Examkin

Tüm alıştırma soruları

1052 soru

Tüm türler6,755Çoktan seçmeli4,123Çoklu seçim2Doğru / Yanlış394Sayısal689Eşleştirme1,052Sıralama324Boşluk doldurma130Kısa cevap41
Soru 961Soru →

Laboratuvarda heterojen karışımları ve alaşımları bileşenlerine ayırmak için yoğunluk veya erime noktası farkı gibi fiziksel özelliklerden yararlanılır. Buna göre, sol sütunda verilen karışımlar ile sağ sütunda verilen bu karışımları ayırmada kullanılan en uygun yöntemleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kurşun-kalay (lehim) alaşımı
Kükürt tozu-kum karışımı
Zeytinyağı-su karışımı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kurşun-kalay alaşımı ergiterek (erime noktası farkıyla) ayırma yöntemiyle, kükürt tozu-kum karışımı flotasyon (yüzdürme) yöntemiyle, zeytinyağı-su karışımı ise ayırma hunisi ile ayrılır.
Kurşun-kalay alaşımı metallerin erime noktası farkına dayalı olarak ergitme yöntemiyle; kükürt-kum karışımı katıların suda çözünmeyip yoğunluklarının farklı olması sayesinde flotasyon (yüzdürme) yöntemiyle; zeytinyağı-su karışımı ise sıvıların birbiri içinde çözünmeyip yoğunluklarının farklı olması sebebiyle ayırma hunisi yardımıyla en uygun şekilde ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Lehim alaşımının yapısın�� incelemek.
Lehim, kurşun ve kalay metallerinin oluşturduğu katı-katı homojen bir karışımdır (alaşımdır). Metallerin erime noktaları farklıdır (327 ∘C327\ ^\circ\text{C} ve 232 ∘C232\ ^\circ\text{C}). Isıtıldığında erime noktası düşük olan kalay önce eriyerek karışımdan ayrılır.
Alaşımları oluşturan bileşenleri ayırmak için erime noktası farkından (ergitmeden) yararlanılır.
2
Kükürt tozu-kum karışımının fiziksel özelliklerini karşılaştırmak.
Kükürt tozu ve kum suda çözünmez. Kükürt tozunun yoğunluğu sudan küçük olduğundan su yüzeyinde kalır (yüzer). Kumun yoğunluğu ise sudan büyük olduğundan dibe çöker.
Suda çözünmeyen katıların yoğunluk farkından yararlanılarak ayrılması işlemine flotasyon (yüzdürme) denir.
3
Zeytinyağı-su karışımını analiz etmek.
Zeytinyağı polar olmayan (apolar), su ise polar bir sıvıdır. Birbiri içinde çözünmezler ve emülsiyon oluştururlar. Suyun yoğunluğu zeytinyağının yoğunluğundan büyük olduğu için su altta, zeytinyağı üstte toplanır.
Birbiri içinde çözünmeyen, yoğunlukları farklı sıvı-sıvı heterojen karışımları ayırmak için ayırma hunisi kullanılır.

Anahtar Kavram

Heterojen karışımları ve alaşımları yoğunluk farkı (ayırma hunisi, flotasyon) ve erime noktası farkı (ergitme) ile ayırma yöntemleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 962Soru →

A��ağıdaki eşeye bağlı kalıtım gösteren özellikleri, bu özelliklerin kalıtım biçimlerini ve ortaya çıkma koşullarını açıklayan tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kırmızı-yeşil renk körlüğü
Kulak kıllılığı
Bozuk dentin

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kırmızı-yeşil renk körlüğü ile dişilerde homozigot durumda fenotipte görülebilen çekinik özellik tanımı; kulak kıllılığı ile sadece erkeklerde görülen ve babadan oğula geçen özellik tanımı; bozuk dentin ile X'e bağlı baskın özellik tanımı eşleşir.
Kırmızı-yeşil renk körlüğü X'e bağlı çekinik bir özelliktir ve dişilerde fenotipte görülebilmesi için homozigot (XrXrX^r X^r) olması gerekir. Kulak kıllılığı Y kromozomunda taşınır, dolayısıyla sadece erkeklerde görülür ve babadan oğula aktarılır. Bozuk dentin ise X'e bağlı baskın bir özelliktir, dişilerde tek bir baskın alel (XDX^D) bulunması fenotipte ortaya çıkması için yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kırmızı-yeşil renk körlüğünün kalıtım biçimini ve koşulunu belirleme
Kırmızı-yeşil renk körlüğü X kromozomunun homolog olmayan bölgesinde çekinik (XrX^r) olarak taşınır. Dişilerin (XXXX) fenotipinde bu özelliğin ortaya çıkması için her iki X kromozomunda da bu alelin bulunması gerekir (XrXrX^r X^r). Bu nedenle bu özellik ilk tanımla eşleşir.
X'e bağlı çekinik kalıtım kurallarını doğru eşleştirmek için.
2
Kulak kıllılığının kalıtım biçimini ve koşulunu belirleme
Kulak kıllılığı Y kromozomunun homolog olmayan segmentinde taşınır. Dişilerde Y kromozomu bulunmadığından bu özellik sadece erkeklerde görülür ve babadan erkek çocuklarına doğrudan aktarılır. Bu nedenle ikinci tanımla eşleşir.
Y'ye bağlı kalıtımın cinsiyete göre dağılımını belirlemek için.
3
Bozuk dentin hastalığının kalıtım biçimini ve koşulunu belirleme
Bozuk dentin X'e bağlı baskın (XDX^D) bir hastalıktır. Dişilerde tek bir baskın alelin bulunması (XDXdX^D X^d) fenotipte hastalığın ortaya çıkması için yeterlidir. Bu nedenle üçüncü tanımla eşleşir.
X'e bağlı baskın kalıtım kurallarını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

İnsanlarda X ve Y kromozomlarının homolog olmayan bölgelerinde taşınan genlerin çekinik veya baskın olma durumlarına göre kalıtım mekanizmaları.
Soru 963Soru →

Svalbard Küresel Tohum Deposu, Kuzey Kutbu yakınlarında yer alan yeraltı sığınağıdır.

(I) Bu depo, olası büyük küresel felaketler veya nükleer savaşlar durumunda dünyadaki bitki çeşitliliğini korumak amacıyla inşa edilmiştir.
(II) Depoda, dünyanın dört bir yanından gönderilen milyonlarca farklı tohum örneği, aşırı soğuk ve korunaklı odalarda güvenle saklanmaktadır.
(III) Tesisin konumu olarak kutup bölgesinin seçilmesi, elektrik kesilse bile doğal buzlanma sayesinde tohumların uzun süre donmuş halde kalabilmesini sağlamaktadır.
(IV) Ülkeler, gelecekte tarımsal çeşitliliklerini kaybettiklerinde bu depodan kendi gönderdikleri tohumları geri alarak tarımsal üretimlerini yeniden başlatma hakkına sahiptir.

Yukarıdaki parçada numaralanmış cümleleri, bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. Cümle - Deponun yapılış nedeni ve temel gayesi; II. Cümle - Tohumların korunma şartları ve miktarı; III. Cümle - Kutup ikliminin sağladığı doğal koruma avantajı; IV. Cümle - Katılımcı devletlerin depolanan ürünler üzerindeki mülkiyet hakkı
Paragraftaki her cümle, kendisinden çıkarılabilecek spesifik yardımcı düşüncelerle doğrudan örtüşmektedir. Birinci cümle deponun yapılış amacı ve gayesini, ikinci cümle tohumların miktarı ve saklandığı ortam koşullarını, üçüncü cümle kutup bölgesinin sağladığı doğal soğutma avantajını, dördüncü cümle ise ülkelerin tohumlar üzerindeki mülkiyet ve geri alma hakkını ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki birinci cümleyi incelemek
Birinci cümlede yer alan 'dünyadaki bitki çeşitliliğini korumak amacıyla inşa edilmiştir' ifadesinden deponun yapılış nedeni ve temel gayesine ulaşılır.
Cümlenin kuruluş amacını belirten ifade ile yardımcı düşünceyi eşleştirmek.
2
Parçadaki ikinci cümleyi incelemek
İkinci cümlede geçen 'milyonlarca farklı tohum örneği' ifadesi miktarı, 'aşırı soğuk ve korunaklı odalarda saklanmaktadır' ifadesi ise korunma şartlarını karşılar.
Cümledeki niceliksel ve niteliksel saklama bilgilerini tespit etmek.
3
Parçadaki üçüncü cümleyi incelemek
Üçüncü cümlede yer alan 'kutup bölgesinin seçilmesi' ve 'doğal buzlanma sayesinde' ifadeleri, coğrafi konumun sunduğu doğal koruma avantajını gösterir.
Konumun sağladığı avantajı ve bunun tohum korumaya etkisini belirlemek.
4
Parçadaki dördüncü cümleyi incelemek
Dördüncü cümledeki 'kendi gönderdikleri tohumları geri alarak... başlatma hakkına sahiptir' ifadesi, ülkelerin mülkiyet ve geri alma haklarına işaret eder.
Katılımcı devletlerin sahip olduğu yasal hakları tespit etmek.

Anahtar Kavram

Paragraftaki cümlelerin içerdikleri bilgileri ve yardımcı düşünceleri tespit etme
Soru 964Soru →

Aşağıdaki paragrafta liken birlikteliği ve bu organizmaların ekolojik işlevleri hakkında bilgi verilmiştir.

(I) Likenler, tek bir canlı türü olmayıp mantar lifleri ile mikroskobik alglerin ya da siyanobakterilerin bir araya gelerek oluşturduğu, ortak yaşama dayalı son derece sıra dışı birlikteliklerdir. (II) Kendi başlarına hayatta kalamayacakları çıplak kayalıklar, ağaç kabukları ve hatta kutup tundraları gibi en elverişsiz ortamlarda bile bu mutualist ilişki sayesinde varlıklarını sürdürebilirler. (III) Herhangi bir kök sistemine sahip olmadıklarından yaşam için ihtiyaç duydukları su ve besin maddelerini doğrudan atmosferden ve yağışlardan absorbe ederler. (IV) Bu doğrudan emilim mekanizması, onları havada biriken ağır metallere, kükürt dioksite ve diğer kirleticilere karşı son derece savunmasız ve duyarlı hale getirir. (V) Tam da bu sebeple, endüstriyel havzalarda liken türlerinin aniden yok olması ya da çeşitliliğinin azalması, çevre bilimciler tarafından hava kalitesinin bozulduğuna işaret eden güvenilir bir biyoindikatör olarak kabul edilir.

Buna göre, paragrafta numaralanmış cümleleri, bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

II. Cümle
III. Cümle
V. Cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

II. cümle 'Likenlerin, kurdukları iş birliği sayesinde tek başlarına barınamayacakları zorlu çevre koşullar��nda yaşama şansı bulduğuna' yardımcı düşüncesiyle; III. cümle 'Likenlerin gelişimleri için elzem olan unsurları topraktan değil, havadan ve yağmurlardan temin etti��ine' yardımcı düşüncesiyle; V. cümle ise 'Liken popülasyonundaki değişimlerin, çevre kirliliğini saptamada araştırmacılara doğal bir ölçüt sunduğuna' yardımcı düşüncesiyle eşleşir.
Paragrafta yer alan cümlelerin her biri doğrudan bir yardımcı düşünceyi desteklemektedir. II. cümledeki 'mutualist ilişkiyle elverişsiz ortamlarda hayatta kalma' vurgusu ortaklığın zorlu koşullardaki rolüne; III. cümledeki 'kök sistemi olmadan doğrudan atmosferden absorbe etme' vurgusu besinlerin havadan alınmasına; V. cümledeki 'biyoindikatör olma' vurgusu ise çevre kirliliğini ölçmede doğal bir araç olmasına karşılık gelmektedir. Bu doğrultuda yapılan eşleştirme paragraftaki bilgi akışıyla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki II. cümleyi analiz etmek ve taşıdığı yargıyı belirlemek.
C��mlede geçen 'kendi başlarına hayatta kalamayacakları... mutualist ilişki sayesinde varlıklarını sürdürebilirler' ifadesinden, likenlerin tek başlarına yaşayamayacakları zor koşullarda ortaklık sayesinde var olabildikleri sonucu elde edilir.
II. cümlenin hangi yardımcı düşünceyle ilişkili olduğunu saptamak.
2
Paragraftaki III. cümleyi analiz etmek ve taşıdığı yargıyı belirlemek.
Cümlede geçen 'kök sistemine sahip olmadıklarından... su ve besin maddelerini doğrudan atmosferden ve yağışlardan absorbe ederler' ifadesinden, besinlerin toprak yerine hava ve yağış gibi kaynaklardan alındığı sonucu elde edilir.
III. cümlenin hangi yardımcı düşünceyle örtüştüğünü bulmak.
3
Paragraftaki V. cümleyi analiz etmek ve taşıdığı yargıyı belirlemek.
Cümlede geçen 'liken türlerinin aniden yok olması ya da çeşitliliğinin azalması... hava kalitesinin bozulduğuna işaret eden güvenilir bir biyoindikatör olarak kabul edilir' ifadesinden, bu canlılardaki değişimin hava kirliliğinin tespitinde doğal bir ölçüt (belirteç) olduğu sonucu elde edilir.
V. cümlenin hangi yardımcı düşünceyi karşıladığını belirlemek.
4
Elde edilen sonuçları sağ sütundaki yardımcı düşüncelerle karşılaştırarak doğru eşleştirmeleri tamamlamak.
II. cümle 'Likenlerin, kurdukları iş birliği sayesinde...'; III. cümle 'Likenlerin gelişimleri için elzem olan...'; V. cümle ise 'Liken popülasyonundaki değişimlerin...' yargısıyla tam olarak eşleşir.
Soruda istenen doğru eşleştirme örüntüsünü kurmak.

Anahtar Kavram

Paragrafta yardımcı düşüncelerin belirlenmesi ve cümlelerin anlamca çözümlenmesi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 965Soru →

İnsanda cinsiyetin belirlenmesinde rol oynayan X ve Y kromozomlarının farklı bölgelerinde taşınan özelliklerin kalıtım özellikleri değişkenlik göstermektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen eşeye bağlı kalıt��m durumlarını, sağ sütunda verilen bu durumlara ait doğru kalıtım özellikleri veya aile içi fenotipik dağılımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

X kromozomunun Y kromozomu ile homolog olmayan segmentinde çekinik olarak kalıtılan bir özellik (örneğin hemofili)
Y kromozomunun X kromozomu ile homolog olmayan segmentinde kalıtılan bir özellik (örneğin kulak kıllılığı)
X ve Y kromozomlarının homolog segmentinde kalıtılan bir özellik (örneğin tam renk körlüğü)
X kromozomunun Y kromozomu ile homolog olmayan segmentinde baskın olarak kalıtılan bir özellik (örneğin bozuk dentin)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

X kromozomunun Y ile homolog olmayan segmentinde çekinik kalıtım dişilerde homozigotluk gerektirirken erkeklerde tek alelle ortaya ç��kar. Y kromozomunun X ile homolog olmayan segmentinde kalıtım sadece erkeklerde görülür ve babadan tüm erkek çocuklarına geçer. X ve Y'nin homolog segmentinde kalıtım hem dişilerde hem erkeklerde ikişer alel ile temsil edilir ve otozomal kalıtıma benzer. X kromozomunun Y ile homolog olmayan segmentinde baskın kalıtımda ise hasta bir babanın tüm kız çocukları fenotipte bu özelliği gösterir.
Sol sütundaki her bir kalıtım modeli, sağ sütunda belirtilen biyolojik özellikler ve çaprazlama sonuçlarıyla birebir örtüşmektedir. X'e bağlı çekinik kalıtım erkeklerde tek alelle fenotip oluştururken dişilerde homozigotluk gerektirir. Y'ye bağlı kalıtım sadece babadan erkek çocuklara geçer. X ve Y'nin homolog bölgesi otozomal gibi kalıtılır. X'e bağlı baskın kalıtımda ise babanın kız çocuklarının tamamı hasta olur.

Adım Adım Çözüm

1
X'e bağlı çekinik kalıtımın mekanizmasını analiz etme.
X'e bağlı çekinik özelliklerin (örneğin hemofili veya kırmızı-yeşil renk körlüğü) dişilerde fenotipte görülmesi için homozigot çekinik (XhXhX^h X^h) olması gerekir. Erkeklerde ise tek bir X kromozomu bulunduğundan (XhYX^h Y), tek bir alel fenotipte görülmesi için yeterlidir.
Erkeklerin hemizigot (tek alel taşıyan) olmasının X'e bağlı çekinik kalıtımın en belirgin özelliği olduğunu belirlemek.
2
Y'ye bağlı kalıtımın mekanizmasını analiz etme.
Y kromozomunun X ile homolog olmayan bölgesinde taşınan özellikler sadece Y kromozomunda bulunur. Bu nedenle dişilerde hiç görülmez, babadan tüm erkek çocuklarına geçer.
Y kromozomunun yalnızca erkek bireylerde cinsiyeti belirleyen Y kromozomuna özgü segmentte bulunduğunu teyit etmek.
3
Homolog bölge kalıtımının mekanizmasını analiz etme.
X ve Y'nin homolog bölgesi her iki kromozomda da karşılığı olan genleri taşır. Hem dişiler (XXXX) hem de erkekler (XYXY) bu gen için iki alel taşır. Kalıtımı otozomal kalıtım kurallarına uyar.
Her iki eşeyde de çift alel bulunmasının otozomal kalıtım örüntüsü yarattığını belirlemek.
4
X'e bağlı baskın kalıtımın mekanizmasını analiz etme.
X'e bağlı baskın özelliklerde hasta bir erkek (XDYX^D Y), kız çocuklarına sadece XDX^D aktarabilir. Bu nedenle bu babanın tüm kız çocukları baskın özelliği fenotipinde gösterir.
Baskın alelin tek bir kopyasının bile fenotip oluşturmaya yettiğini ve babanın kızlarına X kromozomunu verdiğini göstermek.

Anahtar Kavram

Eşeye bağlı kalıtımda kromozomların homolog ve homolog olmayan bölgelerinin kalıtım örüntüleri üzerindeki etkisi.
Soru 966Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen sınıflandırma ile ilgili durum veya özellikleri, sağ sütundaki doğru kavram veya kategorilerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sınıflandırma basamaklarında türden aleme doğru gidildikçe artış gösteren nicelik
Sınıfland��rma basamaklarında alemden türe doğru gidildikçe artış gösteren nicelik
Aynı takımda (Order) yer aldıkları bilinen iki farklı canlı türünün kesinlikle ortak olan en küçük sınıflandırma basamağı
Aynı sınıfta (Class) yer aldıkları bilinen iki farklı canlı türünün kesinlikle ortak olan en büyük sınıflandırma basamağı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Türden aleme doğru gidildikçe artan özellik 'Birey sayısı' ile, alemden türe doğru gidildikçe artan özellik 'Homolog organ benzerliği' ile, aynı takımdaki iki canlının ortak olan en küçük basamağı 'Takım' ile, aynı sınıftaki iki canlının ortak olan en büyük basamağı ise 'Alem' ile eşleşir.
Doğal sınıflandırmada türden aleme doğru gidildikçe gruptaki toplam birey sayısı artar. Alemden türe doğru gidildikçe ise ortak kökenli organlar olan homolog organların benzerliği artış gösterir. Hiyerarşik düzende aynı kategoriyi paylaşan canlıların üst basamakları da kesinlikle ortaktır. Buna göre, aynı takımdaki canlıların paylaştığı en küçük basamak takımın kendisi; aynı sınıftaki canlıların paylaştığı en büyük (en üst) ortak basamak ise alemdir.

Adım Adım Çözüm

1
Türden aleme doğru gidildikçe değişen sistematik özellikleri belirlemek.
Türden aleme gidildikçe canlı çeşitliliği ve birey sayısı artarken; akrabalık derecesi, ortak gen sayısı ve homolog organ benzerliği azalır. Dolayısıyla birinci ifade 'Birey sayısı' ile eşleşir.
Sınıflandırma basamaklarındaki genel değişim kurallarını uygulamak.
2
Alemden türe doğru gidildikçe değişen sistematik özellikleri belirlemek.
Alemden türe doğru gidildikçe canlılar arasındaki benzerlik, akrabalık ve homolog organ oranı artar. Dolayısıyla ikinci ifade 'Homolog organ benzerliği' ile eşleşir.
Akrabalık ve organ yapısı köken benzerliği ilişkilerini değerlendirmek.
3
Hiyerarşik kategorilerde ortak bulunan birimleri analiz etmek.
Belirli bir basamakta (örneğin takımda) birlikte bulunan iki canlı, o basamağın üstündeki tüm basamaklarda (sınıf, şube, alem) da kesinlikle ortaktır. Bu ortak birimlerden en küçüğü takımın kendisidir; dolayısıyla üçüncü ifade 'Takım' ile eşleşir. Aynı şekilde aynı sınıftaki iki canlı sınıf, şube ve alemde ortaktır; bu ortak basamakların en büyüğü (en geneli) alem olduğundan dördüncü ifade 'Alem' ile eşleşir.
Sınıflandırma hiyerarşisinin kapsama ilişkilerini kullanarak ortak kategorileri tespit etmek.

Anahtar Kavram

Sınıflandırma basamaklarının hiyerarşik yapısı, bu basamaklar boyunca değişen genel özellikler ve ortak kategorilerin belirlenmesi kuralları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 967Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen ekolojik kavramlar ile sağ sütunda verilen tanımları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Popülasyon
Komünite
Ekolojik Niş
Biyotop

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Popülasyon kavramı belirli bir alandaki tek bir türün bireyleriyle; komünite ise farklı türlerin oluşturduğu toplulukla eşleşir. Ekolojik niş canlının görevidir, biyotop ise canlıların yerleştiği coğrafi alandır.
Sol sütundaki ekolojik terimler ile sağ sütundaki tanımlar doğru bir şekilde eşleştirildiğinde; popülasyonun tek bir türe ait topluluk olduğu, komünitenin birden fazla türün popülasyonunu barındırdığı, ekolojik nişin canlının görevi olduğu ve biyotopun komünitenin yerleştiği yaşam alanı olduğu görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Popülasyon tanımı belirlenir.
Popülasyonun tek bir türe ait bireyleri temsil ettiği saptanır ve 'Belirli bir alanda yaşayan, aynı türe ait bireylerin oluşturduğu topluluk' ifadesiyle eşleştirilir.
Popülasyonun tek bir türden oluştuğunu bilmek temel ekolojik ayrımı yapmayı sağlar.
2
Komünite tanımı analiz edilir.
Komünitenin birden fazla popülasyonu (türü) içerdiği saptanır ve 'Belirli bir alanda bir arada yaşayan ve birbirleriyle etkileşim halinde olan farklı türlere ait popülasyonların tümü' ifadesiyle eşleştirilir.
Popülasyon ve komünite arasındaki tür sayısı farkının anlaşılması komünite düzeyini kavramak için gereklidir.
3
Ekolojik niş ve biyotop kavramları tanımlanır.
Ekolojik nişin canlının işi/görevi olduğu, biyotopun ise canlının yerleştiği fiziksel/coğrafi alan olduğu belirlenerek sırasıyla uygun tanımlarla eşleştirilir.
Kalan iki kavramın doğru tanımlarla eşleşmesini tamamlamak için rollerin ve alanların ayrıştırılması gerekir.

Anahtar Kavram

Ekolojik Terimler ve Temel Kavramlar
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 968Soru →

A��ağıda elektron dizilimi özellikleri belirtilen nötr XX, YY, ZZ ve TT atomları ile bu atomların periyodik sistemdeki yerlerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İkinci katmanı son katmanı olan ve bu katmanda 44 elektron bulunduran nötr XX atomu
1+1+ yüklü katyonunun katman elektron dizilimi 2) 82)\ 8 olan YY atomu
2−2- yüklü anyonunun katman elektron dizilimi 2) 8) 82)\ 8)\ 8 olan ZZ atomu
Katman elektron dizilimi 2) 8) 8) 22)\ 8)\ 8)\ 2 şeklinde olan nötr TT atomu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İkinci katmanında 4 elektron bulunduran XX atomu 2. periyot 4A grubu ile; Y+Y^+ katyonunun dizilimi 2) 82)\ 8 olan YY atomu 3. periyot 1A grubu ile; Z2−Z^{2-} anyonunun dizilimi 2) 8) 82)\ 8)\ 8 olan ZZ atomu 3. periyot 6A grubu ile; nötr dizilimi 2) 8) 8) 22)\ 8)\ 8)\ 2 olan TT atomu ise 4. periyot 2A grubu ile eşleşir.
Nötr XX atomu 2) 42)\ 4 dizilimiyle 2. periyot 4A grubundadır. YY atomu 1111 protona sahip olup nötr dizilimi 2) 8) 12)\ 8)\ 1 ile 3. periyot 1A grubundadır. ZZ atomu 1616 protona sahip olup nötr dizilimi 2) 8) 62)\ 8)\ 6 ile 3. periyot 6A grubundadır. TT atomu ise 2) 8) 8) 22)\ 8)\ 8)\ 2 dizilimiyle 4. periyot 2A grubundadır.

Adım Adım Çözüm

1
XX atomunun periyodik sistemdeki yerini belirleme
Nötr XX atomunun katman elektron dizilimi 2) 42)\ 4 olarak yazılır. Katman sayısı 22 (2. periyot), değerlik elektron sayısı 44 (4A grubu) olarak belirlenir.
Katman sayısı periyot numarasını, son katmandaki elektron sayısı ise A grubu numarasını verir.
2
YY atomunun periyodik sistemdeki yerini belirleme
Y+Y^+ iyonu 1010 elektronludur. Nötr YY atomunun proton sayısı 1111 olup dizilimi 2) 8) 12)\ 8)\ 1 şeklindedir. Katman sayısı 33 (3. periyot), değerlik elektron sayısı 11 (1A grubu) olarak bulunur.
Elementlerin periyodik sistemdeki yeri iyon yüküne göre değil, nötr hallerindeki proton (elektron) sayısına göre belirlenir.
3
ZZ atomunun periyodik sistemdeki yerini belirleme
Z2−Z^{2-} iyonu 1818 elektronludur. Nötr ZZ atomunun proton sayısı 1616 olup dizilimi 2) 8) 62)\ 8)\ 6 şeklindedir. Katman sayısı 33 (3. periyot), değerlik elektron sayısı 66 (6A grubu) olarak bulunur.
Anyonun elektron sayısından proton sayısına geçilerek nötr atomun katman dizilimi yazılır.
4
TT atomunun periyodik sistemdeki yerini belirleme
Nötr TT atomunun katman elektron dizilimi 2) 8) 8) 22)\ 8)\ 8)\ 2 olarak verilmiştir. Katman sayısı 44 (4. periyot), değerlik elektron sayısı 22 (2A grubu) olarak saptanır.
Dört katmanlı yapısı ve son katmandaki 2 elektronu onun 4. periyot 2A grubunda olduğunu gösterir.

Anahtar Kavram

Periyodik sistemde yer bulma işlemi nötr atomların katman elektron dizilimlerine göre yapılır. Katman sayısı periyot numarasını, son katmandaki elektron sayısı ise grup numarasını verir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 969Soru →

Aşağıda verilen güncel çevre sorunlarını, bu sorunların ortaya çıkış nedenleri veya ekosistemde doğrudan yol açtıkları ekolojik sonuçları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ötrofikasyon
Biyolojik birikim
Asit yağmurları
Sera etkisi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ötrofikasyon sucul ekosistemdeki alg patlaması ve oksijen tükenmesiyle; biyolojik birikim zehirli maddelerin besin zincirinde birikmesiyle; asit yağmurları fosil yakıtlardan salınan kükürt ve azot gazlarının suyla asit oluşturup toprağın pH değerini düşürmesiyle; sera etkisi ise yansıyan kızılötesi ışınların sera gazlarınca tutulmasıyla eşleşir.
Ötrofikasyon, biyolojik birikim, asit yağmurları ve sera etkisi gibi güncel çevre sorunlarının her biri, kendilerine özgü nedenlere ve ekolojik sonuçlara sahiptir. Eşleştirmede her kavramın temel tanımı ve mekanizması doğru eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Ötrofikasyon kavramının analiz edilmesi
Ötrofikasyon, azot ve fosfor gibi besin tuzlarının aşırı artışı ve alg patlaması ile doğrudan ilişkilidir.
Bu süreç sucul ekosistemlerde ışık geçirgenliğini azaltır ve dipte oksijensiz ortam yaratır.
2
Biyolojik birikim kavramının analiz edilmesi
Biyolojik birikim, doğada bozunamayan toksik kimyasalların besin zincirinde yukarı doğru birikmesidir.
Zehirli maddeler yağ dokuda depolanır ve trofik düzey yükseldikçe yoğunluğu artar.
3
Asit yağmurları kavramının analiz edilmesi
Asit yağmurları, fosil yakıtlardan çıkan kükürt ve azot oksit gazlarının asidik yağışlara dönüşmesidir.
Bu yağışlar toprak pH'ını düşürerek metalleri çözer ve bitkilere zarar verir.
4
Sera etkisi kavramının analiz edilmesi
Sera etkisi, karbondioksit ve metan gibi gazların kızılötesi ışınları soğurmasıdır.
Bu süreç yeryüzünün ortalama sıcaklığının korunmasını veya aşırı salınım durumunda küresel ısınmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Güncel Çevre Sorunları ve Çevre Kirliliği Türleri
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 970Soru →

Aşağıdaki paragrafta numaralanmış cümleleri, ifade ettikleri yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

(I) İnsanlığın bilgi birikimini ve kültürel mirasını nesiller boyu sağlıklı bir şekilde aktarmasında en etkili araçlardan biri olan kağıt, tarihsel kayıtlara g��re ilk olarak milattan sonra 105 yılında Çin'de Ts'ai Lun adında bir saray görevlisi tarafından üretilmiştir. (II) Bu büyük buluştan önceki dönemlerde insanlar, duygu ve düşüncelerini ta�� kitabeler, kil tabletler, ağaç kabukları veya parşömen gibi ya dayanıklılığı oldukça düşük olan ya da hazırlanması büyük emek ve zaman gerektiren zahmetli yüzeylere kaydetmek zorundaydı. (III) Kağıdın üretiminde kullanılan bitki lifleri ile eski kıyafetlerin kolayca bulunabilmesi ve maliyetinin son derece düşük olması, bu yeni malzemenin kullanımının hızla yaygınlaşmasını ve yazılı kültürün daha geniş kitlelere ulaşmasını doğrudan kolaylaştırmıştır. (IV) Yüzyıllar içinde İpek Yolu ticaret rotası aracılığıyla önce İslam coğrafyasına, ardından da Akdeniz üzerinden Avrupa'ya taşınan kağıt, matbaanın icadıyla birleşerek modern eğitim sistemlerinin ve küresel entelektüel uyanışın en temel yapı taşı konumuna yükselmiştir.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. cümle 'Kağıdın kimin tarafından ve ne zaman icat edildiğine dair tarihsel bilgilere yer verilmiştir.' ifadesiyle; II. cümle 'Yazının kağıt öncesinde kaydedildiği malzemelerin taşıdığı olumsuz yönlerden bahsedilmiştir.' ifadesiyle; III. cümle 'Üretimindeki maliyet avantajının ve hammadde bolluğunun kültürel yayılmayı hızlandırdığı belirtilmiştir.' ifadesiyle; IV. cümle ise 'Coğrafi sınırları aşan bu malzemenin teknolojik gelişmelerle birleşerek aydınlanmaya katkı sağladığı vurgulanmıştır.' ifadesiyle eşleşmektedir.
Paragraftaki her bir cümlenin anlam sınırları ve değindiği yardımcı düşünceler birebir eşleşen ifadelerle açıklanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın birinci cümlesini incelemek.
İlk cümlede kağıdın milattan sonra 105 yılında Çin'de Ts'ai Lun tarafından üretildiği belirtilmektedir.
Bu bilgi, kağıdın kimin tarafından ve hangi tarihte icat edildiğini gösterdiğinden ilgili seçenekle eşleştirilir.
2
Paragrafın ikinci cümlesini incelemek.
İkinci cümlede kağıt öncesi kullanılan taş, kil ve parşömen gibi malzemelerin dayanıksız ve zahmetli olduğu belirtilmektedir.
Bu durum, kağıt öncesi araçların olumsuz ve zorlayıcı yönlerini ortaya koyduğu için bu yöndeki seçenekle eşleşir.
3
Paragrafın üçüncü cümlesini incelemek.
Üçüncü cümlede bitki liflerinin kolay bulunması ve ucuz olmasının, kağıdın yayılmasını ve kültürün kitlelere ulaşmasını kolaylaştırdığı ifade edilmektedir.
Hammaddenin erişilebilirliği ve düşük maliyetin kültürel yayılımı hızlandırması bu cümleyle doğrudan ilişkilidir.
4
Paragrafın dördüncü cümlesini incelemek.
Dördüncü cümlede kağıdın farklı coğrafyalara yayılması ve matbaayla birleşerek entelektüel uyanışı sağlaması anlatılmaktadır.
Bu bilgi, coğrafi yayılımın matbaa gibi teknolojik gelişmelerle bütünleşerek kültürel aydınlanmaya katkısını doğrudan yansıtır.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Soru 971Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen bileşik çiftlerini, birinci element kütleleri sabit tutulduğunda ikinci elementler arasındaki katlı oranlar (birinci bileşikteki element kütlesinin ikinci bileşikteki aynı element k��tlesine oranı) ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

SO2SO_2 ve SO3SO_3
COCO ve CO2CO_2
Fe2O3Fe_2O_3 ve FeOFeO
CH4CH_4 ve C2H6C_2H_6

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

SO2SO_2 ve SO3SO_3 bileşikleri 23\frac{2}{3} oranıyla; COCO ve CO2CO_2 bileşikleri 12\frac{1}{2} oranıyla; Fe2O3Fe_2O_3 ve FeOFeO bileşikleri 32\frac{3}{2} oranıyla; CH4CH_4 ve C2H6C_2H_6 bileşikleri ise 43\frac{4}{3} oranıyla eşleşir.
SO2SO_2 ve SO3SO_3 çiftinde kükürtler eşitken oksijen oranı 23\frac{2}{3}; COCO ve CO2CO_2 çiftinde karbonlar eşitken oksijen oranı 12\frac{1}{2}; Fe2O3Fe_2O_3 ve FeOFeO çiftinde demirler eşitlendiğinde oksijen oranı 32\frac{3}{2}; CH4CH_4 ve C2H6C_2H_6 çiftinde karbonlar eşitlendiğinde hidrojen oranı 43\frac{4}{3} olur.

Adım Adım Çözüm

1
SO2SO_2 ve SO3SO_3 bileşik çiftindeki katlı oranı bulma.
Kükürt atom sayıları zaten eşit olduğundan, oksijen atom sayıları oranlanır: 23\frac{2}{3}
Katlı oran bulunurken bir elementin miktarı sabit tutulmalıdır.
2
COCO ve CO2CO_2 bileşik çiftindeki katlı oranı bulma.
Karbon atom sayıları eşit olduğundan, oksijen atom sayıları oranlanır: 12\frac{1}{2}
Karbon miktarları eşitken oksijen miktarları arasındaki katlı oran hesaplanır.
3
Fe2O3Fe_2O_3 ve FeOFeO bileşik çiftindeki katlı oranı bulma.
Demir atom sayılarını 2'de eşitlemek için FeOFeO bileşiği 2 ile çarpılarak Fe2O2Fe_2O_2 yapılır. Oksijenlerin oranı: 32\frac{3}{2}
Katlı oran hesaplanabilmesi için demir kütlelerinin eşitlenmesi gerekir.
4
CH4CH_4 ve C2H6C_2H_6 bileşik çiftindeki katlı oranı bulma.
Karbon atom sayılarını 2'de eşitlemek için CH4CH_4 bileşiği 2 ile çarpılarak C2H8C_2H_8 yapılır. Hidrojenlerin oranı: 86=43\frac{8}{6} = \frac{4}{3}
Karbon kütleleri eşitlendiğinde hidrojenler arasındaki katlı oran bulunur.

Anahtar Kavram

Katlı Oranlar Kanunu'na göre, iki element birden fazla bileşik oluşturduğunda elementlerden birinin sabit miktarı ile birleşen diğer elementin değişen miktarları arasında basit ve tam sayılarla ifade edilen bir oran vardır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 972Soru →

Aşağıda verilen hücresel özellikler ile bu özelliklerin ait olduğu canlı grupları ve hücresel yapılar arasındaki eşleştirmeleri doğru olacak şekilde tamamlayınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Genomik DNA'nın çekirdek zarı ile çevrelenmeyip sitoplazmadaki nükleoid bölgesinde bulunması
Doğrusal yapılı DNA moleküllerinin histon proteinleri ile sarılarak çekirdek içinde yer alması
Hücre duvarının temel iskeletini peptidoglikan adı verilen azotlu polisakkarit moleküllerinin oluşturması
Hücre zarındaki proteinler aracılığıyla aktif taşıma ve kolaylaştırılmış difüzyonun gerçekleştirilmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Genomik DNA'nın nükleoid bölgesinde bulunması yalnızca prokaryotik hücre yapısına sahip canlı gruplarına; doğrusal DNA ve histon proteinlerinin çekirdekte yer alması yalnızca ökaryotik hücre yapısına sahip canlı gruplarına; peptidoglikan yapılı hücre duvarı prokaryotlar içinden yalnızca Bakteriler alemine; aktif taşıma ve kolaylaştırılmış difüzyonun gerçekleştirilmesi ise hem prokaryot hem de ökaryot hücrelerde ortak olan gruba eşleşmelidir.
DNA'nın nükleoid bölgesinde yer alması prokaryot hücrelerin genel özelliği iken; doğrusal DNA'nın histonlarla çekirdekte paketlenmesi ökaryotik hücrelerin ayırt edici özelliğidir. Peptidoglikan çeper yalnızca bakterilere özgüdür; hücre zarından aktif taşıma ve kolaylaştırılmış difüzyon ise tüm canlı hücre tiplerinde ortak gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Nükleoid bölgesinde DNA bulundurma özelliğinin hangi hücre tipine ait olduğunu belirlemek.
Bu özellik prokaryotik hücrelere (Bakteri ve Arke) özgüdür.
Prokaryotlarda çekirdek zarı bulunmadığından kalıtım materyali sitoplazmadaki nükleoid bölgesinde yer alır.
2
Doğrusal DNA'nın histon proteinleri ile paketlenerek çekirdekte yer alması özelliğini analiz etmek.
Bu özellik ökaryotik hücrelere özgüdür.
Ökaryotlarda genomik DNA çekirdek içindedir ve doğrusal sarmal yapı gösterir.
3
Peptidoglikan yapılı çeper özelliğini taşıyan organizma grubunu saptamak.
Bu özellik prokaryotlar içinde sadece bakteriler aleminde görülür.
Arkelerde peptidoglikan bulunmaz; bitki, mantar ve alg gibi ökaryotların çeper kimyası ise tamamen farklıdır (selüloz, kitin vb.).
4
Aktif taşıma ve kolaylaştırılmış difüzyon mekanizmalarının yaygınlığını belirlemek.
Bu taşıma şekilleri prokaryot ve ökaryot ayırt etmeksizin tüm canlı hücrelerde ortaktır.
Hücre zarının seçici geçirgen yapısı ve protein kanalları tüm canlı hücre tiplerinde mevcuttur.

Anahtar Kavram

Prokaryot ve ökaryot hücrelerin yapısal farklılıkları, DNA organizasyonu, çeper kimyası ve ortak hücresel fizyolojik süreçler.
Soru 973Soru →

Aşağıdaki paragrafta numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri doğru şekilde eşleştiriniz.

(I) Sanatın iyileştirici gücü, modern insanın iç dünyasındaki karmaşayı ve anlam arayışını bir düzene sokarak ruhsal bir dinginlik sağlamasından ileri gelir. (II) Ancak bu yapıcı etki, yalnızca bireyin kendi i��sel arınmasıyla sınırlı kalmayıp farklı toplumsal kesimler arasında güçlü empati köprülerinin kurulmasına da olanak tanır. (III) Geçmişten bugüne yaşanan pek çok büyük kriz ve savaş döneminde edebiyatın, resmin ya da tiyatronun insanları ortak bir paydada buluşturarak dayanışmayı artırması bu gücün en somut göstergesidir. (IV) Bu yönüyle sanatı sadece soyut bir estetik zevk aracı olarak g��rmek, onun toplumu iyileştirme, dönüştürme ve yeniden inşa etme gücünü eksik değerlendirmek demektir.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. cümle sanatın bireysel ruhsal sakinlik sağlamasıyla, II. cümle farklı kesimler arasında empati kurmasıyla, III. cümle tarihsel zor dönemlerde toplumsal dayanışmayı artırmasıyla, IV. cümle ise toplumsal dönüşüm gücünün küçümsenmemesi gerektiğiyle eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede her bir cümle kendisini en yakın anlamca karşılayan yardımcı düşünceyle eşleşmiştir. I. cümle ruhsal dinginlik sağlamasıyla, II. cümle empati köprüleri kurmasıyla, III. cümle kriz dönemlerinde dayanışmayı artırmasıyla, IV. cümle ise sanatın dönüştürücü gücünün eksik değerlendirilmemesi gerektiğiyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın birinci cümlesi çözümlenerek bireysel etki belirlenir.
I. cümlede 'iç dünyadaki karmaşanın düzene girmesi' ve 'dinginlik' kavramları, ruhsal huzura kavuşma yardımcı düşüncesi ile eşleştirilir.
Cümlelerin taşıdığı yan anlamları ve kavramsal karşılıkları tespit etmek için.
2
İkinci cümlenin toplumsal ilişkiler bağlamındaki yeri incelenir.
II. cümlede geçen 'farklı toplumsal kesimler arasında empati köprüleri' ifadesi, karşılıklı anlayış geliştirme düşüncesine götürür.
Sanatın toplumsal empati kurma işlevinin cümledeki karşılığını bulmak için.
3
Üçüncü cümledeki tarihsel vurgu ve toplumsal olaylar değerlendirilir.
III. cümledeki 'kriz ve savaş dönemleri' ile 'dayanışma' ifadeleri, zor zamanlardaki toplumsal birlikteliği karşılama düşüncesiyle eşleşir.
Tarihsel ve toplumsal kriz anlarındaki bütünleştirici rolü tespit etmek için.
4
Dördüncü cümlede sanatın sadece estetik bir öge olmadığı yönündeki yargı analiz edilir.
IV. cümlede sanatın 'toplumu dönüştürme gücünün eksik değerlendirilmesi' uyarısı, sanatın bu yönünün göz ardı edilmemesi gerektiği düşüncesini destekler.
Sanatın işlevinin yalnızca estetik zevkle sınırlandırılmaması gerektiği sonucuna ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Paragrafta her cümlenin kendi içinde taşıdığı ve metnin ana düşüncesini destekleyen yardımcı düşünceleri belirleme.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 974Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen olayları, sağ sütunda verilen bu olaylar sırasında meydana gelen etkileşim türü ve değişim açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Gümüş metalinin açık havada zamanla kararması
Suyun elektroliz edilerek bileşenlerine ayrıştırılması
Su buharının (H2O(g)H_2O_{(g)}) yoğunlaşarak sıvı suya dönüşmesi
Oksijen gazının (O2(g)O_{2(g)}) suda fiziksel olarak çözünmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gümüş metalinin açık havada zamanla kararması olayı gümüş atomlarının kükürtlü bileşiklerle tepkimeye girerek güçlü etkileşimler oluşturmasıyla; suyun elektroliz edilmesi su moleküllerindeki atomlar arası kovalent bağların kırılmasıyla; su buharının yoğunlaşması 40 kJ/mol40\text{ kJ/mol} sınır değerinden büyük olan hidrojen bağları ve dipol-dipol zayıf etkileşimlerinin oluşmasıyla; oksijen gazının suda çözünmesi ise dipol-indüklenmiş dipol zayıf etkileşimlerinin kurulmasıyla eşleşir.
Sol sütundaki her bir değişim olayı, zayıf/güçlü etkileşimlerin kopması/oluşması ve eşlik eden enerji değişim miktarları dikkate alınarak sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kimyasal ve fiziksel değişimlerin temel özelliklerini belirleme
Gümüşün kararması ve suyun elektrolizi yeni kimyasal türlerin oluştuğu kimyasal değişimlerdir; suyun yoğunlaşması ve oksijenin çözünmesi ise kimlik özelliğinin değişmediği fiziksel değişimlerdir.
Olayların fiziksel veya kimyasal değişim sınıfına girdiğini saptamak doğru eşleştirmenin ilk adımıdır.
2
Kimyasal değişimlerdeki bağ yapılarını ve etkileşimleri analiz etme
Gümüşün kararmasında gümüşün havadaki maddelerle kimyasal tepkimeye girerek güçlü etkileşimler oluşturduğu, suyun elektrolizinde ise atomlar arası güçlü kovalent bağların koptuğu belirlenir.
Kimyasal olaylarda atomlar veya iyonlar arası güçlü etkileşimlerin değiştiğini doğrulamak gerekir.
3
Fiziksel değişimlerdeki moleküller arası etkileşimleri ve enerji değişimlerini analiz etme
Su buharının yoğunlaşmasında moleküller arası hidrojen bağları ve dipol-dipol etkileşimleri kurulur; bu olay fiziksel olmasına rağmen eşlik eden enerji 40,7 kJ/mol40,7\text{ kJ/mol} olup 40 kJ/mol40\text{ kJ/mol} sınırından büyüktür. Oksijen gazının suda çözünmesinde ise polar H2OH_2O ile apolar O2O_2 arasında zayıf dipol-indüklenmiş dipol bağları oluşur ve enerji 40 kJ/mol40\text{ kJ/mol}'den küçüktür.
Her iki olay da fiziksel olmasına rağmen biri enerji sınırı istisnası içerirken diğeri zayıf etkileşim türüne göre ayırt edilir.

Anahtar Kavram

Fiziksel değişimlerde moleküller arası zayıf etkileşimler değişirken, kimyasal değişimlerde atomlar veya iyonlar arası güçlü etkileşimler değişir. 40 kJ/mol40\text{ kJ/mol} değeri fiziksel ve kimyasal değişimleri ayırt etmede genel bir referans olsa da suyun yoğunlaşması gibi bazı fiziksel değişimlerde bu sınır aşılabilir.
Soru 975Soru →

Aşağıdaki paragrafta numaralanmış cümleler ile yanlarında verilen yardımcı düşünceler eşleştirilmek istenmektedir. Buna göre, numaralanmış cümlelerin hangisi hangi yardımcı düşünceyle doğru eşleşmektedir?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

(I) İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan Tuz Gölü, her yıl özellikle yaz sıcaklarının artış gösterdiği temmuz ve ağustos aylarında yaşanan alg patlaması nedeniyle göz alıcı pembe ve kırmızı tonlara bürünmektedir.
(II) Sıra dışı bu renk değişimine, göldeki yüksek tuz oranına sahip ekstrem sularda hayatta kalmayı başarabilen Dunaliella salina adlı mikroskobik alg türünün aşırı çoğalması neden olur.
(III) Bu tek hücreli canlıların ürettiği beta-karoten benzeri koruyucu pigmentler, hem göl suyunun rengini pembeye dönüştürür hem de algleri yoğun güneş ışınlarının zararlı etkilerinden korur.
(IV) Her sene tekrarlanan bu büyüleyici ve dönemsel doğa olayı, bölgeyi hem yerli hem de yabancı çok sayıda fotoğraf meraklısının ve doğaseverin ziyaret ettiği önemli bir turizm çekim merkezi hâline getirmektedir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle renk değişiminin belirli dönemlerde gerçekleştiğine; ikinci cümle renk değişimine sebep olan canlının aşırı tuzlu ortamlara uyum sağlayabildiğine; üçüncü cümle alglerin ürettiği pigmentin koruyucu ve renklendirici olmak üzere iki yönlü işlevi bulunduğuna; dördüncü cümle ise gölde yaşanan görsel değişimin turistik bir hareketliliğe yol açtığına dair yardımcı düşüncelerle eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede her cümle, kendisini doğrudan destekleyen veya anlamca karşılayan yardımcı düşünceyle eşleştirilmiştir. Birinci cümle renk değişiminin dönemselliğini; ikinci cümle canlının tuzlu ortama adaptasyonunu; üçüncü cümle üretilen pigmentlerin çift yönlü faydasını; dördüncü cümle ise bölgenin turizm potansiyelindeki artışı ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin anlam sınırlarını ve anahtar kelimelerini belirlemek.
Cümledeki 'her yıl temmuz ve ağustos aylarında' ifadesiyle renk değişiminin dönemselliğine ulaşıldı.
Zaman bildiren ifadelerin hangi yardımcı düşünceyi desteklediğini bulmak.
2
İkinci cümledeki bilimsel ve çevresel detayları incelemek.
Göldeki 'yüksek tuz oranına sahip ekstrem sularda hayatta kalabilme' ifadesinden aşırı tuzlu ortamlara uyum sağlama çıkarımına ulaşıldı.
Canlının yaşam koşullarının hangi seçenekte açıklandığını saptamak.
3
Üçüncü cümlede yer alan 'hem... hem...' bağlacının kurduğu işlevsel ilişkileri analiz etmek.
Pigmentlerin suyu pembeye dönüştürmesi (renklendirici) ve zararlı ışınlardan koruması (koruyucu) olmak üzere iki yönlü işlevi tespit edildi.
Maddenin işlev çeşitliliğini gösteren yardımcı düşünceyi eşleştirmek.
4
Dördüncü cümlenin getirdiği toplumsal veya ekonomik sonucu belirlemek.
'Turizm çekim merkezi' ve 'fotoğraf meraklılarının ziyareti' ifadelerinden turistik hareketlilik sonucuna ulaşıldı.
Paragrafın son cümlesinin getirdiği dış etkiyi ve sonucu belirlemek.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Soru 976Soru →

Hücre bölünmeleri sırasında gerçekleşen kromozomal davranışlar ve sayısal değişimler mitoz ile mayoz bölünmeyi birbirinden ayıran en temel özelliklerdendir. Buna göre, sol sütunda verilen hücresel olayları sağ sütundaki en uygun bölünme türü veya evresi ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Homolog olan kromozom çiftlerinin sentromerleri bölünmeden kutuplara hareket etmesi
Kardeş kromatitlerin kutuplara çekilmesi sonucu kromozom sayısının geçici olarak iki katına çıkması
Homolog olan kromozomların yan yana gelerek oluşturduğu dörtlü kromatit gruplarının belirginleşmesi
Bölünme tamamlandığında başlangıçtaki ana hücreyle aynı sayıda kromozoma sahip iki yeni hücrenin oluşması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Homolog kromozomların sentromerleri bölünmeden kutuplara hareket etmesi Mayoz I'in Anafaz I evresiyle; kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesiyle kromozom sayısının geçici olarak iki katına çıkması Mitozun Anafaz evresiyle; homolog kromozomların oluşturduğu tetratların belirginleşmesi Mayoz I'in Profaz I evresiyle; başlangıçtakiyle aynı sayıda kromozoma sahip iki yeni hücrenin oluşumu ise Mitoz bölünme süreciyle eşleşir.
Doğru eşleştirmeler, hücre bölünmelerinin kromozomal davranışlarına dayanmaktadır. Homolog kromozom ayrılması Mayoz I Anafaz I'de; kromatit ayrılması Mitoz Anafazda; tetrat oluşumu Mayoz I Profaz I'de; kromozom sayısının korunduğu bölünme ise Mitoz sürecinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Homolog olan kromozomların ayrılma mekanizmasını inceleme.
Mayoz I bölünmesinin Anafaz I evresinde homolog kromozomlar sentromerleri bölünmeden zıt kutuplara çekilir.
Bu durum kromozom sayısının yarıya inmesini sağlayan temel olaydır.
2
Kardeş kromatitlerin ayrılma mekanizmasını ve kromozom sayısına etkisini inceleme.
Mitozun anafaz evresinde kardeş kromatitler ayrılır ve geçici olarak kromozom sayısı iki katına çıkar.
Zıt kutuplara çekilen her bir kromatit bu evreden itibaren bağımsız birer kromozom olarak adlandırılır.
3
Tetrat yapılarının oluştuğu evreyi belirleme.
Homolog kromozomların oluşturduğu dörtlü kromatit grupları (tetratlar) Mayoz I'in Profaz I evresinde belirginleşir.
Krossing-over ve sinapsis olayları da bu evrede gerçekleşir.
4
Mitoz bölünmenin kromozom sayısı üzerindeki genel sonucunu değerlendirme.
Mitoz bölünme tamamlandığında ata hücreyle aynı sayıda kromozoma sahip iki yeni hücre oluşur.
Mitozda kalıtsal çeşitlilik oluşmadığı için kromozom sayısı ve yapısı korunur.

Anahtar Kavram

Mitoz ve Mayoz bölünmenin evreleri düzeyinde kromozomal hareketlerinin ve sonuçlarının karşılaştırılması.
Soru 977Soru →

Aşağıda atom numaraları verilen elementleri, periyodik sistemdeki sınıflandırmalarına göre sahip oldukları kimyasal ve fiziksel özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

9F_9\text{F}
12Mg_{12}\text{Mg}
14Si_{14}\text{Si}
18Ar_{18}\text{Ar}

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki elementlerin doğru eşleşmeleri sırasıyla: Flor (9F_9\text{F}) elementinin ametal özelliğiyle, Magnezyum (12Mg_{12}\text{Mg}) elementinin metal özelliğiyle, Silisyum (14Si_{14}\text{Si}) elementinin yarı metal özelliğiyle ve Argon (18Ar_{18}\text{Ar}) elementinin soy gaz özelliğiyle eşleşmesidir.
Elementlerin katman elektron dizilimlerinden yararlanılarak periyodik sistemdeki yerleri belirlenir. Flor 22. periyot 7A7A (halojen/ametal), Magnezyum 33. periyot 2A2A (toprak alkali metal), Silisyum 33. periyot 4A4A (yarı metal) ve Argon 33. periyot 8A8A (soy gaz) grubundadır. Bu grupların karakteristik fiziksel ve kimyasal özellikleri dikkate alındığında doğru eşleştirme sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Elementlerin katman elektron dizilimlerini yazarak periyodik sistemdeki yerlerini belirleyin.
Flor: 22, 77 (22. periyot, 7A7A grubu - Ametal); Magnezyum: 22, 88, 22 (33. periyot, 2A2A grubu - Metal); Silisyum: 22, 88, 44 (33. periyot, 4A4A grubu - Yarı metal); Argon: 22, 88, 88 (33. periyot, 8A8A grubu - Soy gaz).
Element sınıflarını doğru tespit etmek için periyodik tablodaki yerlerini bulmak gerekir.
2
Her elementin yer aldığı grubun ve sınıfın genel kimyasal ve fiziksel özelliklerini inceleyin.
7A7A grubundaki Flor sadece −1-1 alır ve ametaldir. 2A2A grubundaki Magnezyum sadece +2+2 alan aktif bir metaldir. 4A4A grubundaki Silisyum yarı metaldir ve iletkenliği metaller ile ametaller arasındadır. 8A8A grubundaki Argon kararlı tek atomlu soy gazdır.
Belirlenen gruplara göre elementlerin fiziksel ve kimyasal davranışlarını eşleştirmek için.
3
Elementleri kendilerine uyan tanımlarla eşleştirin.
Flor ve iki atomlu gaz olma (−1-1 değerlik) özelliği; Magnezyum ve katı metal (+2+2 değerlik) özelliği; Silisyum ve yarı metal (orta iletkenlik) özelliği; Argon ve tek atomlu soy gaz (kararlı yapı) özelliği eşleşir.
Soruda istenen doğru eşleştirmeyi tamamlamak için.

Anahtar Kavram

Elementlerin periyodik sistemdeki sınıfları (metal, ametal, yarı metal, soy gaz) ve bu sınıflara özgü genel fiziksel ve kimyasal özellikler.
Soru 978Soru →

Aşağıdaki paragrafta fotoğrafın resim sanatı üzerindeki etkisi ele alınmıştır.

(I) On dokuzuncu yüzyılın ortalarında pratik bir yöntem olarak hayatımıza giren fotoğrafçılık, o döneme kadar dış dünyayı tuvale aynen yansıtmayı temel amaç edinen geleneksel resim sanatı için sarsıcı bir dönüm noktası olmuştur. (II) Nesneleri optik bir doğrulukla ve anında kaydedebilen bu yeni teknolojik gelişme, ressamları somut gerçekliği birebir kopyalama zorunluluğundan nihayet kurtarmıştır. (III) Bu beklenmedik özgürlük alanı sayesinde sanatçılar; dış dünyayı betimlemek yerine biçim, ışık ve renklerin öznel dünyasına yönelerek modern sanat akımlarının doğuşunu hızlandırmışlardır. (IV) Neticede yeni buluş, resmi ortadan kaldırmak yerine onun tasvir etme yükünü üstlenmiş ve resmin kendi estetik sınırlarını sorgulayarak özgünleşmesini sağlamıştır.

Buna göre, paragrafta numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. Cümle ile 'Fotoğrafın icadı, o zamana kadar var olan resim anlayışının sarsılmasına ve köklü bir değişim sürecinin başlamasına neden olmuştur.'; II. Cümle ile 'Görüntüleri birebir kaydeden teknoloji, sanatçıyı nesnel dünyayı aynen aktarma görevinden azat etmiştir.'; III. Cümle ile 'Sanatçıların dışsal gerçekliğe bağlı kalmayıp renk ve formların dünyasını kendi yorumlarıyla ele alması, yeni sanatsal yönelimlerin ortaya çıkmasına yol açmıştır.'; IV. Cümle ile 'Fotoğraf teknolojisi, resmin belgeleme ve doğrudan aktarma işlevini üstlenerek onun kendine has sanatsal niteliklerini ortaya çıkarmasına yardım etmiştir.' yardımcı düşünceleri eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmeler, paragraftaki cümlelerin anlam sınırları ve kullanılan kavramların eş anlamlılık/yakın anlamlılık ilişkileri gözetilerek yapılmıştır. Her cümle, kendisinden çıkarılabilecek en yakın ve kapsamlı yardımcı düşünceyle doğrudan eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki birinci cümle analiz edilerek fotoğrafçılığın resim sanatı üzerindeki ilk etkisi belirlenir.
Birinci cümlede fotoğrafçılığın geleneksel resim sanatı için 'sarsıcı bir dönüm noktası' olduğu sonucuna ulaşılır ve bu durum 'resim anlayışının sarsılması' ifadesiyle eşleştirilir.
Metindeki anahtar kelimeler ile yardımcı düşüncedeki ifadeler arasındaki anlam bağını kurmak.
2
İkinci cümle incelenerek fotoğraf makinesinin sanatçılara sağladığı doğrudan katkı tespit edilir.
Ressamların 'gerçekliği birebir kopyalama zorunluluğundan kurtulması' ifadesi, 'nesnel dünyayı aynen aktarma görevinden azat edilmesi' yargısıyla anlamca örtüşür.
Somut gerçekliği kopyalama zorunluluğu ile nesnel dünyayı aynen aktarma görevinin eş anlamlılığını doğrulamak.
3
Üçüncü cümle değerlendirilerek bu özgürlüğün sanat akımlarına etkisi incelenir.
Sanatçıların dış dünyayı betimlemek yerine 'biçim, ışık ve renklerin öznel dünyasına yönelmesi' ve bunun modern akımları doğurması, renk ve formların öznel yorumunun 'yeni sanatsal yönelimlere' yol açmasıyla eşleşir.
Sanatçıların biçim ve renklere yönelmesinin modern akımlarla (yeni yönelimlerle) ilişkisini saptamak.
4
Dördüncü cümle analiz edilerek fotoğrafın resme nihai katkısı ve işlev bölüşümü belirlenir.
Fotoğrafın 'tasvir etme yükünü üstlenmesi' ve resmin 'kendi estetik sınırlarını sorgulayarak özgünleşmesini sağlaması', belgeleme işlevini üstlenerek özgün niteliklerin ortaya çıkmasına yardım etmesiyle eşleşir.
Tasvir etme yükünün üstlenilmesinin, belgeleme işlevinin devralınması anlamına geldiğini doğrulamak.

Anahtar Kavram

Paragraftaki her bir cümlenin taşıdığı yardımcı düşünceyi tespit etme ve bu düşünceleri farklı sözcüklerle ifade edilmiş eş anlamlılarıyla eşleştirme.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 979Soru →

Aşağıda verilen sulu çözeltiler ile bu çözeltilerin oda sıcaklığındaki kimyasal özelliklerini veya indikatörlerle olan etkileşimlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CH3COOHCH_3COOH sulu çözeltisi
NH3NH_3 sulu çözeltisi
NaClNaCl sulu çözeltisi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Asetik asit (CH3COOHCH_3COOH) çözeltisi çinko (ZnZn) metali ile tepkime vererek hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkarır; amonyak (NH3NH_3) çözeltisi fenolftalein damlatıldığında pembe renk alır; sodyum klorür (NaClNaCl) çözeltisi turnusol indikatörünün rengini değiştirmez.
Asetik asit (CH3COOHCH_3COOH) çözeltisi asidik karakterde olduğundan aktif bir metal olan çinko (ZnZn) ile hidrojen gazı çıkarır. Amonyak (NH3NH_3) bazik karakterde olduğundan fenolftaleini pembe yapar. Sodyum klorür (NaClNaCl) nötr tuz olduğundan turnusolün rengini değiştirmez.

Adım Adım Çözüm

1
Çözeltideki maddelerin asitlik, bazlık ve nötrlük durumlarını belirlemek.
CH3COOHCH_3COOH zayıf bir asit, NH3NH_3 zayıf bir baz ve NaClNaCl ise nötr bir tuzdur.
Maddelerin kimyasal davranışlarını ve indikatör renk değişimlerini tahmin edebilmek için öncelikle asit, baz veya tuz karakterlerini tespit etmek gerekir.
2
Asetik asit (CH3COOHCH_3COOH) çözeltisinin özelliklerini incelemek.
Asit çözeltisi aktif çinko (ZnZn) metaliyle tepkimeye girer ve H2H_2 gazı üretir.
Asitlerin genel özellikleri arasında aktif metallerle tepkime vererek hidrojen gazı açığa çıkarma özelliği bulunur.
3
Amonyak (NH3NH_3) çözeltisinin özelliklerini incelemek.
Bazik karakterli amonyak çözeltisi fenolftalein damlatıldığında pembe renk alır.
Fenolftalein indikatörü bazik ortamlarda pembe rengini alırken asidik ve nötr ortamlarda renksiz kalır.
4
Sodyum klorür (NaClNaCl) çözeltisinin özelliklerini incelemek.
Nötr tuz çözeltisi turnusol indikatörünün rengini değiştirmez.
Nötr çözeltiler indikatörlerin renginde herhangi bir değişime sebep olmaz.

Anahtar Kavram

Asit ve baz çözeltilerinin kimyasal özellikleri, metallerle tepkime verme yatkınlıkları ve indikatörlerin farklı pH ortamlarındaki renk davranışları.
Soru 980Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen cebirsel ifadeleri, sağ sütunda verilen ve bu ifadelerin çarpanlarına ayrılmış biçimleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

x3−x2−xy2+y2x^3 - x^2 - xy^2 + y^2
x2−y2−2y−1x^2 - y^2 - 2y - 1
x2−2xy+y2−x+yx^2 - 2xy + y^2 - x + y

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cebirsel ifade (x−y)(x+y)(x−1)(x-y)(x+y)(x-1) ile, ikinci cebirsel ifade (x−y−1)(x+y+1)(x-y-1)(x+y+1) ile ve üçüncü cebirsel ifade (x−y)(x−y−1)(x-y)(x-y-1) ile eşleşir.
Eşleştirmelerin tamamı doğru yapılmıştır: Birinci ifade gruplandırma ve iki kare farkıyla (x−y)(x+y)(x−1)(x-y)(x+y)(x-1) şeklinde, ikinci ifade tam kare gruplaması ve iki kare farkıyla (x−y−1)(x+y+1)(x-y-1)(x+y+1) şeklinde, üçüncü ifade ise tam kare oluşturulup ortak paranteze alınarak (x−y)(x−y−1)(x-y)(x-y-1) şeklinde çarpanlarına ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cebirsel ifadeyi gruplandırarak çarpanlarına ayırın.
x3−x2−xy2+y2=x2(x−1)−y2(x−1)=(x2−y2)(x−1)x^3 - x^2 - xy^2 + y^2 = x^2(x-1) - y^2(x-1) = (x^2-y^2)(x-1)
x2x^2 ve −y2-y^2 terimleri ortak çarpan parantezine alınarak ifadenin ortak çarpanı olan (x−1)(x-1) belirlenir.
2
Elde edilen ifadedeki iki kare farkını uygulayın.
(x2−y2)(x−1)=(x−y)(x+y)(x−1)(x^2-y^2)(x-1) = (x-y)(x+y)(x-1)
x2−y2x^2-y^2 ifadesi iki kare farkı özdeşliği olan (x−y)(x+y)(x-y)(x+y) biçiminde açılır. Bu da birinci ifadenin (x−y)(x+y)(x−1)(x-y)(x+y)(x-1) ile eşleştiğini gösterir.
3
İkinci cebirsel ifadeyi tam kare ve iki kare farkı yardımıyla çarpanlarına ayırın.
x2−y2−2y−1=x2−(y2+2y+1)=x2−(y+1)2x^2 - y^2 - 2y - 1 = x^2 - (y^2 + 2y + 1) = x^2 - (y+1)^2
−y2−2y−1-y^2-2y-1 terimleri eksi parantezine alındığında bir tam kare olan (y+1)2(y+1)^2 elde edilir.
4
Elde edilen iki kare farkı ifadesini açın.
x2−(y+1)2=(x−(y+1))(x+(y+1))=(x−y−1)(x+y+1)x^2 - (y+1)^2 = (x - (y+1))(x + (y+1)) = (x-y-1)(x+y+1)
İki kare farkı kuralı uygulanarak ikinci ifadenin (x−y−1)(x+y+1)(x-y-1)(x+y+1) ile eşleştiği bulunur.
5
Üçüncü cebirsel ifadeyi ortak çarpan parantezine alarak çarpanlarına ayırın.
x2−2xy+y2−x+y=(x−y)2−(x−y)=(x−y)(x−y−1)x^2 - 2xy + y^2 - x + y = (x-y)^2 - (x-y) = (x-y)(x-y-1)
İlk üç terim (x−y)2(x-y)^2 tam karesini oluşturur, ardından gelen −x+y-x+y terimleri de −(x−y)-(x-y) olarak gruplandırılıp ortak çarpan olan (x−y)(x-y) parantezine alınır. Bu da üçüncü ifadenin (x−y)(x−y−1)(x-y)(x-y-1) ile eşleştiğini doğrular.

Anahtar Kavram

Gruplandırma yöntemi, iki kare farkı özdeşliği (a2−b2=(a−b)(a+b)a^2-b^2 = (a-b)(a+b)) ve tam kare özdeşliği ((a±b)2=a2±2ab+b2(a\pm b)^2 = a^2 \pm 2ab + b^2) kullanarak cebirsel ifadeleri çarpanlarına ayırma.
ÖncekiSayfa 49 / 53Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin