İşçi Problemleri

22 soru

Soru 1Soru

Bir işi Aslı tek başına 1515 günde, Banu ise tek başına 3030 günde bitirebilmektedir. İkisi birlikte bu işe başladıktan 44 gün sonra Aslı çalışma hızını yarıya indiriyor, Banu ise çalışma hızını 22 katına çıkarıyor. Buna göre, işin kalan kısmı kaç günde tamamlanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

İşin kalan kısmı 6 günde tamamlanır.
İlk 4 günde işin 25\frac{2}{5}'i tamamlanır ve geriye 35\frac{3}{5}'i kalır. Yeni çalışma hızlarıyla toplam kapasite 110\frac{1}{10} olacağından kalan iş 6 günde biter.

Adım Adım Çözüm

1
İlk 4 günde yapılan iş miktarını hesaplama
Aslı'nın hızı 115\frac{1}{15}, Banu'nun hızı 130\frac{1}{30}'dur. Birlikte 1 günde 115+130=110\frac{1}{15} + \frac{1}{30} = \frac{1}{10} iş yaparlar. 4 günde yapılan iş: 4×110=254 \times \frac{1}{10} = \frac{2}{5} olur.
Çalışmanın ilk aşamasında tamamlanan iş oranını bulmak.
2
Kalan iş oranını bulma
Kalan iş: 125=351 - \frac{2}{5} = \frac{3}{5} olur.
Hız değişiminden sonra yapılması gereken iş miktarını belirlemek.
3
Yeni çalışma hızları ile kalan süreyi hesaplama
Aslı'nın yeni hızı: 115×12=130\frac{1}{15} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{30} olur. Banu'nun yeni hızı: 130×2=115\frac{1}{30} \times 2 = \frac{1}{15} olur. Yeni ortak hız: 130+115=110\frac{1}{30} + \frac{1}{15} = \frac{1}{10} olur. Kalan işin bitme süresi: 35÷110=6\frac{3}{5} \div \frac{1}{10} = 6 gün bulunur.
Hız değişimi sonrası kalan işin yeni kapasiteyle ne kadar sürede tamamlanacağını bulmak.

Anahtar Kavram

Kapasite değişimli işçi problemlerinde iş ve zaman orantısı

Alternatif Yöntem

İşin tamamı 30 birim kabul edilirse; Aslı günde 2 birim, Banu ise 1 birim iş yapar. İlk 4 günde birlikte 4×(2+1)=124 \times (2 + 1) = 12 birim iş yaparlar. Kalan iş 3012=1830 - 12 = 18 birimdir. Aslı hızını yarıya indirdiğinde günde 1 birim, Banu hızını 2 katına çıkardığında günde 2 birim iş yapar. Yeni hızlarla günlük toplam iş 1+2=31 + 2 = 3 birim olur. Kalan iş 18÷3=618 \div 3 = 6 günde biter.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

Bir işi Ali tek başına 1212 günde, Burak ise tek başına 2424 günde bitirebilmektedir. İkisi birlikte işe başladıktan 44 gün sonra Ali işi bırakıyor. Kalan işi Burak tek başına tamamlıyor. Buna göre, işin tamamı toplam kaç günde bitmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

İşin tamamı toplam 16 günde bitmiştir.
Ali ve Burak birlikte çalışarak 4 günde işin yarısını bitirmişlerdir. Kalan yarım işi Burak tek başına kendi hızıyla 12 günde tamamlamıştır. Toplam geçen süre 4 + 12 = 16 gündür.

Adım Adım Çözüm

1
İşçilerin birim zamanda yaptıkları iş miktarlarını belirleyin.
Ali 1 günde işin 112\frac{1}{12}'sini, Burak ise 124\frac{1}{24}'ünü yapar.
İşçi problemlerinde hızı belirlemek için birim zamanda yapılan iş hesaplanır.
2
İki işçinin birlikte 4 günde yaptığı iş miktarını bulun.
4×(112+124)=4×324=124 \times \left(\frac{1}{12} + \frac{1}{24}\right) = 4 \times \frac{3}{24} = \frac{1}{2}
İlk 4 gün boyunca beraber çalıştıkları için bu sürede yapılan toplam işi hesaplamalıyız.
3
Geriye kalan iş miktarını hesaplayın.
112=121 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}
İşin tamamı 1 tam olarak kabul edilir.
4
Burak'ın kalan yarım işi tek başına bitirme süresini bulun.
t×124=12t=12t \times \frac{1}{24} = \frac{1}{2} \Rightarrow t = 12 gün.
Ali ayrıldıktan sonra kalan işi sadece Burak yapacaktır.
5
İşin tamamının bittiği toplam süreyi bulun.
4 (birlikte)+12 (Burak yalnız)=164 \text{ (birlikte)} + 12 \text{ (Burak yalnız)} = 16 gün.
Soruda işin başından sonuna kadar geçen toplam süre sorulmuştur.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarları üzerinden işlem yapılır. Toplam yapılan iş, birim zamandaki iş miktarlarının toplamı ile geçen sürenin çarpımıdır.
Soru 3Soru

Eşit kapasiteli 6 işçi bir işi birlikte yapmaya başlıyor. Her günün sonunda bir işçi işten ayrılıyor ve bu şekilde iş 4 günde tamamlanıyor. Buna göre, bu işçilerden bir tanesi bu işin tamamını tek başına kaç günde bitirebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 18

Cevap

Bir işçi bu işin tamamını tek başına 18 günde bitirebilir.
Her günün sonunda bir işçi ayrıldığı için iş sırasıyla 6, 5, 4 ve 3 işçiyle yürütülür. Toplam yapılan iş 6v+5v+4v+3v=18v6v + 5v + 4v + 3v = 18v olur. Tek bir işçinin günlük kapasitesi vv olduğundan, işi tek başına bitirme süresi 18v÷v=1818v \div v = 18 gün olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Bir işçinin günlük çalışma kapasitesini tanımlamak ve günlere göre çalışan işçi sayısını belirlemek
Bir işçinin günlük iş miktarı vv, günlere göre çalışan işçi sayıları sırasıyla 6, 5, 4, 3'tür.
Her günün sonunda 1 işçi işten ayrıldığı için çalışan sayısı her gün 1 azalır.
2
Günlük yapılan iş miktarlarını toplayarak toplam iş miktarını hesaplamak
6v+5v+4v+3v=18v6v + 5v + 4v + 3v = 18v
İşin tamamı 4 günde bittiği için 4 gün boyunca yapılan işlerin toplamı işin tamamını verir.
3
Tek bir işçinin işi bitirme süresini bulmak
18v÷v=1818v \div v = 18 gün
Toplam iş miktarını bir işçinin günlük kapasitesine bölerek toplam süreyi buluruz.

Anahtar Kavram

İşçi sayısının her gün değiştiği durumlarda toplam iş miktarını birim iş gücü üzerinden hesaplama.
Soru 4Soru

Bir tekstil atölyesinde bulunan A, B ve C dikiş makinelerinin çalışma kapasiteleriyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Başlangıçta A makinesinin 22 saatte ürettiği ürün miktarını B makinesi 55 saatte, C makinesi ise 1010 saatte üretmektedir.
* A makinesinin çal��şma kapasitesi %20\%20, B makinesinin çalışma kapasitesi %50\%50 artırılıp C makinesinin çalışma kapasitesi ise 22 katına çıkarılıyor.
* Makineler bu yeni kapasiteleriyle birlikte çalışarak bir siparişi 1010 saatte tamamlayabilmektedir.

Buna göre, başlangıçtaki kapasitesiyle C makinesi bu siparişi tek başına kaç saatte tamamlar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 110

Cevap

Başlangıçtaki kapasitesiyle C makinesi bu siparişi tek başına 110 saatte tamamlar.
Makinelerin işi bitirme süreleri kapasiteleriyle ters orantılı olduğundan hızlar rA=5kr_A = 5k, rB=2kr_B = 2k ve rC=kr_C = k olur. Kapasite değişimleri eklendiğinde yeni hızlar sırasıyla 6k6k, 3k3k ve 2k2k olarak hesaplanır. Toplam iş 11k×10=110k11k \times 10 = 110k bulunur. C makinesinin başlangıç hızı kk olduğundan, işi tek başına bitirme süresi 110k/k=110110k / k = 110 saat olur.

Adım Adım Çözüm

1
Makinelerin başlangıçtaki çalışma kapasitelerini ortak bir kk değişkeni cinsinden ifade etmek.
rA=5kr_A = 5k, rB=2kr_B = 2k ve rC=kr_C = k olarak belirlenir.
Makinelerin aynı miktardaki işi bitirme süreleri kapasiteleriyle ters orantılıdır.
2
Makinelerin kapasite artış oranlarına göre yeni kapasitelerini hesaplamak.
Yeni kapasiteler: rA=6kr_A' = 6k, rB=3kr_B' = 3k ve rC=2kr_C' = 2k olarak bulunur.
Yüzdelik artışlar ve katına çıkarma işlemleri başlangıç kapasitelerine uygulanır.
3
Birlikte çalışma hızı ve toplam süreyi kullanarak toplam iş miktarını bulmak.
Toplam iş miktarı 110k110k birimdir.
Birlikte saatlik çalışma kapasitesi 6k+3k+2k=11k6k + 3k + 2k = 11k olup, 1010 saatte yapılan toplam iş bu değerin 1010 ile çarpılmasıyla elde edilir.
4
Toplam işi C makinesinin başlangıçtaki kapasitesine bölerek süreyi bulmak.
C makinesi tek başına 110110 saatte tamamlar.
Toplam iş 110k110k birim, C makinesinin başlangıç hızı ise kk birim/saattir.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde çalışma kapasitesi ile işi bitirme süresi arasındaki ters orantı ilişkisinin kurulması ve kapasite değişimlerinin denkleme yansıtılması.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, makinelerin iş yapma hızlarını direkt oranlayarak da çözebiliriz. Başlangıçta C makinesinin hızı 11 birim/saat ise, B makinesi 22 birim/saat, A makinesi ise 55 birim/saat hızla çalışır. Yeni kapasiteler A için %20\%20 artışla 66 birim/saat, B için %50\%50 artışla 33 birim/saat, C için 22 katına çıkarılarak 22 birim/saat olur. Birlikte 11 saatte 1111 birim iş yaparlar. 1010 saatte toplam iş 110110 birim olur. C makinesi başlangıçtaki 11 birim/saat hızıyla bu işi 110110 saatte bitirir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 5Soru

Bir fabrikayı boyamak için işe alınan iki grup işçiden birincisinde eşit kapasiteli 44 usta, ikincisinde ise eşit kapasiteli 66 kalfa bulunmaktadır. Bu fabrikanın boyanması işini, 11 usta ile 22 kalfa birlikte çalışarak 2424 günde tamamlayabilmektedir. Tüm ustalar ve tüm kalfalar birlikte işe başladıktan 33 gün sonra, ustaların tamamı işi bırakıyor. Kalan işi kalfaların tamamı kapasitelerini %50\%50 artırarak tamamlıyor. Buna göre, ustalar işten ayrıldıktan sonra kalfaların fabrikanın kalan boyama işini tek başlarına tamamlaması kaç gün sürmüştür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Ustalar işten ayrıldıktan sonra kalfaların fabrikanın kalan boyama işini tek başlarına tamamlaması 6 gün sürmüştür.
Usta ve kalfa hızları sırasıyla 2v2v ve vv alındığında toplam iş 96v96v olur. İlk 3 günde 4 usta ve 6 kalfa toplam 42v42v iş yapar ve geriye 54v54v iş kalır. Ustalar ayrıldıktan sonra kapasitelerini %50\%50 artıran 6 kalfa toplam 9v9v hızla kalan işi 54v/9v=654v / 9v = 6 günde tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Usta ve kalfaların günlük çalışma hızlarını belirlemek.
1 ustanın günlük hızı 2v2v, 1 kalfanın günlük hızı vv olarak belirlendi.
İşçilerin kapasiteleri arasındaki ilişkiyi kurarak işi ve çalışma hızlarını ortak bir değişken cinsinden ifade etmek için.
2
Fabrikanın toplam boyama işi miktarını hesaplamak.
Toplam iş miktarı: (2v+2v)×24=96v(2v + 2v) \times 24 = 96v birim.
1 usta ve 2 kalfanın işi 24 günde tamamladığı bilgisini kullanarak toplam işi tanımlamak için.
3
İlk 3 günde yapılan işi ve kalan işi hesaplamak.
İlk 3 günde yapılan iş 42v42v birim, kalan iş 54v54v birim.
Ustalar ayrılmadan önceki ortak çalışma süresinde üretilen işi bulup kalan iş yükünü belirlemek için.
4
Kalfaların kapasite artışı sonrası kalan işi bitirme süresini hesaplamak.
Kalfaların toplam yeni hızı 9v9v, kalan işin tamamlanma süresi 66 gündür.
Kapasitelerini %50\%50 artıran kalfaların yeni toplam hızına göre kalan işin kaç günde biteceğini bulmak için.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde iş miktarı, çalışma hızı (kapasite) ve sürenin çarpımına eşittir (I˙s\c=Hız×Su¨reİş = Hız \times Süre). Birden fazla işçi birlikte çalıştığında hızları toplanır.

Alternatif Yöntem

İşçi problemleri hız (kapasite) yerine rasyonel denklemler kurularak da çözülebilir. 1 ustanın bitirme süresine TUT_U, kalfanınkine TKT_K denilerek 1/TU+2/TK=1/241/T_U + 2/T_K = 1/24 denklemi kurulabilir. Ancak bu yöntemde işçilerin ayrılması ve kapasite değişimleri rasyonel ifadelerle çok daha karmaşık işlemlere yol açtığı için hız yöntemi tercih edilmiştir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 6Soru

Eşit kapasiteli 33 işçi birlikte çalışarak bir işi 1010 saatte bitirebilmektedir. Bu işçilerle aynı kapasitedeki 22 işçi daha onlara katılırsa, aynı işi birlikte kaç saatte bitirirler?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Aynı işi birlikte 6 saatte bitirirler.
Eşit kapasiteli 33 işçi bir işi 1010 saatte yapıyorsa, toplam iş yükü 3×10=303 \times 10 = 30 işçi-saat olarak ifade edilebilir. Çalışan sayısı 22 kişi artarak 3+2=53 + 2 = 5 olduğunda, bu toplam iş yükü yeni işçi sayısına bölünür ve işin tamamlanma süresi 30÷5=630 \div 5 = 6 saat olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam iş miktarını işçi-saat kapasitesi cinsinden hesaplama
3×10=303 \times 10 = 30 işçi-saat
Başlangıçtaki işçi sayısı ile sürenin çarpımı, işin toplam büyüklüğünü belirler.
2
Yeni durumdaki toplam işçi sayısını belirleme
3+2=53 + 2 = 5 işçi
Mevcut 3 işçiye aynı kapasitede 2 işçi daha eklenmi��tir.
3
Yeni işçi sayısı ile işin tamamlanma süresini hesaplama
30÷5=630 \div 5 = 6 saat
Toplam iş miktarı, çalışacak yeni işçi sayısına bölünerek süre elde edilir.

Anahtar Kavram

İşçi sayısı ile işin tamamlanma süresi arasındaki ters orantı ilişkisi
Tahmini Süre:45s
Soru 7Soru

Bir işi Can tek başına 1212 günde, Demir ise tek başına 1818 günde bitirebilmektedir. Can tek başına işe başlayıp 44 gün çalıştıktan sonra yanına Demir katılmış ve ikisi birlikte 33 gün daha çalışmışlardır. Sonra Can işten ayrılmış ve Demir'in yanına eşit kapasitede çalışan 22 stajyer katılmıştır. Kalan işi Demir ve stajyerler birlikte 33 günde tamamladığına göre, bu stajyerlerden biri tek başına işin tamamını kaç günde bitirebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7272

Cevap

Bir stajyer tek başına işin tamamını 72 günde bitirebilir.
Doğru cevap 72 günde bitireceğidir. Can ve Demir sırasıyla 4 gün ve 3 gün çalışarak işin 3/4'ünü tamamlamıştır. Kalan 1/4'lük işi Demir ile 2 stajyer 3 günde bitirmiştir. Buradan grubun günlük hızı 1/12 olarak bulunur. Grubun hızından Demir'in hızı (1/18) çıkarıldığında 2 stajyerin toplam günlük hızı 1/36, tek bir stajyerin günlük hızı ise 1/72 olur. Bu da bir stajyerin tek başına işin tamamını 72 günde tamamlayabileceğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Can'ın tek başına çalıştığı ilk 4 günde yaptığı iş miktarını hesaplayalım.
Can'ın günlük iş yapma hızı 112\frac{1}{12}'dir. 44 günde yaptığı iş: 4×112=134 \times \frac{1}{12} = \frac{1}{3} olur.
İlk aşamada sadece Can çalışmıştır.
2
Can ve Demir'in birlikte çalıştığı 3 günde tamamladıkları iş miktarını bulalım.
Demir'in günlük hızı 118\frac{1}{18}'dir. İkisinin 1 günlük ortak hızı: 112+118=3+236=536\frac{1}{12} + \frac{1}{18} = \frac{3+2}{36} = \frac{5}{36} olur. 33 günde yaptıkları iş: 3×536=5123 \times \frac{5}{36} = \frac{5}{12} bulunur.
İkinci aşamada Can ve Demir birlikte çalışmışlardır.
3
Toplam yapılan işi bulup kalan iş miktarını belirleyelim.
Şu ana kadar tamamlanan toplam iş: 13+512=4+512=912=34\frac{1}{3} + \frac{5}{12} = \frac{4+5}{12} = \frac{9}{12} = \frac{3}{4}'tür. Kalan iş miktarı: 134=141 - \frac{3}{4} = \frac{1}{4} olur.
Son aşamada yapılacak iş miktarını belirlemek için kalan işi bulmamız gerekir.
4
Demir ve 2 stajyerin ortak çalışma hızından yararlanarak bir stajyerin hızını belirleyelim.
Demir ve 2 stajyer kalan 14\frac{1}{4}'lük işi 33 günde bitirdiğine göre, günlük ortak hızları 14/3=112\frac{1}{4} / 3 = \frac{1}{12} olur. Stajyerlerin her birinin günlük hızına vv dersek: 118+2v=1122v=1121182v=3236=136v=172\frac{1}{18} + 2v = \frac{1}{12} \Rightarrow 2v = \frac{1}{12} - \frac{1}{18} \Rightarrow 2v = \frac{3-2}{36} = \frac{1}{36} \Rightarrow v = \frac{1}{72} bulunur.
Grubun toplam hızı, gruptaki kişilerin bireysel hızlarının toplamına eşittir.
5
Bir stajyerin işin tamamını tek başına bitirme süresini bulalım.
Günlük hızı 172\frac{1}{72} olan bir stajyer, işin tamamını tek başına 7272 günde bitirir.
Bir stajyerin günlük hızı işin tamamına oranlanarak gün sayısı elde edilir.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde toplam iş miktarı 1 kabul edilerek işçilerin birim zamandaki (1 gündeki) iş yapma kapasiteleri (hızları) toplanır. Çalışma süresi ile hızın çarpımı yapılan işi verir.
Soru 8Soru

Bir projeyi tamamlamak için eşit kapasiteli 1010 işçi işe başlamıştır. Bu işçiler günde 88 saat çalışarak işi 1818 günde bitirmeyi planlamaktadır. İşin ilk 66 günü planlandığı gibi gitmiştir. 66. g��nün sonunda 44 işçi işten ayrılmış, kalan işçiler ise günlük çalışma sürelerini 1010 saate çıkarmıştır. İşin 1212. gününün sonunda ise işe günlük 1010 saat çalışacak şekilde yeni işçiler katılmıştır. Katılan bu yeni işçilerin her birinin çalışma kapasitesi, ilk işçilerden birinin çalışma kapasitesinin yarısı kadardır. İş yine de planlanan sürede (1818 günde) tamamlandığına göre, 1212. günün sonunda işe katılan yeni işçi sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8

Cevap

12. günün sonunda işe katılan yeni işçi sayısı 8'dir.
Toplam iş miktarı 1440v1440v birimdir. İlk 6 günde 480v480v, ikinci 6 günde ise günde 10 saat çalışan 6 işçiyle 360v360v iş yapılmıştır. Geriye kalan 600v600v işin kalan 6 günde tamamlanabilmesi için günde 100v100v iş üretilmelidir. Mevcut 6 işçi günde 60v60v iş ürettiğine göre, yeni işçilerin günde 40v40v iş üretmesi gerekir. Yeni işçiler günde 10 saat çalıştığından saatlik toplam kapasiteleri 4v4v olmalıdır. Her bir yeni işçinin kapasitesi 0,5v0,5v olduğundan, 4v/0,5v=84v / 0,5v = 8 yeni işçiye ihtiyaç duyulur.

Adım Adım Çözüm

1
Bir işçinin 1 saatlik çalışma kapasitesine vv diyerek planlanan toplam iş miktarını hesaplamak.
Toplam İş = 10×8×18×v=1440v10 \times 8 \times 18 \times v = 1440v birim iş.
İşin tamamının büyüklüğünü işçi sayısı, çalışma saati ve gün sayısı cinsinden tanımlamak için.
2
İlk 6 günde tamamlanan iş miktarını ve geriye kalan işi hesaplamak.
Yapılan İş = 10×8×6×v=480v10 \times 8 \times 6 \times v = 480v birim iş; Kalan İş = 1440v480v=960v1440v - 480v = 960v birim iş.
İlk aşamadan sonra tamamlanması gereken iş miktarını belirlemek için.
3
7. ile 12. günler arasında (6 gün boyunca) kalan 6 işçinin günde 10 saat çalışarak yaptığı işi ve geriye kalan son iş miktarını hesaplamak.
Yapılan İş = 6×10×6×v=360v6 \times 10 \times 6 \times v = 360v birim iş; Kalan İş = 960v360v=600v960v - 360v = 600v birim iş.
İkinci aşamadan sonra geriye kalan ve yeni işçilerle birlikte tamamlanacak olan iş miktarını bulmak için.
4
Son 6 günde kalan 600v işin tamamlanması için gereken yeni işçi sayısını (xx) veren denklemi kurmak ve çözmek.
(6v+0,5vx)×10×6=600v6+0,5x=10x=8(6v + 0,5v \cdot x) \times 10 \times 6 = 600v \Rightarrow 6 + 0,5x = 10 \Rightarrow x = 8.
Kalan sürede hedef iş miktarını tamamlayacak yeni işçi sayısını belirlemek için.

Anahtar Kavram

İş miktarı; işçi sayısı, günlük çalışma süresi, gün sayısı ve işçilerin çalışma kapasitelerinin çarpımı ile doğru orantılıdır. Kapasite veya süre değiştiğinde, her aşamada yapılan işler ayrı ayrı hesaplanarak toplanır.
Soru 9Soru

Bir bahçedeki zeytinleri toplamak için Ahmet ve Mehmet birlikte çalışacaktır. Ahmet'in zeytin toplama hızı, Mehmet'in zeytin toplama hızının 22 katıdır. İkisi birlikte bu işi 1212 günde tamamlayabilmektedir. Mehmet tek başına işe başladıktan 66 gün sonra Ahmet de ona katılıyor ve kalan işi birlikte tamamlıyorlar. Buna göre, bahçedeki zeytinlerin tamamı toplam kaç günde toplanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

Bahçedeki zeytinlerin tamamı toplam 16 günde toplanmıştır.
İşin tamamı 36 birim kabul edilirse Mehmet günde 1 birim, Ahmet ise günde 2 birim iş yapmaktadır. Mehmet ilk 6 gün boyunca tek başına çalışarak 6 birim işi tamamlar. Geriye kalan 30 birimlik iş için Ahmet de Mehmet'e katılır. İkisinin günlük toplam iş üretimi 3 birim olduğundan, kalan iş 10 günde biter. İlk 6 gün ve son 10 günün toplamı olan 16 gün, zeytinlerin tamamının toplanma süresidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin hızlarını belirleyip işin tamamını tanımlama
Mehmet'in iş yapma hızı vv ise Ahmet'in hızı 2v2v olur. Birlikte çalışma hızları v+2v=3vv + 2v = 3v olur. İşin tamamı: 3v×12=36v3v \times 12 = 36v birimdir.
İş miktarı, hız ve zamanın çarpımına eşittir. Bu bağıntıyla tüm işi değişken cinsinden tanımlarız.
2
Mehmet'in ilk 6 g��nde yaptığı işi ve kalan işi hesaplama
Mehmet 6 günde: 6×v=6v6 \times v = 6v birim iş yapar. Geriye kalan iş miktarı: 36v6v=30v36v - 6v = 30v birimdir.
Ahmet sürece katılmadan önce Mehmet'in tek başına ne kadar iş ürettiğini bulup kalan iş yükünü belirlemeliyiz.
3
Birlikte çalışma süresini ve toplam süreyi bulma
Kalan 30v30v birim işi Ahmet ve Mehmet birlikte 3v3v hızla: 30v/3v=1030v / 3v = 10 günde tamamlar. Toplam süre: 6+10=166 + 10 = 16 gün olur.
Kalan işin tamamlanma süresi ile başlangıçtaki solo süreyi toplayarak işin bitiş gününü elde ederiz.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarları (hızlar) toplanarak birlikte yapılan toplam iş bulunur. Hız ile işi bitirme süresi ters orantılıdır.

İpuçları

1
Mehmet'in hızına vv diyerek Ahmet'in hızını belirleyin ve birlikte çalışarak 12 günde bitirdikleri toplam iş miktarını vv cinsinden ifade edin.
2
Mehmet'in ilk 6 günde yaptığı işi toplam işten çıkararak geriye kalan iş miktarını bulun. Bu kalan işin ikisinin toplam hızı olan 3v3v ile kaç günde biteceğini hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Bu tür sorularda işçi kapasitelerinin yüzde veya oran bazlı değişimlerini pratikleştirmek için toplam işe sayısal değerler vermek (örneğin 36) çözümü hızlandıracaktır.

Alternatif Yöntem

Mehmet işin tamamını tek başına 3636 günde, Ahmet ise 1818 günde bitirir. Mehmet 66 gün çalışarak işin 636=16\frac{6}{36} = \frac{1}{6}'sını tamamlar. Geriye işin 56\frac{5}{6}'sı kalır. İkisi birlikte işin tamamını 1212 günde bitirebildiklerine göre, kalan 56\frac{5}{6}'lık kısmı 12×56=1012 \times \frac{5}{6} = 10 günde tamamlar. Toplam süre 6+10=166 + 10 = 16 gün bulunur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru
Bir işi yapmakla görevlendirilen A, B ve C işçilerinin çalışma hızları sırasıyla vAv_A, vBv_B ve vCv_C olup bu hızlar arasında
6vA=4vB=3vC6v_A = 4v_B = 3v_C
bağıntısı bulunmaktadır. Bu üç işçi birlikte çalışarak işi planlanan bir sürede bitirmeyi hedeflemektedir. İşe birlikte başladıktan 55 saat sonra; A işçisi çalışma hızını yar��ya düşürüyor, B işçisi çalışma hızını %100\%100 artırıyor, C işçisi ise işi bırakıyor. Kalan işi A ve B işçileri birlikte tamamlıyor. İşin tamamlanması planlanan süreden 22 saat geciktiğine göre, C işçisi tek başına bu işin tamamını kaç saatte bitirebilirdi?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 27

Cevap

C işçisi tek başına bu işin tamamını 27 saatte bitirebilirdi.
Doğru seçenekte belirtilen 27 değeri, kurulan denklem sonucunda elde edilen toplam 108v birimlik işin, C işçisinin birim zamandaki iş yapma hızı olan 4v değerine bölünmesiyle elde edilen süredir (108v/4v=27108v / 4v = 27 saat).

Adım Adım Çözüm

1
İşçilerin çalışma hızlarını ortak bir değişken cinsinden yazmak.
6vA=4vB=3vC=12v6v_A = 4v_B = 3v_C = 12v bağıntısından, vA=2vv_A = 2v, vB=3vv_B = 3v ve vC=4vv_C = 4v bulunur. Üçünün toplam ilk çalışma hızı vtoplam=2v+3v+4v=9vv_{\text{toplam}} = 2v + 3v + 4v = 9v olur.
Hızlar arasındaki ilişkiyi tek bir değişken cinsinden ifade ederek tek bilinmeyenli denklem kurabilmek.
2
Planlanan süreye göre toplam iş miktarını belirlemek.
İşin planlanan bitiş süresine TT saat dersek, toplam iş miktarı W=9vTW = 9v \cdot T olur.
İş miktarını planlanan süre cinsinden tanımlamak.
3
İlk 5 saatlik çalışmadan sonra kalan iş miktarını hesaplamak.
5 saatte yapılan iş W1=9v5=45vW_1 = 9v \cdot 5 = 45v olup kalan iş Wkalan=9vT45v=9v(T5)W_{\text{kalan}} = 9v \cdot T - 45v = 9v(T - 5) olur.
Kapasite değişiminden sonra yapılacak iş miktarını belirlemek.
4
Kapasite değişimlerinden sonraki yeni toplam hızı belirlemek.
A'nın yeni hızı vA=vA/2=vv'_A = v_A / 2 = v, B'nin yeni hızı (\%100 artışla) vB=6vv'_B = 6v, C ise bıraktığı için vC=0v'_C = 0 olur. Yeni toplam hız vyeni=v+6v=7vv_{\text{yeni}} = v + 6v = 7v olur.
İkinci aşamadaki toplam iş yapma hızını belirlemek.
5
Gecikme süresine göre kalan iş denklemini kurup T değerini çözmek.
İş 2 saat geciktiğinden toplam süre T+2T + 2 saat olmuştur. İlk 5 saat birlikte çalışıldığı için kalan iş A ve B tarafından (T+2)5=T3(T + 2) - 5 = T - 3 saatte tamamlanır. Buradan, 9v(T5)=7v(T3)    9T45=7T21    2T=24    T=129v(T - 5) = 7v(T - 3) \implies 9T - 45 = 7T - 21 \implies 2T = 24 \implies T = 12 saat bulunur.
Planlanan süreyi hesaplamak.
6
Toplam iş miktarını ve C'nin tek başına bitirme süresini hesaplamak.
Toplam iş W=9v12=108vW = 9v \cdot 12 = 108v olur. C işçisinin hızı 4v4v olduğundan, tek başına bitirme süresi 108v/4v=27108v / 4v = 27 saattir.
Soruda istenen C işçisinin tek başına bitirme süresini bulmak.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde çalışma hızları ile işi bitirme süreleri ters orantılıdır. Kapasite değişimlerinde birim zamanda yapılan iş miktarları üzerinden denklem kurulur.

Alternatif Yöntem

İşçi hızlarını vA=2v_A = 2, vB=3v_B = 3, vC=4v_C = 4 alarak toplam hızı 9 olarak kabul edebiliriz. Bu durumda planlanan süre TT ise toplam iş 9T9T olur. İlk 5 saatte 5×9=455 \times 9 = 45 birimlik iş biter. Kalan 9T459T - 45 birimlik iş, yeni kapasitelerle (A=1,B=6,C=0A = 1, B = 6, C = 0 toplamı 7) T3T - 3 saatte tamamlanır. Buradan 9T45=7(T3)    2T=24    T=129T - 45 = 7(T - 3) \implies 2T = 24 \implies T = 12 bulunur. Toplam iş 9×12=1089 \times 12 = 108 birim olur. C'nin hızı 4 olduğundan tek başına 108/4=27108 / 4 = 27 saatte bitirir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 11Soru

Bir ofisi Merve tek başına 88 saatte, Selin ise tek başına 2424 saatte temizleyebilmektedir. Buna göre, ikisi birlikte çalışarak bu ofisi kaç saatte temizlerler?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Merve ve Selin birlikte çalışarak bu ofisi 6 saatte temizlerler.
İşçilerin bir saatlik çalışma hızları sırasıyla 18\frac{1}{8} ve 124\frac{1}{24} olup, bu iki hız toplandığında saatlik ortak çalışma hızı 16\frac{1}{6} olarak bulunur. İşin tamamı bu hızın tersi olan 6 saatte tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
İşçilerin bir saatte yaptıkları iş oranlarını belirleme.
Merve 1 saatte işin 18\frac{1}{8}'ini, Selin ise 124\frac{1}{24}'ünü tamamlar.
Bir işin tamamı tt sürede bitiyorsa, birim zamanda o işin 1t\frac{1}{t}'si yapılır.
2
İki işçinin birlikte 1 saatte yapacağı toplam iş oranını bulma.
18+124=324+124=424=16\frac{1}{8} + \frac{1}{24} = \frac{3}{24} + \frac{1}{24} = \frac{4}{24} = \frac{1}{6}
Birlikte çalışma durumunda bireysel hızlar toplanarak toplam hız elde edilir.
3
Toplam süreyi hesaplama.
6 saat
Birlikte 1 saatte işin 16\frac{1}{6}'sını yaptıklarına göre, işin tamamını bitirmeleri için 6 saat gerekir.

Anahtar Kavram

Birlikte çalışan işçilerin birim zamanda yaptığı iş miktarının toplanması.
Soru 12Soru

Bir tasarım ofisinde bulunan üç farklı 3D yazıcının bir maketi basma süreleriyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Birinci yazıcı tek başına bu maketin 14\frac{1}{4}'ünü 33 saatte basabilmektedir.
* İkinci yazıcı tek başına aynı maketin 13\frac{1}{3}'ünü 66 saatte basabilmektedir.
* Üçüncü yazıcı tek başına aynı maketin yarısını 1818 saatte basabilmektedir.

Buna göre, bu üç yazıcı aynı anda çalıştırılırsa bu maketin tamamının bas��lması kaç saat sürer?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Bu üç yazıcı birlikte çalışarak maketi 6 saatte basar.
Yazıcıların bireysel olarak işi tamamlama süreleri sırasıyla 1212, 1818 ve 3636 saattir. Bir saatte yaptıkları iş miktarlarının toplamı 112+118+136=636=16\frac{1}{12} + \frac{1}{18} + \frac{1}{36} = \frac{6}{36} = \frac{1}{6} olduğundan, birlikte işin tamamını 66 saatte bitirirler.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir 3D yazıcının maketin tamamını tek başına kaç saatte basacağını belirleyelim.
Birinci yazıcı: 3×4=123 \times 4 = 12 saat, İkinci yazıcı: 6×3=186 \times 3 = 18 saat, Üçüncü yazıcı: 18×2=3618 \times 2 = 36 saat.
Kısmi işlerin bitirilme süreleri verilmiştir; tamamı için gereken süreyi bulmak amacıyla ters oran kurarak süreleri çarparız.
2
Yazıcıların 1 saatte yapacağı iş miktarlarını bulup toplayarak birlikte çalışma denklemini kuralım.
Birlikte 1 saatte yapılan iş: 112+118+136\frac{1}{12} + \frac{1}{18} + \frac{1}{36}
Birlikte çalışma sorularında işçilerin birim zamanda yaptıkları iş miktarları (kapasiteleri) toplanır.
3
Rasyonel ifadelerin paydalarını 3636 sayısında eşitleyerek toplama işlemini yapalım.
336+236+136=636=16\frac{3}{36} + \frac{2}{36} + \frac{1}{36} = \frac{6}{36} = \frac{1}{6}
Rasyonel sayılarda toplama yapabilmek için paydaların eşitlenmesi gerekir. 1212, 1818 ve 3636 sayılarının en küçük ortak katı 3636'dır.
4
Birlikte işin tamamını bitirme süresini hesaplayalım.
Birlikte işin tamamı 66 saatte biter.
Birlikte 1 saatte işin 16\frac{1}{6}'sı bitiyorsa, tamamı 66 saatte tamamlanır.

Anahtar Kavram

İşçi Problemlerinde Birim Zamanda Yapılan İş Mantığı
Soru 13Soru

Bir yazılım projesindeki ara yüz tasarımlarını Eren tek başına 1212 günde, Defne ise tek başına 2424 günde tamamlayabilmektedir. İkisi birlikte işe başladıktan 22 gün sonra Defne işten ayrılıyor ve kalan işi Eren tek başına tamamlıyor. Buna göre, Eren kalan işi tek başına kaç günde tamamlar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9

Cevap

Eren kalan işi tek başına 9 günde tamamlar.
Eren'in işi tek başına bitirme süresi 1212 gün olduğundan bir günde işin 112\frac{1}{12}'sini, Defne ise tek başına 2424 günde bitirdiğinden bir günde işin 124\frac{1}{24}'ünü tamamlar. İkisi birlikte 22 gün çalıştıklarında işin tamamlanan kısmı:

2×(112+124)=2×324=624=142 \times \left(\frac{1}{12} + \frac{1}{24}\right) = 2 \times \frac{3}{24} = \frac{6}{24} = \frac{1}{4}

olur. İşin tamamı 11 birim kabul edilirse, geriye kalan iş miktarı:

114=341 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}

olarak bulunur. Kalan bu işi Eren tek başına tamamlayacağına göre, geçen gün sayısı (xx):

x×112=34    x=9 gu¨nx \times \frac{1}{12} = \frac{3}{4} \implies x = 9\text{ gün}

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Eren ve Defne'nin birer günde yaptıkları iş miktarlarını (çalışma hızlarını) rasyonel olarak ifade edin.
Eren bir günde işin 112\frac{1}{12}'sini, Defne ise 124\frac{1}{24}'ünü yapar.
İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarlarından yola çıkılarak denklem kurulur.
2
Eren ve Defne'nin birlikte 2 gün çalışarak işin ne kadarını tamamladığını bulun.
2×(112+124)=142 \times \left(\frac{1}{12} + \frac{1}{24}\right) = \frac{1}{4}
Birlikte geçen sürede yapılan toplam iş miktarını belirlemek için.
3
İşin geriye kalan kısmını hesaplayın.
114=341 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}
Eren'in tek başına yapması gereken iş miktarını bulmak için.
4
Kalan işin Eren'in hızıyla kaç günde tamamlanacağını hesaplayın.
x=34÷112=9x = \frac{3}{4} \div \frac{1}{12} = 9 gün
Kalan iş miktarını Eren'in günlük iş yapma hızına bölerek gereken gün sayısını bulmak için.

Anahtar Kavram

Birim zamanda yapılan iş miktarlarının toplanması prensibi
Soru 14Soru

Bir matbaadaki iki farklı baskı makinesinden birincisi bir derginin tamamını tek başına 1212 saatte, ikincisi ise tek başına 1818 saatte basabilmektedir. Bu iki makine birlikte çalışmaya başladıktan 33 saat sonra birinci makine arızalanarak devre dışı kalmıştır. Kalan dergilerin basımını ikinci makine tek başına tamamladığına göre, dergilerin tamamının basılması toplam kaç saat sürmüştür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 13513{}5

Cevap

Dergilerin tamamının basılması toplam 13513{}5 saat sürmüştür.
Makinelerin saatlik hızları sırasıyla 112\frac{1}{12} ve 118\frac{1}{18}'dir. Birlikte 33 saat çalışarak işin 3(112+118)=5123 \cdot \left(\frac{1}{12} + \frac{1}{18}\right) = \frac{5}{12}'sini yaparlar. Kalan 712\frac{7}{12}'lik işi ikinci makine tek başına 7/121/18=105\frac{7/12}{1/18} = 10{}5 saatte tamamlar. Böylece başlangıçtaki 33 saatlik ortak çalışma süresiyle birlikte toplam süre 3+105=1353 + 10{}5 = 13{}5 saat olur.

Adım Adım Çözüm

1
Makinelerin birim zamanda yaptıkları iş miktarlarını (hızlarını) belirleyin.
Birinci makinenin saatlik hızı 112\frac{1}{12}, ikinci makinenin saatlik hızı ise 118\frac{1}{18}'dir.
İşçi problemlerinde birim zamandaki iş miktarını bulmak için işin tamamlanma süresinin çarpmaya göre tersi alınır.
2
İki makinenin birlikte 33 saatte yaptığı toplam iş miktarını hesaplayın.
3(112+118)=3536=5123 \cdot \left(\frac{1}{12} + \frac{1}{18}\right) = 3 \cdot \frac{5}{36} = \frac{5}{12}
Birlikte geçen sürede yapılan toplam işi bulmak için ortak hız ile çalışma süresi çarpılır.
3
Kalan iş miktarını ve ikinci makinenin bu işi tek başına bitirme süresini bulun.
Kalan iş: 1512=7121 - \frac{5}{12} = \frac{7}{12}'dir. İkinci makinenin kalan işi bitirme süresi: 7/121/18=71218=105\frac{7/12}{1/18} = \frac{7}{12} \cdot 18 = 10{}5 saattir.
Kalan iş miktarı toplam işten yapılan kısım çıkarılarak bulunur ve bu miktar ikinci makinenin hızına bölünerek yalnız çalışma süresi elde edilir.
4
İşin tamamlanması için geçen toplam süreyi hesaplayın.
3+105=1353 + 10{}5 = 13{}5 saat.
Toplam süre, makinelerin birlikte çalıştığı 33 saatlik süre ile ikinci makinenin tek başına çalıştığı 10510{}5 saatlik sürenin toplamına eşittir.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarları (hızlar) üzerinden denklem kurma.
Soru 15Soru

Bir fırında, bir usta tek başına bir tepsi böreği 15 dakikada, çırağı ise tek başına aynı tepsi böreği 30 dakikada pişirebilmektedir.

Buna göre, usta ve çırak birlikte çalışarak aynı tepsi böreği kaç dakikada pişirirler?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10

Cevap

Usta ve çırak birlikte çalışarak böreği 10 dakikada pişirirler.
Usta 1 dakikada işin 115\frac{1}{15}'ini, çırak ise 130\frac{1}{30}'unu yapar. Birlikte çalıştıklarında 1 dakikada işin 115+130=230+130=330=110\frac{1}{15} + \frac{1}{30} = \frac{2}{30} + \frac{1}{30} = \frac{3}{30} = \frac{1}{10}'unu bitirirler. İşin tamamı ise bu hızla 10 dakikada tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Ustanın ve çırağın 1 dakikada pişirebildikleri börek miktarını kesir olarak ifade etmek.
Usta 1 dakikada böreğin 115\frac{1}{15}'ini, çırak ise 130\frac{1}{30}'unu pişirir.
İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarları üzerinden işlem yapılır.
2
Birlikte çalıştıklarında 1 dakikada pişecek toplam börek miktarını bulmak için hızlarını toplamak.
115+130=230+130=330=110\frac{1}{15} + \frac{1}{30} = \frac{2}{30} + \frac{1}{30} = \frac{3}{30} = \frac{1}{10}
Ortak çalışmada birim zamandaki iş miktarları toplanır.
3
Böreğin tamamının pişme süresini bulmak için 1 dakikada yapılan iş oranının çarpmaya göre tersini almak.
11/10=10\frac{1}{1/10} = 10 dakika.
Birim zamandaki iş miktarının tersi, işin tamamlanma süresini verir.

Anahtar Kavram

İşçilerin birim zamanda yaptıkları iş miktarlarını toplayarak ortak çalışma süresini bulma.

İpuçları

1
Usta ve çırağın 1 dakikada işin kaçta kaçını bitirdiklerini ayrı ayrı bulun.
2
Ustanın hızı 115\frac{1}{15}, çırağın hızı ise 130\frac{1}{30}'dur. Birlikte çalıştıklarında 1 dakikada yapacakları iş miktarını bulmak için bu hızları toplayıp payda eşitleyin.
3
Birlikte 1 dakikada 330=110\frac{3}{30} = \frac{1}{10} kadar iş yaparlar. İşin tamamının bitme süresi bu oranın tersidir.

Daha Fazla Pratik

Ustanın çıraktan 3 kat daha hızlı olduğu ve birlikte bir işi 12 günde bitirdikleri durumlarda çırağın tek başına bitirme süresi sorulabilir.

Alternatif Yöntem

İşin tamamı (börek) 30 birim olsun. Usta tek başına 15 dakikada pişiriyorsa dakikada 2 birim, çırak tek başına 30 dakikada pişiriyorsa dakikada 1 birim iş yapar. İkisi birlikte dakikada 2 + 1 = 3 birim iş yaparlar. Toplam 30 birimlik iş, birlikte 30 / 3 = 10 dakikada tamamlanır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 16Soru

Bir kütüphanedeki kitapları dijital arşive aktarma işini; deneyimli bir arşiv uzmanı tek başına 1212 saatte, bir stajyer ise tek başına 2424 saatte tamamlayabilmektedir. İkisi birlikte işe başladıktan 33 saat sonra arşiv uzmanı işten ayrılıyor ve kalan işi stajyer tek başına tamamlıyor. Buna göre, tüm iş toplam kaç saatte tamamlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 18

Cevap

Tüm iş toplam 18 saatte tamamlanmıştır.
Arşiv uzmanı saatte işin 112\frac{1}{12}'sini, stajyer ise 124\frac{1}{24}'ünü tamamlar. Birlikte çalıştıkları 3 saat boyunca işin 312+324=924=38\frac{3}{12} + \frac{3}{24} = \frac{9}{24} = \frac{3}{8}'ini bitirirler. Kalan 58\frac{5}{8}'lik işi stajyer tek başına saatte 124\frac{1}{24} hızla 15 saatte tamamlar (15×124=5815 \times \frac{1}{24} = \frac{5}{8}). İlk 3 saatlik ortak çalışma ile stajyerin tek başına çalıştığı 15 saatin toplamı olan 18 saat, tüm işin tamamlanma süresidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşçilerin birim zamanda (1 saatte) yapabildikleri iş miktarlarını belirlemek.
Arşiv uzmanı saatte işin 112\frac{1}{12}'ini, stajyer ise saatte 124\frac{1}{24}'ünü yapar.
İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarları üzerinden denklem kurulur.
2
Birlikte çalıştıkları 3 saat boyunca yapılan toplam iş miktarını hesaplamak.
3×(112+124)=3×324=924=383 \times (\frac{1}{12} + \frac{1}{24}) = 3 \times \frac{3}{24} = \frac{9}{24} = \frac{3}{8}
İşçilerin saatlik kapasiteleri toplanarak ortak çalışma süresiyle çarpılır.
3
Geriye kalan iş miktar��nı bulmak.
Kalan iş: 138=581 - \frac{3}{8} = \frac{5}{8}
İşin tamamı 1 bütün kabul edilerek yapılan kısım çıkarılır.
4
Kalan işi stajyerin tek başına kaç saatte tamamlayacağını (tt) hesaplamak.
58=t×124    t=15\frac{5}{8} = t \times \frac{1}{24} \implies t = 15 saat
Stajyerin saatlik çalışma hızı ile çalışma süresinin çarpımı kalan işe eşitlenir.
5
İşin tamamının bitmesi için geçen toplam süreyi bulmak.
Toplam süre: 3 saat (birlikte)+15 saat (yalnız)=183 \text{ saat (birlikte)} + 15 \text{ saat (yalnız)} = 18 saat
Ortak çalışma süresi ile stajyerin tek başına çalıştığı süre toplanarak toplam zaman elde edilir.

Anahtar Kavram

İşçilerin birim zamandaki iş kapasitelerinin (1/t) toplanması ve işin zamana göre bölümlenerek denkleştirilmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru

Bir kargo firmasında bulunan A ve B otomatik paketleme makinelerinden A makinesi tek başına belirli bir grup paketi 66 saatte, B makinesi ise tek başına aynı grup paketi 1212 saatte paketleyebilmektedir. Buna göre, bu iki makine aynı anda çalıştırılırsa aynı grup paketi birlikte kaç saatte paketler?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

İki makine birlikte bu paketleme işini 4 saatte tamamlar.
A makinesinin 1 saatte yaptığı iş 16\frac{1}{6}, B makinesinin 1 saatte yaptığı iş ise 112\frac{1}{12}'dir. İki makine birlikte çalıştığında 1 saatte işin 16+112=212+112=312=14\frac{1}{6} + \frac{1}{12} = \frac{2}{12} + \frac{1}{12} = \frac{3}{12} = \frac{1}{4}'ünü bitirirler. Dolayısıyla işin tamamı 4 saatte biter.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir makinenin birim zamanda (1 saatte) yapacağı iş miktarını belirleme.
A makinesi 1 saatte işin 16\frac{1}{6}'s��nı, B makinesi ise 112\frac{1}{12}'sini yapar.
İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarından yola çıkılarak ortak çalışma süresi hesaplanır.
2
İki makinenin birlikte 1 saatte yaptığı toplam iş miktarını bulma.
16+112=212+112=312=14\frac{1}{6} + \frac{1}{12} = \frac{2}{12} + \frac{1}{12} = \frac{3}{12} = \frac{1}{4}
Makinelerin birim zamandaki iş kapasiteleri toplanarak ortak kapasite elde edilir. Bu işlemde payda eşitlemek gerekir.
3
İşin tamamının kaç saatte biteceğini hesaplama.
44 saat.
Birlikte 1 saatte işin 14\frac{1}{4}'ü yapılıyorsa, tamamı (11 tam iş) 11/4=4\frac{1}{1/4} = 4 saatte tamamlanır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarlarının (1/t) toplanması ilkesi.

İpuçları

1
Her bir makinenin 1 saatte işin kaçta kaçını bitirdiğini bulun.
2
Makinelerin 1 saatte yaptığı iş miktarlarını toplayın. Toplama işleminde payda eşitlemeyi unutmayın.
3
Bir saatte işin 14\frac{1}{4}'ü tamamlanıyorsa, işin tamamının kaç saatte biteceğini bulun.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla, üç farklı makinenin birlikte çalışma sürelerini bulmaya yönelik soruları çözerek pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İşin tamamına 6 ve 12 sayılarının en küçük ortak katı olan 12x12x diyelim. A makinesi tamamını 6 saatte bitiriyorsa saatteki hızı 2x2x olur. B makinesi tamamını 12 saatte bitiriyorsa saatteki hızı xx olur. İki makine birlikte çalıştığında saatlik hızları 2x+x=3x2x + x = 3x olur. İşin tamamı (12x12x), saatlik hıza (3x3x) bölünerek 12x3x=4\frac{12x}{3x} = 4 saat olarak bulunur.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 18Soru

Bir tarihi eserin restorasyon projesinde çalışan Ahmet, Bülent ve Cengiz isimli üç ustanın çalışma hızları ve çalışma düzenleri ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Ahmet'in çalışma hızı Bülent'in çalışma hızının 22 katı, Bülent'in çalışma hızı ise Cengiz'in çalışma hızının 33 katıdır.
* Ustaların her biri 33 saat kesintisiz çalıştıktan sonra 11 saat mola vermektedir.
* Bu üç usta birlikte işe başladıktan sonra, her birinin fiilen çalıştığı süre (molalar hariç) 1818 saat olduğunda restorasyon işi tamamlanmıştır.

Buna göre, aynı restorasyon işini Bülent tek başına yapmaya başlasaydı, molalar dahil olmak üzere bu işi toplam kaç saatte bitirirdi?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7979

Cevap

Bülent aynı işi molalar dahil olmak üzere toplam 7979 saatte bitirirdi.
Bülent'in işi tek başına tamamlaması için gereken aktif çalışma süresi 6060 saattir. Bülent, her 33 saatlik çalışmanın ardından 11 saat mola verdiğinden, bu çalışma düzeni 44 saatlik periyotlardan oluşur. 6060 saatlik aktif çalışma 2020 periyoda denk gelir. İlk 1919 periyotta hem çalışma hem mola süreleri tam olarak yaşanır ve 19×4=7619 \times 4 = 76 saat geçer. 2020. periyotta ise Bülent 33 saat çalışarak işi tamamlar ve iş bittiği için son mola süresi olan 11 saat toplam süreye eklenmez. Böylece iş toplam 7979 saatte biter.

Adım Adım Çözüm

1
Ustaların çalışma hızlarını ortak bir değişken (vv) cinsinden belirleme.
Cengiz'in çalışma hızı vv ise Bülent'in hızı 3v3v, Ahmet'in hızı ise 2×3v=6v2 \times 3v = 6v olur.
Hızlar arasındaki oranları tek bir bilinmeyenle ifade etmek için.
2
Üç ustanın birlikte çalıştıkları 11 saatlik fiili sürede yaptıkları toplam iş miktarını ve restorasyon işinin tamamını bulma.
11 saatte yapılan iş 6v+3v+v=10v6v + 3v + v = 10v birimdir. Her bir usta 1818 saat fiilen çalıştığı için toplam iş miktarı 18×10v=180v18 \times 10v = 180v birim olur.
İ��in tamamının miktarını belirlemek için.
3
Bülent'in bu işi tek başına bitirmesi için gereken fiili (aktif) çalışma süresini hesaplama.
Fiili çalışma süresi 180v3v=60\frac{180v}{3v} = 60 saat olarak bulunur.
Bülent'in kendi hızıyla toplam işi tamamlamak için ihtiyaç duyduğu aktif süreyi bulmak için.
4
Bülent'in çalışma ve mola düzenine göre molalar dahil toplam süresini hesaplama.
6060 saat aktif çalışma için 603=20\frac{60}{3} = 20 çalışma periyodu gerekir. İlk 1919 periyot (çalışma + mola) 19×4=7619 \times 4 = 76 saat sürer. 2020. periyotta sadece 33 saat çalışılarak iş bitirileceği için son mola verilmez. Toplam süre 76+3=7976 + 3 = 79 saattir.
İş tamamlandığı an son mola süresinin hesaba katılmaması gerektiğini fark ederek gerçek süreyi bulmak için.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarlarının oranlanması ve periyodik çalışma düzenlerinde son mola süresinin hesaba katılmaması.
Soru 19Soru

Bir su deposunun temizliğini; Hakan tek başına 1212 saatte, Murat ise tek başına 1818 saatte tamamlayabilmektedir. Hakan temizliğe tek başına başladıktan 22 saat sonra Murat da ona katılmış ve birlikte işi tamamlamışlardır. Buna göre, su deposunun tamamının temizlenmesi toplam kaç saat sürmüştür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8

Cevap

Su deposunun tamamının temizlenmesi toplam 8 saat sürmüştür.
Temizliğin tamamı Hakan'ın tek başına çalıştığı 2 saat ve Murat ile birlikte çalıştıkları 6 saatin toplamı olan 8 saatte bitmiştir. Hakan 8 saatte işin 812=23\frac{8}{12} = \frac{2}{3}'ünü, Murat ise 6 saatte işin 618=13\frac{6}{18} = \frac{1}{3}'ünü bitirmiş ve toplamda işin tamamı (11) tamamlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İşçilerin birim zamandaki (1 saatteki) iş yapma hızlarını belirleme.
Hakan'ın saatlik hızı 112\frac{1}{12}, Murat'ın saatlik hızı 118\frac{1}{18}'dir.
İşçi problemlerinde toplam iş süresini bulmak için öncelikle birim zamandaki hızlar belirlenir.
2
Hakan'ın tek başına çalıştığı ilk 2 saatte yaptığı iş miktarını ve kalan işi hesaplama.
Hakan 2 saatte 2×112=162 \times \frac{1}{12} = \frac{1}{6} oranında iş yapar. Geriye kalan iş 116=561 - \frac{1}{6} = \frac{5}{6} olur.
Murat katılmadan önce Hakan'ın tek başına ne kadar iş bitirdiğini bulmamız gerekir.
3
Hakan ve Murat'ın birlikte çalışarak kalan işi kaç saatte bitireceğini bulma.
Birlikte saatlik çalışma hızları 112+118=536\frac{1}{12} + \frac{1}{18} = \frac{5}{36}'dır. Kalan işin bitme süresi tt ise t×536=56    t=6t \times \frac{5}{36} = \frac{5}{6} \implies t = 6 saat bulunur.
Geri kalan işin ortaklaşa ne kadar sürede tamamlanacağını belirlemek için.
4
Toplam temizlik süresini hesaplama.
Toplam süre = 2+6=82 + 6 = 8 saattir.
İşin başından sonuna kadar geçen toplam süreyi bulmak için Hakan'ın tek başına çalıştığı süre ile birlikte çalıştıkları süreyi toplarız.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan işlerin toplanması ve işin zamana göre paylaşılması.
Soru 20Soru

Bir okul kütüphanesinin duvarlarını boyama işini; Deniz tek başına 2020 saatte, Eylül ise tek başına 3030 saatte tamamlayabilmektedir. İkisi birlikte boyama işine başladıktan 66 saat sonra Deniz işi bırakıyor. Kalan kısmı Eylül tek başına tamamlıyor. Buna göre, kütüphanenin boyanması işi toplam kaç saatte tamamlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 21

Cevap

Kütüphanenin boyanması işi toplam 21 saatte tamamlanmıştır.
Deniz ve Eylül birlikte çalıştıklarında 1 saatte işin 112\frac{1}{12}'sini bitirirler. 6 saatte işin yarısı tamamlanır. Kalan yarım işi Eylül tek başına 15 saatte tamamlar. Birlikte çalışılan 6 saat ile Eylül'ün tek başına çalıştığı 15 saat toplandığında işin tamamı 21 saatte biter. Dolayısıyla doğru cevap 21 saat olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Deniz ve Eylül'ün 1 saatte yapabildikleri iş miktarlarını (çalışma hızlarını) rasyonel olarak belirlemek.
Deniz 1 saatte işin 120\frac{1}{20}'sini, Eylül ise 130\frac{1}{30}'unu yapar.
İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarı üzerinden denklem kurulur.
2
Birlikte çalıştıkları 6 saat boyunca işin ne kadarının bittiğini hesaplamak.
6×(120+130)=6×(3+260)=6×560=3060=126 \times \left(\frac{1}{20} + \frac{1}{30}\right) = 6 \times \left(\frac{3+2}{60}\right) = 6 \times \frac{5}{60} = \frac{30}{60} = \frac{1}{2}'si tamamlanmıştır.
Birlikte yapılan toplam iş miktarını bulmak için hızlar toplanır ve çalışma süresiyle çarpılır.
3
Geriye kalan iş miktarını bulmak.
112=121 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}'si kalmıştır.
İşin tamamı 1 bütün kabul edilerek biten kısım çıkarılır.
4
Eylül'ün kalan yarım işi tek başına kaç saatte bitireceğini hesaplamak.
12÷130=15\frac{1}{2} \div \frac{1}{30} = 15 saat.
Kalan iş miktarı, işçinin birim zamandaki iş yapma hızına bölünerek gereken süre bulunur.
5
İşin tamamlanması için geçen toplam süreyi bulmak.
6+15=216 + 15 = 21 saat.
İlk aşamadaki birlikte çalışma süresi ile Eylül'ün tek başına çalıştığı süre toplanır.

Anahtar Kavram

İşçilerin birim zamandaki iş yapma kapasitelerini belirleyerek parça-bütün ilişkisi üzerinden ortak çalışma denklemleri kurmak.
Sayfa 1 / 2Sonraki