Examkin

Tüm alıştırma soruları

1052 soru

Tüm türler6,755Çoktan seçmeli4,123Çoklu seçim2Doğru / Yanlış394Sayısal689Eşleştirme1,052Sıralama324Boşluk doldurma130Kısa cevap41
Soru 881Soru →

Aşağıdaki azot oksit bileşik çiftlerini, birinci bileşikteki oksijen kütlesinin ikinci bileşikteki oksijen kütlesine oranı (NN miktarları sabit tutulduğunda) esasına göre hesaplanan katlı oran değerleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

NONO ve NO2NO_2
N2ON_2O ve N2O3N_2O_3
N2O3N_2O_3 ve N2O5N_2O_5

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

NONO ve NO2NO_2 çifti için 12\frac{1}{2}, N2ON_2O ve N2O3N_2O_3 çifti için 13\frac{1}{3}, N2O3N_2O_3 ve N2O5N_2O_5 çifti için 35\frac{3}{5} oranları birbiriyle eşleşmektedir.
Verilen tüm bileşik çiftlerindeki azot atomu sayıları eşit olduğu için, birinci bileşikteki oksijen kütlesinin ikinci bileşikteki oksijen kütlesine oranı doğrudan formüllerdeki oksijen atomu sayıları oranına (sırasıyla 12\frac{1}{2}, 13\frac{1}{3} ve 35\frac{3}{5}) eşit olur.

Adım Adım Çözüm

1
Eşitlenecek element miktarının belirlenmesi
Katlı oran tanımı gereği, elementlerden birinin miktarı sabit tutulmalıdır. Verilen tüm bileşik çiftlerinde (NONO ve NO2NO_2, N2ON_2O ve N2O3N_2O_3, N2O3N_2O_3 ve N2O5N_2O_5) azot (NN) atomlarının sayıları kendi içlerinde zaten eşittir.
Her çiftte azot atomu sayılarının eşit olması, doğrudan oksijen atomu sayıları oranının katlı oranı vermesini sağlar.
2
Oksijen atomları oranının bulunması
NONO ve NO2NO_2 için oran 12\frac{1}{2}; N2ON_2O ve N2O3N_2O_3 için oran 13\frac{1}{3}; N2O3N_2O_3 ve N2O5N_2O_5 için oran 35\frac{3}{5} olarak bulunur.
Azot miktarları eşit olduğundan, oksijen kütleleri oranı doğrudan formüldeki oksijen sayılarının oranına eşit olur.

Anahtar Kavram

Katlı Oranlar Kanunu'na göre, iki element birden fazla bileşik oluşturduğunda, elementlerden birinin sabit miktarı ile birleşen diğer elementin değişen miktarları arasında basit ve tam sayılarla ifade edilen bir oran vardır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 882Soru →

Laboratuvarda ve endüstride yaygın olarak kullanılan bazı bileşiklerin formülleri ile geleneksel (yaygın) adları verilmiştir. Bu bileşiklerin formülleri ile geleneksel adlarının doğru bir şekilde eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen kimyasal formüller ile sağ sütunda verilen geleneksel adları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Na2CO3Na_2CO_3
NH4ClNH_4Cl
CaOCaO
KOHKOH

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Na2CO3Na_2CO_3 - Çamaşır sodası, NH4ClNH_4Cl - Nişadır, CaOCaO - Sönmemiş kireç, KOHKOH - Potas kostik eşleştirmesidir.
Na2CO3Na_2CO_3 formülüne sahip bileşik çamaşır sodası, NH4ClNH_4Cl nişadır, CaOCaO sönmemiş kireç ve KOHKOH potas kostik ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Na2CO3Na_2CO_3 formüllü bileşiğin yaygın adını belirleme.
Na2CO3Na_2CO_3 bileşiği çamaşır sodası ile eşleşir.
Sodyum karbonat kimyasal adına sahip olan Na2CO3Na_2CO_3 bileşiğinin halk arasındaki ve endüstrideki yaygın adı çamaşır sodasıdır.
2
NH4ClNH_4Cl formüllü bileşiğin yaygın adını belirleme.
NH4ClNH_4Cl bileşiği nişadır ile eşleşir.
Amonyum klorür kimyasal adına sahip olan NH4ClNH_4Cl tuzu yaygın olarak nişadır adıyla bilinir.
3
CaOCaO formüllü bileşiğin yaygın adını belirleme.
CaOCaO bileşiği sönmemiş kireç ile eşleşir.
Kalsiyum oksit kimyasal adına sahip olan CaOCaO bileşiği sönmemiş kireç olarak bilinir; su ile tepkimesinden sönmüş kireç (Ca(OH)2Ca(OH)_2) elde edilir.
4
KOHKOH formüllü bileşiğin yaygın adını belirleme.
KOHKOH bileşiği potas kostik ile eşleşir.
Potasyum hidroksit kimyasal adına sahip olan KOHKOH bileşiğinin yaygın adı potas kostiktir.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin formülleri ile geleneksel (yaygın) adlarının eşleştirilmesi.
Soru 883Soru →

Aşağıda formülleri verilen tuzlar ile bu tuzların yaygın adları ve günlük hayattaki kullanım alanlarını içeren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Na2CO3Na_2CO_3
NaHCO3NaHCO_3
CaCO3CaCO_3
NH4ClNH_4Cl

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Na2CO3Na_2CO_3 çamaşır sodası (cam üretimi ve su yumuşatma), NaHCO3NaHCO_3 yemek sodası (gıda kabartma ve antiasit), CaCO3CaCO_3 kireç taşı (inşaat ve çimento), NH4ClNH_4Cl ise nişadır (kuru pil ve lehimcilik) ile eşleşir.
Na2CO3Na_2CO_3 çamaşır sodası olup cam üretiminde ve sert suların yumuşatılmasında kullanılır. NaHCO3NaHCO_3 yemek sodası olup kabartma tozu yapımında ve antiasit olarak kullanılır. CaCO3CaCO_3 kireç taşıdır, inşaat ve çimento üretiminde kullanılır. NH4ClNH_4Cl nişadırdır, pil elektroliti ve lehimcilikte metal temizlemede kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Na2CO3Na_2CO_3 bileşiğinin yaygın adını ve kullanım alanını belirleme.
Na2CO3Na_2CO_3 yaygın adı çamaşır sodasıdır. Cam üretimi, kâğıt üretimi ve sert suların yumuşatılmasında kullanılır.
Sodyum karbonat tuzu endüstride bazik karakterli bir tuz olarak bu alanlarda yaygın kullanım bulur.
2
NaHCO3NaHCO_3 bileşiğinin yaygın adını ve kullanım alanını belirleme.
NaHCO3NaHCO_3 yaygın adı yemek sodasıdır. Kabartma tozu yapımında ve mide asitliğini gidermede kullanılır.
Sodyum bikarbonat ısı etkisiyle CO2CO_2 gazı açığa çıkararak hamurun kabarmasını sağlar ve hafif bazik özelliğiyle mide asidini nötralize eder.
3
CaCO3CaCO_3 bileşiğinin yaygın adını ve kullanım alanını belirleme.
CaCO3CaCO_3 yaygın adı kireç taşıdır. Çimento, kireç, mermer ve tebeşir yapısında yer alır.
Kalsiyum karbonat inşaat sektörünün temel yapı taşlarından biridir.
4
NH4ClNH_4Cl bileşiğinin yaygın adını ve kullanım alanını belirleme.
NH4ClNH_4Cl yaygın adı nişadırdır. Kuru pillerde ve lehimcilikte metal temizlemede kullanılır.
Amonyum klorür asidik bir tuzdur ve temizleyici, elektrolit özellikleri nedeniyle pillerde ve lehimcilikte tercih edilir.

Anahtar Kavram

Tuzların formülleri, yaygın adları ve kullanım alanları arasındaki ilişkiler
Soru 884Soru →

Kimyasal türler arası etkileşimler sınıflandırılırken zayıf ve güçlü etkileşimlerin kopması veya oluşması temel alınır.

Buna göre, aşağıda verilen değişimler ile bu değişimler sırasında gerçekleşen baskın etkileşim türlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

H2O(s)→H2O(g)H_2O\text{(s)} \rightarrow H_2O\text{(g)} değişimi
O2(g)→O2(suda)O_2\text{(g)} \rightarrow O_2\text{(suda)} değişimi
CH4(g)+2O2(g)→CO2(g)+2H2O(g)CH_4\text{(g)} + 2O_2\text{(g)} \rightarrow CO_2\text{(g)} + 2H_2O\text{(g)} değişimi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Suyun buharlaşması esnasında moleküller arası zayıf etkileşimler kopar. Oksijen gazının suda çözünmesi sürecinde yeni zayıf etkileşimler kurulur. Metan gazının yanması ise kimyasal bir tepkime olup atomlar arası güçlü bağların kopması ve yeni bağların oluşması ile gerçekleşir.
Verilen eşleştirmede her olay kendi doğasına uygun etkileşim değişimiyle eşleşmiştir. Buharlaşma fiziksel bir bağ kopması (zayıf etkileşim kopması), gazın suda çözünmesi fiziksel bağ oluşumu (zayıf etkileşim oluşumu) ve yanma ise kimyasal tepkime (güçlü bağ kopması ve oluşması) ile açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk değişimin (H2O(s)→H2O(g)H_2O\text{(s)} \rightarrow H_2O\text{(g)}) türünü ve etkileşimini belirleme
Bu değişim sıvı halden gaz haline geçişi (buharlaşma) temsil eder ve fizikseldir. Dolayısıyla su molekülleri arasındaki zayıf etkileşimler kopmuştur.
Hal değişimleri fiziksel olaylardır ve zayıf etkileşimlerin kopması veya kurulmasıyla gerçekleşir.
2
İkinci değişimin (O2(g)→O2(suda)O_2\text{(g)} \rightarrow O_2\text{(suda)}) türünü ve etkileşimini belirleme
Oksijen gazının suda çözünmesi fiziksel bir değişimdir. Su ile oksijen molekülleri arasında dipol-indüklenmiş dipol gibi zayıf etkileşimler oluşur.
Gazların suda çözünmesi gibi fiziksel olaylarda tanecikler arası yeni zayıf etkileşimler kurulur.
3
Üçüncü değişimin (CH4(g)+2O2(g)→CO2(g)+2H2O(g)CH_4\text{(g)} + 2O_2\text{(g)} \rightarrow CO_2\text{(g)} + 2H_2O\text{(g)}) türünü ve etkileşimini belirleme
Bu olay bir yanma tepkimesidir ve kimyasal bir değişimdir. Atomlar arasındaki güçlü kovalent bağlar kopmuş ve yeni güçlü kovalent bağlar oluşmuştur.
Kimyasal tepkimelerde güçlü etkileşimler olan kimyasal bağlar kopar ve yeni kimyasal bağlar meydana gelir.

Anahtar Kavram

Fiziksel değişimlerde zayıf etkileşimler (moleküller arası) koparken/oluşurken, kimyasal değişimlerde atomlar arası güçlü etkileşimler kopar ve oluşur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 885Soru →

Enzimlerin yapısını oluşturan kısımlar ile bu kısımlara ait temel özelliklerin doğru bir şekilde eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, sol sütundaki enzim kısımlarını sağ sütundaki doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Apoenzim
Kofaktör
Koenzim
Holoenzim

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Apoenzim, enzimin substratı tanıyan protein kısmıyla; kofaktör, metal iyonları gibi inorganik yardımcı kısımla; koenzim, vitaminler gibi organik yardımcı kısımla; holoenzim ise aktif tam enzim yapısıyla eşleşir.
Apoenzim, enzimin proteinden oluşan kısmı olup substratın tanınmasını sağlar. Kofaktör, inorganik mineral veya metal iyonlarından oluşan yardımcı kısımdır. Koenzim, vitamin gibi organik moleküllerden oluşan yardımcı kısımdır. Holoenzim ise apoenzim ile yardımcı kısmın bir araya gelerek oluşturduğu tam ve aktif enzimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Apoenzim tanımını belirleme
Apoenzim proteinden yapılmıştır ve substratı tanır, bu yüzden enzimin proteinden yapılmış ana kısmı açıklamasıyla eşleşir.
Enzimlerin protein yapılı ana kısmına apoenzim denir.
2
Yardımcı kısımların inorganik ve organik ayrımını yapma
İnorganik yardımcı kısım olan mineral iyonları kofaktör; organik yardımcı kısım olan vitaminler ise koenzim ile eşleşir.
Enzimin çalışması için gereken yardımcı kısımlar kimyasal yapılarına göre sınıflandırılır.
3
Holoenzim yapısını belirleme
Apoenzim ve yardımcı kısmın bir araya gelmesiyle oluşan bütünsel yapı holoenzim açıklamasıyla eşleşir.
Aktif haldeki bileşik enzime holoenzim adı verilir.

Anahtar Kavram

Bileşik enzimlerin yapısı ve kısımlarının görevleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 886Soru →

Aşağıda verilen zarsız ve tek zarlı organelleri, hücredeki temel görevleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ribozom
Lizozom
Golgi aygıtı
Sentrozom

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ribozom organeli protein sentezinden (amino asitler arası peptit bağı oluşumu); lizozom hücre içi sindirimden (endositozla alınan maddelerin hidrolizi); Golgi aygıtı salgı paketlemesi ve glikoprotein sentezinden; sentrozom ise iğ ipliklerinin düzenlenmesinden sorumludur.
Zarsız organellerden ribozom protein sentezini, sentrozom ise iğ ipliklerinin organizasyonunu yürütür; tek zarlı organellerden lizozom hücre içi sindirimi, Golgi aygıtı ise salgı maddelerinin işlenmesini ve paketlenmesini gerçekleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Ribozomun işlevini belirleme
Ribozom, amino asitleri peptit bağı ile bağlayarak polipeptit (protein) sentezi yapar. Bu nedenle Ribozom, amino asitler arasında peptit bağları kurarak polipeptit zincirleri sentezleyen ifadeyle eşleşir.
Ribozomun temel hücresel görevi protein sentezidir.
2
Lizozomun işlevini belirleme
Lizozom, hücre dışından alınan büyük katı veya sıvı maddelerin (fagositoz ve pinositozla) hidrolizini yani sindirimini sağlar. Bu nedenle Lizozom, hücre içi hidroliz ifadesiyle eşleşir.
Lizozom, bünyesindeki sindirim enzimleri sayesinde hücre içi sindirimden sorumludur.
3
Golgi aygıtının işlevini belirleme
Golgi aygıtı, karbonhidrat ve proteinleri birleştirerek glikoprotein gibi salgıları üretir ve paketler. Bu nedenle Golgi aygıtı, glikoprotein ve glikolipit sentezi ile paketleme yapan ifadeyle eşleşir.
Golgi aygıtının ana görevi salgı üretimi ve paketlemedir.
4
Sentrozomun işlevini belirleme
Sentrozom, hücre bölünmesinde mikrotübül organizasyonunu sağlayarak iğ ipliklerini oluşturur. Bu nedenle Sentrozom, iğ ipliklerinin düzenlenmesini sağlayan ifadeyle eşleşir.
Sentrozom, hayvan hücrelerinde bölünme sırasında kromozomların kutuplara çekilmesini sağlayan iğ ipliklerini organize eder.

Anahtar Kavram

Zarsız ve tek zarlı organellerin yapı ve temel işlevleri
Soru 887Soru →

Aşağıda verilen heterojen karışım türlerini günlük hayattaki uygun örnekleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Emülsiyon
Aerosol
Süspansiyon
Kolloit

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Emülsiyon - Mayonez, Aerosol - Sis, Süspansiyon - Tebeşir tozlu su, Kolloit - Kan plazması eşleştirmeleri doğrudur.
Doğru eşleştirmede emülsiyon sınıfına sıvı-sıvı heterojen karışım olan mayonez; aerosol sınıfına gaz içinde sıvı dağılmasıyla oluşan sis; süspansiyon sınıfına sıvı içinde çözünmeyen katı içeren tebeşir tozlu su; kolloit sınıfına ise mikroskobik boyutta heterojen olan kan plazması denk gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Karışım türlerinin tanımlarını hatırlayınız.
Emülsiyon: sıvı-sıvı heterojen; Aerosol: katı/sıvı-gaz heterojen; Süspansiyon: katı-sıvı heterojen; Kolloit: tanecik boyutu 1 nm−1000 nm1\text{ nm} - 1000\text{ nm} olan heterojen karışımlardır.
Karışım sınıflarının fiziksel hal ve tanecik boyutu kriterlerini belirlemek için.
2
Verilen örneklerin fiziksel hallerini ve dağılım özelliklerini inceleyiniz.
Sis (gazda sıvı damlacıkları), Mayonez (sıvıda sıvı), Tebeşir tozlu su (sıvıda katı katmanlaşması), Kan plazması (sıvıda çıplak gözle görülmeyen mikroskobik protein/hücre dağılımı).
Örneklerin hangi heterojen karışım sınıfına girdiğini belirlemek için.
3
Karışım türleri ile örnekleri eşleştiriniz.
Emülsiyon ile Mayonez; Aerosol ile Sis; Süspansiyon ile Tebeşir tozlu su; Kolloit ile Kan plazması eşleşir.
Soruda istenen doğru eşleştirmeleri tamamlamak için.

Anahtar Kavram

Heterojen karışımların dağılan ve dağıtan fazın fiziksel durumlarına ve tanecik boyutlarına göre sınıflandırılması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 888Soru →

Aşağıda verilen karbonhidrat özelliklerini, bu özelliklerin ait olduğu karbonhidrat çeşitleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İyot (Lügol) çözeltisi ile mavi-mor renk veren, bitkilerde lökoplastlarda depolanan ve suda çözünmediği için hücre içi osmotik basıncı glikoza g��re çok az etkileyen depo homopolisakkariti
Bitki hücrelerinin sitoplazmasında sentezlenen, glikoz ve fruktozun dehidrasyonuyla oluşan ve bitkilerde organik madde taşınımında (floemde) ana form olarak kullanılan disakkarit
Dişi memelilerin meme bezlerinde sentezlenen, glikoz ve galaktozun dehidrasyonuyla oluşan ve sadece hayvansal kaynaklı olan disakkarit
Monomer yapısında azot bulunduran, mantarların hücre çeperinde yer alan ve eklembacaklıların dış iskeletinde kalsiyum karbonat birikimiyle sertleşen yapısal polisakkarit

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirmeler şu şekildedir: Birinci özellik Nişasta ile, ikinci özellik Sakkaroz ile, üçüncü özellik Laktoz ile ve dördüncü özellik Kitin ile eşleşmelidir.
İyotla reaksiyona giren bitkisel depo karbonhidratı nişastadır. Glikoz ve fruktozun dehidrasyon ürünü olan bitkisel taşıma disakkariti sakkarozdur. Glikoz ve galaktozdan oluşan süt şekeri laktozdur. Yapısında azot bulunduran mantar hücre çeperi bileşeni olan polisakkarit ise kitindir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk ifadedeki iyotla reaksiyona girme, lökoplastta depolanma ve osmotik basıncı az etkileme özelliklerini değerlendirmek.
Bu özellikler bitkisel depo polisakkariti olan nişastaya aittir.
Bitkilerde fotosentez ürünlerinin fazlası lökoplastlarda nişasta olarak depolanır ve iyot varlığında mavi-mor renk oluşturur.
2
İkinci ifadedeki glikoz ve fruktoz birleşimi ile bitkilerde floem taşınım özelliklerini analiz etmek.
Bu özellikler bitkisel disakkarit olan sakkarozu (sükrozu) tanımlar.
Sakkaroz bitkisel bir disakkarittir ve bitki bünyesinde şeker iletiminin ana formunu oluşturur.
3
Üçüncü ifadedeki meme bezlerinde sentezlenme ve glikoz-galaktoz bileşim özelliklerini değerlendirmek.
Bu özellikler laktoza (süt şekerine) işaret eder.
Sadece memelilere özgü süt şekeri laktoz, glikoz ve galaktozun dehidrasyonuyla üretilir.
4
Dördüncü ifadedeki azot bulunması, mantar çeperi ve eklembacaklı kabuk yapısı özelliklerini incelemek.
Bu özellikler kitine aittir.
Kitin azotlu yapısıyla diğer polisakkaritlerden ayrılır; mantar çeperini oluşturur ve eklembacaklı kabuğunda mineral birikimiyle sertleşir.

Anahtar Kavram

Karbonhidratların (monosakkarit, disakkarit ve polisakkaritler) kimyasal yapıları, sentez reaksiyonları, işlevsel farklılıkları ve biyolojik kaynakları.
Soru 889Soru →

Aşağıda verilen tanecikler ile bu taneciklerin ait olduğu elementlerin periyodik sistemdeki yerlerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

2He_2\text{He} atomu
11Na+_{11}\text{Na}^+ iyonu
9F_9\text{F} atomu
12Mg_{12}\text{Mg} atomu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleşme: 2He_2\text{He} atomu ile 1. periyot, 8A grubu; 11Na+_{11}\text{Na}^+ iyonu ile 3. periyot, 1A grubu; 9F_9\text{F} atomu ile 2. periyot, 7A grubu; 12Mg_{12}\text{Mg} atomu ile 3. periyot, 2A grubu şeklindedir.
Doğru eşleştirmede; 2He_2\text{He} atomu 1. periyot 8A grubuna, 11Na+_{11}\text{Na}^+ iyonunun ait olduğu nötr element 3. periyot 1A grubuna, 9F_9\text{F} atomu 2. periyot 7A grubuna ve 12Mg_{12}\text{Mg} atomu ise 3. periyot 2A grubuna eşleşir. Bu durum, katman elektron dizilimlerinin temel kuralları ve istisnaları ile tam olarak uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
2He_2\text{He} atomunun katman elektron dizilimini yazmak ve periyodik cetveldeki yerini bulmak.
Katman dizilimi 2 şeklindedir. 1 katmanı olduğu için 1. periyottadır. Son katmanında 2 elektron olmasına karşın Helyum soygaz olduğu için 8A grubundadır.
Soygazların son katmandaki elektron sayıları ile grup numaraları arasındaki istisnai durumu doğrulamak.
2
11Na+_{11}\text{Na}^+ iyonunun ait olduğu elementin periyodik cetveldeki yerini bulmak.
İyonların periyodik sistemdeki yeri bulunurken nötr atomun proton sayısı (Z=11Z=11) esas alınır. Dizilimi 2) 8) 1 şeklindedir. Bu da 3. periyot, 1A grubuna karşılık gelir.
İyonlerin yerini belirlemede elektron sayısı yerine proton sayısının kullanılması kuralını uygulamak.
3
9F_9\text{F} atomunun katman elektron dizilimini yazmak ve periyodik cetveldeki yerini bulmak.
Katman dizilimi 2) 7 şeklindedir. 2 katmanı olduğu için 2. periyot, son katmanında 7 elektron olduğu için 7A grubundadır.
Nötr ametal atomunun periyodik sistemdeki yerini belirlemek.
4
12Mg_{12}\text{Mg} atomunun katman elektron dizilimini yazmak ve periyodik cetveldeki yerini bulmak.
Katman dizilimi 2) 8) 2 şeklindedir. 3 katmanı olduğu için 3. periyot, son katmanında 2 elektron olduğu için 2A grubundadır.
Nötr metal atomunun periyodik sistemdeki yerini belirlemek.

Anahtar Kavram

Katman elektron dizilimi yardımıyla elementlerin periyot ve grup numaralarının bulunması.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 890Soru →

Aşağıda formülleri verilen kovalent yapılı moleküller ile bu moleküllerin Lewis yapılarındaki toplam ortaklanmış (bağlayıcı) ve ortaklanmamış (bağ yapımına katılmayan) elektron çifti sayılarını doğru şekilde eşleştiriniz.

(Elementlerin atom numaraları: 1H_1\text{H}, 6C_6\text{C}, 8O_8\text{O}, 9F_9\text{F}, 15P_{15}\text{P})

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CO2\text{CO}_2 molekülü
PH3\text{PH}_3 molekülü
OF2\text{OF}_2 molekülü
HF\text{HF} molekülü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Karbondioksit molekülü ile 'Ortaklanmış: 4 çift, Ortaklanmamış: 4 çift'; fosfin molekülü ile 'Ortaklanmış: 3 çift, Ortaklanmamış: 1 çift'; oksijen diflorür molekülü ile 'Ortaklanmış: 2 çift, Ortaklanmamış: 8 çift'; hidrojen florür molekülü ile 'Ortaklanmış: 1 çift, Ortaklanmamış: 3 çift' ifadeleri eşleşmektedir.
Verilen kovalent moleküllerin Lewis yapıları incelendiğinde; karbondioksit molekülü karbon ve oksijenler arasında çift bağlar içerdiğinden 4 bağlayıcı çifte ve oksijenler üzerinde toplam 4 ortaklanmamış çifte sahiptir. Fosfin molekülünde 3 tekli bağ ve fosfor üzerinde 1 ortaklanmamış çift bulunur. Oksijen diflorür molekülü 2 tekli bağ barındırırken, oksijende 2 çift ve florlarda altı çift olmak üzere toplam 8 ortaklanmamış elektron çifti taşır. Hidrojen florür molekülünde ise 1 tekli bağ ve flor üzerinde 3 ortaklanmamış çift yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Elementlerin elektron dizilimlerini yazarak değerlik elektron sayılarını belirleyin.
1H:1_1\text{H}: 1 (Değerlik elektron sayısı = 11), 6C:2,4_6\text{C}: 2, 4 (Değerlik elektron sayısı = 44), 8O:2,6_8\text{O}: 2, 6 (Değerlik elektron sayısı = 66), 9F:2,7_9\text{F}: 2, 7 (Değerlik elektron sayısı = 77), 15P:2,8,5_{15}\text{P}: 2, 8, 5 (Değerlik elektron sayısı = 55)
Lewis yapılarını çizebilmek için elementlerin son katmanlarındaki elektron sayılarını saptamak gerekir.
2
Her molekülün Lewis nokta gösterimini çizerek atomlar arasındaki bağlayıcı elektron çiftleri ile bağ yapımına katılmayan elektron çiftlerini gösterin.
CO2\text{CO}_2 için linear yapıda :O=C=O:\text{:O=C=O:} şeklinde 44 bağ ve oksijenlerde toplam 44 çift ortaklanmamış elektron; PH3\text{PH}_3 için merkezde fosfor üzerinde 11 çift ortaklanmamış elektron ve 33 adet tekli bağ; OF2\text{OF}_2 için merkezde oksijen üzerinde 22 çift ve florların her birinde 33 çift olmak üzere toplam 88 çift ortaklanmamış elektron ve 22 adet tekli bağ; HF\text{HF} için 11 adet tekli bağ ve flor üzerinde 33 çift ortaklanmamış elektron elde edilir.
Moleküllerdeki toplam ortaklanmış ve ortaklanmamış elektron sayılarını hatasız sayabilmek için Lewis yapıları eksiksiz çizilmelidir.
3
Tespit edilen ortaklanmış ve ortaklanmamış elektron çifti sayılarını sağ sütundaki uygun ifadelerle eşleştirin.
CO2\text{CO}_2 birinci ifadeyle, PH3\text{PH}_3 ikinci ifadeyle, OF2\text{OF}_2 üçüncü ifadeyle, HF\text{HF} ise dördüncü ifadeyle eşleşir.
Eşleştirme kriterlerini tamamlayarak çözüme ulaşmak.

Anahtar Kavram

Kovalent bileşiklerin Lewis elektron nokta yapılarının çizimi, bağlayıcı (ortaklanmış) ve ortaklanmamış elektron çiftlerinin sayılması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 891Soru →

Aşağıda verilen çift zarlı organel ve plastid çeşitlerini, hücredeki temel görevleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Mitokondri
Kloroplast
Kromoplast
Lökoplast

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mitokondri hücresel solunumla ATP üretimiyle, kloroplast fotosentezle besin üretimiyle, kromoplast bitkiye renk vermeyle, lökoplast ise besin depolamayla eşleşir.
Mitokondri oksijenli solunumla ATP üreten organeldir. Kloroplast fotosentez yaparak besin üretir. Kromoplast sarı, turuncu, kırmızı pigmentlerle renk sağlar. Lökoplast ise besin depolar.

Adım Adım Çözüm

1
Mitokondrinin hücredeki temel görevi belirlenir.
Mitokondrinin oksijenli solunum reaksiyonları aracılığıyla ATP ürettiği tespit edilir.
Mitokondri hücrenin enerji santralidir.
2
Kloroplast organelinin faaliyeti incelenir.
Kloroplastın ışık varlığında karbondioksit ve su kullanarak organik besin ürettiği görülür.
Kloroplast fotosentezin gerçekleştiği çift zarlı plastiddir.
3
Kromoplast ve lökoplast plastidlerinin işlevleri ayrıştırılır.
Kromoplastın çiçek ve meyvelere renk verdiği, lökoplastın ise renksiz olup nişasta, yağ veya protein depoladığı belirlenir.
Plastidler işlevlerine ve içerdikleri pigmentlere göre farklı gruplara ayrılır.

Anahtar Kavram

Çift Zarlı Organellerin ve Plastidlerin Temel Görevleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 892Soru →

Sabun ve deterjanların eldesi, kimyasal yapılar�� ve özellikleri ile ilgili verilen aşağıdaki kavramları, bu kavramlara ait doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Molekülün hidrofob (apolar) kısmı
Potasyum stearat (C17H35COOKC_{17}H_{35}COOK)
Sert sulardaki kalsiyum (Ca2+Ca^{2+}) ve magnezyum (Mg2+Mg^{2+}) iyonları
Alkil benzen sülfonat yapısındaki benzen halkası

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşen çiftler sırasıyla: Molekülün hidrofob (apolar) kısmı - Temizlik sırasında apolar yapıdaki kir taneciklerine tutunan uzun hidrokarbon zinciri; Potasyum stearat - Sıvı sabun ve arap sabunu eldesinde kullanılan sabun çeşidi; Sert sulardaki kalsiyum ve magnezyum iyonları - Sabunla çökelek oluşturan ancak deterjanları etkilemeyen iyonlar; Alkil benzen sülfonat yapısındaki benzen halkası - Biyobozunması zor olan ve çevre kirliliğine yol açan halkalı yapı şeklindedir.
Doğru eşleştirmede: Hidrofob kısım apolar kirle etkileşen hidrokarbon zincirini; Potasyum stearat yumuşak sabun (arap sabunu) eldesini; Sert sulardaki kalsiyum ve magnezyum iyonları sabunun köpürmesini engelleyen ancak deterjanları etkilemeyen ortamı; Benzen halkası ise deterjanların çevre kirliliğine neden olan biyobozunması zor halkalı grubunu belirtir.

Adım Adım Çözüm

1
Molekülün hidrofob (su sevmeyen) ve hidrofil (su seven) kısımları incelenir.
Hidrofob kısım apolar hidrokarbon zincirinden oluşur ve apolar olan kirle etkileşir. Bu nedenle 'Molekülün hidrofob kısmı', 'Temizlik sırasında apolar yapıdaki kir taneciklerine tutunarak...' ifadesiyle eşleşir.
Kimyasal türler arası etkileşimlerde benzer benzeri çözer ilkesi geçerlidir; apolar kuyruk apolar kire tutunur.
2
Sabun çeşitlerinin (sert ve yumuşak sabun) eldesi ve özellikleri değerlendirilir.
Potasyum hidroksit kullanılarak elde edilen potasyum stearat (C17H35COOKC_{17}H_{35}COOK), sıvı sabun veya arap sabunu olarak bilinen yumuşak sabundur. Bu nedenle 'Potasyum stearat', 'Sıvı sabun ve arap sabunu eldesinde kullanılan...' ifadesiyle eşleşir.
Potasyum iyonu içeren sabunlar, sodyum içeren sert sabunlara göre daha yumuşak yapıdadır ve suda daha kolay çözünür.
3
Sert suların temizlik maddelerine olan etkisi karşılaştırılır.
Sert sulardaki Ca2+Ca^{2+} ve Mg2+Mg^{2+} iyonları sabunla etkileşerek çökelek oluşturur ve sabun sarfiyatını artırır. Deterjanlar ise bu iyonlarla çökelmediği için sert sularda da temizleme özelliğini kaybetmez. Bu nedenle sert su iyonları ilgili ifadeyle eşleşir.
Deterjanların sülfonat grupları sertlik iyonlarıyla suda çözünebilen bileşikler oluşturur.
4
Sabun ve deterjanların çevreye olan etkileri ve yapısal farkları incelenir.
Deterjan yapısındaki benzen halkası halkalı ve kararlı yapıda olduğu için doğada kolay parçalanamaz. Sabunlar ise doğrusal yağ asidi zincirlerinden oluştukları için kolayca biyobozunmaya uğrar. Bu nedenle benzen halkası çevre kirliliği ifadesiyle eşleşir.
Benzen halkasının kimyasal kararlılığı mikroorganizmaların bu yapıyı parçalamasını zorlaştırır.

Anahtar Kavram

Sabun ve deterjanların yapısal özellikleri, sert sulardaki davranışları ve çevreye etkileri yönünden farkları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 893Soru →

Sol sütunda katman elektron dizilimleri veya yükleri belirtilen taneciklerin ait olduğu nötr elementleri, sağ sütunda verilen periyodik sistemdeki doğru yerleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Katman elektron dizilimi 2)82) 8 olan X2+X^{2+} iyonunun nötr XX atomu
Katman elektron dizilimi 2)82) 8 olan Y2−Y^{2-} iyonunun nötr YY atomu
Katman elektron dizilimi 22 olan nötr ZZ atomu
Katman elektron dizilimi 2)8)82) 8) 8 olan T+T^{+} iyonunun nötr TT atomu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki taneciklerin nötr hallerinin periyodik sistemdeki yerleri sırasıyla; X için 3. periyot 2A grubu, Y için 2. periyot 6A grubu, Z için 1. periyot 8A grubu ve T için 4. periyot 1A grubudur.
Nötr atomların proton sayılarına göre yapılan katman elektron dizilimleri periyodik sistemdeki doğru yerleri gösterir. İyonların elektron dizilimleri yerine proton sayıları bulunup nötr hallerine göre periyot ve grup tayini yapılmalıdır. Helyum istisnasına dikkat edilerek son katmanında 22 elektron bulunduran tek katmanlı atomun 8A8A grubunda olduğu belirlenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Taneciklerin elektron sayıları ve iyon yüklerinden yararlanarak nötr atomlarının proton sayılarını (çekirdek yüklerini) hesaplayın.
XX için proton sayısı: 10+2=1210 + 2 = 12; YY için proton sayısı: 10−2=810 - 2 = 8; ZZ için proton sayısı: 22; TT için proton sayısı: 18+1=1918 + 1 = 19.
Periyodik sistemde elementlerin yeri nötr atomlarının proton sayılarına göre belirlenir.
2
Proton sayılarına göre nötr atomların katman elektron dizilimlerini yazın.
XX (Z=12Z = 12): 2)8)22) 8) 2; YY (Z=8Z = 8): 2)62) 6; ZZ (Z=2Z = 2): 22; TT (Z=19Z = 19): 2)8)8)12) 8) 8) 1.
Grup ve periyot tespiti yapabilmek için nötr atomun elektron dağılımı temel alınmalıdır.
3
Her elementin katman diziliminden periyot ve grup numarasını belirleyin.
XX: 3 katmanlı ve son katmanda 2 elektron var -> 3.3. periyot, 2A2A grubu. YY: 2 katmanlı ve son katmanda 6 elektron var -> 2.2. periyot, 6A6A grubu. ZZ: 1 katmanlı ve son katmanda 2 elektron var (Helyum istisnası) -> 1.1. periyot, 8A8A grubu. TT: 4 katmanlı ve son katmanda 1 elektron var -> 4.4. periyot, 1A1A grubu.
Katman elektron dizilimindeki katman sayısı periyot numarasını, son katmandaki elektron sayısı ise (Helyum hariç) A grubunun numarasını verir.

Anahtar Kavram

Periyodik sistemde elementlerin yeri (grup ve periyot numarası) nötr atomlarının proton sayılarına göre belirlenir. Helyum atomu (Z=2Z = 2) son katmanında 22 elektron bulundurmasına rağmen kararlı bir soygaz olduğu için 8A8A grubunda yer alır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 894Soru →

Maddenin fiziksel hâllerine ait bazı ayırt edici özellikler ve bu özelliklerin ait olduğu fiziksel hâller aşağıda karışık olarak verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki özellikleri sağ sütundaki doğru fiziksel hâllerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sıcaklığı artırıldığında genleşebilen ancak üzerine basınç uygulandığında hacminde kayda değer bir değişim gözlenmeyen, tanecikleri titreşim ve öteleme hareketi yapabilen fiziksel hâl
Elektrik ve manyetik alandan etkilenen, ısı iletkenliği oldukça yüksek olan, belirli bir şekli ve hacmi bulunmayan ve evrendeki en yaygın fiziksel hâl
Dış basınç etkisiyle hacmi önemli ölçüde küçültülebilen, akışkan özelliğe sahip olan ve taneciklerinin serbest hareketinden dolayı bulunduğu kabı tamamen dolduran fiziksel hâl
Maddenin en kararlı ve en düşük entropili hâli olup, tanecikleri arasındaki boşluklar minimum düzeyde olduğundan sadece titreşim hareketi yapabilen fiziksel hâl

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci özelliğin Sıvı Hâli, ikinci özelliğin Plazma Hâli, üçüncü özelliğin Gaz Hâli ve dördüncü özelliğin Katı Hâli ile eşleşmesi gerekir.
Verilen tanımlardan yola çıkılarak; basınçla sıkıştırılamayan fakat genleşebilen ve titreşim/öteleme yapan fiziksel hâl 'Sıvı Hâli', yüklü taneciklerden oluşan ve manyetik alandan etkilenen evrendeki en yaygın hâl 'Plazma Hâli', basınçla sıkıştırılabilen ve kabı dolduran akışkan hâl 'Gaz Hâli', en düşük entropiye sahip ve sadece titreşim hareketi yapan hâl ise 'Katı Hâli' olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci tanımdaki özelliklerin analizi
Tanımdaki 'sıkıştırılamama', 'genleşebilme' ve 'titreşim-öteleme hareketi yapabilme' özellikleri sıvıların temel ayırt edici özellikleridir. Dolayısıyla bu özellik Sıvı Hâli ile eşleşir.
Sıvıların tanecikleri katılara göre daha serbest hareket eder ancak aralarındaki boşluklar çok az olduğundan sıkıştırılamaz kabul edilirler.
2
İkinci tanımdaki özelliklerin analizi
Tanımdaki 'elektrik ve manyetik alandan etkilenme' (yüklü tanecik varlığına işaret eder) ve 'evrende en yaygın bulunma' (yıldızlar ve nebulalar) özellikleri Plazma Hâli'ne aittir. Bu nedenle bu özellik Plazma Hâli ile eşleşir.
Plazma ortamında serbest elektronlar ve pozitif iyonlar serbestçe dolaşır, bu da manyetik/elektriksel alanlara duyarlılık sağlar.
3
Üçüncü tanımdaki özelliklerin analizi
Tanımdaki 'basınçla sıkıştırılabilme', 'bulunduğu kabı tamamen doldurma' ve 'akışkanlık' özellikleri gazların karakteristik özellikleridir. Dolayısıyla bu özellik Gaz Hâli ile eşleşir.
Gaz tanecikleri arasındaki boşluklar maksimum düzeyde olduğundan, yüksek basınç altında hacimleri önemli ölçüde küçülebilir.
4
Dördüncü tanımdaki özelliklerin analizi
Tanımdaki 'en düşük entropili (en düzenli) olma' ve 'sadece titreşim hareketi yapabilme' özellikleri katıların ayırt edici özellikleridir. Dolayısıyla bu özellik Katı Hâli ile eşleşir.
Katılarda tanecikler arası çekim kuvveti maksimumdur, bu da taneciklerin öteleme veya dönme yapmasını engelleyerek sadece bulundukları konumda titreşmelerine izin verir.

Anahtar Kavram

Maddenin fiziksel hâllerinin (katı, sıvı, gaz ve plazma) mikroskobik ve makroskobik ayırt edici özellikleri.
Soru 895Soru →

Enzimlerin yapısına ve işlevine ait bazı temel kavramlar ile bu kavramların açıklamaları aşağıda karışık olarak verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki kavramlar ile sağ sütundaki açıklamaları doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Aktivasyon Enerjisi
Kofaktör
Apoenzim
Substrat

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Aktivasyon enerjisi tepkimenin başlaması için gereken en düşük enerjiyle, kofaktör bileşik enzimin inorganik yardımcı kısmıyla, apoenzim protein yapılı kısımla ve substrat ise enzimin etki ettiği maddeyle eşleşir.
Aktivasyon enerjisi bir kimyasal tepkimenin başlayabilmesi için gerekli olan en düşük enerji miktarıdır; kofaktör bileşik enzimin yapısında bulunan ve protein olmayan inorganik yardımcı kısımdır; apoenzim bileşik enzimin protein yapılı olan ve substratı tanıyan kısmıdır; substrat ise enzimin etki ettiği ve aktif merkeze bağlanan başlangıç maddesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Aktivasyon enerjisi kavramının tanımını belirleme
Aktivasyon enerjisi, kimyasal tepkimenin başlayabilmesi için gereken en düşük enerji miktarını tanımlayan ifade ile eşleşir.
Her tepkimenin başlaması için bu minimum enerji engelinin aşılması gerekir.
2
Kofaktör kavramının tanımını belirleme
Kofaktör, bileşik enzimin yapısında yer alan ve protein yapılı olmayan inorganik yardımcı kısım (örneğin mineral) ile eşleşir.
Bileşik enzimlerin katalizör olarak görev yapabilmesi için yardımcı kısma ihtiyaçları vardır.
3
Apoenzim kavramının tanımını belirleme
Apoenzim, bileşik enzimin sadece protein yapılı olan ve substratı tanıyan aktif kısmı ile eşleşir.
Enzimin hangi substrata etki edeceğini protein yapılı olan apoenzim kısmı belirler.
4
Substrat kavramının tanımını belirleme
Substrat, enzimin doğrudan etki ettiği ve aktif merkeze bağlanan başlangıç maddesini tanımlayan ifade ile eşleşir.
Enzimler kendilerine özgü substratları etkileyerek ürüne dönüştürürler.

Anahtar Kavram

Enzimlerin Yapısı ve Çalışma Prensibi
Soru 896Soru →

Ses dalgaları, titreşim doğrultusu ile yayılma doğrultusu birbirine paralel olan boyuna dalgalardır ve yayılabilmek için maddesel bir ortama ihtiyaç duyan mekanik dalga sınıfındadır; bu nedenle boşlukta yayılamazlar. Ses dalgalarının farklı ortamlardaki ilerleyişi ve algılanış biçimleri; frekans, sürat, genlik (şiddet) ve tını gibi temel fiziksel özelliklerle açıklanır.

Buna göre, sol sütunda verilen durumlar ile sağ sütunda bu durumları doğrudan açıklayan ya da belirleyen fiziksel özellikleri eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Havadan suya geçen bir ses dalgasının frekansının değişmemesine rağmen, sudaki dalga boyunun havaya göre daha büyük olması
A��ık havada konser veren bir sanatçının sesinin, hoparlörden uzaklaştıkça dinleyiciler tarafından daha az duyulabilmesi
Aynı perdeden flüt ve gitarla çalınan bir şarkıda, seslerin hangi enstrümana ait olduğunun insan kulağı tarafından ayırt edilebilmesi
Bir kemanın en ince teli ile en kalın teline aynı kuvvetle vurulduğunda üretilen seslerin incelik-kalınlıklarının farklı olması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Dalga boyunun ortam değişimiyle artması durumu, sesin yayıldığı ortamın özellikleri ve yayılma süratiyle; sesin uzaklaştıkça daha az duyulması durumu, ses dalgasının taşıdığı enerji ve genlik değeriyle; flüt ve gitarın aynı notadaki seslerinin ayırt edilebilmesi durumu, ses kayna��ının kendine özgü dalga biçimiyle (tını); kemanın ince ve kalın tellerinden çıkan seslerin farklılığı durumu ise ses kaynağının titreşim frekansıyla (yükseklik) eşleşir.
Sol sütundaki fiziksel olaylar, sesin temel özellikleriyle bilimsel olarak doğru şekilde eşleştirilmiştir: Havadan suya geçen sesin dalga boyunun artması, ortam değişimine bağlı olarak yayılma süratinin artması ile; uzaklaştıkça sesin az duyulması, genlik ve enerjinin azalması ile; farklı enstrümanların ayırt edilmesi, dalga biçimi (tını) ile; tel kalınlığına göre incelik-kalınlık farkı ise titreşim frekansı ve yükseklik ile açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Havadan suya geçen ses dalgasının davranışını ortam ve sürat ilişkisiyle incelemek.
Sesin hızı yalnızca yayıldığı ortama bağlıdır. Hava ortamından su ortamına geçen dalganın sürati artar. Kaynak değişmediği için frekans sabit kalır. v=f×λv = f \times \lambda bağıntısına göre hızı artan dalganın dalga boyu da artar. Bu durum ortam özellikleri ve yayılma sürati ile eşleşir.
Ses süratinin ortama, frekansın ise yalnızca kaynağa bağlı olduğu temel ilkesini uygulamak.
2
Uzaklaştıkça sesin daha az duyulmasının nedenini dalga genliği bağlamında açıklamak.
Kaynaktan uzaklaştıkça ses dalgalarının genliği (şiddeti/gürlüğü) azalır çünkü enerji daha geniş bir küresel alana dağılır ve ortam tarafından soğurulur. Sesin şiddeti genliğin karesiyle orantılıdır. Bu durum genlik ve enerji taşıma özelliğiyle eşleşir.
Ses şiddetinin genlikle, algılanabilirliğinin ise genlik azalışıyla ilişkisini kurmak.
3
Aynı notayı çalan farklı müzik aletlerinin ayırt edilmesini sağlayan fiziksel niceliği belirlemek.
Aynı frekanstaki ve şiddetteki seslerin dalga biçimlerindeki yapısal farklılık nedeniyle kulak tarafından ayırt edilebilmesi sesin tınısıdır. Bu durum ses kaynağının kendine özgü dalga biçimi ile eşleşir.
Enstrümanlar arasındaki ses kalitesi farkını tını kavramıyla açıklamak.
4
Keman tellerinin çıkardığı seslerin incelik-kalınlık farkının nedenini frekans ile ilişkilendirmek.
Sesin ince veya kalın duyulması fiziksel olarak yüksekliği (frekansı) ile ilgilidir. İnce tel daha yüksek frekansta (tiz), kalın tel ise daha düşük frekansta (pes) titreşir. Bu durum titreşim frekansı ve ses yüksekliği ile eşleşir.
Sesin perdesi/yüksekliği ile titreşim frekansı arasındaki ilişkiyi kurmak.

Anahtar Kavram

Ses dalgalarının temel özellikleri olan frekans (yükseklik), sürat, genlik (şiddet) ve tını kavramlarının kaynak ve ortam değişkenlerine bağımlılığı.
Soru 897Soru →

Aşağıda verilen hücre bölünmesi özelliklerini ve nicel ilişkileri sağ taraftaki doğru açıklamalar veya sayısal değerler ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

2n=82n = 8 kromozomlu diploid bir hayvan hücresinin mitoz bölünmesinin anafaz evresindeki kromozom sayısının, aynı hücrenin mayoz II metafaz evresindeki toplam kromatit sayısına oranı.
Dişi bir memeli hayvanın (2n=402n = 40) oogenez sürecinde mayoz I metafaz evresinde oluşan tetrat sayısının, mayoz II anafaz evresindeki bir hücrede bulunan kromozom sayısına oranı.
Mitoz bölünmenin anafaz evresi ile mayoz I bölünmesinin anafaz I evresinde zıt kutuplara çekilen genetik materyallerin yapısal durumu arasındaki fark.
Krossing-over olayının gerçekleşmediği normal bir mayoz bölünmede, anafaz II evresinde kutuplara çekilen kardeş kromatitlerin taşıdığı genlerin nükleotit dizilimleri arasındaki ilişki.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler sırasıyla: Birinci öncül iki değeriyle, ikinci öncül bir bölü iki değeriyle, üçüncü öncül mitoz anafazında kardeş kromatitlerin, mayoz I anafazında ise homolog kromozomların ayrıldığını belirten ifadeyle, dördüncü öncül ise kardeş kromatitlerin nükleotit dizilimlerinin özdeş olduğunu belirten ifadeyle eşleşir.
Eşleştirmelerin tamamı doğru yapılmıştır. Birinci maddede mitoz anafazındaki geçici kromozom sayısı (1616) ile mayoz II metafazındaki kromatit sayısı (88) oranlanarak 22 bulunmuştur. İkinci maddede tetrat sayısı (2020) ile anafaz II'deki geçici kromozom sayısı (4040) oranlanarak 1/21/2 bulunmuştur. Üçüncü maddede mitoz ve mayoz I anafazlarında kutuplara çekilen yapıların (kromatit vs. homolog kromozom) farkı doğru eşleştirilmiştir. Dördüncü maddede krossing-over olmaması durumunda kardeş kromatitlerin genetik olarak özdeş olduğu belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci eşleştirmedeki mitoz anafaz kromozom sayısı ile mayoz II metafaz kromatit sayısının hesaplanması.
Mitoz metafazında 88 olan kromozom sayısı, anafazda kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla geçici olarak 1616 olur. Mayoz I sonunda oluşan n=4n=4 kromozomlu hücrenin mayoz II metafazındaki kromatit sayısı ise 4×2=84 \times 2 = 8 olur. Oran 16/8=216/8 = 2 bulunur.
Bölünme evrelerindeki kromozom ve kromatit sayılarının değişim kurallarını uygulamak.
2
İkinci eşleştirmedeki tetrat sayısı ile anafaz II kromozom sayısının hesaplanması.
2n=402n=40 olan hücrede tetrat sayısı n=20n=20'dir. Mayoz I sonunda oluşan n=20n=20 kromozomlu hücre, anafaz II evresinde kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla geçici olarak 4040 kromozoma sahip olur. Oran 20/40=1/220/40 = 1/2 bulunur.
Tetrat sayısı ile haploit kromozom sayısı arasındaki ilişkiyi ve anafaz II evresindeki kromozom sayısının geçici artışını hesaplamak.
3
Üçüncü eşleştirmedeki anafaz ve anafaz I evrelerindeki genetik birimlerin ayrılma farkının belirlenmesi.
Mitoz anafazında kardeş kromatitlerin (tek kromatitli yeni kromozomların) ayrıldığı, mayoz I anafazında ise homolog kromozomların (çift kromatitli) ayrıldığı belirlenir.
Mitoz ve mayoz I anafaz evrelerinin karakteristik kromozom davranışlarını karşılaştırmak.
4
Dördüncü eşleştirmedeki krossing-over yokluğunda kardeş kromatitlerin genetik durumunun değerlendirilmesi.
Krossing-over gerçekleşmediğinde kardeş kromatitler arasında genetik çeşitlilik oluşmaz, nükleotit dizilimleri birbirinin tamamen aynısı (özdeş) olur.
Mayoz bölünmede genetik varyasyon kaynaklarının (krossing-over ve homolog kromozomların bağımsız dağılımı) mekanizmasını anlamak.

Anahtar Kavram

Mitoz ve mayoz bölünme evrelerindeki kromozom ve kromatit davranışlarının karşılaştırılması
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 898Soru →

Laboratuvarda oda sıcaklığında hazırlanan bazı kimyasal maddelerin sulu çözeltileri ve bu çözeltilerin belirteçlerle (indikatörler) olan etkileşimleri ile bazı genel kimyasal özellikleri aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki kimyasal maddeleri sağ sütunda verilen en uygun gözlem ve özelliklerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

NH3\text{NH}_3 sulu çözeltisi
CH3COOH\text{CH}_3\text{COOH} sulu çözeltisi
NaCl\text{NaCl} sulu çözeltisi
H2SO4\text{H}_2\text{SO}_4 sulu �zeltisi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: amonyak çözeltisi fenolftaleinle pembe renk oluşturan özelliklerle; asetik asit çözeltisi zayıf elektrolit ve mavi turnusolü kırmızıya çeviren özelliklerle; sodyum klorür çözeltisi turnusol rengini değiştirmeyen ve elektriği iyon hareketiyle ileten özelliklerle; sülfürik asit çözeltisi metil oranjı kırmızıya çevirip aktif metallerle hızlıca hidrojen gazı çıkaran özelliklerle eşleşir.
Sulu çözeltilerin kimyasal karakterlerine uygun olarak yapılan eşleştirmede; amonyak bazik olduğu için fenolftaleinle pembe renk vermesiyle, asetik asit zayıf bir asit olup suda kısmen iyonlaştığı için zayıf elektrolit olmasıyla, sodyum klorür nötr bir tuz olup turnusole etki etmemesiyle, sülfürik asit ise kuvvetli bir asit olup metil oranjı kırmızı yapması ve metallerle hızlıca hidrojen gazı açığa çıkarmasıyla doğru bir şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen maddelerin (NH3\text{NH}_3, CH3COOH\text{CH}_3\text{COOH}, NaCl\text{NaCl}, H2SO4\text{H}_2\text{SO}_4) kimyasal karakterlerini (asitlik, bazlık, nötrlük) ve kuvvetlerini belirleyin.
NH3\text{NH}_3 zayıf baz, CH3COOH\text{CH}_3\text{COOH} zayıf asit, NaCl\text{NaCl} nötr tuz ve H2SO4\text{H}_2\text{SO}_4 kuvvetli asittir.
Maddelerin sulu çözeltilerinde oluşturdukları iyonlar ve iyonlaşma dereceleri onların indikatörlere ve metallere karşı davranışlarını doğrudan belirler.
2
Asit ve bazların indikatör renk değişimlerini analiz ederek amonyak ve sülfürik asit çözeltilerini ilgili özelliklerle ilişkilendirin.
Bazik olan amonyak çözeltisi fenolftaleinle pembe renk verir ve kırmızı turnusolu maviye çevirir (ikinci özellik). Kuvvetli asit olan sülfürik asit çözeltisi ise metil oranjı kırmızıya çevirir (üçüncü özellik).
İndikatörler ortamdaki H+\text{H}^+ ve OH−\text{OH}^- iyonu derişimlerine göre farklı moleküler yapılara dönüşerek karakteristik renkler gösterirler.
3
Çözeltilerin iyonlaşma derecelerini (elektrolit özelliklerini) karşılaştırarak asetik asit ve sodyum klorür çözeltilerini ayırt edin.
Zayıf asit olan asetik asit suda kısmen iyonlaştığı için zayıf elektrolittir ve mavi turnusolü kırmızıya çevirir (dördüncü özellik). Sodyum klorür ise suda tamamen iyonlaşan nötr bir tuz olduğundan turnusol rengini değiştirmez ancak elektriği iyi iletir (birinci özellik).
Elektriksel iletkenlik çözeltideki serbest iyon derişimi ile ilgilidir; zayıf asitler az iyonlaştığından iletkenlikleri düşüktür.
4
Kuvvetli asitlerin metallerle tepkime verme eğilimlerini inceleyerek sülfürik asit eşleşmesini doğrulayın.
Kuvvetli bir asit olan H2SO4\text{H}_2\text{SO}_4 çözeltisi, aktif metallerle (çinko, magnezyum vb.) tepkimeye girdiğinde H+\text{H}^+ iyonlarının hızlıca indirgenmesiyle H2\text{H}_2 gazı açığa çıkarır.
Asitlerin kuvveti arttıkça birim zamandaki aktif metal tepkimesinden çıkan gaz hızı ve verimi artar.

Anahtar Kavram

Asit ve bazların genel özellikleri, suda iyonlaşma dereceleri (kuvvetli/zayıf asit-baz kavramı), indikatörlerin renk değişimleri ve metallerle etkileşim ilkeleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 899Soru →

Bir kimya laboratuvarında hazırlanan çeşitli karışımlardaki çözücü ve çözünen madde çiftleri ile bu maddelerin birbiri içerisinde çözünmesi sürecinde etkin olan tanecikler arası etkileşim türlerini doğru şekilde nasıl eşleştirirsiniz?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

KBr(k)KBr(k) ve H2O(s)H_2O(s) çifti
CH3Cl(g)CH_3Cl(g) ve H2O(s)H_2O(s) çifti
CO2(g)CO_2(g) ve CCl4(s)CCl_4(s) çifti
HF(g)HF(g) ve NH3(g)NH_3(g) çifti

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci çift (KBr−H2OKBr - H_2O) iyon-dipol etkileşimiyle, ikinci çift (CH3Cl−H2OCH_3Cl - H_2O) dipol-dipol etkileşimiyle, üçüncü çift (CO2−CCl4CO_2 - CCl_4) London kuvvetleriyle ve dördüncü çift (HF−NH3HF - NH_3) hidrojen bağıyla eşleşir.
Çözünme sürecinde etkin olan zayıf etkileşimler taneciklerin polarite ve iyon durumuna göre belirlenir. KBrKBr iyonik yapıda, H2OH_2O ise polar olduğundan aralarındaki etkileşim iyon-dipoldür. CH3ClCH_3Cl ve H2OH_2O polar yapılı moleküller olup aralarında dipol-dipol etkileşimi kurarlar. CO2CO_2 ve CCl4CCl_4 apolar moleküller olduğundan aralarındaki etkileşim London kuvvetleridir. HFHF ve NH3NH_3 moleküllerinin yapısında HH atomları sırasıyla FF ve NN atomlarına bağlı olduğundan, bu iki molekül arasında hidrojen bağları oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
KBrKBr ve H2OH_2O taneciklerinin yapıları incelenir.
KBrKBr bileşiği iyonik yapılıdır. H2OH_2O ise polar bir moleküldür. İyonik bir katının polar çözücüdeki çözünme sürecinde iyon-dipol etkileşimleri etkindir.
İyonik katıların polar moleküllerle etkileşimi iyon-dipol kuvvetleri ile açıklanır.
2
CH3ClCH_3Cl ve H2OH_2O taneciklerinin yapıları incelenir.
CH3ClCH_3Cl molekülü geometri olarak simetrik olmadığından polar bir moleküldür. H2OH_2O da polar bir moleküldür. Hidrojen bağı kuracak uygun atom çiftleri bulunmadığından aralarındaki en etkin etkileşim dipol-dipol etkileşimidir.
İki polar molekül arasındaki elektrostatik çekim kuvvetleri dipol-dipol etkileşimini oluşturur.
3
CO2CO_2 ve CCl4CCl_4 taneciklerinin yapıları incelenir.
CO2CO_2 doğrusal geometrisi nedeniyle apolardır. CCl4CCl_4 ise düzgün dörtyüzlü geometrisi nedeniyle apolardır. İki apolar tanecik arasındaki tek ve en etkin zayıf etkileşim türü London kuvvetleridir.
Apolar moleküller arasında yalnızca geçici kutuplanmalar sonucu London (indüklenmiş dipol - indüklenmiş dipol) etkileşimleri oluşur.
4
HFHF ve NH3NH_3 taneciklerinin yapıları incelenir.
HFHF molekülünde hidrojen FF atomuna, NH3NH_3 molekülünde ise hidrojen NN atomuna bağlıdır. Her iki molekülde de hidrojen bağı kurabilen atomlar bulunduğundan aralarındaki en etkin etkileşim hidrojen bağıdır.
Hidrojenin NN, OO, FF atomlarına bağlı olduğu moleküller arasında kurulan en güçlü zayıf etkileşim türü hidrojen bağıdır.

Anahtar Kavram

Çözünme sürecinde çözücü ve çözünen taneciklerin kimyasal türlerine (polar, apolar, iyonik) bağlı olarak aralarında oluşan zayıf etkileşimler çözünmenin gerçekleşmesini belirler.
Soru 900Soru →

Mitoz bölünme ve sitokinez sürecinde gerçekleşen evreler ile bu evrelerde meydana gelen temel olaylar arasındaki eşleştirmeyi yapınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Profaz
Metafaz
Anafaz
Sitokinez

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Profaz evresi kromatin ipliklerin kromozoma dönüşmesi ve çekirdek zarının erimesiyle; metafaz evresi kromozomların ekvatoral düzlemde dizilmesiyle; anafaz evresi kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesiyle; sitokinez ise sitoplazmanın ikiye bölünmesiyle eşleşir.
Mitoz bölünme evrelerinde sırasıyla profazda kromatin ipliklerin kromozoma dönüşmesi ve çekirdek zarının erimesi, metafazda kromozomların hücrenin ekvatoral düzleminde tek sıra halinde dizilmesi, anafazda kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesi ve sitokinezde sitoplazmanın bölünmesi gerçekleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Profaz evresinde gerçekleşen olayları incelemek.
Profaz evresinde hücre bölünmeye hazırlanırken kromatin iplikler belirginleşir, çekirdek zarı ve çekirdekçik erir.
Mitoz bölünmenin bu ilk evresinde genetik materyal paketlenir ve iğ iplikleri oluşmaya başlar.
2
Metafaz evresinde gerçekleşen olayları incelemek.
Kromozomlar hücrenin ekvatoral düzlemine tek sıra halinde dizilir.
Kromozomların en belirgin olarak görüldüğü ve incelendiği bu evrede kromozom dizilimi gerçekleşir.
3
Anafaz evresinde gerçekleşen olayları incelemek.
Kardeş kromatitler zıt kutuplara hareket eder.
Kromozomların sentromerlerinin bölünmesiyle kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak bağımsız kromozomlar haline gelir ve zıt kutuplara taşınır.
4
Sitokinez evresinde gerçekleşen olayları incelemek.
Hücre sitoplazması bölünerek iki bağımsız hücre oluşur.
Mitoz bölünme ile çekirdek bölünmesi tamamlandıktan sonra sitoplazmanın paylaştırılması gerekir.

Anahtar Kavram

Mitoz Bölünme Evreleri ve Sitokinez
Tahmini Süre:1m 0s
ÖncekiSayfa 45 / 53Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin