarım gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

Cümlelerin anlamca özdeş olanlarını veya en yakınlarını tespit edebilme, mecazlı ifadelerin iletmek istediği asıl düşünceyi kavrama.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 51Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen cümleleri, sağ sütunda yer alan anlatım özellikleri ve gerekçeleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yazarın son öykü kitabında yer alan on iki öykünün tamamı, Anadolu'nun ücra köylerinde geçen öğretmen-öğrenci ilişkilerini ele almaktadır.
Şair, bu yapıtında geleneksel halk şiiri ritimlerini modern imgelerle harmanlayarak okuyucunun ruhuna dokunan mistik bir atmosfer yaratmış.
Karadeniz Teknik Üniversitesinden araştırmacıların Kaçkar Dağları'nda yürüttüğü çalışmalarda, deniz seviyesinden iki bin metre yükseklikte yetişen ve literatürde daha önce kaydedilmemiş yeni bir çan çiçeği türü tespit edilmiştir.
Gezginin seyahatnamesindeki samimi anlatım ve betimlemelerdeki akıcılık, okuru adeta yüzyıllar öncesinin Venedik sokaklarında gezintiye çıkarıyor.
Rahmi M. Koç Müzesi'nde sergilenen lokomotif, 1912 yılında İngiltere'de üretilmiş olup demir yolu taşımacılığında uzun yıllar kullanıldıktan sonra 1970'te emekliye ayrılmıştır.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Öykü kitabının içeriğini belirten cümle 'Eserin konusunu kişisel bir yorum katmadan aktaran nesnel anlatım' ile; şairin atmosfer yaratmasını belirten cümle 'Eserin üslup özelliklerini ve okurdaki duygusal yansımasını beğeni ifadesiyle sunan öznel anlatım' ile; çan çiçeğiyle ilgili bilimsel cümle 'Bilimsel araştırmalara ve doğrulanabilir olgusal verilere dayanan nesnel anlatım' ile; gezginin seyahatnamesini anlatan cümle 'Anlatıcının üsluba dair kişisel izlenimlerini ve benzetmelerini içeren öznel anlatım' ile; lokomotif hakkındaki tarihî cümle ise 'Tarihî belgelere, üretim verilerine ve somut geçmişe dayanan nesnel anlatım' ile eşleşir.
Eşleştirmede her cümlenin kanıtlanabilirlik niteliği (öznel veya nesnel oluşu) ve bu niteliğin gerekçesi doğru şekilde eşleştirilmiştir. Bilimsel veriler, fiziksel olgular ve yorumsuz içerik bilgileri nesnel; üslup beğenileri, duygusal etkiler ve benzetmeler ise öznel anlatımı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi inceleme
Öykülerin öğretmen-öğrenci ilişkisini ele aldığının söylenmesi tamamen içerik bilgisidir ve kanıtlanabilir olduğundan nesneldir.
Cümledeki ifadenin kişisel görüş mü yoksa doğrulanabilir bilgi mi olduğunu ayırt etmek.
2
İkinci cümleyi inceleme
'Mistik atmosfer' ve 'ruhuna dokunan' ifadeleri okurda bırakılan duygusal etkiye dayalı beğeni bildirdiği için özneldir.
Duygu ve sanatsal beğeni bildiren ögelerin tespiti.
3
Üçüncü cümleyi inceleme
Araştırmacılar, Kaçkar Dağları, iki bin metre gibi veriler bilimsel bir olguyu ve tespiti bildirdiği için nesneldir.
Olgusal ve bilimsel kanıtlanabilirlik ölçütünü uygulamak.
4
Dördüncü cümleyi inceleme
'Samimi', 'akıcılık' ve 'adeta gezintiye çıkarıyor' ifadeleri anlatıcının kişisel izlenimlerini ve benzetmelerini yansıttığı için özneldir.
Anlatıcının öznel üslup izlenimlerini ve benzetmelerini saptamak.
5
Beşinci cümleyi inceleme
Lokomotifin üretim yılı, ülkesi ve müzede sergilenmesi kanıtlanabilir tarihî ve nesnel gerçeklerdir.
Somut geçmişe ve verilere dayanan nesnel cümle tespiti yapmak.

Anahtar Kavram

Cümlelerin kanıtlanabilirlik özelliklerine göre öznel ve nesnel olarak sınıflandırılması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 52Soru

Aşağıdaki I. grupta verilen cümleleri, II. grupta verilen ve bu cümlelerle anlamca en yakın (özdeş) olan karşılıklarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir yazarın büyüklüğü, döneminin rüzgârına kapılmakla değil; o rüzgâra yön veren bir yelken açabilmesiyle ölçülür.
Gerçek eleştiri, bir eserin sadece görünen yüzünü parlatmak değil; onun derinlerinde yatan cevheri gün yüzüne çıkarmaktır.
Okurun zihninde yeni bir pencere açamayan yapıtlar, ne kadar süslü olursa olsun, zamanın yıpratıcı etkisine direnemez.
Sanatta özgünlük, geçmişin birikimini tamamen reddetmekle değil; o birikimi kendi potasında eritip yeni bir formda sunmakla elde edilir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. gruptaki birinci cümle II. gruptaki ikinci cümleyle, ikinci cümle dördüncü cümleyle, üçüncü cümle üçüncü cümleyle, dördüncü cümle ise birinci cümleyle eşleşir.
I. grupta soyut ve mecazlı ifadelerle verilen düşünceler, II. grupta daha açık ve doğrudan anlatımlarla karşılık bulmuştur. Çağa yön verme fikri ikinci cümleyle; derinlerdeki gizli değeri çıkarma fikri dördüncü cümleyle; okurda düşünsel dönüşüm yaratamayan süslü eserlerin kalıcı olamaması fikri üçüncü cümleyle; geçmişi kendi süzgecinden geçirerek sentezleme fikri ise birinci cümleyle anlamca bire bir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
I. gruptaki ilk cümlede geçen 'dönemin rüzgarına kapılmamak' ve 'yön veren yelken açmak' mecazlarının anlamları çözümlenir.
Bu mecazların, çağın eğilimlerine kapılmak yerine onlara yön vermek ve şekillendirmek anlamına geldiği tespit edilir.
Cümledeki soyut imgelerin gerçek hayattaki karşılıklarını doğru analiz etmek gerekir.
2
I. gruptaki ikinci cümlede yer alan 'görünen yüzü parlatmamak' ve 'derindeki cevheri çıkarmak' ifadelerinin neye işaret ettiği belirlenir.
Eleştirinin yüzeysel unsurları övmekle kalmayıp eserin derinlerindeki gizli değerleri araması gerektiği anlaşılır.
Sanatsal değerlendirmenin sınırlarını ve amacını tespit etmek için bu adım gereklidir.
3
I. gruptaki üçüncü cümlede yer alan 'okurun zihninde pencere açamamak' ve 'süslü olsa da zamana direnememek' durumları değerlendirilir.
Zihinsel değişim sağlamayan yapıtların, süslü (biçimsel olarak kusursuz) olsalar dahi kalıcı olamayacakları sonucu çıkarılır.
Eserin okur üzerindeki etkisi ile biçimsel yapısı arasındaki ilişki kurulmalıdır.
4
I. gruptaki son cümlede vurgulanan 'geçmişin birikimini potada eritip yeni formda sunmak' düşüncesinin ana fikri bulunur.
Geleneksel birikimi yok saymadan, onu kişisel süzgeçten geçirerek yeniden yorumlamanın özgünlük getirdiği saptanır.
Geçmiş miras ile bireysel yaratıcılığın sentezlenmesi fikrinin karşılığını bulmak amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cümlelerin anlamca özdeşliğini ve yakınlığını belirleme

Alternatif Yöntem

Cümlelerdeki anahtar kavramların (örneğin 'rüzgara yön vermek', 'derindeki cevher', 'zihinde yeni pencere', 'potada eritmek') altını çizip bu kavramların yakın anlamlılarını diğer grupta aramak eşleştirmeyi kolaylaştırır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 53Soru

Aşağıdaki paragrafta nöronal budanma süreci ele alınmıştır:

(I) Nöronal budanma, insan beyninin gelişim evrelerinde fazla ve işlevsiz olan sinaptik bağlantıların elenerek sinirsel ağların daha verimli hâle getirilmesi sürecidir. (II) Özellikle çocukluk ve ergenlik dönemlerinde zirveye ulaşan bu fizyolojik ayıklama, az kullanılan sinirsel yolların ortadan kaldırılmasını sağlarken aktif olarak deneyimlenen bağlantıların miyelin kılıfla sarılarak güçlenmesine olanak tanır. (III) Beynin esnek yapısının (nöroplastisite) en somut göstergesi olan budanma mekanizması, öğrenme ve bilişsel kapasiteyi doğrudan şekillendirir. (IV) Bu süreçte ortaya çıkan genetik veya çevresel kökenli aksamalar, otizm ya da şizofreni gibi çeşitli nöropsikiyatrik rahatsızlıkların ortaya çıkışıyla ilişkilendirilir. (V) Dolayısıyla sinaptik budanma, basit bir hücresel kayıp değil; beynin dış dünyayla kurduğu etkileşime göre kendini en verimli şekilde güncellediği dinamik bir mimari tasarımdır.

Buna göre, paragrafta numaralanmış cümleleri, bu cümlelerden yola çıkılarak ulaşılabilecek yardımcı düşüncelerle doğru şekilde e��leştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle
V. Cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. cümle - Beyndeki fazla ve işe yaramayan bağlantıların elenmesinin sinirsel iletimin niteliğini artırmayı amaçladığına; II. cümle - Deneyimlenen sinirsel yolların korunup güçlendirilirken pasif kalan yolların tasfiye edildiği bir gelişim aşaması olduğuna; III. cümle - Bilişsel becerilerin ve öğrenme süreçlerinin beynin değişebilir yapısıyla doğrudan ilişkili olduğuna; IV. cümle - Sinir hücreleri arasındaki ayıklama faaliyetindeki düzensizliklerin bazı zihinsel rahatsızlıkların temelinde yer alabileceğine; V. cümle - Budanmanın, beynin çevreyle olan etkileşimine göre kendini biçimlendirdiği aktif ve yapıcı bir süreç olduğuna
Paragraftaki I, II, III, IV ve V numaralı cümleler ile karşılarında yer alan yargılar anlamca birebir örtüşmektedir. Örneğin, I. cümledeki 'fazla ve işlevsiz olan sinaptik bağlantıların elenerek sinirsel ağların daha verimli hâle getirilmesi' ifadesi, 'fazla ve işe yaramayan bağlantıların elenmesinin sinirsel iletimin niteliğini artırmayı amaçladığı' yargısını karşılar. Aynı şekilde, diğer tüm cümleler de kendileri için belirtilen yargılarla eşanlamlı ya da yakın anlamlı ifadeler üzerinden doğrudan eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki I. cümleyi çözümlemek ve anahtar ifadeleri saptamak.
I. cümlede 'fazla ve işlevsiz olan sinaptik bağlantıların elenerek sinirsel ağların daha verimli hâle getirilmesi' süreci açıklanmaktadır. Bu açıklama, 'fazla ve işe yaramayan bağlantıların elenmesinin sinirsel iletimin niteliğini artırmayı amaçladığı' yargısını karşılar.
Cümledeki 'işlevsiz' kelimesi 'işe yaramayan' ile, 'verimli hâle getirilmesi' ise 'niteliğinin artırılması' ile eşanlamlıdır.
2
Metindeki II. cümleyi çözümlemek ve anahtar ifadeleri saptamak.
II. cümlede 'az kullanılan sinirsel yolların ortadan kaldırılması' ve 'aktif olarak deneyimlenen bağlantıların... güçlenmesi' anlatılır. Bu durum, 'deneyimlenen sinirsel yolların korunup güçlendirilirken pasif kalan yolların tasfiye edildiği' yargısıyla örtüşür.
'Az kullanılan' ifadesi 'pasif kalan', 'ortadan kaldırılması' ise 'tasfiye edilmesi' olarak anlamca karşılanmıştır.
3
Metindeki III. cümleyi çözümlemek ve anahtar ifadeleri saptamak.
III. cümlede 'beynin esnek yapısı (nöroplastisite)' ile 'öğrenme ve bilişsel kapasitenin doğrudan şekillendiği' vurgulanır. Bu ifade, 'bilişsel becerilerin ve öğrenme süreçlerinin beynin değişebilir yapısıyla doğrudan ilişkili olduğu' yargısını doğrudan doğrular.
'Esnek yapısı' kavramı 'değişebilir yapı' ile, 'bilişsel kapasite ve öğrenme' ise 'bilişsel beceriler ve öğrenme süreçleri' olarak eşleştirilmiştir.
4
Metindeki IV. cümleyi çözümlemek ve anahtar ifadeleri saptamak.
IV. cümlede bu süreçteki 'genetik veya çevresel kökenli aksamalar' ile 'otizm ya da şizofreni gibi çeşitli nöropsikiyatrik rahatsızlıkların' ilişkisi kurulur. Bu durum, 'sinir hücreleri arasındaki ayıklama faaliyetindeki düzensizliklerin bazı zihinsel rahatsızlıkların temelinde yer alabileceği' yargısıyla örtüşür.
'Aksamalar' ifadesi 'düzensizlikler' ile, 'nöropsikiyatrik rahatsızlıklar' ise 'zihinsel rahatsızlıklar' ile anlamca eşleşir.
5
Metindeki V. cümleyi çözümlemek ve anahtar ifadeleri saptamak.
V. cümlede budanmanın 'basit bir hücresel kayıp olmadığı', aksine 'dış dünyayla kurduğu etkileşime göre kendini güncellediği dinamik bir mimari tasarım' olduğu belirtilir. Bu durum, 'budanmanın, beynin çevreyle olan etkileşimine göre kendini biçimlendirdiği aktif ve yapıcı bir süreç olduğu' yargısını tam olarak doğrular.
'Basit bir kayıp olmaması ve mimari tasarım olması' onun 'aktif ve yapıcı' olduğuna, 'dış dünyayla kurduğu etkileşim' ise 'çevreyle olan etkileşim' ifadesine karşılık gelir.

Anahtar Kavram

Paragraftaki her bir cümlenin ilettiği özel ve sınırlandırılmış yardımcı düşünceleri, anlam kayması veya öznel yorum katmadan eşanlamlı veya yakın anlamlı sözcüklerle eşleştirebilme.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 54Soru

Aşağıdaki paragrafta numaralanmış cümleleri, bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

Buz Çekirdeği Analizleri

Paleoklimatologlar, geçmiş iklim koşullarını anlamak için Antarktika ve Grönland gibi kutup bölgelerindeki buzul tabakalarından çıkarılan 'buz çekirdeklerini' incelerler.
(I) Yüzlerce metre derinlikten çıkarılan bu silindirik örnekler, yağışların üst üste birikip sıkışmasıyla oluşan ve geçmiş dönemin atmosferik koşullarını hapseden yıllık katmanlardan meydana gelir.
(II) Çekirdeklerin içindeki mikroskobik hava kabarcıkları, karın yağdığı dönemdeki atmosferin gaz bileşimini ve özellikle karbondioksit gibi sera gazlarının oranını doğrudan ölçmeye olanak tanır.
(III) Ayrıca kar tanelerindeki oksijen ve hidrojen izotoplarının oranları, o dönemdeki küresel sıcaklık dalgalanmaları hakkında hassas veriler sunar.
(IV) Buz katmanları arasında biriken volkanik küller ve çöl tozları ise geçmişteki büyük volkanik patlamaların ve atmosferik sirkülasyon kalıplarının tarihlendirilmesinde doğal arşiv niteliği taşır.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. Cümle ile buzul örneklerinin oluşum biçiminin verileri muhafaza ettiği, II. Cümle ile buz katmanlarındaki gazların atmosfer bileşenlerini doğrudan yansıttığı, III. Cümle ile kar yapısındaki izotop oranlarının küresel sıcaklık değişimlerine kaynaklık ettiği ve IV. Cümle ile buzullardaki katı birikintilerin tarihlendirme amacıyla kullanıldığı eşleşmelidir.
Paragraftaki her bir cümlenin içerdiği spesifik bilimsel veri ve olgular, seçeneklerdeki yardımcı düşüncelerle anlamca örtüşmektedir. Bu bağlamda, buzul katmanlarının oluşum süreci I. cümleyle, mikroskobik gaz kabarcıkları II. cümleyle, hidrojen ve oksijen izotopları III. cümleyle, volkanik küller ile çöl tozları ise IV. cümleyle birebir ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin analiz edilmesi.
I. Cümle'deki 'yağışların üst üste birikip sıkışmasıyla oluşan ve geçmiş dönemin atmosferik koşullarını hapseden' ifadesinden yola çıkılarak bu cümlenin buzul örneklerinin oluşum biçiminin verileri muhafaza ettiği düşüncesiyle (birinci seçenekle) eşleşmesi gerektiği belirlenir.
Cümledeki oluşum biçimi (yağış birikmesi) ile korunan veriler (atmosferik koşullar) arasında doğrudan anlam ilişkisi kurulur.
2
İkinci cümlenin analiz edilmesi.
II. Cümle'de yer alan 'hava kabarcıkları, karın yağdığı dönemdeki atmosferin gaz bileşimini... doğrudan ölçmeye olanak tanır' ifadesinin, buz katmanlarında hapsolan gazların atmosfer bileşenlerini doğrudan yansıttığı yardımcı düşüncesini (ikinci seçeneği) karşıladığı tespit edilir.
Mikroskobik hava kabarcıklarındaki gaz analizi doğrudan ölçüm sağladığı için doğrudan yansıtma anlamını verir.
3
Üçüncü cümlenin analiz edilmesi.
III. Cümle'deki 'kar tanelerindeki oksijen ve hidrojen izotoplarının oranları, o dönemdeki küresel sıcaklık dalgalanmaları hakkında hassas veriler sunar' bilgisinin, kar yapısındaki izotop oranlarının sıcaklık değişimlerinin belirlenmesinde kaynak olduğu fikriyle (üçüncü seçenekle) eşleştiği saptanır.
İzotop oranları (kar yapısındaki kimyasal özellikler) ile küresel sıcaklık dalgalanmaları (ısı değişimleri) arasındaki korelasyon eşleştirmeyi zorunlu kılar.
4
Dördüncü cümlenin analiz edilmesi.
IV. Cümle'de belirtilen 'volkanik küller ve çöl tozları ise geçmişteki büyük volkanik patlamaların ve atmosferik sirkülasyon kalıplarının tarihlendirilmesinde doğal arşiv niteliği taşır' saptamasının, buzullardaki katı birikintilerin jeolojik hareketler ve rüzgâr yönelimlerinin tarihlendirilmesinde kullanıldığı fikrini (dördüncü seçeneği) karşıladığı görülür.
Volkanik küller ile çöl tozları 'katı birikintileri', volkanik patlamalar ile sirkülasyon kalıpları ise sırasıyla 'jeolojik hareketleri ve rüzgâr yönelimlerini' temsil eder.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Soru 55Soru

İslam dininde ibadetlerin geçerli olması ve bireyin manevi gelişimine katkı sağlaması birtakım temel ilkelerin gözetilmesine bağlıdır. Aşağıda ibadetlerin ifasında riayet edilmesi gereken temel ilkeler ile bu ilkelerin pratik hayattaki yansımaları verilmiştir.

Buna g��re, sol sütunda verilen temel ilkeleri sağ sütundaki uygun yansımalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İhlas
Sünnete Uygunluk
Kolaylık

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki İhlas ilkesi sağ sütundaki sadece yaratıcının hoşnutluğunu kazanmak adına ibadet etme yansımasıyla; Sünnete Uygunluk ilkesi doğrudan Hz. Muhammed'in uygulamalarını rehber edinme yansımasıyla; Kolaylık ilkesi ise zorlayıcı koşullarda ruhsatlardan faydalanma yansımasıyla eşleşmektedir.
İhlas kavramı ibadetlerin niyet boyutuna ve sadece Allah rızasını gözetmeye işaret ettiği için birinci yansımayla; Sünnete uygunluk kavramı ibadetlerin şekilsel ve yöntemsel boyutunda Hz. Peygamber'in rehberliğine bağlı kalınmasını ifade ettiği için ikinci yansımayla; Kolaylık kavramı ise zorlayıcı şartlardaki esneklik ve ruhsatları temsil ettiği için üçüncü yansımayla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki 'İhlas' kavramının anlam ve amacını tespit etmek.
İhlas; samimiyet, ibadetlerde sadece Allah rızasını gözetmek ve gösterişten uzak durmaktır. Bu tanım, birinci açıklamadaki övgü almayı hedeflemeyip sadece yaratıcının hoşnutluğunu amaçlama ifadesi ile eşleşir.
İbadetlerdeki niyet ve samimiyet boyutunu kavramsal olarak doğru örneğe bağlamak.
2
Sol sütundaki 'Sünnete Uygunluk' ilkesinin sınırlarını belirlemek.
Sünnete uygunluk; ibadetlerin Hz. Peygamber'in gösterdiği biçimde, bid'at ve şahsi yorumlardan uzak kılınmasıdır. Bu tanım, ikinci açıklamadaki şahsi değişiklikler yapmayıp Hz. Muhammed'in uygulamalarını rehber edinme ifadesi ile eşleşir.
İbadetlerin şekil ve yöntem yönüyle meşruiyet kaynağını tespit etmek.
3
Sol sütundaki 'Kolaylık' ilkesinin dindeki uygulamalarını incelemek.
Kolaylık; zorlayıcı durumlarda dindeki kolaylaştırıcı ruhsatların kullanılmasıdır. Bu tanım, üçüncü açıklamadaki hastalık ve seyahat gibi durumlarda ruhsatlardan faydalanma ifadesi ile eşleşir.
İbadetin sürdürülebilirliğini ve insan fıtratına uygunluğunu sağlayan esnekliği belirlemek.

Anahtar Kavram

İbadetlerde Temel İlkeler (İhlas, Sünnete Uygunluk, Kolaylık)
Soru 56Soru

Edebî ve felsefi metinlerin inşasında yazarlar, savundukları görüşleri belirgin kılmak, okuru ikna etmek veya anlatımı somutlaştırmak amacıyla çeşitli düşünceyi geliştirme yollarına başvururlar. Metnin dokusunu oluşturan bu yöntemler, yazarın üslup özelliklerini de belirler.

Aşağıdaki numaralanmış metin parçalarını, metinlerde belirgin olarak kullanılan düşünceyi geliştirme yollarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Felsefe; insanın kendisini, toplumu ve içinde yaşadığı evreni anlama, anlamlandırma ve sorgulama yönündeki bitmek bilmeyen tinsel arayışının sistematik bir disiplinidir.
Klasik şiirimiz, biçimsel kusursuzluğu ve soyut hayal dünyasını merkezine alırken Tanzimat sonrası Türk şiiri, toplumsal sorunları ve somut gerçekliği ön plana çıkarmıştır.
Sanatçının topluma karşı bir sorumluluğu olduğunu düşünüyorum. Nitekim Albert Camus da bu konuda, 'Sanatçı, kendini toplumun dışında tutamaz; o, ancak toplumla birlikte var olabilir,' der.
Teknolojik gelişmeler, günlük yaşam pratiklerimizi kökten değiştirmektedir. Akıllı telefonlar, yapay zekâ asistanları ve nesnelerin interneti gibi yenilikler bu değişimin en bariz kanıtlarıdır.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci metin tanımlama ile, ikinci metin karşılaştırma ile, üçüncü metin tanık gösterme ile, dördüncü metin ise örneklendirme ile eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede felsefenin tanımını içeren birinci parça tanımlamayla; klasik şiir ile Tanzimat şiirini kıyaslayan ikinci parça karşılaştırmayla; Albert Camus'nun sözünü aktaran üçüncü parça tanık göstermeyle; teknolojik cihazları listeleyen dördüncü parça ise örneklendirmeyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk metinde yer alan 'Felsefe; ... disiplinidir' yargısını analiz etmek.
Bu cümle felsefenin ne olduğunu tanımladığı için 'Tanımlama' ile eşleşir.
Tanımlama yöntemi, bir kavramın ne olduğunu 'nedir' sorusuna yanıt verecek şekilde açıklamayı gerektirir.
2
İkinci metinde yer alan 'Klasik şiirimiz ... alırken Tanzimat sonrası Türk şiiri ...' karşılaştırmasını incelemek.
İki farklı dönem şiirinin özellikleri kıyaslandığı için 'Karşılaştırma' ile eşleşir.
Karşılaştırma, iki durum veya kavram arasındaki benzerlik ya da farkları ortaya koymak için kullanılır.
3
Üçüncü metinde yer alan Albert Camus alıntısını değerlendirmek.
Albert Camus'nun sözü doğrudan aktarılarak düşünce desteklendiği için 'Tanık Gösterme' ile eşleşir.
Tanık gösterme, savunulan düşünceyi inandırıcı kılmak için alanında uzman bir kişinin görüşüne yer vermektir.
4
Dördüncü metindeki örnekleri saptamak.
Akıllı telefonlar ve yapay zekâ asistanları somut örnek olarak sunulduğundan 'Örneklendirme' ile eşleşir.
Örneklendirme, soyut bir düşünceyi somutlaştırarak anlaşılır kılmak için örnekler sıralama yoludur.

Anahtar Kavram

Düşünceyi Geliştirme Yolları (Tanımlama, Karşılaştırma, Tanık Gösterme, Örneklendirme)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 57Soru

Din felsefesinde Tanrı'nın varlığını temellendirmek amacıyla filozoflar tarafından çeşitli rasyonel kanıtlar öne sürülmüştür. Bu kanıtlar, Tanrı'nın varlığını farklı hareket noktalarından yola çıkarak savunur.

Buna göre, sol tarafta verilen Tanrı'nın varlığını kabul eden felsefi kanıtları, sağ tarafta verilen bu kanıtların temel savunma mantıkları veya filozofların yaklaşımları ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ontolojik Kanıt
Kozmolojik Kanıt
Teleolojik Kanıt (Düzen ve Amaç)
Ahlak Kanıtı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ontolojik Kanıt en yetkin varlık tanımına dayanan açıklamayla; Kozmolojik Kanıt sonradan var olanların bir ilk nedene ihtiyaç duymasına dayanan açıklamayla; Teleolojik Kanıt doğadaki karmaşık yapılara ve işlevsel düzene dayanan açıklamayla; Ahlak Kanıtı ise insanın içindeki ödev bilinci ve ahlaki adalete dayanan açıklamayla eşleşir.
Ontolojik kanıt zihindeki yetkinlik tanımından yola çıkan birinci açıklamayla; Kozmolojik kanıt nedensellik ilişkisini kuran ikinci açıklamayla; Teleolojik kanıt evrendeki karmaşık yapıyı ve düzeni ele alan üçüncü açıklamayla; Ahlak kanıtı ise vicdani ödev bilincine vurgu yapan dördüncü açıklamayla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Ontolojik kanıtın tanımını ve temel hareket noktasını belirlemek.
Ontolojik kanıt deney öncesidir (a priori). Zihindeki 'en yetkin varlık' (Tanrı) kavramının kendisinden yola yazar ve bu kavramın zorunlu olarak varoluşu içermesi gerektiğini savunur. Bu durum, birinci açıklama ile örtüşmektedir.
Kavramsal analiz üzerinden kanıtın özgün yaklaşımını tespit etmek.
2
Kozmolojik kanıtın nedensellik bağlamını ve ilk neden ilişkisini incelemek.
Kozmolojik kanıt nedensellik ilkesine dayanır. Evrendeki nedenler zincirinin geriye doğru sonsuza gidemeyeceğini, dolayısıyla sonradan var olan her şeyin bir ilk nedene (yaratıcıya) muhtaç olduğunu söyler. Bu durum, ikinci açıklama ile örtüşmektedir.
Neden-sonuç zincirinden aşkın bir ilk neden çıkarımı yapmak.
3
Teleolojik kanıtın düzen ve amaç ilişkisini belirlemek.
Teleolojik (nizam ve gaye) kanıtı, evrendeki mükemmel uyum, tasarım ve karmaşık işleyişin kendiliğinden olamayacağını, akıllı bir tasarımcının eseri olduğunu savunur. Bu durum, üçüncü açıklama ile örtüşmektedir.
Evrendeki amaçlılık ve düzen üzerinden bilinçli bir planlayıcıya ulaşmak.
4
Ahlak kanıtının insani vicdan ve adalet boyutunu değerlendirmek.
Ahlak kanıtı, insandaki ödev duygusu, vicdani sorumluluklar ve ahlaki adaletin gerçekleşmesi talebinden yola çıkarak, aşkın bir yasa koyucu ve adil bir ödüllendiricinin varlığını gerekli görür. Bu durum, dördüncü açıklama ile örtüşmektedir.
İnsanın ahlaki yapısından hareketle Tanrı'nın varlığına geçiş yapmak.

Anahtar Kavram

Tanrı'nın Varlığını Kanıtlayan Rasyonel Argümanlar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 58Soru

Kimyanın temel kanunlarından biri olan Katlı Oranlar Kanunu'na göre, iki element birden fazla bileşik oluşturuyorsa, elementlerden birinin sabit miktarı ile birleşen diğer elementin değişen miktarları arasında basit ve tam sayılarla ifade edilen bir oran vard��r. Aşağıda bu kanunla ilgili bazı kimyasal senaryolar ve bu senaryolar sonucunda elde edilen oranlar verilmiştir. Sol sütundaki durumlar��, sağ sütundaki doğru oranlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

XX ve YY elementlerinden oluşan iki bileşikten birincisinde kütlece %40\%40 XX, ikincisinde kütlece %50\%50 YY bulunmaktadır. Birinci bileşiğin formülü XY3XY_3 ise, e��it miktarda XX ile birleşen ikinci bileşikteki YY kütlesinin birinci bileşikteki YY kütlesine oranı (Y2Y1\frac{Y_2}{Y_1})
X2Y3X_2Y_3 bileşiğinde kütlece birleşme oranı mXmY=73\frac{m_X}{m_Y} = \frac{7}{3}'tür. XX ve YY elementleri arasında oluşan diğer bir bileşiğin formülü XY2XY_2 olduğuna göre, eşit miktarda YY ile birleşen birinci bileşikteki XX kütlesinin ikinci bileşikteki XX kütlesine oranı (X1X2\frac{X_1}{X_2})
AA ve BB elementlerinden oluşan iki farklı bileşikten birincisinde 3 g A3\text{ g } A ile 8 g B8\text{ g } B, ikincisinde ise 6 g A6\text{ g } A ile 9 g B9\text{ g } B birleşmiştir. Eşit miktarda AA ile birleşen birinci bileşikteki BB kütlesinin ikinci bileşikteki BB kütlesine oranı (B1B2\frac{B_1}{B_2})
N2ON_2O bileşiği ile katlı oran gösteren ve aynı miktar azot (NN) ile birleşen oksijen (OO) kütleleri oranı (I. biles¸ikII. biles¸ik\frac{\text{I. bileşik}}{\text{II. bileşik}}) 14\frac{1}{4} olan azot oksit bileşiğindeki azot kütlesinin oksijen kütlesine oranı (mNmO\frac{m_N}{m_O}) (N:14N: 14, O:16O: 16)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci durum iki bölü üç oranıyla, ikinci durum dört bölü üç oranıyla, üçüncü durum on altı bölü dokuz oranıyla ve dördüncü durum yedi bölü on altı oranıyla eşleşir.
Sol sütundaki kimyasal durumlar için gerçekleştirilen işlemler sonucunda elde edilen kütle ve atom sayıları oranları, sağ sütundaki matematiksel kesirlerle sırasıyla birebir eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci durum için kütle oranlarını ve katlı oranı belirleme
Birinci bileşik için mX/mY=40/60=2/3m_X/m_Y = 40/60 = 2/3, ikinci bileşik için mX/mY=50/50=2/2m_X/m_Y = 50/50 = 2/2 bulunur. Eşit miktarda X (2 g) alındığında birinci bileşikte 3 g Y, ikinci bileşikte 2 g Y bulunur. Buradan oran Y2/Y1=2/3Y_2/Y_1 = 2/3 elde edilir.
Elementlerden birinin miktarı sabit tutulduğunda diğer elementin kütleleri arasındaki oran katlı oranı verir.
2
İkinci durum için formüller üzerinden katlı oranı bulma
Formüller X2Y3X_2Y_3 ve XY2XY_2 şeklindedir. Eşit miktarda Y için Y atom sayıları 6'da eşitlenir: X4Y6X_4Y_6 ve X3Y6X_3Y_6. Eşit miktardaki Y ile birleşen X atom sayılarının oranı X1/X2=4/3X_1/X_2 = 4/3 olarak hesaplanır.
Formüllerdeki atom sayılarının oranı, kütlece katlı oran değerine doğrudan eşittir.
3
Üçüncü durum için kütle verilerinden katlı oran hesaplama
Birinci bileşikte 3 g A ve 8 g B, ikinci bileşikte 6 g A ve 9 g B bulunmaktadır. A kütlelerini 6 g'da eşitlemek için birinci bileşikteki kütleler 2 ile çarpılarak 16 g B elde edilir. Eşit A için B kütlelerinin oranı B1/B2=16/9B_1/B_2 = 16/9 olur.
Katlı oran tanımı gereği, bir elementin sabit kütlesine karşılık gelen diğer elementin kütleleri oranlanır.
4
Dördüncü durum için bilinmeyen bileşiğin formülünü ve kütle oranını bulma
N2ON_2O bileşiği ile aynı miktar azot (2 N) içeren ve oksijen oranları 1/4 olan bileşiğin formülü N2O4N_2O_4 olarak belirlenir. Bu bileşikteki azot kütlesinin oksijen kütlesine oranı mN/mO=(2×14)/(4×16)=28/64=7/16m_N/m_O = (2 \times 14) / (4 \times 16) = 28/64 = 7/16 bulunur.
Katlı oran yardımıyla formül belirlendikten sonra elementlerin mol kütleleri kullanılarak kütlece birleşme oranı hesaplanır.

Anahtar Kavram

İki element arasında birden fazla bileşik oluştuğunda, elementlerden birinin sabit miktarı ile birleşen diğer elementin kütleleri arasında basit ve tam sayılarla ifade edilen katlı bir oran bulunur.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 59Soru

Aşağıda sistematik adları ve kimyasal formülleri verilen tuzlar ile bu tuzların sulu çözeltilerinin asitlik-bazlık karakterini ve yaygın kullanım alanlarını içeren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kalsiyum karbonat (CaCO3CaCO_3)
Amonyum klorür (NH4ClNH_4Cl)
Sodyum bikarbonat (NaHCO3NaHCO_3)
Sodyum karbonat (Na2CO3Na_2CO_3)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kalsiyum karbonat (CaCO3CaCO_3) inşaat malzemelerinde hammadde olmasıyla; Amonyum klorür (NH4ClNH_4Cl) pillerde elektrolit ve lehimcilikte kullanılmasıyla; Sodyum bikarbonat (NaHCO3NaHCO_3) hamur kabartma tozu ve antiasit ilaç yapımıyla; Sodyum karbonat (Na2CO3Na_2CO_3) ise cam üretimi ve su yumuşatma işleviyle eşleşmektedir.
Eşleştirme sonucunda; Kalsiyum karbonat (CaCO3CaCO_3) kireç taşı olarak inşaat alanındaki kullanımıyla; Amonyum klorür (NH4ClNH_4Cl) asidik yapısı ve pillerde/lehimcilikte kullanımıyla; Sodyum bikarbonat (NaHCO3NaHCO_3) yemek sodası olarak hamur kabartma ve mide asidi düzenleme işlevleriyle; Sodyum karbonat (Na2CO3Na_2CO_3) ise cam sanayisi ve su yumuşatmadaki rolleriyle tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kalsiyum karbonat (CaCO3CaCO_3) bileşiğinin yaygın adını, çözünürlük ve kullanım özelliklerini belirleme
CaCO3CaCO_3 yaygın adı kireç taşıdır, suda az çözünür ve inşaat sektöründe çimento, kireç yapımında kullanılır. Bu özellikler dördüncü açıklama ile uyuşmaktadır.
Bileşiğin endüstriyel kimliğini ve çözünürlük durumunu tespit etmek için.
2
Amonyum klorür (NH4ClNH_4Cl) bileşiğinin asitlik-bazlık karakterini ve teknolojik kullanım alanlarını belirleme
NH4ClNH_4Cl (nişadır) asidik bir tuzdur, pillerde elektrolit ve lehimcilikte oksit temizleyici olarak kullanılır. Bu özellikler ikinci açıklama ile uyuşmaktadır.
Tuzun asidik karakterini ve spesifik endüstriyel rollerini analiz etmek için.
3
Sodyum bikarbonat (NaHCO3NaHCO_3) bileşiğinin yaygın adını ve günlük yaşamdaki işlevlerini belirleme
NaHCO3NaHCO_3 yemek sodasıdır, bazik karakterdedir, asitlerle gaz açığa çıkarır (kabartma tozu) ve antiasit olarak mide asidini nötralize eder. Bu özellikler üçüncü açıklama ile uyuşmaktadır.
Mutfak ve tıp alanındaki kabartıcı/nötralize edici kimyasal tepkime kökenini açıklamak için.
4
Sodyum karbonat (Na2CO3Na_2CO_3) bileşiğinin sanayi ve temizlik alanındaki kullanımını belirleme
Na2CO3Na_2CO_3 çamaşır sodasıdır, bazik karakterdedir, cam üretiminde erime noktasını düşürmek için ve sulardaki sertlik yapıcı iyonları çöktürmek için kullanılır. Bu özellikler birinci açıklama ile uyuşmaktadır.
Bileşiğin cam sanayisindeki rolünü ve sertlik giderici kimyasal çöktürme mekanizmasını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Tuzların sistematik/yaygın adları, asitlik-bazlık özellikleri, çözünürlük karakterleri ve endüstriyel/günlük kullanım alanları.
Soru 60Soru

Termodinamik süreçlerde yer alan ısı, sıcaklık, iç enerji ve mutlak sıfır kavramları ile bu kavramların fiziksel tanımları aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki kavramları sağ sütundaki en doğru bilimsel tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İç Enerji
Sıcaklık
Isı
Mutlak Sıfır

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İç Enerji - Maddeyi oluşturan taneciklerin tüm mikroskobik kinetik ve potansiyel enerjilerinin toplamı olan durum fonksiyonu; Sıcaklık - Taneciklerin ortalama kinetik enerjisinin göstergesi olan temel büyüklük; Isı - Sıcaklık farkından dolayı transfer edilen geçiş enerjisi; Mutlak Sıfır - Taneciklerin kinetik enerjisinin minimuma indiği 273,15C-273,15^\circ\text{C} sınırı.
Eşleştirme, termodinamikteki ısı, sıcaklık, iç enerji ve mutlak sıfır kavramlarının bilimsel ve mikroskobik/makroskobik tanımlarına dayanmaktadır. İç enerji toplam mikroskobik enerjiyle, sıcaklık ortalama kinetik enerjinin bir ölçüsüyle, ısı transfer edilen enerjiyle, mutlak sıfır ise minimum moleküler hareket sınırıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
İç enerji kavramının mikroskobik doğasını inceleyin.
İç enerji, sistemdeki taneciklerin hem kinetik (öteleme, titreşim, dönme) hem de potansiyel (moleküller arası bağlar) enerjilerinin toplamıdır. Bu tanım, sistemdeki tüm mikroskobik enerjilerin toplamını ifade eden açıklamayla eşleşir.
İç enerjinin sadece kinetik enerjiyle sınırlı olmadığını, potansiyel enerjileri de kapsayan bir toplam durum fonksiyonu olduğunu ayırt etmek gerekir.
2
Sıcaklık kavramının makroskobik ve birimsel özelliklerini değerlendirin.
Sıcaklık bir enerji olmayıp, ortalama kinetik enerjinin bir ölçüsüdür. Madde miktarına bağlı değildir ve SI birim sisteminde temel büyüklüklerden biridir. Bu nedenle ortalama kinetik enerji göstergesi ve temel büyüklük ifadesiyle eşleşir.
Sıcaklığın temel bir büyüklük olduğunu ve bir enerji türü olmadığını bilmek termodinamik kavramları anlamanın temel adımıdır.
3
Isı kavramının geçişsel doğasını ve sınırlarını analiz edin.
Isı, sadece iki sistem arasında sıcaklık farkı olması durumunda sıcak olandan soğuk olana aktarılan enerjiyi temsil eder. Durağan veya tek başına duran bir sistemin sahip olduğu bir ısı değeri yoktur. Dolayısıyla transfer edilen geçiş enerjisi açıklamasıyla eşleşir.
Isı kavramının sistemler arası transfer sürecinde var olduğunu, durağan sistemlerin 'ısısı' olamayacağını kavramak hatalı kullanımları önler.
4
Mutlak sıfır kavramının fiziksel sınırını ve ölçek değerlerini inceleyin.
Mutlak sıfır, taneciklerin kinetik enerjisinin teorik olarak minimuma ulaştığı ve sıcaklığın daha fazla düşürülemeyeceği alt sınırı temsil eder. Celsius ölçeğinde bu değer 273,15C-273,15^\circ\text{C}'ye karşılık gelir. Dolayısıyla minimum kinetik enerji sınırı ile eşleşir.
Mutlak sıfır noktasının fiziksel olarak ulaşılabilecek en düşük sıcaklık olduğunu ve bunun Celsius ölçeğindeki sayısal karşılığını bilmek gerekir.

Anahtar Kavram

Termodinamik Kavramlar: Isı, Sıcaklık, İç Enerji ve Mutlak Sıfır Farkları
ÖncekiSayfa 3 / 53Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin