Examkin

Tüm alıştırma soruları

1052 soru

Tüm türler6,755Çoktan seçmeli4,123Çoklu seçim2Doğru / Yanlış394Sayısal689Eşleştirme1,052Sıralama324Boşluk doldurma130Kısa cevap41
Soru 801Soru →

Aşağıda verilen günlük yaşam olayları ve teknolojilerini, inceledikleri fiziğin alt dalları ile doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kristal yapılı yarı iletken silisyum maddesi kullanılarak güneş panelleri ve bilgisayar çiplerinin üretilmesi
Parçacık hızlandırıcılarda atom altı parçacıkların yüksek enerjilerde çarpıştırılarak maddenin temel yapısının araştırılması
Binalarda pencerelere çift cam takılarak odanın içerisindeki ısının dışarıya kaçmasının engellenmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Güneş paneli üretimi katıhal fiziğiyle; atom altı parçacıkların çarpıştırılması yüksek enerji ve plazma fiziğiyle; çift cam kullanarak ısı yalıtımı yapılması ise termodinamikle eşleşir.
Güneş panellerinde kullanılan yarı iletken kristal yapılar katıhal fiziğinin; atom altı parçacıkların yüksek enerjilerde incelenmesi yüksek enerji ve plazma fiziğinin; çift cam sistemiyle ısı yalıtımının sağlanması ise termodinamin konusudur.

Adım Adım Çözüm

1
İlk öncülün incelenmesi
Güneş panelleri ve bilgisayar çipi teknolojisinde kullanılan yarı iletken maddeler kristal yapılı katıların mikroskobik özelliklerini temel alır. Bu durum katıhal fiziğinin alanıdır.
Yarı iletken teknolojisi, kristal örgü yapısı ve katı maddelerin elektriksel/manyetik özellikleri katıhal fiziğinin konusudur.
2
İkinci öncülün incelenmesi
Atom altı parçacıklar ve bunların yüksek enerji düzeylerindeki davranışları yüksek enerji ve plazma fiziği tarafından incelenir.
CERN gibi araştırma merkezlerindeki parçacık hızlandırma ve çarpıştırma deneyleri bu alt dala aittir.
3
Üçüncü öncülün incelenmesi
Binalarda çift cam kullanılarak ısı yalıtımı sağlanması, ısının iletim yolları ve ısı transferi ile ilgilidir.
Isı, sıcaklık, genleşme ve ısı yalıtımı doğrudan termodinamik alt dalının çalışma alanıdır.

Anahtar Kavram

Fiziğin alt dalları ve günlük yaşamdaki uygulamaları
Soru 802Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen matematiksel koşulları, sağ sütunda bu koşulları sağlayan ifadelerin/değerlerin en sade veya sayısal karşılıklarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

x>1x > 1 ve x2+1x2=7x^2 + \frac{1}{x^2} = 7 olmak üzere, x3−1x3x^3 - \frac{1}{x^3} ifadesinin değeri
mm sıfırdan farklı bir gerçel sayı ve m−2m=3m - \frac{2}{m} = 3 olmak üzere, m2+4m2m^2 + \frac{4}{m^2} ifadesinin değeri
aa ve bb gerçel sayıları için a2+b2−6a+8b+25=0a^2 + b^2 - 6a + 8b + 25 = 0 olmak üzere, a⋅ba \cdot b çarpımının değeri

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci koşul sekiz kök beş değeriyle, ikinci koşul on üç değeriyle, üçüncü koşul ise eksi on iki değeriyle eşleşir.
Sol sütundaki cebirsel ifadeler çarpanlara ayırma ve tam kareye tamamlama kuralları kullanılarak çözüldüğünde elde edilen değerler sırasıyla sekiz kök beş, on üç ve eksi on iki sayısal değerleriyle tam olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci koşulda verilen x2+1x2=7x^2 + \frac{1}{x^2} = 7 ifadesinden yararlanarak x−1xx - \frac{1}{x} değeri bulunur.
x−1x=5x - \frac{1}{x} = \sqrt{5}
(x−1x)2=x2+1x2−2=7−2=5(x - \frac{1}{x})^2 = x^2 + \frac{1}{x^2} - 2 = 7 - 2 = 5 olup x>1x > 1 için x−1xx - \frac{1}{x} pozitif olmalıdır.
2
İki küp farkı özdeşliği yardımıyla istenen x3−1x3x^3 - \frac{1}{x^3} ifadesi açılır ve bilinen değerler yerine konur.
x3−1x3=85x^3 - \frac{1}{x^3} = 8\sqrt{5}
x3−1x3=(x−1x)(x2+1+1x2)x^3 - \frac{1}{x^3} = (x - \frac{1}{x})(x^2 + 1 + \frac{1}{x^2}) ��zdeşliğinde değerler yerine yazıldığında 5⋅(7+1)=85\sqrt{5} \cdot (7 + 1) = 8\sqrt{5} elde edilir.
3
İkinci koşulda m−2m=3m - \frac{2}{m} = 3 eşitliğinin her iki tarafının karesi alınarak istenen ifadeye ulaşılır.
m2+4m2=13m^2 + \frac{4}{m^2} = 13
(m−2m)2=m2−4+4m2=9(m - \frac{2}{m})^2 = m^2 - 4 + \frac{4}{m^2} = 9 eşitliğinden −4-4 karşıya atılarak m2+4m2=13m^2 + \frac{4}{m^2} = 13 bulunur.
4
Üçüncü koşulda verilen denklem tam kare ifadelere ayrıştırılır.
(a−3)2+(b+4)2=0(a - 3)^2 + (b + 4)^2 = 0
a2−6aa^2 - 6a ifadesini tam kare yapmak için 99, b2+8bb^2 + 8b ifadesini tam kare yapmak için 1616 eklenir. Sabit terim 25=9+1625 = 9 + 16 olduğundan ifade tam karelerin toplamı şeklinde yazılır.
5
Elde edilen tam kare ifadelerin toplamı sıfır olduğundan her bir terim sıfıra eşitlenerek aa ve bb değerleri çarpılır.
a⋅b=−12a \cdot b = -12
a−3=0⇒a=3a - 3 = 0 \Rightarrow a = 3 ve b+4=0⇒b=−4b + 4 = 0 \Rightarrow b = -4 olup çarpımları 3⋅(−4)=−123 \cdot (-4) = -12 olur.

Anahtar Kavram

Tam kare açılımı, iki küp farkı özdeşliği ve iki değişkenli ifadelerde tam kareye tamamlama yöntemlerinin uygulanması.

Alternatif Yöntem

Birinci ifadedeki x3−1/x3x^3 - 1/x^3 değeri hesaplanırken iki küp farkı açılımı yerine doğrudan (x−1/x)3+3(x−1/x)(x - 1/x)^3 + 3(x - 1/x) özdeşliği kullanılarak da çözüme ulaşılabilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 803Soru →

Günümüz teknolojilerinde ve modern bilimsel çalışmalarda yer alan bazı önemli olaylar ile bu olayları inceleyen fiziğin alt dalları aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol s��tundaki olaylar ile sağ sütundaki fiziğin alt dallarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Fotovoltaik güneş panellerinde yarı iletken malzemelerin kristal yapısı ve bu yapı sayesinde ışık soğurularak elektrik akımı üretilmesi
PET (Pozitron Emisyon Tomografisi) cihazlarında kullanılan radyoaktif izotopların kararsız çekirdeklerinin bozunumu ve salınan gama ışınlarının dedektörlerle tespiti
Lazer teknolojisinde atomların uyarılması, elektronların enerji seviyeleri arasındaki geçişleri ve uyarılmış emisyon yoluyla uyumlu (koherent) ışık üretilmesi
Tokamak reaktörlerinde çok yüksek sıcaklıklara ulaştırılmış plazma halindeki yüklü parçacıkların güçlü manyetik alanlar yardımıyla bir arada hapsedilmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fotovoltaik güneş panellerinde yarı iletkenlerin kristal yapısı Katıhal Fiziği ile; PET cihazlarındaki radyoaktif çekirdek bozunumları Nükleer Fizik ile; uyarılmış emisyonla lazer üretimi Atom Fiziği ile; tokamak reaktörlerindeki plazma hapsetme ise Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği ile eşleşir.
Yapılan eşleştirmede; yarı iletken kristal yapılar Katıhal Fiziği ile, radyoaktif bozunum süreçleri Nükleer Fizik ile, atomların uyarılmasına dayanan lazer üretimi Atom Fiziği ile ve yüksek sıcaklıktaki plazmanın hapsedilmesi Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği ile doğru şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Güneş panellerindeki yarı iletken yapıların hangi alt dalın çalışma alanına girdiğini analiz edin.
Yarı iletkenler ve kristal yapıların incelenmesi Katıhal Fiziği'ne aittir.
Katıhal fiziği, kristal yapıdaki katı maddelerin mikroskobik özelliklerini araştırır.
2
PET cihazındaki radyoaktif çekirdek bozunumu ve radyasyonun hangi alt dalla ilişkili olduğunu belirleyin.
Çekirdekteki bozunum süreçleri ve radyoaktivite Nükleer Fizik (Çekirdek Fiziği) ile eşleşir.
Nükleer fizik, atom çekirdeğinin yapısını ve nükleer bozunumları konu edinir.
3
Atomların uyarılması ve elektron geçişleriyle lazer ışığı elde edilmesini inceleyen alt dalı belirleyin.
Uyarılmış emisyon ve elektron geçişleri Atom Fiziği ile eşleşir.
Atom fiziği, atomu bir bütün olarak ele alıp elektron davranışlarını ve uyarılma düzeylerini inceler.
4
Tokamak reaktörlerinde yüksek sıcaklıktaki plazmanın manyetik alanla hapsedilmesini inceleyen alt dalı belirleyin.
Plazma ortamlarının kontrolü ve yüksek enerjili parçacık davranışları Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği ile eşleşir.
Yüksek enerji ve plazma fiziği, evrenin temel parçacıklarını ve plazma halindeki maddeleri inceler.

Anahtar Kavram

Fiziğin alt dallarının (Katıhal Fiziği, Nükleer Fizik, Atom Fiziği, Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği) çalışma konuları ve günümüz teknolojilerindeki uygulamaları.
Soru 804Soru →

Fizik; doğadaki olayları açıklamanın yanı sıra, ürettiği bilgi ve teknolojiyle birçok farklı bilim dalının gelişimine ve pratik uygulamalarına katkı sağlar.

Buna göre, sol tarafta verilen disiplinleri, sağ tarafta verilen fizik bilimiyle ilişkili çalışma konularıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Tıp
Arkeoloji
Coğrafya
Spor

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirmeler şu şekildedir: Tıp ile vücut içi ses dalgalarıyla görüntüleme (ultrason), Arkeoloji ile karbon-1414 yöntemiyle yaş tayini, Coğrafya ile yerin manyetik alanı ve atmosferik hava akımlarının açıklanması, Spor ile eklemlere etki eden kuvvetlerin ve hava direncinin performans analizidir.
Tıp, ses dalgalarının yansımasına dayanan ultrasonografi ile; arkeoloji, radyoaktif çekirdek bozunmalarına dayanan karbon-1414 yaş tayini ile; coğrafya, yerkürenin manyetik alanı ve termodinamik/basınç etkileriyle oluşan hava/okyanus akıntıları ile; spor ise kuvvet ve hareket yasalarına dayanan biyomekanik hareket analizleri ile doğrudan ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Tıp bilimiyle ilişkili fiziksel uygulamayı belirlemek.
Tıp disiplini, ultrasonografi uygulamasıyla eşleşir.
Ultrason cihazları, dalga mekaniği ve akustik fiziğin tıp alanındaki uygulamasıdır.
2
Arkeoloji bilimiyle ilişkili fiziksel yöntemi belirlemek.
Arkeoloji disiplini, karbon-1414 izotopunun yarı ömrü ile yaş tayini yöntemiyle eşleşir.
Radyoaktif bozunma süreçleri nükleer fiziğin konusudur ve arkeolojik kalıntıların yaşını belirlemede kullanılır.
3
Coğrafya bilimiyle ilişkili fiziksel olguyu belirlemek.
Coğrafya disiplini, yerkürenin manyetik alanı ile atmosferik basınç ve sıcaklık farklarının etkileriyle eşleşir.
Dünya'nın manyetizması ve atmosferik akışkanlar mekaniği ile termodinamik yasaları coğrafi olayları açıklar.
4
Spor bilimiyle ilişkili fiziksel analizi belirlemek.
Spor disiplini, eklemlere etki eden kuvvetlerin ve hava direncinin atletik performansa etkisiyle eşleşir.
Kuvvet, hareket ve sürtünme etkileri mekanik alt dalı kapsamında sporcuların hareketlerini inceleyen biyomekanik alanını oluşturur.

Anahtar Kavram

Fizik biliminin diğer disiplinlerle ilişkisi ve ortak çalışma alanları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 805Soru →

Aşağıda verilen metalleri, oda koşullarında asit ve baz çözeltileriyle olan tepkime eğilimlerine göre en uygun özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Çinko (ZnZn) metali
Bakır (CuCu) metali
Altın (AuAu) metali

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çinko (ZnZn) metali amfoter özelliğinden dolayı hem asit hem de kuvvetli bazlarla tepkimeye girer; bakır (CuCu) metali yarı soy metal olup sadece kuvvetli oksijenli asitlerle tepkimeye girer; altın (AuAu) ise tam soy metal olup tek başına hiçbir asit veya bazla tepkimeye girmez.
Çinko amfoter metal olduğu için asit ve kuvvetli bazlarla tepkime verir. Bakır yarı soy metaldir ve yalnızca oksijenli kuvvetli asitlerle tepkimeye girebilir. Altın ise tam soy metal olup tek başına hiçbir asit veya bazla reaksiyon vermez.

Adım Adım Çözüm

1
Metaller kimyasal aktifliklerine göre sınıflandırılır.
Çinko (ZnZn) amfoter metal, bakır (CuCu) yarı soy metal ve altın (AuAu) tam soy metal olarak sınıflandırılır.
Metallerin asitler ve bazlar karşısındaki davranışlarını belirlemek için aktiflik gruplarının doğru analiz edilmesi gerekir.
2
Çinko (ZnZn) metalinin tepkime özellikleri belirlenir.
Çinko amfoter bir metal olduğundan hem asitlerle hem de kuvvetli bazlarla tepkimeye girerek H2H_2 gazı açığa çıkarır.
Amfoter metaller (Al, Zn, Cr, Pb, Sn, Be) hem asitlerle hem de kuvvetli bazlarla tepkime vererek tuz ve hidrojen gazı oluşturma özelliğine sahiptir.
3
Bakır (CuCu) metalinin tepkime özellikleri belirlenir.
Bakır yarı soy bir metaldir. Oksijensiz asitlerle tepkime vermez, ancak nitrik asit veya sülfürik asit gibi kuvvetli oksijenli asitlerle tepkimeye girer.
Yarı soy metaller (Cu, Hg, Ag) hidrojenden daha az aktif olduklarından hidrojen dışındaki gazları (NO2,SO2NO_2, SO_2 gibi) açığa çıkaracak şekilde yalnızca oksijenli kuvvetli asitlerle tepkimeye girerler.
4
Altın (AuAu) metalinin tepkime özellikleri belirlenir.
Altın tam soy bir metaldir. Tek başına hiçbir asit veya baz çözeltisiyle tepkimeye girmez.
Tam soy metaller (Au, Pt) kimyasal olarak son derece kararlıdır ve tek başına hiçbir asit ya da bazla reaksiyona girmezler, yalnızca kral suyu adı verilen asit karışımıyla etkileşirler.

Anahtar Kavram

Metallerin aktifliklerine göre asit ve bazlarla olan tepkimelerinin sınıflandırılması
Tahmini Süre:45s
Soru 806Soru →

Fizik bilimi, diğer disiplinlerle sürekli etkileşim hâlindedir ve bu disiplinlerdeki birçok olgunun açıklanmasında fiziksel prensipler kullanılır. Buna göre, sol sütunda verilen fiziksel olay veya uygulamaları, sağ sütundaki ilişkili oldukları diğer disiplinlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bitkilerde topraktan alınan suyun kılcallık etkisi sayesinde en uçtaki yapraklara kadar taşınması
Arkeolojik kazılarda bulunan fosillerin yaş tayininin radyoaktif Karbon-14 yöntemiyle belirlenmesi
Konser ve sinema salonlarında sesin net duyulabilmesi için yapılan akustik yalıtım ve yansıtma tasarımları

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bitkilerdeki kılcallık olayı Biyoloji ile, Karbon-14 yaş tayini Arkeoloji ile ve akustik salon tasarımları Sanat ile eşleşir.
Fizik bilimi; canlılardaki taşıma süreçlerini açıklarken biyolojiyle (kılcallık), madde yaşını tayin ederken arkeolojiyle (radyoaktif bozunma) ve ses dalgalarının yayılımını kontrol ederken sanatla (akustik) ilişki kurar.

Adım Adım Çözüm

1
İlk öncüldeki bitkilerin su taşıma mekanizması incelenir.
Kılcallık etkisi fiziksel bir süreçtir, ancak bitkilerin yaşam faaliyetleriyle ilgili olduğundan Biyoloji disipliniyle eşleşir.
Fizikteki kılcallık ilkesinin biyolojik süreçlerdeki rolünü belirlemek.
2
İkinci öncüldeki radyoaktif yaş tayini yöntemi incelenir.
Çekirdek fiziğinin konusu olan radyoaktif bozunma hızı, tarihsel kalıntıların yaşını bulmada kullanıldığı için Arkeoloji disipliniyle eşleşir.
Nükleer fizik yöntemlerinin tarihsel araştırmalardaki uygulamasını tespit etmek.
3
Üçüncü öncüldeki akustik düzenlemeler incelenir.
Ses dalgalarının kontrolü fiziksel bir olaydır; bu ilkelerin salon tasarımlarında kullanılması ise müzik ve mimari gibi Sanat dallarıyla eşleşir.
Dalga mekaniğinin sanatsal tasarımlarla ilişkisini kurmak.

Anahtar Kavram

Fiziğin Diğer Disiplinlerle İlişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 807Soru →

Bir sürücü, aracıyla sabit bir hızla hareket ederek belirli bir mesafeyi 6 saatte6\text{ saatte} almayı planlamaktadır.

Buna göre, sol sütunda verilen yolculuk durumlarını sağ sütunda verilen doğru değerlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Planlanan sürenin yarısında yolun 13\frac{1}{3}'ünü sabit bir hızla tamamlayan sürücünün, planlanan sürede hedefe ulaşabilmesi için yolun kalan kısmındaki hızının, yolun ilk kısmındaki hızına oranı
Sürücünün, yolun yarısına geldiğinde hızını saatte 20 km20\text{ km} artırarak hedefe planlanandan 1 saat1\text{ saat} daha erken ulaşması durumunda, aracın ilk hızı (saatte kaç  km\text{ km}'dir?)
Sürücünün, yolun 13\frac{1}{3}'ünde ilk hızıyla hareket ettikten sonra kalan yolda hızını 22 katına çıkarması durumunda, yolculuğu tamamladığı toplam süre (saat)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirmeler şu şekildedir: Planlanan sürenin yarısında yolun üçte birini giden sürücünün hız oranı 2 olmalıdır; yolun yarısında hızını artıran sürücünün ilk hızı saatte 40 km'dir; yolun üçte birinden sonra hızını iki katına çıkaran sürücünün toplam süresi 4 saattir.
Verilen her üç durum için yol-hız-zaman bağıntısı (x=v⋅tx = v \cdot t) kullanılarak doğru değerler hesaplanmış ve eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci durum için hız oranını hesaplama
Yolun kalan kısmındaki hızın, ilk kısmındaki hıza oranı 2 olarak bulunur.
Süreler eşit (3'er saat) olduğundan, ikinci kısımda gidilen yol (yolun 2/3'ü) ilk kısımda gidilen yolun (yolun 1/3'ü) 2 katıdır. Dolayısıyla hız da 2 katı olmalıdır.
2
İkinci durum için ilk hızı hesaplama
Aracın ilk hızı saatte 40 km olarak hesaplanır.
Yolun ilk yarısı 3 saat sürmüştür. Toplam süre 1 saat azalarak 5 saat olduğuna göre, ikinci yarı 2 saat sürmüştür. Yolun yarıları eşit olduğundan 3v=2(v+20)3v = 2(v+20) denkleminden v=40v = 40 bulunur.
3
Üçüncü durum için toplam süreyi hesaplama
Toplam yolculuk süresi 4 saat olarak bulunur.
Yolun ilk 1/3'lük kısmı normal hızla 2 saat sürer. Kalan 2/3'lük kısım normalde 4 saat sürecek olup hız 2 katına çıkarıldığında 2 saat sürer. Toplam süre 2+2=42+2=4 saat olur.

Anahtar Kavram

Hız, zaman ve mesafe arasındaki doğrusal ve ters orantı ilişkileri.
Soru 808Soru →

Laboratuvarda temizlik ve analiz yapan bir kimyager, üzerinde kimyasal formülleri yazılı olan bazı bileşik şişelerini yaygın adlarıyla etiketlemek istemektedir. Buna göre, aşağıda formülleri verilen bileşikler ile bu bileşiklerin yaygın adlarını doğru şekilde nasıl eşleştirirsiniz?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

H2SO4H_2SO_4
KOHKOH
CaOCaO
CH3COOHCH_3COOH

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

H2SO4H_2SO_4 bileşiği zaç yağı, KOHKOH bileşiği potas kostik, CaOCaO bileşiği sönmemiş kireç ve CH3COOHCH_3COOH bileşiği sirke asidi ile eşleşir.
Verilen bileşiklerin yaygın adları MEB müfredatına uygun olarak sırasıyla; H2SO4H_2SO_4 için zaç yağı, KOHKOH için potas kostik, CaOCaO için sönmemiş kireç ve CH3COOHCH_3COOH için sirke asidi şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
H2SO4H_2SO_4 bileşiğinin yaygın adını belirlemek.
H2SO4H_2SO_4 bileşiğinin yaygın adı zaç yağıdır.
Sülfürik asit olarak bilinen bu bileşik, halk arasında zaç yağı olarak adlandırılır.
2
KOHKOH bileşiğinin yaygın adını belirlemek.
KOHKOH bileşiğinin yaygın adı potas kostiktir.
Potasyum hidroksit bileşiği potas kostik olarak bilinir.
3
CaOCaO bileşiğinin yaygın adını belirlemek.
CaOCaO bileşiğinin yaygın adı sönmemiş kireçtir.
Kalsiyum oksit bileşiği sönmemiş kireç olarak adlandırılır.
4
CH3COOHCH_3COOH bileşiğinin yaygın adını belirlemek.
CH3COOHCH_3COOH bileşiğinin yaygın adı sirke asididir.
Asetik asit bileşiği günlük hayatta sirke asidi olarak bilinir.

Anahtar Kavram

Bileşikler ve Yaygın Adları
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 809Soru →

Günlük hayatta ve endüstride yaygın olarak kullanılan bazı bileşiklerin kimyasal formülleri ile bu bileşiklerin yaygın adları aşağıda verilmiştir. Bu bileşiklerin formülleri ile yaygın adlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

NaHCO3NaHCO_3
Ca(OH)2Ca(OH)_2
HNO3HNO_3
KOHKOH

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

NaHCO3NaHCO_3 ile Yemek sodası, Ca(OH)2Ca(OH)_2 ile Sönmüş kireç, HNO3HNO_3 ile Kezzap ve KOHKOH ile Potas kostik eşleşmektedir.
NaHCO3NaHCO_3 yemek sodası, Ca(OH)2Ca(OH)_2 sönmüş kireç, HNO3HNO_3 kezzap ve KOHKOH potas kostik ile doğru şekilde eşleşir. Bu eşleştirmeler, bileşiklerin geleneksel adlandırma kurallarına ve MEB müfredatındaki tanımlarına tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
NaHCO3NaHCO_3 formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirlemek.
Sodyum bikarbonat (NaHCO3NaHCO_3) bileşiğinin yaygın adı 'yemek sodası'dır.
YKS kimya müfredatında sodyum elementinin bikarbonatlı bileşiği bu adla tanımlanır.
2
Ca(OH)2Ca(OH)_2 formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirlemek.
Kalsiyum hidroksit (Ca(OH)2Ca(OH)_2) bileşiğinin yaygın adı 'sönmüş kireç'tir.
Kalsiyum oksitin (CaOCaO, sönmemiş kireç) suyla reaksiyonu sonucu oluşur.
3
HNO3HNO_3 formülüne sahip bileşiğin yaygın ad��nı belirlemek.
Nitrik asit (HNO3HNO_3) bileşiğinin yaygın adı 'kezzap'tır.
Kuvvetli bir asit olan nitrik asit halk arasında kezzap olarak bilinir.
4
KOHKOH formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirlemek.
Potasyum hidroksit (KOHKOH) bileşiğinin yaygın adı 'potas kostik'tir.
Sodyum hidroksit (NaOHNaOH) sud kostik iken potasyum hidroksit potas kostiktir.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin Yaygın Adları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 810Soru →

Günlük yaşamda ve teknolojik tasarımlarda karşılaşılan bazı uygulamalar ile fiziğin alt dalları arasındaki ilişkileri inceleyen bir çalışma yapılmaktadır. Buna göre, sol sütunda verilen olayları sağ sütundaki fiziğin ilgili alt dallarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Maglev trenlerinin raylar üzerinde havada kalmasını sağlayan elektromıknatıslar arasındaki manyetik itme ve çekme kuvvetlerinin incelenmesi
Klimalarda soğutucu akışkanın faz değişimleri ve genleşmesi yardımıyla ortamdan ısı çekilerek oda sıcaklığının düşürülmesi
Radyoterapi (ışın tedavisi) cihazlarında kararsız atom çekirdeklerinden yayılan yüksek enerjili gama ışınları ile tümörlü hücrelerin yok edilmesi
Leke tutmayan akıllı kumaşlar ve yüksek dayanıklılığa sahip nano malzemeler üretmek için kristal yapıdaki katıların mikroskobik özelliklerinin tasarlanması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Maglev trenlerindeki manyetik kuvvetler Elektromanyetizma ile; klimalardaki ısı transferi Termodinamik ile; radyoterapideki çekirdek bozunumları Nükleer Fizik ile; leke tutmayan kumaşlardaki nano-kristal yapılar ise Katıhal Fiziği ile eşleşmelidir.
Maglev trenlerindeki manyetik kuvvetler Elektromanyetizma ile; klimalardaki ısı transferi Termodinamik ile; radyoterapideki çekirdek bozunumları Nükleer Fizik ile; leke tutmayan kumaşlardaki nano-kristal yapılar ise Katıhal Fiziği ile eşleşmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk öncüldeki Maglev treni sistemini incelemek
Bu sistemde elektromıknatısların oluşturduğu manyetik kuvvetler etkilidir. Elektrik yükleri, manyetik alanlar ve manyetik kuvvetler Elektromanyetizma alt dalının kapsamındadır.
Maglev trenlerinin çalışma prensibi manyetik itme ve çekme kuvvetlerine dayanır.
2
İkinci öncüldeki klima sistemini incelemek
Soğutucu akışkanın buharlaşması ve yoğuşması süreçlerinde ısı alışverişi gerçekleşir. Isı enerjisi, sıcaklık ve enerji iletimi gibi konular Termodinamik alt dalının konusudur.
Sıcaklık kontrolü ve ısı transferi termodinamik yasalarıyla açıklanır.
3
Üçüncü öncüldeki radyoterapi (ışın tedavisi) uygulamasını incelemek
Tedavide çekirdek bozunumu sonucu yayılan gama ışınları kullanılır. Atomun çekirdeğini ve radyoaktif olayları inceleyen alt dal Nükleer Fizik (Çekirdek Fiziği) olarak tanımlanır.
Atom çekirdeğindeki kararsızlıklar ve bozunumlar nükleer fizik kapsamındadır.
4
Dördüncü öncüldeki nano-malzeme ve akıllı kumaş teknolojisini incelemek
Kristal yapıdaki katı maddelerin mikroskobik düzeyde incelenmesi ve nanoteknoloji uygulamaları Katıhal Fiziği alt dalının araştırma alanıdır.
Katıhal fiziği, düzenli kristal yapıdaki katıların elektriksel, manyetik ve optik özelliklerini nano boyutta inceler.

Anahtar Kavram

Fiziğin Alt Dalları
Soru 811Soru →

Günlük yaşamda karşılaşılan bazı fiziksel durumlar ve bu durumlarda cisimlerin maruz kaldığı kuvvetlerin dengelenme koşulları aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki hareket durumlarını sağ sütundaki en uygun kuvvet açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yatay ve düz raylarda sabit hızla ilerleyen bir tren
Yatay bir çalışma masası üzerinde hareketsiz duran bir fizik kitabı
Düz bir yolda kırmızı ışık yeşile döndüğünde hızlanarak kalkış yapan bir otomobil

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tren sabit hızla hareket ettiği için hızı değişmez, dolayısıyla dengelenmiş kuvvetler etkisinde hareketine devam eder. Masa üzerindeki kitap durduğu için dengelenmiş kuvvetler etkisinde durgun kalmaya devam eder. Hızlanan otomobil ise ivmeli hareket yaptığından dengelenmemiş kuvvetlerin etkisi altındadır.
Yatay raylarda sabit hızla giden trenin hızı değişmediğinden net kuvvet sıfırdır (dengelenmiş kuvvetler, hareketli durum). Masada duran kitap hareketsiz olduğundan net kuvvet sıfırdır (dengelenmiş kuvvetler, durgun durum). Hızlanan otomobil ise hız değişimi (ivme) gösterdiğinden net kuvvet sıfırdan farklıdır (dengelenmemiş kuvvetler, ivmeli durum).

Adım Adım Çözüm

1
Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvet tanımlarını hatırlama
Bir cisme etki eden net kuvvet sıfır ise (Fnet=0F_{net} = 0) cisim dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir. Net kuvvet sıfırdan farklı ise (Fnet≠0F_{net} \neq 0) cisim dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir.
Eşleştirmeyi doğru kurabilmek için kavramsal altyapıyı belirlemek.
2
Sabit hızlı tren durumunu inceleme
Tren düz yolda sabit hızla gitmektedir. Hızın büyüklüğü ve yönü değişmediği için ivme sıfırdır (a=0a = 0). İvmenin sıfır olması, net kuvvetin sıfır olduğunu gösterir. Bu durum dengelenmiş kuvvetler altındaki hareket durumuna uyar.
Trenin hareket türüne göre net kuvvet durumunu belirlemek.
3
Hareketsiz duran kitap durumunu inceleme
Kitap masa üzerinde hareketsizdir. Cisim durduğu için ivmesi sıfırdır (a=0a = 0) ve net kuvvet sıfırdır. Bu durum dengelenmiş kuvvetler altındaki durgunluk durumuna uyar.
Kitabın hareket durumuna göre üzerindeki net kuvveti belirlemek.
4
Hızlanan otomobil durumunu inceleme
Otomobil hızlanmaktadır. Hız değişimi olduğu için otomobilin ivmesi sıfırdan farklıdır (a≠0a \neq 0). İvmeli hareket net kuvvetin varlığını gerektirir. Bu durum dengelenmemiş kuvvetler etkisindeki harekete uyar.
Otomobilin hızlanma hareketine göre net kuvvet durumunu belirlemek.

Anahtar Kavram

Bir cismin dengelenmiş kuvvetler etkisinde olması net kuvvetin sıfır (Fnet=0F_{net} = 0) olması demektir. Bu durumda eylemsizlik prensibi gereği cisim ya durur ya da sabit hızla hareket eder. Dengelenmemiş kuvvetler etkisinde ise net kuvvet sıfırdan farklıdır ve cisim hızlanan veya yavaşlayan (ivmeli) hareket yapar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 812Soru →

Doğadaki tüm fiziksel etkileşimler dört temel kuvvet aracılığıyla gerçekleşir. Aşağıda verilen temel kuvvetleri, bu kuvvetlerin doğadaki temel işlevleri ve karakteristik özellikleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Güçlü (Yeğin) Nükleer Kuvvet
Elektromanyetik Kuvvet
Zayıf Nükleer Kuvvet
Kütle Çekim Kuvveti

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Güçlü (Yeğin) Nükleer Kuvvet çekirdekteki kuarkların bir arada tutulmasıyla; Elektromanyetik Kuvvet atom ve moleküllerin yapısının oluşmasıyla; Zayıf Nükleer Kuvvet kararsız çekirdeklerin radyoaktif bozunmasıyla; Kütle Çekim Kuvveti ise kütlesi olan cisimlerin birbirini çekmesiyle eşleşir.
Doğadaki dört temel kuvvetin özellikleri incelendiğinde; güçlü nükleer kuvvet en şiddetli ve çekirdek boyutuyla sınırlı, elektromanyetik kuvvet atom ve moleküler yapıdan sorumlu sonsuz menzilli, zayıf nükleer kuvvet beta bozunması gibi radyoaktif süreçlerden sorumlu kısa menzilli, kütle çekim kuvveti ise kütleler arasındaki çekimden sorumlu en zayıf ve sonsuz menzilli kuvvettir.

Adım Adım Çözüm

1
Kuvvetlerin göreli şiddetlerini ve mikro/makro düzeydeki etki alanlarını gözden geçirmek.
Güçlü nükleer kuvvetin en güçlü, kütle çekim kuvvetinin ise en zayıf kuvvet olduğunu; güçlü ve zayıf nükleer kuvvetlerin kısa menzilli, kütle çekim ve elektromanyetik kuvvetlerin ise sonsuz menzilli olduğunu belirlemek.
Kuvvetlerin temel fiziksel özelliklerini ayırt etmek eşleştirmeyi kolaylaştırır.
2
Her bir temel kuvvetin doğadaki işlevlerini analiz etmek.
Güçlü nükleer kuvvetin çekirdeği bir arada tuttuğunu, zayıf nükleer kuvvetin radyoaktif bozunmalarda rol oynadığını, elektromanyetik kuvvetin yüklü parçacıklar arasında olduğunu, kütle çekiminin ise makro evrendeki kütleli cisimleri etkilediğini belirlemek.
Kuvvetlerin günlük yaşam ve evrendeki somut etkilerini tespit etmek.
3
Belirlenen işlevler ve özellikleri eşleştirmek.
Eşleştirme sonucunda Güçlü Nükleer Kuvvet çekirdeği tutma açıklamasıyla, Elektromanyetik Kuvvet atom/molekül açıklamasıyla, Zayıf Nükleer Kuvvet beta bozunması açıklamasıyla, Kütle Çekim Kuvveti ise gök cisimleri/kütle açıklamasıyla eşleşir.
Teorik bilgileri tanımlarla doğru şekilde ilişkilendirmek.

Anahtar Kavram

Doğadaki dört temel kuvvetin (güçlü nükleer, elektromanyetik, zayıf nükleer ve kütle çekim) menzil, göreli şiddet ve etki alanlarına göre karakteristik özellikleri.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 813Soru →

Aşağıda hız ve hareket problemleriyle ilgili verilen durumları, bu durumların gerçekleşmesi için geçen sürelerle (saat cinsinden) eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Aynı noktadan zıt yönlere doğru saatte 60 km60\text{ km} ve 80 km80\text{ km} sabit hızlarla harekete başlayan iki aracın aralarındaki mesafenin 350 km350\text{ km} olması için geçen süre
Durgun sudaki hızı saatte 24 km24\text{ km} olan bir motorun, akıntı hızı saatte 6 km6\text{ km} olan bir nehirde akıntıya karşı 54 km54\text{ km} yol alması için geçen süre
Saatteki hızı 80 km80\text{ km} olan bir aracın, her 50 dakikalık50\text{ dakikalık} sürüşün ardından 10 dakika10\text{ dakika} mola vererek toplam 240 km240\text{ km} yol alması için geçen toplam süre

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci durum 2.52.5 değeriyle, ikinci durum 33 değeriyle, üçüncü durum ise 3.53.5 değeriyle eşleşir.
Yapılan hesaplamalar sonucunda birinci durum 2.52.5 değeriyle, ikinci durum 33 değeriyle ve üçüncü durum 3.53.5 değeriyle tam olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci durum için zıt yönlü hareket bağıntısını kullanarak süreyi hesaplamak
Süre 2.5 saat2.5\text{ saat} bulunur.
Birbirinden uzaklaşan araçlar arasındaki mesafe x=(V1+V2)⋅tx = (V_1 + V_2) \cdot t formülüyle bulunur. Burada 350=(60+80)⋅t350 = (60 + 80) \cdot t denkleminden t=2.5 saatt = 2.5\text{ saat} elde edilir.
2
İkinci durum için akıntıya karşı hareket bağıntısını kullanarak süreyi hesaplamak
Süre 3 saat3\text{ saat} bulunur.
Akıntıya karşı hareket edilirken motorun net hızı Vnet=Vmotor−VakıntıV_{\text{net}} = V_{\text{motor}} - V_{\text{akıntı}} olur. Buradan Vnet=24−6=18 km/saV_{\text{net}} = 24 - 6 = 18\text{ km/sa} bulunur. Süre ise t=5418=3 saatt = \frac{54}{18} = 3\text{ saat} olarak hesaplanır.
3
Üçüncü durum için sürüş ve mola sürelerinin toplamını hesaplamak
Toplam süre 3.5 saat3.5\text{ saat} bulunur.
Aracın mola vermeden gitmesi durumunda sürüş süresi 24080=3 saat=180 dakikadır\frac{240}{80} = 3\text{ saat} = 180\text{ dakikadır}. Araç her 50 dakikalık50\text{ dakikalık} sürüşten sonra 10 dakika10\text{ dakika} mola verdiğine göre, 180 dakikalık180\text{ dakikalık} toplam sürüşün 5050. dakikasında, 100100. dakikasında ve 150150. dakikasında olmak üzere toplam 33 defa mola verilir. Toplam geçen süre 180 dakika su¨ru¨s¸+30 dakika mola=210 dakika=3.5 saat180\text{ dakika sürüş} + 30\text{ dakika mola} = 210\text{ dakika} = 3.5\text{ saat} olur.

Anahtar Kavram

Hız, zaman ve yol arasındaki temel doğrusal ilişkilerin farklı senaryolara (zıt yönlü hareket, akıntıya karşı hareket ve molalı hareket) uygulanması.
Soru 814Soru →

G��nlük hayatta karşılaşılan bazı hareket durumları ile bu durumların kuvvet-denge sınıflandırmaları aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütunda yer alan hareket durumlarını sağ sütunda yer alan uygun kuvvet-denge sınıflandırmalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Dikey doğrultuda sabit süratle yükselen bir teleferik kabini
Yatay düzlemdeki dairesel pistte sabit süratle virajı dönen bir yarış arabası
Eğik düzlem üzerinde kaymadan hareketsiz duran bir koli
Yatay yolda frene basılarak düz çizgi boyunca yavaşlayan bir otobüs

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dikey doğrultuda sabit süratle yükselen teleferik kabini kinetik dengededir. Eğik düzlemde duran koli statik dengededir. Dairesel pistte sabit süratle dönen araba yön değişimi sebebiyle ivmeli hareket yapmaktadır ve dengelenmemiş kuvvetler etkisindedir. Yavaşlayan otobüs ise hız büyüklüğü azaldığı için ivmeli hareket yapmaktadır ve dengelenmemiş kuvvetler etkisindedir.
Dikey doğrultuda sabit süratle yükselen teleferik kabininin hızı hem yön hem büyüklük olarak sabittir, bu nedenle kinetik dengede olup dengelenmiş kuvvetler etkisindedir. Eğik düzlemde kaymadan duran koli hareketsiz olduğu için statik dengededir ve dengelenmiş kuvvetler etkisindedir. Dairesel pistte dönen yarış arabasının hız büyüklüğü sabit olsa da yönü değiştiğinden ivmelidir ve dengelenmemiş kuvvetler etkisindedir. Frene basarak yavaşlayan otobüsün hız büyüklüğü azaldığından dengelenmemiş kuvvetler etkisindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dengelenmiş kuvvetlerin tanımını ve koşullarını inceleyin.
Bir cisme etki eden net kuvvet sıfır (Fnet=0F_{\text{net}} = 0) ise cisim dengelenmiş kuvvetler etkisindedir. Bu durumda cisim ya durur (statik denge) ya da sabit hızla doğrusal hareket eder (kinetik denge).
Dengelenmiş kuvvetlerin hareket üzerindeki etkisini belirlemek için.
2
Dengelenmemiş kuvvetlerin tanımını ve koşullarını inceleyin.
Bir cisme etki eden net kuvvet sıfırdan farklı (Fnet≠0F_{\text{net}} \neq 0) ise cisim dengelenmemiş kuvvetler etkisindedir. Bu durumda cisim ivmeli hareket yapar; yani hızının büyüklüğü değişir (hızlanır/yavaşlar) veya hareket yönü değişir.
Dengelenmemiş kuvvetlerin hareket üzerindeki etkisini belirlemek için.
3
Verilen durumları tek tek analiz edin ve uygun olanlarla eşleştirin.
Teleferik kabini sabit hızla doğrusal hareket eder (dengelenmiş - kinetik denge). Yarış arabası yön değiştirdiği için ivmelidir (dengelenmemiş - yön değişimi). Koli hareketsizdir (dengelenmiş - statik denge). Otobüs yavaşlamaktadır (dengelenmemiş - büyüklük değişimi). Eşleştirmeler bu şekilde tamamlanır.
Her bir fiziksel durumun kuvvet ve denge durumunu tespit ederek doğru eşleştirmeleri kurmak için.

Anahtar Kavram

Bir cisme etki eden net kuvvet sıfır ise cisim dengelenmiş kuvvetler etkisindedir (durur veya sabit hızla hareket eder). Net kuvvet sıfırdan farklı ise cisim dengelenmemiş kuvvetler etkisindedir ve ivmeli hareket yapar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 815Soru →

Fizikte kullanılan büyüklüklerin sınıflandırılması ve özellikleri ile ilgili aşağıda verilen fiziksel nicelikleri, bu niceliklere ait doğru tanımlama ve özelliklerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kuvvet
Sürat
Kütle
Basınç

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Kuvvet -> Türetilmiş ve vektörel bir büyüklük olup dinamometre ile ölçülür; Sürat -> Türetilmiş ve skaler bir büyüklük olup birim zamandaki yer değiştirmeyi değil, alınan yolu esas alır; Kütle -> Temel ve skaler bir büyüklük olup SI birim sistemindeki birimi kilogramdır (kg\text{kg}); Basınç -> Türetilmiş ve skaler bir büyüklük olup birim yüzeye dik etki eden kuvvetten kaynaklanır.
Kuvvet, doğrultusu ve yönü bulunan vektörel bir büyüklük olup dinamometreyle ölçülür. Sürat, alınan yolu esas alan skaler ve türetilmiş bir niceliktir. Kütle, kısa muz sınıfındaki temel ve skaler büyüklüklerden biri olup birimi kilogramdır. Basınç ise birim yüzeye etki eden dik kuvvetle tanımlanan skaler ve türetilmiş bir büyüklüktür.

Adım Adım Çözüm

1
Kuvvet niceliğinin skaler/vektörel ve temel/türetilmiş durumunu analiz etme.
Kuvvet yönlü (vektörel) ve formülle tanımlanan (türetilmiş) bir büyüklüktür. Ölçüm aleti dinamometredir. Bu nedenle 'Türetilmiş ve vektörel bir büyüklük olup dinamometre ile ölçülür' ifadesiyle eşleşir.
Kuvvetin ayırt edici niteliklerini ve ölçüm aracını belirlemek için.
2
Sürat niceliğinin skaler/vektörel durumunu alınan yol ve yer değiştirme farkı üzerinden inceleme.
Sürat, alınan yolun zamana oranıdır ve yönü yoktur (skalerdir). Hız ile karıştırılmamalıdır çünkü hız yer değiştirmeyi esas alırken sürat alınan yolu esas alır. Bu nedenle 'Türetilmiş ve skaler bir büyüklük olup birim zamandaki yer değiştirmeyi değil, alınan yolu esas alır' ifadesiyle eşleşir.
Süratin skaler ve türetilmiş yapısını hız kavramından ayırt ederek doğrulamak için.
3
Kütle niceliğinin temel/türetilmiş durumunu ve birimini kontrol etme.
Kütle, yedi temel büyüklükten biridir ve skalerdir. SI birim sistemindeki birimi kilogramdır (kg\text{kg}). Bu nedenle 'Temel ve skaler bir büyüklük olup SI birim sistemindeki birimi kilogramdır' ifadesiyle eşleşir.
Kütlenin temel büyüklük sınıfındaki yerini ve birimini netleştirmek için.
4
Basınç niceliğinin skaler/vektörel durumunu tanımlama.
Basınç, birim yüzeye dik etki eden kuvvetle ilişkilidir fakat yönü ve doğrultusu olmayan skaler bir büyüklüktür. Formülle türetildiği için türetilmiştir. Bu nedenle 'Türetilmiş ve skaler bir büyüklük olup birim yüzeye dik etki eden kuvvetten kaynaklanır' ifadesiyle eşleşir.
Basıncın skaler ve türetilmiş doğasını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Büyüklüklerin skaler-vektörel ve temel-türetilmiş olarak sınıflandırılması, birimleri ve ölçüm araçları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 816Soru →

Simyadan kimyaya geçiş sürecinde önemli roller üstlenen aşağıdaki tarihsel figürleri, gerçekleştirdikleri en ayırt edici çalışmaları ve kimya bilimine geçişteki temel katkıları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Robert Boyle
Antoine Lavoisier
Cabir bin Hayyan
Ebubekir er-Razi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Robert Boyle'un modern element tanımı ve klasik kuramları yıkma çalışmasıyla; Antoine Lavoisier'nin terazili deneyler, kütlenin korunumu ve oksijen teorisiyle; Cabir bin Hayyan'ın imbik kullanımı ve kezzap, zaç yağı gibi asit sentezleriyle; Ebubekir er-Razi'nin ise laboratuvar araç gereçleri, madde sınıflandırması ve karınca asidi senteziyle eşleşmesi gerekmektedir.
Robert Boyle'un element tanımıyla, Antoine Lavoisier'nin kütlenin korunumu ve yanma teorisiyle, Cabir bin Hayyan'ın imbik ve asit sentezleriyle, Ebubekir er-Razi'nin ise laboratuvar araçları ve karınca asidi senteziyle eşleşmesi doğrudur. Bu eşleşmeler, simyanın mistik yönünden modern kimya biliminin rasyonel, deneysel ve teorik temellerine geçişteki en önemli tarihi dönüm noktalarını temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Robert Boyle'un katkılarının analiz edilmesi.
Robert Boyle, 'Kuşkucu Kimyager' eserinde elementlerin kendinden daha basit maddelere ayrılamayan saf maddeler olduğunu belirterek Aristo'nun toprak-su-hava-ateş kuramına deneysel bir darbe indirmiştir.
Simyadan kimyaya geçiş sürecindeki en önemli kavramsal devrim, element tanımının modernleşmesidir.
2
Antoine Lavoisier'nin nicel çalışmalarının incelenmesi.
Lavoisier, teraziyi hassas biçimde kullanarak gerçekleştirdiği deneylerle kütlenin korunduğunu bulmuş ve filojiston teorisinin (yanan maddelerin ateş ruhunu kaybettiği yönündeki simya inancı) yerine oksijen teorisini getirmiştir.
Kütlenin korunumu kanunu ve nicel ölçüm, simya çağını kapatıp modern kimya çağını başlatan temel dönüm noktasıdır.
3
Cabir bin Hayyan'ın deneysel düzeneklerinin ve sentezlerinin analiz edilmesi.
İmbik aletiyle damıtma gerçekleştiren Cabir bin Hayyan; kezzap (nitrik asit), zaç yağı (sülfürik asit) ve kral suyu gibi hayati kimyasalları sentezlemiştir.
Deneysel yöntemlerin ve laboratuvar araçlarının kimyaya kazandırılması simyadan kimyaya geçişin pratik boyutunu oluşturur.
4
Ebubekir er-Razi'nin tıp ve kimya sentezinin incelenmesi.
Ebubekir er-Razi, maddeleri kökenine göre sınıflandırmış, kroze ve fırın gibi aletleri laboratuvara kazandırmış ve formik asit (karınca asidi) eldesiyle tıbbi kimyaya katkı sağlamıştır.
Maddelerin ilk kez rasyonel sınıflandırılması ve laboratuvar pratiklerinin sistematikleştirilmesi kimya bilimine geçişe zemin hazırlamıştır.

Anahtar Kavram

Simyadan kimyaya geçiş sürecinde tarihsel figürlerin deneysel ve teorik katkıları ile modern element, kütlenin korunumu ve sentez süreçleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 817Soru →

Günlük yaşamda karşılaşılan bazı hareket durumları ile bu durumlara ait net kuvvet ve denge durumlarını gösteren açıklamalar aşağıda verilmiştir. Buna göre, soldaki hareket durumlarını sağdaki en uygun kuvvet ve denge durumu açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Doğrusal bir rayda sabit süratle ilerleyen metro vagonu
Yatay bir virajı sabit süratle dönen motosiklet
Düşey doğrultuda yukarı doğru fırlatılan ve tepe noktasına doğru yavaşlayan tenis topu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğrusal rayda sabit süratle giden metro vagonu dengelenmiş kuvvetler etkisindedir (net kuvvet sıfırdır). Yatay virajı sabit süratle dönen motosiklete hareket yönüne dik net bir kuvvet etki eder ve dengelenmemiş kuvvetler etkisindedir. Yukarı doğru fırlatılıp yavaşlayan tenis topuna ise hareket yönüne zıt net bir kuvvet etki eder ve dengelenmemiş kuvvetler etkisindedir.
Doğrusal yolda sabit süratle hareket eden metro vagonu dengelenmiş kuvvetler etkisinde (net kuvvet sıfır) hareket eder. Sabit süratle viraj dönen motosiklet ise hız yönü değiştiği için ivmelidir ve net kuvvet hareket yönüne diktir. Yavaşlayan topa ise hareketine zıt yönde net yer çekimi kuvveti etki eder.

Adım Adım Çözüm

1
Doğrusal yolda sabit süratle giden metro vagonunun hareketini incelemek.
Vagon düz bir doğrultuda sabit süratle ilerlediği için hızının yönü ve büyüklüğü değişmez, yani hızı sabittir. Hız sabit olduğundan ivme sıfırdır ve net kuvvet sıfır olup cisim dengelenmiş kuvvetler etkisindedir.
Eylemsizlik prensibi gereği, net kuvvet sıfır olduğunda cisim duruyorsa durmaya devam eder, hareket halindeyse sabit hızlı hareketine devam eder.
2
Yatay virajı sabit süratle dönen motosikletin hareketini incelemek.
Motosikletin sürati sabit olmasına rağmen viraj dönerken sürekli yön değiştirdiği için hız vektörü değişmektedir. Yön değişimi ivmeli harekete (merkezcil ivme) sebep olur. Bu durumda hareket yönüne dik, virajın merkezine doğru net bir sürtünme kuvveti etki eder ve cisim dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir.
Yörüngenin eğriliği nedeniyle oluşan hız yönü değişimini sağlamak için hareket doğrultusuna dik bir net kuvvet uygulanmalıdır.
3
Yukarı fırlatılan ve yavaşlayan tenis topunun hareketini incelemek.
Yavaşlayan tenis topu yukarı doğru hareket etmektedir ancak yer çekimi kuvveti aşağı doğrudur. Dolayısıyla hareket yönüne zıt doğrultuda net bir kuvvet etki eder. Net kuvvet sıfırdan farklı olduğu için top dengelenmemiş kuvvetler altındadır.
Cismin yavaşlayabilmesi için net kuvvetin hareket yönüyle zıt doğrultu ve yönde olması gerekir.

Anahtar Kavram

Dengelenmiş ve Dengelenmemiş Kuvvetler
Soru 818Soru →

Kimya biliminin tarihsel gelişim sürecine katkı sağlayan önemli figürler ile bu figürlerin gerçekleştirdiği temel çalışmaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Cabir bin Hayyan
Ebubekir er-Razi
Robert Boyle
Antoine Lavoisier

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cabir bin Hayyan imbik kullanarak asit sentezi ile; Ebubekir er-Razi karınca asidi damıtılması ve madde sınıflandırması ile; Robert Boyle element tanımı ile; Antoine Lavoisier ise terazi kullanımı ve Kütlenin Korunumu Kanunu ile eşleşir.
Cabir bin Hayyan'ın imbik ve mineral asit senteziyle, Ebubekir er-Razi'nin formik asit keşfiyle, Robert Boyle'un modern element tanımıyla ve Antoine Lavoisier'nin Kütlenin Korunumu Kanunu ile doğru eşleştirilmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cabir bin Hayyan'ın simya ve erken kimya dönemine katkılarını değerlendirmek.
Geliştirdiği imbik aracı ve elde ettiği sülfürik asit/nitrik asit gibi maddeler nedeniyle Cabir bin Hayyan, damıtma çalışmalarının yer aldığı ikinci açıklama ile eşleşir.
İmbik ve mineral asitlerin keşfi Cabir bin Hayyan'ın en bilinen tarihi katkılarındandır.
2
Ebubekir er-Razi'nin tıp ve kimya alanındaki deneysel çalışmalarını incelemek.
Karıncaların damıtılmasıyla formik asit elde etmesi ve maddeleri sınıflandırması nedeniyle Ebubekir er-Razi, üçüncü açıklama ile eşleşir.
Er-Razi simya döneminde laboratuvar araç gereçlerini geliştirmiş ve maddeleri özelliklerine göre sınıflandırmıştır.
3
Robert Boyle'un element kavramına getirdiği tanımı analiz etmek.
Klasik dört element (ateş, su, toprak, hava) kuramını yıkan yeni element tanımı nedeniyle Robert Boyle, dördüncü açıklama ile eşleşir.
Robert Boyle, elementlerin kendinden basit maddelere ayrıştırılamayacağını söyleyerek modern element tanımının temelini atmıştır.
4
Antoine Lavoisier'nin kütle ölçümlerini ve modern kimyaya geçişteki rolünü belirlemek.
Terazinin nicel kullanımı ve Kütlenin Korunumu Kanunu'nu bulması nedeniyle Antoine Lavoisier, birinci açıklama ile eşleşir.
Lavoisier, deneylerinde kütle ölçümleri yaparak simya çağını kapatıp modern kimya çağını başlatan en önemli bilim insanlarından biridir.

Anahtar Kavram

Simyacıların ve kimyacıların kimya bilimine katkıları
Soru 819Soru →

Aşağıda verilen katı örneklerini, bu katıların örgü noktalarındaki tanecikleri bir arada tutan en etkin etkileşim türleri ve belirgin fiziksel özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Silisyum karbür (SiCSiC)
Kükürt (S8S_8)
Magnezyum (MgMg)
Potasyum klorür (KClKCl)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Silisyum karbür (SiCSiC) kovalent kristal tanımıyla, kükürt (S8S_8) moleküler kristal tanımıyla, magnezyum (MgMg) metalik kristal tanımıyla ve potasyum klorür (KClKCl) iyonik kristal tanımıyla eşleşmelidir.
Verilen katı örnekleri sınıflandırıldığında: Silisyum karbür (SiCSiC) atomları arasındaki güçlü kovalent ağ yapısıyla kovalent katı tanımıyla eşleşir. Kükürt (S8S_8) apolar molekülleri arasındaki London kuvvetleriyle moleküler katı tanımıyla eşleşir. Magnezyum (MgMg) elektron denizi modeliyle açıklanan metalik katı tanımıyla eşleşir. Potasyum klorür (KClKCl) ise iyonların elektrostatik çekimiyle oluşan iyonik katı tanımıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Silisyum karbürün katı türünü belirleme
Silisyum karbür (SiCSiC), elmas ve kuvars gibi kovalent kristal yapısındadır. Atomlar birbirine güçlü kovalent bağlarla bağlıdır, erime noktası çok yüksektir ve yalıtkandır.
Kovalent ağ yapılı kristallerin özelliklerini belirlemek için kimyasal formül analiz edilir.
2
Kükürdün katı türünü belirleme
Kükürt (S8S_8), apolar moleküler kristal yapısındadır. Tanecikleri bir arada tutan kuvvetler zayıf London kuvvetleridir, erime noktası düşüktür.
Moleküler kristallerde tanecikler arası zayıf etkileşimlerin analiz edilmesi gerekir.
3
Magnezyumun katı türünü belirleme
Magnezyum (MgMg), metal atomlarından oluşur ve metalik kristaldir. Metalik bağlar sayesinde elektrik akımını iletir ve işlenebilir özelliktedir.
Metalik bağın katılara kazandırdığı özelliklerin belirlenmesi amaçlanır.
4
Potasyum klorürün katı türünü belirleme
Potasyum klorür (KClKCl), iyonik kristal yapısındadır. Anyon ve katyonlar arasındaki güçlü elektrostatik çekim kuvveti (iyonik bağ) nedeniyle sert ve kırılgandır; katı halde elektriği iletmez.
İyonik kristallerin örgü yapısı ve iletkenlik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanır.

Anahtar Kavram

Kristal katıların (iyonik, moleküler, kovalent, metalik) sınıflandırılması, tanecikler arası çekim kuvvetleri ve fiziksel özellikleri.
Soru 820Soru →

Simya döneminden modern kimyaya geçiş sürecine katkı sağlayan bazı simyacı ve kimyacılar ile bu kişilerin kimya bilimine kazandırdığı önemli katkılar aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol tarafta verilen bilim insanı/simyacı isimleri ile sağ tarafta verilen çalışmaları doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Cabir bin Hayyan
Robert Boyle
Antoine Lavoisier

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cabir bin Hayyan kral suyu ve imbik kullanımıyla; Robert Boyle kendisinden daha basit maddelere ayrılamayan element tanımıyla; Antoine Lavoisier ise teraziyi kullanarak bulduğu Kütlenin Korunumu Kanunu ile eşleşir.
Cabir bin Hayyan'ın kral suyunu keşfetmesi ve imbiği geliştirmesi; Robert Boyle'un modern element tanımını yapması; Antoine Lavoisier'nin ise teraziyi kullanarak Kütlenin Korunumu Kanunu'nu bulması tarihsel olarak kanıtlanmış bilimsel gerçeklerdir. Bu nedenle eşleştirme bu şekildedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cabir bin Hayyan'ın çalışmalarını incelemek.
Cabir bin Hayyan'ın simya döneminde imbik kullanarak damıtma yaptığını ve kral suyunu keşfettiğini belirlemek.
Bu çalışmalar Cabir bin Hayyan'ın en bilinen simya ve kimya katkıları arasındadır.
2
Robert Boyle'un element tanımını analiz etmek.
Robert Boyle'un elementi kendisinden daha basit maddelere ayrıştırılamayan saf madde olarak tanımladığını belirlemek.
Bu tanım klasik element anlayışını değiştiren en önemli adımdır.
3
Antoine Lavoisier'nin kütle ölçümlerini incelemek.
Antoine Lavoisier'nin terazi kullanımıyla Kütlenin Korunumu Kanunu'nu bulduğunu belirlemek.
Kütlenin korunumu modern kimya biliminin temel yasalarından biridir.
4
Tüm bilim insanlarını kendi çalışmalarıyla eşleştirmek.
Eşleştirmeyi Cabir bin Hayyan - Kral suyu/imbik, Robert Boyle - Modern element tanımı, Antoine Lavoisier - Kütlenin Korunumu Kanunu şeklinde tamamlamak.
Tarihsel ve bilimsel gerçeklere dayanan doğru eşleşme bu şekildedir.

Anahtar Kavram

Simyadan kimyaya geçiş sürecindeki bilim insanları ve katkıları
ÖncekiSayfa 41 / 53Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin