Faiz Teorileri

102 soru

İktisat literatüründe, kısa vadeli faiz oranlarının uzun vadeli faiz oranlarından daha yüksek olduğu ve genellikle piyasa oyuncularının gelecekte bir ekonomik durgunluk (resesyon) beklediğine işaret eden verim eğrisi türü aşağıdakilerden hangisidir?

Normal verim eğrisi

Ters (negatif eğimli) verim eğrisi

Yatık verim eğrisi

Kambur verim eğrisi

Pozitif eğimli verim eğrisi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ters (negatif eğimli) verim eğrisi

Cevap

Kısa vadeli faizlerin uzun vadeli faizlerden yüksek olduğu yapı 'Ters (negatif eğimli) verim eğrisi' olarak adlandırılır.

Ters (negatif eğimli) verim eğrisi, kısa vadeli faiz oranlarının uzun vadeli oranlardan daha yüksek olduğu durumları ifade eder. Grafiksel olarak aşağı doğru eğimli bir seyir izleyen bu yapı, piyasaların gelecekte faizlerin düşeceğini ve ekonominin yavaşlayacağını (resesyon) beklediğinin en güçlü göstergelerinden biri kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

Faiz oranlarının vade yapısını (term structure) tanımla.

Vade yapısı, risk düzeyi aynı olan ancak vadeleri farklı olan borçlanma araçlarının faiz oranları arasındaki ilişkiyi gösterir.

Sorunun hangi temel kavramla ilgili olduğunu belirlemek için gereklidir.

Verim eğrisinin eğimini analiz et.

Soruda kısa vadeli faizlerin uzun vadeli faizlerden yüksek olduğu belirtilmiştir. Bu, grafikte soldan sağa doğru bir azalış (negatif eğim) anlamına gelir.

Geometrik şeklin adlandırılması için verilerin yönü belirlenmelidir.

Ekonomik beklentilerle eşleştir.

Gelecekte faizlerin düşeceği ve durgunluk yaşanacağı beklentisi, uzun vadeli tahvillere olan talebi artırarak uzun vadeli faizleri aşağı çeker.

Ters verim eğrisinin neden resesyon sinyali olduğunu anlamak için teorik çıkarım yapılır.

Anahtar Kavram

Verim Eğrisi Çeşitleri ve Ekonomik Anlamları

İpuçları

Verim eğrisi, faiz oranı ile vade arasındaki ilişkiyi grafik üzerinde gösterir.

Eğer kısa vadedeki değer uzun vadeden büyükse, grafik yukarıdan aşağıya doğru bir yol izler.

Negatif eğimli bir grafik, 'pozitif' veya 'normal' olarak adlandırılamaz; tam tersi bir durumu ifade eder.

Daha Fazla Pratik

Verim eğrisinin neden pozitif eğimli (normal) olduğunu açıklayan 'Likidite Primi Hipotezi'ni inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 22Soru →

Wicksell’in faiz teorisine göre, bankacılık sisteminin kredi arzını genişleterek piyasa faiz oranını ( $i_p$ ), sermayenin marjinal verimliliğine eşit olan doğal faiz oranının ( $i_d$ ) altına düşürmesi durumunda ( $i_p < i_d$ ) ekonomide gerçekleşmesi beklenen 'kümülatif süreç' ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yatırım harcamaları planlanan tasarrufları aşar, toplam talep artar ve fiyatlar genel düzeyi sürekli bir yükseliş eğilimine girer.

Tasarruflar yatırımları aşar, toplam talep azalır ve bu durum fiyatlar genel düzeyi üzerinde deflasyonist bir baskı oluşturur.

Piyasa faizindeki düşüş paranın dolanım hızını aynı oranda azaltacağı için fiyatlar genel düzeyi üzerinde herhangi bir etki oluşmaz.

Doğal faiz oranı reel bir değişken olduğu için para arzı kanalıyla değiştirilen piyasa faiz oranı toplam talep bileşenlerini etkilemez.

Kredi genişlemesi sonucu nominal gelirler artarken reel faizler yükselir ve bu durum yatırım harcamalarının hızla daralmasına yol açar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yatırım harcamaları planlanan tasarrufları aşar, toplam talep artar ve fiyatlar genel düzeyi sürekli bir yükseliş eğilimine girer.

Cevap

Piyasa faizinin doğal faizden düşük olması durumunda yatırım harcamaları tasarrufları aşarak toplam talebi artırır ve fiyatlar genel düzeyinin sürekli yükselmesine neden olur.

Wicksell’e göre, doğal faiz oranı sermayenin reel getirisidir. Eğer bankalar piyasa faiz oranını bu oranın altında tutarsa, girişimciler için yatırım yapmak kârlı hale gelir ve yatırım harcamaları (

I

), toplumun gönüllü tasarruflarını (

S

) aşar. Bu dengesizlik toplam talebi artırır. Bankalar kredi vermeye devam ettiği sürece bu talep fazlası fiyatların sürekli artmasına neden olan kümülatif (birikimli) süreci tetikler.

Adım Adım Çözüm

Faiz oranlarının rollerini tanımla

Doğal faiz (

i_d

) sermayenin marjinal verimliliğidir; piyasa faizi (

i_p

) banka kredilerinin maliyetidir.

Sürecin yönünü belirlemek için iki faiz türü arasındaki farkın ekonomik karşılığını bilmek gerekir.

Eşitsizliğin yatırımlar üzerindeki etkisini analiz et

i_p < i_d

durumu, sermayeden elde edilen getirinin borçlanma maliyetinden yüksek olduğunu gösterir, bu da yatırımları (

I

) teşvik eder.

Yatırımcıların kâr maksimizasyonu için ucuz krediyle daha fazla yatırım yapma motivasyonunu anlamak için gereklidir.

Tasarruf-Yatırım dengesini ve toplam talebi değerlendir

Düşük piyasa faizi tasarrufları (

S

) azaltırken yatırımları artırır (

I > S

); bu da toplam talebin toplam arzı aşmasına neden olur.

Wicksell kümülatif sürecinin temel itici gücü olan reel talep fazlasını tespit etmek için gereklidir.

Fiyatlar genel düzeyi üzerindeki sonucu belirle

Talep fazlası, bankalar kredi genişlemesini sürdürdüğü sürece fiyatların sürekli artmasına (enflasyon) yol açar.

Sürecin 'kümülatif' olmasının nedeninin fiyat artışlarının bir dengeye ulaşmadan devam etmesi olduğunu açıklamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Wicksell Kümülatif Süreci

İpuçları

Yatırım kararları ile sermayenin marjinal verimliliği (

i_d

) ve borçlanma maliyeti (

i_p

) arasındaki ilişkiyi düşünün.

Eğer borçlanmak (

i_p

), yatırımdan elde edilecek getiriden (

i_d

) daha ucuzsa yatırımcılar nasıl davranır?

I > S

olduğunda ekonomide bir talep fazlası oluşur ve bu durum fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı yapar.

Daha Fazla Pratik

Wicksell'in bu teorisinin Klasik Miktar Teorisi ile olan farklarını ve Keynesyen faiz teorisine olan etkilerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 23Soru →

Faiz oranlarının vade yapısını açıklayan yaklaşımlardan Beklentiler Hipotezi ve Likidite Primi Teorisi, verim eğrisinin şeklini farklı varsayımlar altında analiz etmektedir. Gelecekteki kısa vadeli faiz oranlarının değişmeyeceği ( $i_t = i^e_{t+1} = i^e_{t+n}$ ) yönünde genel bir piyasa beklentisi mevcutken, piyasada gözlemlenen verim eğrisinin yukarı yönlü (pozitif eğimli) bir seyir izlemesi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

Yatırımcıların vade uzadıkça artan risk ve azalan likidite karşılığında talep ettiği pozitif likidite priminin, sabit beklenen faizlerin üzerine eklenmesi

Beklentiler Hipotezi uyarınca, yatırımcıların kısa vadeli faizlerin gelecekte sistematik olarak artacağına dair güçlü bir beklenti içinde olması

Piyasa Bölünmüşlüğü Teorisi çerçevesinde, uzun vadeli tahvillerin kısa vadeli tahvillerle tam ikame edilebilir olması ve risk priminin sıfırlanması

Fisher Etkisi nedeniyle, beklenen enflasyon oranının gelecekte kısa vadeli faiz oranlarından daha hızlı düşeceğinin öngörülmesi

Likidite Tuzağı varsayımı altında, yatırımcıların tüm fonlarını spekülatif amaçla nakit olarak tutmayı tercih etmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yatırımcıların vade uzadıkça artan risk ve azalan likidite karşılığında talep ettiği pozitif likidite priminin, sabit beklenen faizlerin üzerine eklenmesi

Cevap

Yatırımcıların vade uzadıkça artan risk ve azalan likidite karşılığında talep ettiği pozitif likidite priminin, sabit beklenen faizlerin üzerine eklenmesi durumun temel açıklamasıdır.

Doğru seçenek, Likidite Primi Teorisi'nin özünü yansıtmaktadır. Teoride uzun vadeli faiz oranları, gelecekte beklenen kısa vadeli faizlerin ortalamasına ek olarak bir likidite (risk) primi içerir. Soruda verilen 'faizlerin sabit kalacağı' varsayımı altında, Saf Beklentiler Hipotezi yatay bir eğri öngörürken, likidite priminin varlığı bu yatay yapıyı yukarı doğru bükerek pozitif eğimli bir verim eğrisi oluşturur.

Adım Adım Çözüm

Piyasa beklentisinin Saf Beklentiler Hipotezi altındaki etkisini belirleme

Gelecekteki kısa vadeli faizlerin sabit kalması (

i_t = i^e_{t+1}

), Saf Beklentiler Hipotezi'ne göre verim eğrisinin yatay (faiz oranının vade boyunca değişmediği) olmasına neden olur.

Bu teoride uzun vadeli faiz, kısa vadeli faizlerin aritmetik ortalamasıdır:

i_{nt} = \frac{i_t + i^e_{t+1} + ... + i^e_{t+n-1}}{n}

Likidite Primi Teorisi formülünü uygulama

Uzun vadeli faiz formülü şuna dönüşür:

i_{nt} = \frac{i_t + i^e_{t+1} + ... + i^e_{t+n-1}}{n} + l_{nt}

Buradaki

l_{nt}

(likidite primi), yatırımcıların uzun vadeli kağıtlardaki düşük likidite ve yüksek faiz riski için talep ettikleri ek getiridir.

Eğimin yönünü analiz etme

Beklenen faizler (

i

) sabit olsa bile, vade (

n

) arttıkça likidite priminin (

l_{nt}

) pozitif olması ve genellikle artması, toplam faiz oranını (

i_{nt}

) yukarı taşır.

Bu durum, verim eğrisinin neden genellikle pozitif eğimli olduğunu ve beklentiler sabitken dahi neden yukarı yönlü seyrettiğini açıklar.

Anahtar Kavram

Likidite Primi Teorisi (Tercih Edilen Yaşam Alanı Yaklaşımı)

İpuçları

Saf Beklentiler Hipotezi'ne göre faizler sabit kalacaksa verim eğrisinin şekli nasıl olurdu?

Likidite Primi Teorisi'nde uzun vadeli faiz oranını belirleyen iki temel bileşen vardır: Beklenen kısa vadeli faizlerin ortalaması ve vade riski primi.

Eğer ilk bileşen (ortalamalar) sabitse, eğrinin yukarı yönlü olmasını sağlayan tek şey eklenen pozitif bir primdir.

Daha Fazla Pratik

Verim eğrisinin negatif eğimli (ters) olduğu bir durumda, Likidite Primi Teorisi'ne göre piyasanın gelecekteki faiz oranları hakkındaki beklentisi ne yöndedir?

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 24Soru →

Keynesyen Likidite Tercihi Teorisi çerçevesinde, piyasa faiz oranının ( $i$ ) tüm ekonomik birimler tarafından "kritik faiz oranı" seviyesinin altında kabul edildiği ve tahvil fiyatlarının zirve noktasına ulaştığına inanılan bir ekonomik konjonktürde; Merkez Bankası'nın açık piyasa işlemleri yoluyla piyasadan tahvil satın alması durumunda spekülatif para talebi ( $M_s$ ) ve denge faiz oranı üzerindeki nihai etki aşağıdakilerden hangisidir?

Faiz oranları düşmeye devam ederken, bireylerin spekülatif amaçlı nakit tutma eğilimi azalır.

Faiz oranları değişmez, artan para arzının tamamı spekülatif amaçlı olarak nakit şeklinde atıl (hoarding) tutulur.

Faiz oranları yükselir, çünkü bireyler gelecekte faizlerin düşeceği beklentisiyle tahvil almaya başlar.

Faiz oranları değişmez, ancak artan likidite doğrudan işlem amaçlı para talebine kanalize edilerek toplam hasılayı artırır.

Faiz oranları düşer, para arzı eğrisi faize tam duyarlı hale gelerek yatay bir hal alır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faiz oranları değişmez, artan para arzının tamamı spekülatif amaçlı olarak nakit şeklinde atıl (hoarding) tutulur.

Cevap

Faiz oranları değişmez ve artan para arzının tamamı spekülatif amaçlı olarak nakit şeklinde atıl tutulur.

Keynesyen kurama göre, faiz oranları mümkün olan en düşük seviyeye ulaştığında (likidite tuzağı), bireyler tahvil fiyatlarının düşeceği beklentisiyle tüm ek likiditeyi nakit olarak tutarlar. Bu durumda para talebi eğrisi yataydır ve para arzındaki artışlar faiz oranını etkilemez.

Adım Adım Çözüm

Likidite tuzağı durumunun tespit edilmesi

Piyasa faiz oranı (

i

) kritik seviyenin altında olduğunda, bireyler faizlerin yükseleceğini ve tahvil fiyatlarının düşeceğini beklerler.

Tahvil fiyatları ile faiz oranları arasındaki ters yönlü ilişki nedeniyle, faizlerin en dipte olması tahvil fiyatlarının en tepede olduğu anlamına gelir.

Merkez Bankası müdahalesinin (tahvil alımı) etkisinin analizi

Piyasadan tahvil satın alınması, piyasaya nakit girişi sağlar ve para arzı eğrisini (

M^s

) sağa kaydırır.

Açık piyasa alımları parasal tabanı ve dolayısıyla para arzını artıran genişletici bir işlemdir.

Para piyasası dengesinin grafiksel yorumu

Dikey para arzı eğrisi, para talebi eğrisinin (

L

) sonsuz esnek (yatay) olduğu bölgede sağa kayar.

Likidite tuzağında para talebinin faiz esnekliği sonsuzdur, bu nedenle arz artışı faizi daha fazla aşağı çekemez.

Anahtar Kavram

Keynesyen Likidite Tuzağı ve Spekülatif Para Talebi

Soru 25Soru →

Bir ekonomideki faiz ve enflasyon verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Ekonomik Gösterge	Oran
Nominal Faiz Oranı ( $i$ )	$\%14$
Beklenen Enflasyon Oranı ( $π^e$ )	$\%6$

Bu verilere göre, Fisher denklemi (yaklaşık formül) çerçevesinde ilgili ekonomideki reel faiz oranı yüzde kaçtır?

\%8

\%20

\%14

\%6

\%2,33

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%8$

Cevap

Fisher denklemine göre reel faiz oranı

\%8

olarak hesaplanır.

Fisher denklemine (

i = r + \pi^e

) göre, bir ekonomideki nominal faiz oranı, reel faiz oranı ile beklenen enflasyon oranının toplamına eşittir. Dolayısıyla reel faiz oranını (

r

) bulmak için nominal faizden (

i

) beklenen enflasyon oranı (

\pi^e

) çıkarılmalıdır. Bu soruda

\%14 - \%6 = \%8

sonucu doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

Verilen değişkenlerin tanımlanması

i = \%14

\pi^e = \%6

Nominal faiz ve beklenen enflasyon oranlarının doğru tespit edilmesi gerekir.

Fisher denkleminin (yaklaşık formül) yazılması

i = r + \pi^e

Nominal faiz, reel faiz ve beklenen enflasyonun toplamına eşittir.

Reel faiz oranının (

r

) yalnız bırakılması

r = i - \pi^e

Reel getiriye ulaşmak için nominal faizden enflasyon etkisi arındırılmalıdır.

Hesaplamanın yapılması

14 - 6 = 8

\%14

nominal faizden

\%6

beklenen enflasyon çıkarıldığında

\%8

reel faiz elde edilir.

Anahtar Kavram

Fisher Etkisi ve Reel Faiz Hesaplaması

İpuçları

Fisher denklemine göre nominal faiz, reel faiz ve enflasyonun toplamıdır.

Reel faizi bulmak için

14

değerinden

6

değerini çıkarmanız yeterlidir.

Daha Fazla Pratik

Beklenen enflasyon oranının nominal faizden yüksek olduğu bir durumda reel faizin negatif çıkacağını unutmayın.

Alternatif Yöntem

Nominal faiz oranını bir bütün olarak düşünüp, içinden enflasyon payını ayırdığınızda kalan kısım size reel getiriyi verecektir.

Tahmini Süre:45s

Soru 26Soru →

Faiz oranlarının vade yapısını açıklayan Beklentiler Hipotezi (Pure Expectations Hypothesis), farklı vadeli tahvillerin birbirinin tam ikamesi olduğu varsayımına dayanır. Cari dönemde 1 yıl vadeli tahvil faiz oranı $\%10$ iken, yatırımcıların gelecek yıla ilişkin 1 yıllık faiz beklentisi $\%12$ ve ikinci yılın sonundaki 1 yıllık faiz beklentisi $\%14$ ’tür. Bu varsayımlar altında, Beklentiler Hipotezi'ne göre 3 yıl vadeli bir tahvilin bugünkü faiz oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12

Cevap

Beklentiler Hipotezi çerçevesinde 3 yıllık tahvil faizi, cari ve beklenen kısa vadeli faizlerin ortalaması olan %12 olmalıdır.

Beklentiler Hipotezi'ne göre, yatırımcılar farklı vadeli tahvilleri tam ikame olarak gördüklerinden, uzun vadeli bir tahvilin getirisi, o vade boyunca kısa vadeli tahvillerin ardışık olarak elde tutulmasıyla elde edilecek beklenen getiriye eşit olmalıdır. Soru kökündeki verilere göre 3 yıllık faiz; cari 1 yıllık faiz (%10), gelecek yılın beklenen 1 yıllık faizi (%12) ve ondan sonraki yılın beklenen 1 yıllık faizinin (%14) aritmetik ortalaması olan %12 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

Verilen faiz oranlarını ve beklentileri tanımlayın.

i_{1t} = \%10

i^e_{t+1} = \%12

i^e_{t+2} = \%14

Beklentiler Hipotezi formülü için gerekli bileşenleri belirlemek gerekir.

Beklentiler Hipotezi (Pure Expectations Hypothesis) formülünü uygulayın.

i_{nt} = \frac{i_{1t} + i^e_{t+1} + i^e_{t+2} + ... + i^e_{t+n-1}}{n}

Uzun vadeli faiz oranının kısa vadeli oranların ortalaması olduğunu ifade eden temel varsayımdır.

3 yıllık tahvil faizi (

i_{3t}

) için hesaplamayı gerçekleştirin.

i_{3t} = \frac{10 + 12 + 14}{3} = \frac{36}{3} = 12

Aritmetik ortalama sonucunda 3 yıllık denge faiz oranına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Beklentiler Hipotezi'ne göre uzun vadeli faiz oranları, cari ve gelecekte beklenen kısa vadeli faiz oranlarının bir ortalamasıdır.

Daha Fazla Pratik

Beklentiler Hipotezi altında verim eğrisinin eğimi ile faiz beklentileri arasındaki ilişkiyi analiz eden bir soru çözülebilir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 27Soru →

Wicksell'in faiz teorisine göre, teknolojik bir buluşun sermayenin marjinal verimliliğini artırması sonucunda doğal faiz oranının ( $i_d$ ) yükseldiği, ancak bankacılık sisteminin piyasa faiz oranını ( $i_p$ ) eski seviyesinde sabit tuttuğu varsayıldığında; ekonomideki kümülatif süreç ve parasal denge ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

i_d > i_p

durumu oluşur, planlanan yatırımlar planlanan tasarrufları aşar (

I > S

) ve banka kredilerindeki genişleme fiyatlar genel düzeyinde kümülatif bir artışa neden olur.

i_d > i_p

olmasına rağmen, Klasik dikotomi gereği bu durum sadece nispi fiyatları değiştirir ve paranın nötrlüğü nedeniyle fiyatlar genel düzeyi üzerinde bir etki yaratmaz.

Sermayenin marjinal verimliliği arttığı için piyasa faizi doğal faizin üzerinde kalır (

i_p > i_d

), bu da yatırımların daralmasına ve deflasyonist bir kümülatif sürecin başlamasına yol açar.

i_d > i_p

durumunda reel faiz sıfıra yaklaşacağı için tasarruflar yatırımları aşar ve ekonomi talep yetersizliği nedeniyle kümülatif bir daralma sürecine girer.

Piyasa faiz oranı doğal faiz oranına kendiliğinden eşitlenene kadar yatırımlar azalır ve ekonomi likidite tuzağına girerek düşük istihdam dengesinde sabitlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $i_d > i_p$ durumu oluşur, planlanan yatırımlar planlanan tasarrufları aşar ( $I > S$ ) ve banka kredilerindeki genişleme fiyatlar genel düzeyinde kümülatif bir artışa neden olur.

Cevap

Doğal faizin piyasa faizini aşması durumunda yatırımlar tasarrufları aşar ve banka kredilerindeki genişleme fiyatlar genel düzeyini kümülatif olarak artırır.

Wicksell'e göre ekonomik dengenin (parasal denge) sağlanması için piyasa faiz oranının doğal faiz oranına eşit olması gerekir. Teknolojik bir buluş doğal faizi (

i_d

) artırdığında, eğer piyasa faizi (

i_p

) buna uyum sağlamayıp düşük kalırsa (

i_d > i_p

), yatırım yapmak tasarruf etmekten daha kârlı hale gelir. Bu durumda yatırımlar tasarrufları aşar ve aradaki açık banka kredileriyle finanse edilir. Bu kredi genişlemesi toplam talebi artırarak fiyatlar genel düzeyinin kümülatif olarak yükselmesine (enflasyonist süreç) neden olur.

Adım Adım Çözüm

Doğal ve Piyasa Faizi İlişkisini Belirleme

i_d

(doğal faiz) yükselmiş,

i_p

(piyasa faizi) sabit kalmıştır. Sonuç:

i_d > i_p

Soruda teknolojik gelişmenin sermaye verimliliğini artırdığı belirtilmiştir, bu da doğal faizi yükselten temel unsurdur.

Yatırım ve Tasarruf Dengesi Analizi

i_d > i_p

olduğu için

I > S

(Yatırım > Tasarruf) dengesizliği oluşur.

Piyasa faizi (borçlanma maliyeti) doğal faizden (sermaye getirisi) düşük kaldığı sürece girişimciler yatırım yapmayı kârlı bulur.

Banka Kredileri ve Para Arzı Etkisi

Yatırımlar ile tasarruflar arasındaki fark (

I - S

) bankaların yarattığı kaydi para/kredi ile finanse edilir.

Gerçek tasarruflar yatırım talebine yetmediği için bankacılık sistemi kredi arzını genişleterek bu açığı kapatır.

Kümülatif Süreç ve Fiyatlar Genel Düzeyi

Toplam talep toplam arzı aşar ve fiyatlar genel düzeyi sürekli (kümülatif) bir artış gösterir.

Para arzındaki artış ve yatırım harcamalarındaki genişleme, ekonomi tam istihdama yaklaştıkça fiyatlar üzerinde enflasyonist baskı yaratır.

Anahtar Kavram

Wicksellian Parasal Denge Şartları

İpuçları

Doğal faizi sermayenin beklenen getirisi, piyasa faizini ise yatırımın maliyeti olarak düşünün.

Wicksell'e göre bankalar kredi yaratarak yatırım ve tasarruf arasındaki dengesizliği finanse ederler; bu da para arzını artırır.

Kümülatif süreç, piyasa faiz oranı doğal faiz oranına eşitlenene kadar fiyatların sürekli artması veya azalması durumudur.

Daha Fazla Pratik

Wicksell'in bu teorisinin daha sonra Avusturya Okulu'nun konjonktür teorisine (Hayek) nasıl temel oluşturduğunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 28Soru →

Beklentiler Hipotezi (Pure Expectations Hypothesis) varsayımları altında, farklı vadelerdeki tahvillerin birbirinin tam ikamesi olduğu kabul edilmektedir. Bir ekonomide cari dönemde $1$ yıllık tahvil faiz oranı $\%12$ , $2$ yıllık tahvil faiz oranı $\%14$ ve $3$ yıllık tahvil faiz oranı $\%15$ olarak gözlemlenmektedir. Bu verilere göre, Beklentiler Hipotezi çerçevesinde piyasanın iki yıl sonrası için (üçüncü yılın başında) beklediği $1$ yıllık tahvil faiz oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 17

Cevap

Piyasanın iki yıl sonrası için beklediği

1

yıllık tahvil faiz oranı

\%17

'dir.

Beklentiler Hipotezi'ne göre, uzun vadeli faizler, vade sonuna kadar beklenen kısa vadeli faizlerin aritmetik ortalamasına eşittir. İlk yıl faizi

\%12

2

yıllık ortalama

\%14

ise, ikinci yıl beklenen faiz

\%16

olmalıdır. Benzer şekilde,

3

yıllık ortalamanın

\%15

olması için (

12+16+x)/3 = 15

denklemi kurulur ve buradan üçüncü yıl başındaki beklenen faiz

\%17

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

Gelecek yıl için beklenen

1

yıllık faiz oranını (

E[i_{t+1}]

) hesapla.

E[i_{t+1}] = \%16

Beklentiler Hipotezi'ne göre

i_{2t} = (i_{1t} + E[i_{t+1}]) / 2

formülü kullanılır.

14 = (12 + E[i_{t+1}]) / 2 \Rightarrow 28 = 12 + E[i_{t+1}] \Rightarrow E[i_{t+1}] = 16

İki yıl sonrası için beklenen

1

yıllık faiz oranını (

E[i_{t+2}]

) hesapla.

E[i_{t+2}] = \%17

3 yıllık faiz formülü olan

i_{3t} = (i_{1t} + E[i_{t+1}] + E[i_{t+2}]) / 3

kullanılır.

15 = (12 + 16 + E[i_{t+2}]) / 3 \Rightarrow 45 = 28 + E[i_{t+2}] \Rightarrow E[i_{t+2}] = 17

Anahtar Kavram

Beklentiler Hipotezi ve Verim Eğrisi Hesaplamaları

Soru 29Soru →

Wicksell’in faiz teorisine göre, sermayenin marjinal verimliliği tarafından belirlenen doğal faiz oranı ile bankaların kredi piyasasında belirlediği piyasa faiz oranı arasındaki denge fiyat istikrarının temel koşuludur. Ekonomide hanehalklarının tasarruf eğiliminin artması nedeniyle doğal faiz oranının ( $i_d$ ), mevcut piyasa faiz oranının ( $i_p$ ) altına gerilediği bir durumda ( $i_d < i_p$ ), kümülatif sürecin işleyişi ve sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Yatırım harcamalarının karlılığı borçlanma maliyetinin altında kalır, planlanan tasarruflar planlanan yatırımları aşar ve ekonomi kümülatif bir daralma ile fiyat düşüşleri sürecine girer.

Bankacılık sistemi kredi arzını genişleterek piyasa faiz oranını doğal faiz oranına eşitlemeye çalışır, bu da harcamaları artırarak enflasyonist bir süreci başlatır.

Piyasa faiz oranının doğal faiz oranından yüksek olması, paranın dolaşım hızını artırarak toplam talebin genişlemesine ve fiyatların yükselmesine neden olur.

Doğal faiz oranındaki düşüş, sermayenin marjinal verimliliğini artırarak reel üretim hacminin fiyatlar genel seviyesinden bağımsız olarak büyümesini sağlar.

Ekonomi likidite tuzağına girer ve faiz oranları arasındaki fark, para arzındaki değişimlerin reel harcamalar üzerindeki etkisini tamamen ortadan kaldırır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yatırım harcamalarının karlılığı borçlanma maliyetinin altında kalır, planlanan tasarruflar planlanan yatırımları aşar ve ekonomi kümülatif bir daralma ile fiyat düşüşleri sürecine girer.

Cevap

Yatırım harcamalarının karlılığının borçlanma maliyetinin altında kalması nedeniyle planlanan tasarrufların planlanan yatırımları aşması ve ekonominin kümülatif bir daralma ile fiyat düşüşleri sürecine girmesi beklenen sonuçtur.

Wicksell’in teorisinde fiyat istikrarı

i_d = i_p

olduğunda sağlanır. Tasarruf eğiliminin artmasıyla doğal faiz (

i_d

) düştüğünde ve piyasa faizinin (

i_p

) altına indiğinde, kredi maliyetleri reel getiriden yüksek hale gelir. Bu durum yatırım harcamalarını azaltır ve planlanan tasarrufların planlanan yatırımlardan büyük olmasına (

S > I

) yol açar. Harcamalardaki bu azalma toplam talebi daraltarak fiyatların kümülatif olarak düşmesine neden olan deflasyonist süreci tetikler.

Adım Adım Çözüm

Tasarruf artışının doğal faiz üzerindeki etkisini belirle.

Tasarruf eğiliminin artması, sermaye arzını artırarak sermayenin marjinal verimliliğini (doğal faiz oranını,

i_d

) aşağı çeker.

Wicksell'e göre doğal faiz, tasarrufları yatırımlara eşitleyen reel getiri oranıdır.

Doğal faiz ile piyasa faizi (

i_p

) arasındaki ilişkiyi analiz et.

i_d < i_p

durumu oluşur.

Bankalar piyasa faizini (kredi faizi) tasarruflardaki artışa paralel olarak hemen düşürmezlerse bu dengesizlik ortaya çıkar.

Yatırım ve tasarruf dengesini değerlendir.

Borçlanma maliyeti (

i_p

) getiriden (

i_d

) yüksek olduğu için yatırımlar azalır (

I < S

Girişimciler, maliyeti getirisinden yüksek olan sermaye mallarına yatırım yapmaktan kaçınırlar.

Kümülatif sürecin sonucunu çıkar.

Toplam talep azalır, fiyatlar genel seviyesi düşmeye başlar ve banka kredileri daralır.

Yatırım ve tüketim harcamalarındaki düşüş, fiyatların kümülatif olarak gerilemesine neden olan deflasyonist süreci başlatır.

Anahtar Kavram

Wicksell Kümülatif Süreci (Deflasyonist Yön)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 30Soru →

Knut Wicksell tarafından geliştirilen faiz teorisinde, bankacılık sisteminin kredi arzı ve para piyasası koşullarına göre belirlediği piyasa faiz oranı ( $i_p$ ) ile sermayenin marjinal verimliliği tarafından belirlenen doğal faiz oranı ( $i_d$ ) arasındaki farkın ekonomik dengeler üzerindeki etkisi incelenmektedir. Buna göre, $i_d > i_p$ durumunda ortaya çıkan 'kümülatif süreç' mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sermayenin beklenen getirisinin borçlanma maliyetinden yüksek olması nedeniyle yatırım talebinin gönüllü tasarrufları aşması ve bu farkın banka kredileriyle finanse edilerek fiyatlar genel düzeyini sürekli artırması.

Piyasa faiz oranının doğal faiz oranından düşük olması durumunda, reel nakit balanslarının artması sonucu tüketim harcamalarının azalması ve fiyatlar genel düzeyinin kümülatif olarak düşmesi.

Sermayenin marjinal verimliliğinin piyasa faizinden büyük olduğu durumda, halkın tasarruf eğiliminin artmasıyla birlikte yatırımların daralması ve ekonominin likidite tuzağına girmesi.

Doğal faiz oranının piyasa faiz oranını aşması durumunda, bankaların rezervlerini korumak amacıyla kredi arzını kısması sonucunda toplam talebin düşmesi ve fiyat istikrarının kendiliğinden sağlanması.

Piyasa faiz oranının sermayenin marjinal verimliliğinden küçük olması durumunda, paranın dolaşım hızının düşmesi nedeniyle işlem amaçlı para talebinin artması ve fiyatların düşmesi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermayenin beklenen getirisinin borçlanma maliyetinden yüksek olması nedeniyle yatırım talebinin gönüllü tasarrufları aşması ve bu farkın banka kredileriyle finanse edilerek fiyatlar genel düzeyini sürekli artırması.

Cevap

Wicksell'e göre ekonomide denge, doğal faiz oranının (

i_d

) piyasa faiz oranına (

i_p

) eşit olduğu noktada sağlanır. Eğer

i_d > i_p

ise, sermayenin getirisi kredi maliyetinden fazladır. Girişimciler daha fazla yatırım yapmak ister (

I

artar), ancak düşük faiz nedeniyle halk daha az tasarruf eder (

S

azalır). Ortaya çıkan yatırım-tasarruf farkı (

I > S

), bankaların kredi arzını genişletmesiyle (para yaratımı) kapatılır. Bu durum toplam talebi artırarak fiyatların kümülatif (birikimli) bir şekilde yükselmesine neden olur.

Adım Adım Çözüm

Faiz oranlarının tanımlanması

i_d

: Sermayenin marjinal verimliliği (reel),

i_p

: Banka kredi faizi (nominal).

Teorinin temel değişkenlerini belirlemek gerekir.

Koşulun analizi (

i_d > i_p

)

Yatırımın getirisi maliyetinden büyüktür (

MPC > i_p

Girişimcilerin yatırım kararı üzerindeki kârlılık etkisini anlamak için.

Yatırım-Tasarruf dengesizliğinin belirlenmesi

Yatırımlar (

I

) artarken, düşük faiz nedeniyle gönüllü tasarruflar (

S

) azalır; sonuç

I > S

Reel kaynak kullanımı ile finansal kaynaklar arasındaki açığı görmek için.

Bankacılık sisteminin rolü ve fiyat etkisi

Bankalar

I-S

farkını ek kredi (para) yaratarak finanse eder; toplam talep artar ve fiyatlar yükselir.

Para arzının içsel olarak genişlemesinin fiyatlar üzerindeki kümülatif etkisini açıklamak için.

Anahtar Kavram

Kümülatif Süreç (Cumulative Process)

Daha Fazla Pratik

Wicksell'in bu teorisinin Avusturya Okulu iş çevrimleri teorisi üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 31Soru →

Safi Beklentiler Hipotezi'ne (Pure Expectations Hypothesis) göre, uzun vadeli tahvillerin faiz oranları ile gelecekte beklenen kısa vadeli faiz oranları arasındaki ilişkiyi aşağıdakilerden hangisi ifade etmektedir?

Uzun vadeli faiz oranı, vade süresi boyunca beklenen kısa vadeli faiz oranlarının aritmetik ortalamasına eşittir.

Uzun vadeli faiz oranı, cari kısa vadeli faiz oranına her zaman sabit bir likidite priminin eklenmesiyle belirlenir.

Uzun vadeli faiz oranları ile kısa vadeli faiz oranları farklı piyasalarda belirlendiği için aralarında hiçbir ilişki yoktur.

Uzun vadeli faiz oranı, sadece cari dönemdeki (bugünkü) kısa vadeli faiz oranına bağlı olarak belirlenir.

Uzun vadeli faiz oranı, her zaman kısa vadeli faiz oranından daha yüksek olmak zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzun vadeli faiz oranı, vade süresi boyunca beklenen kısa vadeli faiz oranlarının aritmetik ortalamasına eşittir.

Cevap

Uzun vadeli faiz oranı, vade süresi boyunca beklenen kısa vadeli faiz oranlarının aritmetik ortalamasına eşittir.

Safi Beklentiler Hipotezi'ne göre, yatırımcılar farklı vadeli tahvilleri birbirinin tam ikamesi olarak görürler. Bu nedenle, iki yıllık bir tahvilden elde edilecek getiri, birbirini izleyen iki adet bir yıllık tahvilden elde edilecek beklenen getiriye eşit olmalıdır. Bu denge durumunda uzun vadeli faiz oranı, vade boyunca beklenen kısa vadeli faiz oranlarının aritmetik ortalaması olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

Hipotezin temel varsayımını belirleme

Tahvillerin birbirinin tam ikamesi olduğu varsayılır.

Yatırımcıların sadece beklenen getiriye odaklandığını anlamak için gereklidir.

Matematiksel ilişkiyi kurma

i_{nt} = \frac{i_{1t} + i^e_{1t+1} + ... + i^e_{1t+n-1}}{n}

formülü elde edilir.

n dönemlik uzun vadeli faizin, n tane tek dönemlik faizin ortalaması olduğunu göstermek için.

Sonucu sözel ifadeye dökme

Uzun vadeli faiz, gelecekteki kısa vadeli faizlerin ortalamasıdır.

Seçeneklerdeki tanım ile eşleştirmek için.

Anahtar Kavram

Safi Beklentiler Hipotezi'nde uzun vadeli faizlerin, gelecekteki kısa vadeli faiz beklentilerinin bir yansıması (ortalaması) olması.

İpuçları

Yatırımcıların uzun vadeli bir tahvil almakla, arka arkaya kısa vadeli tahviller almak arasında farksız (kayıtsız) olduğunu düşünün.

Matematiksel olarak n dönemlik bir faizin, n tane birer dönemlik faiz beklentisinin toplamının n'e bölünmesiyle bulunduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Beklentiler Hipotezi ile Likidite Tercihi Hipotezi arasındaki temel farkı (likidite primi) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 32Soru →

Faiz oranlarının vade yapısını açıklayan Likidite Primi Teorisi çerçevesinde, verim eğrisinin yatay (vade boyunca sabit faiz oranı) bir seyir izlemesi, piyasa aktörlerinin gelecekteki kısa vadeli faiz oranlarına ilişkin beklentileri hakkında aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

Gelecekteki kısa vadeli faiz oranlarının mevcut seviyesini koruyacağı ve değişmeyeceği beklenmektedir.

Gelecekteki kısa vadeli faiz oranlarının bir miktar azalacağı beklenmektedir.

Gelecekteki kısa vadeli faiz oranlarının çok hızlı ve keskin bir artış göstereceği beklenmektedir.

Yatırımcıların farklı vadelerdeki tahvilleri birbirinin tam ikamesi olarak gördüğünü ve vade tercihinin olmadığını kanıtlar.

Kısa ve uzun vadeli tahvil piyasalarının birbirinden tamamen bağımsız olduğunu ve fon arz-talebinin bu piyasaları ayrıştırdığını gösterir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelecekteki kısa vadeli faiz oranlarının bir miktar azalacağı beklenmektedir.

Cevap

Likidite Primi Teorisi'ne göre yatay bir verim eğrisi, gelecekteki kısa vadeli faiz oranlarının bir miktar azalacağı beklentisini ifade eder.

Likidite Primi Teorisi'ne göre, uzun vadeli bir tahvilin faizi, o vade süresince beklenen kısa vadeli faizlerin ortalamasına bir likidite primi (

l_{nt}

) eklenerek bulunur. Prim her zaman pozitif ve artan bir değer olduğu için, eğer uzun vadeli faiz (grafikteki yatay çizgi) kısa vadeli faize eşitse, bu durum piyasanın gelecekte faizlerin düşeceğini beklediği anlamına gelir. Çünkü ancak düşmesi beklenen faizlerin ortalaması üzerine pozitif prim eklendiğinde mevcut sabit faiz seviyesine ulaşılabilir.

Adım Adım Çözüm

Likidite Primi Teorisi (LPT) formülünü analiz etme.

i_{nt} = \frac{i_t + i^e_{t+1} + ... + i^e_{t+n-1}}{n} + l_{nt}

formülünde

l_{nt}

(likidite primi) daima pozitiftir ve vade uzadıkça artar (

l_{nt} > 0

Teorinin mekanizmasını anlamak için matematiksel temeli belirlemek gerekir.

Yatay verim eğrisi koşulunu formüle uygulama.

Yatay eğri durumunda

i_{nt} = i_t

olur. Yani

i_t = \text{Beklenen Faizlerin Ortalaması} + l_{nt}

Soruda verilen 'yatay seyir' durumunun faiz oranları arasındaki eşitliği nasıl etkilediği görülmelidir.

Faiz beklentisi yönünü tayin etme.

l_{nt}

pozitif bir sayı olduğu için, eşitliğin sağlanabilmesi adına 'Beklenen Faizlerin Ortalaması' değerinin cari faiz oranı

i_t

'den daha küçük olması zorunludur.

Pozitif bir primle toplandığında cari faize eşitlenen bir değer, ancak cari faizden daha küçük olabilir.

Anahtar Kavram

Likidite Primi Teorisi ve Verim Eğrisi İlişkisi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 33Soru →

Faiz oranlarının vade yapısı ile ilgili olarak, verim eğrisinin yatay (sıfır eğimli) bir seyir izlediği bir piyasa konjonktüründe; Saf Beklentiler Hipotezi ve Likidite Primi Teorisi'nin gelecekte beklenen kısa vadeli faiz oranlarına yönelik çıkarımları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Beklentiler Hipotezi gelecekteki kısa vadeli faiz oranlarının değişmeyeceğini öngörürken; Likidite Primi Teorisi gelecekte kısa vadeli faizlerin düşeceğini öngörür.

Her iki teori de gelecekteki kısa vadeli faiz oranlarının cari seviyenin üzerinde oluşacağını ve ekonomik büyümenin hızlanacağını öngörür.

Beklentiler Hipotezi gelecekte faizlerin artacağını savunurken; Likidite Primi Teorisi piyasanın faiz oranları konusunda kararsız olduğunu gösterir.

Beklentiler Hipotezi faizlerin düşeceğine yönelik güçlü bir sinyal verirken; Likidite Primi Teorisi faizlerin sabit kalacağını varsayar.

Likidite Primi Teorisi uyarınca verim eğrisinin yatay olması, yatırımcıların vade uzadıkça talep ettiği risk priminin sıfıra indiğini kanıtlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Beklentiler Hipotezi gelecekteki kısa vadeli faiz oranlarının değişmeyeceğini öngörürken; Likidite Primi Teorisi gelecekte kısa vadeli faizlerin düşeceğini öngörür.

Cevap

Beklentiler Hipotezi gelecekteki kısa vadeli faiz oranlarının değişmeyeceğini öngörürken; Likidite Primi Teorisi gelecekte kısa vadeli faizlerin düşeceğini öngörür.

Verim eğrisinin yatay olması, Saf Beklentiler Hipotezi'ne göre piyasanın gelecekte faiz oranlarının aynı kalacağını (

i_t = i^e_{t+1}

) beklediği anlamına gelir. Ancak Likidite Primi Teorisi'nde, uzun vadeli faizler beklenen kısa vadeli faizlerin ortalamasına eklenen bir vade primini içerir. Eğri yatay seyrediyorsa, bu pozitif vade primine rağmen uzun vadeli faiz artmamış demektir; bu da ancak piyasanın gelecekte kısa vadeli faizlerin düşeceğini öngörmesiyle mümkün olabilir.

Adım Adım Çözüm

Verim eğrisinin yatay olması durumunun matematiksel karşılığını tanımla.

i_{nt} = i_{1t}

Yatay verim eğrisi, uzun vadeli faizlerin (

i_{nt}

) kısa vadeli faizlere (

i_{1t}

) eşit olduğu bir durumu ifade eder.

Beklentiler Hipotezi denklemi üzerinden çıkarım yap.

i_{nt} = \frac{i_{1t} + i^e_{1,t+1} + ... + i^e_{1,t+n-1}}{n} \Rightarrow i_{1t} = i^e_{1,t+1}

Beklentiler Hipotezi'nde vade primi yoktur. Cari faiz uzun vadeli faize eşitse, beklenen gelecek dönem faizleri de cari faize eşit olmalıdır.

Likidite Primi Teorisi denklemi üzerinden çıkarım yap.

i_{nt} = \frac{i_{1t} + ... + i^e_{1,t+n-1}}{n} + l_{nt} \Rightarrow i_{1t} = \frac{i_{1t} + i^e_{1,t+1}}{2} + l_{2t} \Rightarrow i^e_{1,t+1} = i_{1t} - 2l_{2t}

Likidite primi (

l_{nt}

) her zaman pozitiftir. Eşitliğin sağlanabilmesi için beklenen kısa vadeli faizlerin, cari faizden prim miktarı kadar daha düşük olması zorunludur.

Anahtar Kavram

Vade Yapısı Teorileri ve Beklenti Analizi

Soru 34Soru →

Klasik Faiz Teorisi'nin (Reel Faiz Teorisi) varsayımlarının geçerli olduğu ve ekonominin tam istihdam düzeyinde bulunduğu bir ortamda; kamu harcamalarının tamamen borçlanma yoluyla finanse edilerek artırılması durumunda, ödünç verilebilir fonlar piyasasında gerçekleşen değişimlere ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Reel faiz oranları yükselir ve özel sektör yatırım harcamaları azalır.

Para arzı arttığı için denge faiz oranı düşer ve toplam talep genişler.

Tasarruflar faiz oranına tam duyarsız olduğu için faizler yükselse de yatırımlar değişmez.

Ödünç verilebilir fon arzı arttığı için denge faiz oranı geriler.

Bireylerin likidite tercihi arttığı için para talebi üzerinden faiz oranları yükselir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel faiz oranları yükselir ve özel sektör yatırım harcamaları azalır.

Cevap

Reel faiz oranlarının yükselmesi ve beraberinde özel sektör yatırım harcamalarının azalması (dışlama etkisi) beklenir.

Klasik faiz teorisine göre faiz oranı, ödünç verilebilir fonların arzı (tasarruf) ve talebi (yatırım) tarafından belirlenir. Kamu harcamalarının borçlanma ile finanse edilmesi, hükümetin piyasadan fon talep etmesi anlamına gelir. Bu durum toplam fon talebini artırarak reel faiz oranlarını yukarı çeker. Klasik modelde yatırımlar faiz oranına karşı oldukça duyarlı kabul edildiğinden, yükselen faizler özel sektörün yatırım yapma maliyetini artırır ve yatırımların azalmasına (dışlanmasına) neden olur.

Adım Adım Çözüm

Kamu borçlanmasının ödünç verilebilir fonlar piyasasına etkisini analiz etme

Hükümet harcamalarını borçlanma ile finanse ettiğinde, piyasadaki toplam fon talebi (

I + G - T

) artar.

Bütçe açığı, ödünç verilebilir fon talebi eğrisini sağa kaydıran bir unsurdur.

Denge faiz oranındaki değişimi belirleme

Fon talebi sağa kaydığında, veri tasarruf arzı altında denge faiz oranı (

r

) yükselir.

Arz ve talep kanununa göre, talep artışı fiyatı (faizi) yukarı çeker.

Faiz artışının özel sektör yatırımları üzerindeki etkisini değerlendirme

Klasik varsayımlar altında yatırımlar faize duyarlı (

I = f(r), I' < 0

) olduğu için yüksek faiz oranları özel yatırımları azaltır.

Bu durum literatürde 'Dışlama Etkisi' (Crowding Out Effect) olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Dışlama Etkisi (Crowding Out)

Soru 35Soru →

Wicksell’in faiz teorisine göre, bir ekonomide kümülatif bir fiyat artışının (enflasyon) veya azalışının (deflasyon) yaşanmadığı, yani fiyat istikrarının sağlandığı denge durumu aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

Piyasa faiz oranının doğal faiz oranına eşit olması (

i_p = i_d

)

Doğal faiz oranının piyasa faiz oranından yüksek olması (

i_d > i_p

)

Piyasa faiz oranının beklenen enflasyon oranına eşit olması (

i_p = \pi^e

)

Nominal faiz oranının her zaman sıfıra eşitlenmesi

Doğal faiz oranının parasal taban tarafından belirlenmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Piyasa faiz oranının doğal faiz oranına eşit olması ( $i_p = i_d$ )

Cevap

Ekonomide fiyat istikrarının korunması ve makroekonomik dengenin sağlanması için piyasa faiz oranının doğal faiz oranına eşit olması gerekir.

Wicksell'e göre ekonomi, sermayenin reel getirisi (doğal faiz) ile paranın maliyeti (piyasa faizi) birbirine eşit olduğunda parasal dengededir. Bu eşitlik durumunda yatırım harcamaları tam olarak tasarruflarla finanse edilir ve fiyatlar genel düzeyinde yukarı veya aşağı yönlü kümülatif bir baskı oluşmaz.

Adım Adım Çözüm

Doğal faiz oranını (

i_d

) tanımla.

Doğal faiz, reel sermayenin marjinal verimliliği tarafından belirlenen ve tasarrufları yatırımlara eşitleyen faizdir.

Dengenin reel sektör ayağını anlamak için gereklidir.

Piyasa faiz oranını (

i_p

) tanımla.

Piyasa faizi, bankacılık sistemi tarafından kredi piyasasında belirlenen ödünç para maliyetidir.

Dengenin parasal sektör ayağını anlamak için gereklidir.

Denge koşulunu analiz et.

Eğer

i_p = i_d

ise yatırımlar tasarruflara eşittir ve fiyatlar genel düzeyi sabittir.

Wicksell'in temel teorik sonucuna ulaşmak için bu karşılaştırma yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Wicksellian Denge Koşulu

İpuçları

Fiyat istikrarı için reel sektördeki getiri ile para piyasasındaki maliyetin uyumlu olması gerektiğini düşünün.

Eğer borç alma maliyeti sermayenin getirisinden düşükse (

i_p < i_d

), herkes kredi çekip yatırım yapmak ister. Bu dengeyi bozar mı?

Daha Fazla Pratik

Piyasa faizinin doğal faizin altına düşmesi durumunda fiyatlar genel düzeyinin nasıl bir seyir izleyeceğini kümülatif süreç kapsamında inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 36Soru →

Keynesyen Likidite Tercihi Teorisi'nde para arzının Merkez Bankası tarafından kontrol edilen dışsal bir değişken olduğu varsayıldığında, denge faiz oranı aşağıdakilerin hangisinde gerçekleşir?

Para arzı ile para talebinin (likidite tercihi) birbirine eşitlendiği düzeyde

Yatırımların tasarruflara eşitlendiği reel denge düzeyinde

Para arzı miktarının paranın dolaşım hızına bölündüğü değerde

Faiz oranlarının spekülatif para talebiyle doğru yönlü ilişki kurduğu seviyede

Para arzı eğrisinin faiz oranlarına göre tam esnek (yatay) olduğu durumda

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para arzı ile para talebinin (likidite tercihi) birbirine eşitlendiği düzeyde

Cevap

Denge faiz oranı, para arzı ile para talebinin (likidite tercihi) birbirine eşitlendiği düzeyde belirlenir.

Keynesyen Likidite Tercihi Teorisi'ne göre faiz oranı, hanehalkı ve firmaların nakit olarak tutmak istedikleri para miktarı (para talebi) ile ekonomide dolaşımda olan toplam para miktarının (para arzı) birbirine eşitlendiği noktada oluşur. Bu dengenin sağlandığı düzeydeki faiz oranı, ekonominin denge faiz oranıdır.

Adım Adım Çözüm

Teorinin temel varsayımlarını belirle.

Keynesyen teoride para arzı (

M_s

) Merkez Bankası tarafından belirlenir (dışsaldır), para talebi (

L

) ise faiz oranına duyarlıdır.

Dengeyi oluşturan arz ve talep bileşenlerini tanımlamak gerekir.

Denge koşulunu uygula.

M_s = L

eşitliği denge faiz oranını verir.

Piyasa dengesi, arz edilen miktarın talep edilen miktara eşit olduğu noktada oluşur.

Faiz oranının niteliğini açıkla.

Faiz oranı, likiditeden (nakit tutmaktan) vazgeçmenin bedeli olarak belirlenir.

Keynesyen Likidite Tercihi Teorisi'nin özü, faizi parasal bir değişken olarak tanımlamasıdır.

Anahtar Kavram

Keynesyen Likidite Tercihi Teorisi ve Faiz Belirlenimi

İpuçları

Denge, her zaman bir şeyin arzı ile talebinin kesiştiği noktayı ifade eder.

Keynes'e göre faiz, 'parayı elden çıkarmanın' veya 'likiditeden vazgeçmenin' bir bedelidir.

Denge için para arzı (

M_s

) ile para talebinin (

M_d

veya

L

) eşitliği gereklidir.

Daha Fazla Pratik

Para arzı artışının faiz oranları üzerindeki etkisini grafik üzerinde inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 37Soru →

Neo-klasik faiz teorisi olarak da bilinen Ödünç Verilebilir Fonlar Teorisi'ne göre, ödünç verilebilir fon talebi ( $D_L$ ) aşağıdakilerden hangisini kapsar?

Tasarruflar

Atıl kasaların çözülmesi (Dishoarding)

Banka kredileri (Yeni para yaratımı)

Yatırım harcamaları

Hükümetin bütçe fazlası

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yatırım harcamaları

Cevap

Ödünç verilebilir fon talebi, yatırım harcamalarından oluşur.

Ödünç Verilebilir Fonlar Teorisi'ne göre toplam fon talebi (

D_L

); yatırımcıların finansman talebi (

I

), devletin bütçe açığını kapatmak için ihtiyaç duyduğu fonlar (

(G-T)

) ve halkın nakit para tutma isteğindeki artıştan (Hoarding -

\Delta H

) oluşur. Bu nedenle yatırım harcamaları fon talebinin doğrudan bir parçasıdır.

Adım Adım Çözüm

Ödünç verilebilir fon talebi (

D_L

) bileşenlerini tanımlayın.

D_L = I + (G - T) + \Delta H

Teoriye göre fon talebi; yatırımlar (

I

), hükümetin bütçe açığı (

(G - T)

) ve atıl kasa tutma eğiliminden (Hoarding -

\Delta H

) oluşur.

Seçenekleri bu bileşenlerle karşılaştırın.

Yatırım harcamaları denklemdeki

I

değişkenine karşılık gelir.

Diğer seçenekler (tasarruf, para arzı artışı, bütçe fazlası vb.) fon arzını (

S_L

) oluşturan kalemlerdir.

Anahtar Kavram

Ödünç Verilebilir Fon Talebi Bileşenleri

Daha Fazla Pratik

Fon arzı ve fon talebi denklemlerini yazarak, bu eğrilerin yer değiştirmesinin denge faiz oranını nasıl etkilediğini analiz edebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 38Soru →

Robertson ve İsveç Okulu iktisatçıları tarafından geliştirilen Ödünç Verilebilir Fonlar Teorisi, faiz oranının belirlenmesinde hem reel unsurları hem de parasal unsurları bir araya getirir. Bu teoriye göre, piyasa faiz oranı ödünç verilebilir fon arzı ( $S_L$ ) ile ödünç verilebilir fon talebinin ( $D_L$ ) eşitlendiği noktada oluşur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi ödünç verilebilir fon arzını ( $S_L$ ) oluşturan bileşenlerden biri değildir?

Bireylerin ve hanehalklarının yaptığı tasarruflar (

S

)

Bankacılık sisteminin yarattığı yeni kredi hacmi (

\Delta M

)

Atıl kasaların çözülmesi (dishoarding) yoluyla piyasaya sürülen likidite (

DH

)

İşletmelerin fiziksel sermaye stokunu artırmak için yaptığı yatırım harcamaları (

I

)

Hükümetin bütçe fazlası vererek bu fonları mali piyasalara aktarması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmelerin fiziksel sermaye stokunu artırmak için yaptığı yatırım harcamaları ( $I$ )

Cevap

İşletmelerin fiziksel sermaye stokunu artırmak için yaptığı yatırım harcamaları (

I

)

Doğru yanıt 'İşletmelerin fiziksel sermaye stokunu artırmak için yaptığı yatırım harcamaları' seçeneğidir. Ödünç Verilebilir Fonlar Teorisi'ne göre, yatırım harcamaları (

I

) fonları kullanan tarafta yer aldığı için fon talebinin (

D_L

) bir bileşenidir. Fon arzı (

S_L

) ise tasarruflar (

S

), banka kredileri (

\Delta M

) ve atıl kasaların çözülmesinden (

DH

) oluşur.

Adım Adım Çözüm

Ödünç verilebilir fonlar teorisinin temel denklemini belirleyin.

S_L = D_L

denge koşulunda

S + \Delta M + DH = I + H

eşitliği geçerlidir.

Teoride faiz oranının hangi unsurların etkileşimiyle belirlendiğini anlamak için bileşenleri ayrıştırmak gerekir.

Fon arzı (

S_L

) bileşenlerini listeleyin.

Tasarruflar (

S

), Yeni Para/Kredi Yaratımı (

\Delta M

) ve Atıl Kasaların Çözülmesi (

DH

Fon arzını oluşturan hem reel (tasarruf) hem de parasal (para arzı artışı ve dishoarding) kaynakları saptamak için.

Fon talebi (

D_L

) bileşenlerini listeleyin.

Yatırımlar (

I

) ve Gömüleme (

H

Fonların hangi amaçlarla (üretken yatırım veya nakit tutma) talep edildiğini belirlemek için.

Seçeneklerdeki 'Yatırım harcamaları' kalemini kontrol edin.

Yatırımlar (

I

), fon talebinin bir parçasıdır.

Soruda istenen 'arz bileşeni olmayan' unsuru bulmak için karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Ödünç Verilebilir Fonlar Teorisi Bileşenleri

İpuçları

Ödünç verilebilir fon arzı, piyasaya fon sunan (borç veren) tarafları temsil eder.

Yatırım yapan firmalar piyasaya fon mu sunar yoksa piyasadan fon mu talep eder? Bunu düşünmek sizi doğru cevaba götürecektir.

Daha Fazla Pratik

Ödünç verilebilir fon talebini (hoarding ve investment) etkileyen faktörler üzerine bir soru çözerek kavramı pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 39Soru →

Faiz oranlarının vade yapısını (verim eğrisi) açıklamaya yönelik geliştirilen teorilerden biri olan Piyasa Bölünmüşlüğü Hipotezi'nin (Market Segmentation Hypothesis) temel varsayımı aşağıdakilerden hangisidir?

Farklı vadeli tahviller birbirinin tam ikamesidir.

Farklı vadeli tahviller birbirinin yerine hiçbir şekilde ikame edilemezler.

Yatırımcılar, uzun vadeli tahvilleri ancak bir vade primi verilmesi durumunda tercih ederler.

Uzun vadeli faiz oranı, vade süresince beklenen kısa vadeli faizlerin ortalamasına eşittir.

Kısa vadeli faiz oranları, her zaman uzun vadeli faiz oranlarından daha düşüktür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Farklı vadeli tahviller birbirinin yerine hiçbir şekilde ikame edilemezler.

Cevap

Piyasa Bölünmüşlüğü Hipotezi'nin temel varsayımı, farklı vadeli tahvillerin birbirinin yerine hiçbir şekilde ikame edilemeyeceğidir.

Piyasa Bölünmüşlüğü Hipotezi, yatırımcıların ve borçlananların belirli bir vadeye karşı katı tercihleri (institutional restrictions or habitat) olduğunu varsayar. Bu varsayıma göre, kısa vadeli tahviller ile uzun vadeli tahviller birbirinin ikamesi değildir; yani bir yatırımcı kısa vadeli piyasada faizler çok düşük olsa bile otomatik olarak uzun vadeli piyasaya geçiş yapmaz. Bu nedenle faiz oranları, her vadenin kendi içindeki arz ve talep koşullarına göre belirlenir.

Adım Adım Çözüm

Hipotezin adını ve kapsamını analiz et.

Hipotez 'Piyasa Bölünmüşlüğü' olarak adlandırılır, bu da piyasanın vadeye göre birbirinden kopuk kompartımanlara ayrıldığını ifade eder.

Teorik çerçeveyi belirlemek için ilk adımdır.

Yatırımcı davranışını ve ikame ilişkisini değerlendir.

Yatırımcıların sadece belirli vadelerde işlem yapma eğiliminde olduğu ve farklı vadeler arasında geçiş yapmadığı (ikame olmadığı) varsayılır.

İkame edilebilirliğin reddi, bu teoriyi Beklentiler Hipotezi'nden ayıran en keskin çizgidir.

Faiz oranlarının nasıl belirlendiğini saptat.

Her vadede (segmentte) faiz oranı, o vadeye özgü tahvil arz ve talebi tarafından bağımsız olarak belirlenir.

Doğru seçeneğe ulaşmak için kurulan mantıksal sonuçtur.

Anahtar Kavram

Piyasa Bölünmüşlüğü Hipotezi'nde tahviller arası 'sıfır ikame' varsayımı.

Tahmini Süre:45s

Soru 40Soru →

Klasik Faiz Teorisi'nin (Reel Faiz Teorisi) temel varsayımlarının geçerli olduğu tam istihdamdaki bir ekonomide; sermayenin marjinal verimliliğini artıran teknolojik bir gelişme ile hanehalklarının zaman tercihlerinin artması (bugünkü tüketimi gelecekteki tüketime daha fazla tercih etmeleri) eş anlı olarak gerçekleşmektedir. Bu süreçte para otoritesinin para arzını genişletici yönde artırdığı varsayıldığında, yeni denge durumunda reel faiz oranları ( $r$ ) ve denge yatırım/tasarruf hacmi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Reel faiz oranları kesinlikle yükselir, ancak denge yatırım ve tasarruf hacmi üzerindeki net etki belirsizdir.

Para arzındaki artış likidite etkisi yaratarak spekülatif para talebini artırır ve reel faiz oranlarının başlangıç seviyesine dönmesini sağlar.

Hanehalklarının zaman tercihlerinin artması, ödünç verilebilir fon arzını artıracağı için reel faiz oranları üzerinde düşürücü etki yapar.

Paranın tarafsızlığı ilkesi uyarınca, para arzındaki artış teknolojik gelişmenin faiz üzerindeki yukarı yönlü etkisini tamamen nötralize eder.

Sermayenin marjinal verimliliğindeki artış ödünç verilebilir fon talebini artırdığı için hem reel faiz oranları hem de denge yatırım hacmi kesinlikle artar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel faiz oranları kesinlikle yükselir, ancak denge yatırım ve tasarruf hacmi üzerindeki net etki belirsizdir.

Cevap

Reel faiz oranları kesinlikle yükselir, ancak denge yatırım ve tasarruf hacmi üzerindeki net etki belirsizdir.

Denge durumu, yatırım talebi (

I

) ve tasarruf arzının (

S

) kesişmesiyle belirlenir. Teknolojik gelişme

I

eğrisini sağa kaydırırken, zaman tercihlerindeki artış (tasarruf eğilimi düşüşü)

S

eğrisini sola kaydırır. Her iki kayma da reel faiz oranını (

r

) yukarı çeker. Denge miktarı (

I=S

) ise, yatırım talebindeki artışın mı yoksa tasarruf arzındaki azalışın mı daha baskın olduğuna göre değişeceği için kesin bir yargıya varılamaz. Paranın tarafsızlığı nedeniyle para arzındaki değişim reel dengeleri etkilemez.

Adım Adım Çözüm

Teknolojik gelişmenin yatırım talebi üzerindeki etkisini analiz etme

Yatırım talebi eğrisi sağa kayar.

Teknolojik yenilikler sermayenin marjinal verimliliğini artırarak her faiz oranında daha fazla yatırım yapılmasını teşvik eder.

Zaman tercihlerindeki artışın tasarruf arzı üzerindeki etkisini analiz etme

Tasarruf arzı (ödünç verilebilir fon arzı) eğrisi sola kayar.

Zaman tercihinin artması, bireylerin bugünkü tüketimi geleceğe daha fazla tercih etmesi (sabırsızlık artışı) ve daha az tasarruf yapması demektir.

Para arzı artışının Klasik varsayımlar altındaki etkisini değerlendirme

Reel faiz oranı ve yatırım hacmi üzerinde bir etki oluşmaz.

Klasik teoride 'Paranın Tarafsızlığı' (Neutrality of Money) geçerlidir; para arzı sadece nominal değişkenleri (fiyatlar genel düzeyi) etkiler.

Bileşik etkileri denge grafiği üzerinde birleştirme

Reel faiz (

r

) kesinlikle artar; denge miktarı (

I, S

) belirsizdir.

Yatırım talebinin artması ve tasarruf arzının azalması faizi her iki yönden yukarı iter. Ancak miktarın artıp azalacağı, hangi eğrinin daha fazla kaydığına bağlıdır.

Anahtar Kavram

Klasik Faiz Teorisi'nde faiz, paranın değil, 'sermayenin marjinal verimliliği' (yatırım) ve 'zaman tercihi/tasarruf gayreti' (tasarruf) gibi reel değişkenlerin bir fonksiyonudur.

Daha Fazla Pratik

Klasik sistemde kamu harcamalarının artırılmasının (bütçe açığı) reel faizler ve özel yatırımlar üzerindeki 'dışlama etkisi' (crowding-out) mekanizmasını inceleyin.

Tahmini Süre:3m 0s

ÖncekiSayfa 2 / 6Sonraki

Faiz Teorileri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm