Finansal Planlama ve Kontrol

160 soru

Soru 81Soru

Gama Perakende Ticaret A.Ş.'nin mevcut faaliyet dönemine ait bazı finansal verileri aşağıdaki gibidir:

Finansal KalemTutar (TL)
Net Satışlar800.000
Değişken Maliyetler500.000
Sabit Faaliyet Maliyetleri200.000
Faiz Giderleri50.000

İşletme yönetimi, önümüzdeki faaliyet döneminde satış hacminde %10\%10'luk bir artış beklemektedir.

Bu beklentinin gerçekleşmesi durumunda, işletmenin Birleşik (Toplam) Kaldıraç Derecesi (DCL) ve Hisse Başına Kârında (HBK) yaşanacak oransal değişim aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir? (Vergi etkisi dikkate alınmayacaktır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: DCL: 6,06,0 | HBK Artışı: %60\%60

Cevap

DCL'nin 6,06,0 ve HBK artışının %60\%60 olduğu seçenektir.
Birleşik kaldıraç derecesi (DCL), işletmenin hem faaliyet hem de finansal sabit maliyetlerinin kâr üzerindeki toplam etkisini ölçer. Doğrudan hesaplama formülü DCL=Katkı PayıVergi O¨ncesi Kaˆr\text{DCL} = \frac{\text{Katkı Payı}}{\text{Vergi Öncesi Kâr}} şeklindedir. Verilen tablodan Katkı Payı (800.000500.000=300.000800.000 - 500.000 = 300.000 TL) ve Vergi Öncesi Kâr (300.000200.00050.000=50.000300.000 - 200.000 - 50.000 = 50.000 TL) bulunur. Buradan DCL=300.00050.000=6,0\text{DCL} = \frac{300.000}{50.000} = 6,0 olarak hesaplanır. Satışlarda beklenen %10\%10'luk artış, HBK'da 6,0×%10=%606,0 \times \%10 = \%60'lık bir artış yaratacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Katkı payının hesaplanması
Net Satışlar - Değişken Maliyetler = 800.000500.000=300.000800.000 - 500.000 = 300.000 TL
Kaldıraç formüllerinin temel pay bileşenini bulmak için.
2
Faiz ve Vergi Öncesi Kârın (FVÖK) hesaplanması
Katkı Payı - Sabit Faaliyet Maliyetleri = 300.000200.000=100.000300.000 - 200.000 = 100.000 TL
Faaliyet kaldıracı etkisini yansıtan temel faaliyet kârı rakamına ulaşmak için.
3
Vergi Öncesi Kârın (VÖK) hesaplanması
FVÖK - Faiz Giderleri = 100.00050.000=50.000100.000 - 50.000 = 50.000 TL
Finansal kaldıraç sonrası net kâr matrahını bulmak için.
4
Birleşik Kaldıraç Derecesinin (DCL) hesaplanması
DCL = Katkı Payı / VÖK = 300.000/50.000=6,0300.000 / 50.000 = 6,0
Satışlardaki değişimin kârlılığa (HBK) toplam etkisini ölçecek katsayıyı bulmak için.
5
Hisse Başına Kârdaki (HBK) beklenen artışın hesaplanması
Beklenen Satış Artışı ×\times DCL = %10×6,0=%60\%10 \times 6,0 = \%60
Satışlardaki beklenen artışın, birleşik kaldıraç katsayısı ile çarpılarak kâra yansımasının bulunması için.

Anahtar Kavram

Birleşik (Toplam) Kaldıraç Derecesi (DCL), işletmenin faaliyet ve finansal sabit maliyetlerinin ortaklaşa yarattığı etkiyi ölçer. Satışlardaki yüzde değişimin Hisse Başına Kârda (HBK) yaratacağı yüzde değişimi ifade eder.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 82Soru

Delta Ambalaj A.Ş., gıda sektörüne yönelik üretim yapmakta olup 2025 yılı net satışları 200.000.000 TL200.000.000 \text{ TL} olarak gerçekleşmiştir. İşletme, 2026 yılında satışlarının %25\%25 oranında artarak 250.000.000 TL250.000.000 \text{ TL} seviyesine ulaşmasını planlamaktadır. Tam kapasite ile çalışan işletmenin geçmiş verilerine göre, aktif toplamı satışların %80\%80'i, kendiliğinden oluşan pasifleri ise satışların %20\%20'si oranında seyretmektedir.

Şirketin net kâr marjı %10\%10 olup, elde edilen kârın %60\%60'ını ortaklarına temettü olarak dağıtma politikası benimsenmiştir.

Buna göre, Delta Ambalaj A.Ş.'nin 2026 yılı için ihtiyaç duyacağı dış kaynak (DKİ) tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20.000.00020.000.000

Cevap

İhtiyaç duyulan dış kaynak tutarı 20.000.000 TL20.000.000 \text{ TL}'dir.
Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) = (Gereken Ek Aktifler) - (Kendiliğinden Oluşan Pasifler) - (Dağıtılmayan Kârlar) formülü ile bulunur. Ek aktif ihtiyacı 50M×0,80=40M50M \times 0,80 = 40M, kendiliğinden pasif artışı 50M×0,20=10M50M \times 0,20 = 10M ve işletmede bırakılan kâr 250M×0,10×0,40=10M250M \times 0,10 \times 0,40 = 10M olarak hesaplanır. DKİ =40M10M10M=20M TL= 40M - 10M - 10M = 20M \text{ TL}'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Satışlardaki değişimi (ΔS\Delta S) bulunuz.
250.000.000200.000.000=50.000.000 TL250.000.000 - 200.000.000 = 50.000.000 \text{ TL}
Aktif ve pasif kalemlerdeki artış, satışlardaki net artış tutarı üzerinden hesaplanır.
2
Gereken ek aktif (varlık) yatırımını hesaplayınız.
50.000.000×0,80=40.000.000 TL50.000.000 \times 0,80 = 40.000.000 \text{ TL}
Satışlar arttığında, tam kapasitede çalışan firmanın aktifleri de oransal olarak artmak zorundadır.
3
Kendiliğinden oluşan pasiflerdeki artışı hesaplayınız.
50.000.000×0,20=10.000.000 TL50.000.000 \times 0,20 = 10.000.000 \text{ TL}
Satışlardaki artış, ticari borçlar gibi bazı pasif kalemlerin kendiliğinden artmasını ve finansman ihtiyacını azaltmasını sağlar.
4
İşletme içinde bırakılacak kâr (otofinansman) tutarını hesaplayınız.
250.000.000×0,10×(10,60)=10.000.000 TL250.000.000 \times 0,10 \times (1 - 0,60) = 10.000.000 \text{ TL}
Gelecek yıl elde edilecek net kârın, temettü olarak dağıtılmayan kısmı iç kaynak olarak kullanılır.
5
Dış Kaynak İhtiyacını (DKİ) formüle göre hesaplayınız.
DKİ =40.000.00010.000.00010.000.000=20.000.000 TL= 40.000.000 - 10.000.000 - 10.000.000 = 20.000.000 \text{ TL}
Toplam fon ihtiyacından (40M), kendiliğinden oluşan fonlar (10M) ve iç kaynaklar (10M) çıkarılarak dışarıdan bulunması gereken net tutar elde edilir.

Anahtar Kavram

Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ), satışlardaki artışın gerektirdiği yeni varlık yatırımları ile kendiliğinden oluşan yükümlülükler ve işletme içinde bırakılan kârlar (otofinansman) arasındaki farktır.
Soru 83Soru

Bir belediye iştiraki olan çevre yönetimi şirketi, sıfır atık projesi kapsamında endüstriyel firmalara satılmak üzere geri dönüştürülmüş plastik granül üretimi yapmaktadır. Tesisin faaliyetlerine ilişkin maliyet ve satış verileri şu şekildedir:

• Aylık toplam sabit maliyet: 900.000900.000 TL
• Ton başına satış fiyatı: 3.0003.000 TL
• Ton başına değişken maliyet: 1.8001.800 TL

Buna göre, bu tesisin aylık başabaş (kâr geçiş) noktası üretim miktarı ve başabaş noktası satış tutarı aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 750750 ton ; 2.250.0002.250.000 TL

Cevap

İşletmenin aylık başabaş üretim miktarı 750750 ton ve başabaş satış tutarı 2.250.0002.250.000 TL'dir.
Başabaş noktasının miktar cinsinden değeri, Toplam Sabit Maliyetin Birim Katkı Payına (Satış Fiyatı - Değişken Maliyet) bölünmesiyle bulunur. 900.000/(3.0001.800)=750900.000 / (3.000 - 1.800) = 750 tondur. Başabaş tutarı ise bu miktarın birim satış fiyatı ile çarpılmasıyla (750×3.000=2.250.000750 \times 3.000 = 2.250.000 TL) elde edilir. İşletme bu tutarda gelir elde ettiğinde ne kâr ne de zarar eder.

Adım Adım Çözüm

1
Birim katkı payını hesaplayın.
Birim Katkı Payı = Birim Satış Fiyatı - Birim Değişken Maliyet = 3.0001.800=1.2003.000 - 1.800 = 1.200 TL/ton
Başabaş noktasını bulmak için öncelikle her bir birim satışın sabit maliyetleri karşılamaya ne kadar katkı sağladığının bulunması gerekir.
2
Başabaş noktası üretim miktarını hesaplayın.
Başabaş Miktarı = Toplam Sabit Maliyet / Birim Katkı Payı = 900.000/1.200=750900.000 / 1.200 = 750 ton
İşletmenin ne kâr ne de zarar ettiği üretim seviyesini miktar cinsinden belirlemek için toplam sabit maliyetler birim katkı payına bölünür.
3
Başabaş noktası satış tutarını hesaplayın.
Başabaş Tutarı = Başabaş Miktarı × Birim Satış Fiyatı = 750×3.000=2.250.000750 \times 3.000 = 2.250.000 TL
Bulunan başabaş miktarının parasal değerini (ciro karşılığını) bulmak için miktar, birim satış fiyatı ile çarpılır.

Anahtar Kavram

Başabaş noktasında toplam gelirler, toplam maliyetlere (sabit + değişken) eşittir. Bu noktada kâr sıfırdır.
Soru 84Soru

Erciyes İmalat A.Ş.'nin 20272027 yılı ilk çeyreğine ilişkin aylık satış tahminleri aşağıda verilmiştir:

- Ocak: 600.000 TL600.000 \text{ TL}
- Şubat: 900.000 TL900.000 \text{ TL}
- Mart: 1.000.000 TL1.000.000 \text{ TL}

İşletmenin tahsilat politikasına göre, satışların %40\%40'ı satışın yapıldığı ay peşin olarak, kalan %60\%60'lık kısmı ise bir sonraki ay tahsil edilmektedir. İşletmenin 20272027 yılı Mart ayına ilişkin planlanan nakit ödemeleri ve bazı bütçe kalemleri aşağıda sunulmuştur:

- Hammadde alımları: 450.000 TL450.000 \text{ TL}
- İşçilik ve genel üretim giderleri: 300.000 TL300.000 \text{ TL}
- Yönetim ve pazarlama giderleri: 150.000 TL150.000 \text{ TL}
- Kurumlar vergisi ödemesi: 120.000 TL120.000 \text{ TL}
- Amortisman gideri: 100.000 TL100.000 \text{ TL}
- Nakit temettü ödemesi: 60.000 TL60.000 \text{ TL}

İşletmenin Mart ayı başındaki mevcut nakit bakiyesi 50.000 TL50.000 \text{ TL} olup işletme yönetimi ihtiyat amacıyla her ay sonunda asgari 100.000 TL100.000 \text{ TL} nakit bakiyesi bulundurmayı politika olarak benimsemiştir.

Buna göre, Erciyes İmalat A.Ş.'nin Mart ayı sonunda ihtiyaç duyacağı ek finansman (kısa vadeli kredi) tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 190.000190.000

Cevap

İşletmenin Mart ayı sonundaki ek finansman (kısa vadeli kredi) ihtiyacı 190.000 TL190.000 \text{ TL} olarak hesaplanır.
Doğru yanıt olan 190.000 TL190.000 \text{ TL}, nakit girişleri (940.000 TL940.000 \text{ TL}) ile dönem başı nakit bakiyesi (50.000 TL50.000 \text{ TL}) toplamından, amortisman hariç fiili nakit çıkışlarının (1.080.000 TL1.080.000 \text{ TL}) çıkarılmasıyla bulunan 90.000 TL-90.000 \text{ TL}'lik açığın, 100.000 TL100.000 \text{ TL}'lik asgari nakit bakiyesi hedefiyle birleştirilmesi sonucu bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Mart ayındaki nakit girişlerinin (tahsilatların) hesaplanması
Mart ayı nakit girişi = (1.000.000×%401.000.000 \times \%40) + (900.000×%60900.000 \times \%60) = 400.000+540.000=940.000 TL400.000 + 540.000 = 940.000 \text{ TL}
Nakit bütçesinde tahakkuk eden satış tutarları değil, tahsilat politikasına göre ilgili ayda fiilen tahsil edilen (kasaya giren) nakit dikkate alınır.
2
Mart ayındaki nakit çıkışlarının belirlenmesi
Nakit Çıkışı = 450.000 (Hammadde)+300.000 (I˙s¸c¸ilik/GU¨G)+150.000 (Yo¨netim)+120.000 (Vergi)+60.000 (Temettu¨)=1.080.000 TL450.000 \text{ (Hammadde)} + 300.000 \text{ (İşçilik/GÜG)} + 150.000 \text{ (Yönetim)} + 120.000 \text{ (Vergi)} + 60.000 \text{ (Temettü)} = 1.080.000 \text{ TL}
Amortisman gideri nakit çıkışı gerektirmeyen (fon çıkışı yaratmayan) bir muhasebe kaydı olduğu için nakit bütçesine dahil edilmez.
3
Finansman öncesi net nakit bakiyesinin bulunması
Net Bakiye = Dönem Başı Nakit (50.00050.000) + Nakit Girişleri (940.000940.000) - Nakit Çıkışları (1.080.0001.080.000) = 90.000 TL-90.000 \text{ TL}
Dönem içindeki faaliyetlerden kaynaklanan net nakit akışı ile dönem başı mevcut bakiye toplanarak ay sonundaki gerçek likidite durumu (finansman öncesi bakiye) bulunur.
4
Hedeflenen asgari bakiye doğrultusunda ek finansman ihtiyacının hesaplanması
İhtiyaç = Asgari Bakiye Hedefi (100.000100.000) - Finansman Öncesi Net Bakiye (90.000-90.000) = 190.000 TL190.000 \text{ TL}
İşletmenin kasasındaki 90.000 TL90.000 \text{ TL}'lik açığı kapatıp, bir de politika gereği hedeflediği 100.000 TL100.000 \text{ TL}'lik asgari bakiyeye ulaşması için toplamda 190.000 TL190.000 \text{ TL} dış kaynağa (krediye) ihtiyacı vardır.

Anahtar Kavram

Nakit bütçesinde işlemlerin tahakkuk esasına göre değil nakit esasına göre (fiili giriş-çıkışlar) değerlendirilmesi; amortisman gibi nakit çıkışı yaratmayan giderlerin hariç tutulması ve asgari nakit bakiyesi hedefinin dış finansman ihtiyacını doğrudan etkilemesi.
Soru 85Soru

Epsilon Endüstri A.Ş.'nin mevcut durumda yıllık net satışları 10.000.00010.000.000 TL, Faiz ve Vergi Öncesi Kârı (FVÖK) 2.000.0002.000.000 TL ve yıllık faiz giderleri 1.000.0001.000.000 TL'dir. İşletmenin satış hacmindeki %10\%10'luk bir artışın, FVÖK üzerinde %30\%30'luk bir artış yarattığı bilinmektedir.

İşletme yönetimi, üretim hattında yapacağı bir otomasyon yatırımı ile sabit faaliyet giderlerini 1.000.0001.000.000 TL artırmayı, buna karşılık birim değişken maliyetleri düşürerek katkı payı oranını %70\%70'e çıkarmayı planlamaktadır. Bu yatırım tamamen özkaynaklarla finanse edileceği için işletmenin mevcut faiz giderlerinde bir değişiklik olmayacaktır.

Buna göre, otomasyon yatırımı sonrası işletmenin aynı satış düzeyindeki (10.000.00010.000.000 TL) yeni Faaliyet Kaldıraç Derecesi (DOL) ve satışların bu düzeyden %20\%20 artması durumunda ulaşılacak beklenen FVÖK tutarı aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3,50 ve 3.400.000 TL

Cevap

Yeni Faaliyet Kaldıraç Derecesi (DOL) 3,50 ve satışların %20 artması durumunda beklenen FVÖK 3.400.000 TL'dir.
Doğru cevap, işletmenin başlangıç verilerinden yola çıkarak önce baz sabit maliyetlerin (4.000.000 TL) bulunduğu, ardından yeni katkı payı (7.000.000 TL) ve yeni sabit maliyetlere (5.000.000 TL) göre 3,50 Faaliyet Kaldıraç Derecesi'nin (DOL) hesaplandığı seçenektir. Bu katsayı kullanılarak %20'lik satış artışının FVÖK'e yansıması %70 olarak hesaplanır ve yeni FVÖK 3.400.000 TL'ye ulaşır.

Adım Adım Çözüm

1
Mevcut DOL ve yatırım öncesi katkı payı tutarının hesaplanması.
DOL=%ΔFVO¨K%ΔSatıs¸lar=%30%10=3,00DOL = \frac{\%\Delta FV\ddot{O}K}{\%\Delta Sat\imath\text{\c{s}}lar} = \frac{\%30}{\%10} = 3,00 olarak bulunur. DOL=Katkı PayıFVO¨KDOL = \frac{Katk\imath\ Pay\imath}{FV\ddot{O}K} eşitliğinden 3,00=Katkı Payı2.000.000    Katkı Payı=6.000.0003,00 = \frac{Katk\imath\ Pay\imath}{2.000.000} \implies Katk\imath\ Pay\imath = 6.000.000 TL hesaplanır.
Yeni duruma geçmeden önce işletmenin mevcut sabit ve değişken maliyet ayrımının netleştirilmesi gerekmektedir.
2
Mevcut sabit maliyetlerin bulunması.
FVO¨K=Katkı PayıSabit MaliyetlerFV\ddot{O}K = Katk\imath\ Pay\imath - Sabit\ Maliyetler denklemine göre 2.000.000=6.000.000Sabit Maliyetler    Sabit Maliyetler=4.000.0002.000.000 = 6.000.000 - Sabit\ Maliyetler \implies Sabit\ Maliyetler = 4.000.000 TL'dir.
Yatırım sonrası artacak olan sabit maliyet tutarını doğru belirleyebilmek için baz sabit maliyetlerin bilinmesi şarttır.
3
Otomasyon yatırımı sonrası yeni maliyet yapısı ve FVÖK değerlerinin belirlenmesi.
Yeni katkı payı oranı %70\%70 olduğundan, aynı satış düzeyinde Yeni Katkı Payı =10.000.000×0,70=7.000.000= 10.000.000 \times 0,70 = 7.000.000 TL'dir. Yeni Sabit Maliyetler =4.000.000+1.000.000=5.000.000= 4.000.000 + 1.000.000 = 5.000.000 TL olur. Yeni FVO¨K=7.000.0005.000.000=2.000.000FV\ddot{O}K = 7.000.000 - 5.000.000 = 2.000.000 TL olarak aynı kalır.
Yeni katkı payı oranı değişken maliyetlerin düştüğünü; buna karşılık artan sabit maliyetlerle birlikte FVÖK'ün bu satış seviyesinde sabit kaldığını gösterir.
4
Yeni DOL değerinin ve satışların %20\%20 artması durumunda beklenen FVÖK'ün hesaplanması.
Yeni DOL=Yeni Katkı PayıYeni FVO¨K=7.000.0002.000.000=3,50DOL = \frac{Yeni\ Katk\imath\ Pay\imath}{Yeni\ FV\ddot{O}K} = \frac{7.000.000}{2.000.000} = 3,50 bulunur. Satışlar %20\%20 artarsa FVÖK %20×3,50=%70\%20 \times 3,50 = \%70 oranında artar. Beklenen FVO¨K=2.000.000×(1+0,70)=3.400.000FV\ddot{O}K = 2.000.000 \times (1 + 0,70) = 3.400.000 TL olur.
DOL katsayısı, satışlardaki yüzdesel değişimin FVÖK üzerindeki çarpan etkisini ifade ettiğinden doğrudan kâr tahmininde kullanılır.

Anahtar Kavram

Faaliyet Kaldıracı (DOL)
Soru 86Soru

Otomotiv yan sanayisinde faaliyet gösteren Erciyes Otomotiv A.Ş.'nin 2025 yılı net satışları 600.000.000 TL600.000.000 \text{ TL}'dir. İşletme tam kapasite ile çalışmakta olup, bilançosunda satışlarla birlikte kendiliğinden değişen (oransal olarak artan) aktif kalemlerin toplamı 400.000.000 TL400.000.000 \text{ TL}, satışlarla birlikte kendiliğinden değişen pasif kalemlerin toplamı ise 100.000.000 TL100.000.000 \text{ TL}'dir.

2026 yılı için firmanın satışlarında %25\%25 oranında bir büyüme öngörülmektedir. Şirketin net kâr marjı %10\%10 olup, elde edilen kârın %60\%60'ı ortaklara temettü olarak dağıtılmaktadır.

Buna göre, işletmenin 2026 yılı için satışların yüzdesi yöntemine göre hesaplanan dış kaynak ihtiyacı (DKİ) kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 45.000.00045.000.000

Cevap

İşletmenin 2026 yılı için dış kaynak ihtiyacı (DKİ) 45.000.000 TL45.000.000 \text{ TL}'dir.
Satışların Yüzdesi Yöntemi'ne göre Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) formülü şu şekildedir: DKİ = (Aktiflerdeki Oransal Artış) - (Pasiflerdeki Oransal Artış) - (Beklenen Satışlar x Net Kâr Marjı x Dağıtılmayan Kâr Oranı). Verilere göre satışlardaki artış tutarı (150 milyon TL) kullanılarak aktif artışı 100 milyon TL, pasif artışı ise 25 milyon TL olarak hesaplanır. Gelecek yılın satışları (750 milyon TL) üzerinden %10 kâr marjı ile 75 milyon TL net kâr beklenmektedir. Kârın %60'ı dağıtıldığına göre %40'ı (30 milyon TL) içeride bırakılır. DKİ = 100.000.000 - 25.000.000 - 30.000.000 = 45.000.000 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Satışlardaki artış tutarını (ΔS\Delta S) ve gelecek yılki beklenen satışları (S1S_1) hesapla.
Satışlardaki artış (ΔS\Delta S) = 600.000.000×0,25=150.000.000 TL600.000.000 \times 0,25 = 150.000.000 \text{ TL}. Gelecek yıl satışları (S1S_1) = 600.000.000+150.000.000=750.000.000 TL600.000.000 + 150.000.000 = 750.000.000 \text{ TL}.
Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) hesaplamasında aktif ve pasif kalemlerdeki artışı bulmak için satış artış tutarına, yaratılacak iç kaynağı bulmak için ise gelecek yılın toplam satış tutarına ihtiyaç vardır.
2
Gereken aktif (varlık) artışını hesapla.
Gereken Aktif Artışı = (400.000.000600.000.000)×150.000.000=23×150.000.000=100.000.000 TL(\frac{400.000.000}{600.000.000}) \times 150.000.000 = \frac{2}{3} \times 150.000.000 = 100.000.000 \text{ TL}.
Satışlardaki %25'lik artışı desteklemek için kendiliğinden değişen aktif kalemler de aynı oranda artmak zorundadır.
3
Kendiliğinden oluşan pasif artışını hesapla.
Kendiliğinden Pasif Artışı = (100.000.000600.000.000)×150.000.000=16×150.000.000=25.000.000 TL(\frac{100.000.000}{600.000.000}) \times 150.000.000 = \frac{1}{6} \times 150.000.000 = 25.000.000 \text{ TL}.
Artan satışlarla birlikte ticari borçlar gibi kalemler kendiliğinden genişleyerek işletmeye otomatik bir finansman sağlar.
4
Elde edilecek net kârı ve dağıtılmayarak işletmede bırakılan kârı (otofinansman) hesapla.
Net Kâr = 750.000.000×0,10=75.000.000 TL750.000.000 \times 0,10 = 75.000.000 \text{ TL}. Dağıtılmayan kâr oranı = 10,60=0,401 - 0,60 = 0,40. Otofinansman = 75.000.000×0,40=30.000.000 TL75.000.000 \times 0,40 = 30.000.000 \text{ TL}.
İşletmenin faaliyetlerinden elde edeceği kârın ortaklara dağıtılmayan kısmı, fon ihtiyacını karşılamak için iç kaynak olarak kullanılacaktır.
5
Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) formülünü uygula.
DKİ = Gereken Aktif Artışı - Kendiliğinden Pasif Artışı - Otofinansman. DKİ = 100.000.00025.000.00030.000.000=45.000.000 TL100.000.000 - 25.000.000 - 30.000.000 = 45.000.000 \text{ TL}.
İhtiyaç duyulan toplam varlık artışından, kendiliğinden oluşan borçlar ve işletme içinde yaratılan kârlar çıkarıldığında dışarıdan bulunması gereken net finansman tutarı elde edilir.

Anahtar Kavram

Satışların Yüzdesi Yöntemi ve Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ)
Soru 87Soru

Kuzey Bilişim Teknolojileri A.Ş., kuracağı yeni nesil ağ altyapısı için 3.000.0003.000.000 TL tutarında dış kaynak gerektiren bir yatırım projesi planlamaktadır. İşletme yönetimi bu fon ihtiyacını karşılamak için iki farklı finansman seçeneğini değerlendirmektedir:

1. Seçenek (Tamamı Özkaynak): İhraç fiyatı 2020 TL'den 150.000150.000 adet yeni adi hisse senedi çıkarılması.
2. Seçenek (Karma Finansman): İhraç fiyatı 2020 TL'den 50.00050.000 adet adi hisse senedi çıkarılması ve kalan fon ihtiyacı için yıllık %15\%15 faiz oranıyla tahvil ihraç edilmesi.

Kurumlar vergisi oranının %20\%20 olduğu varsayımı altında, her iki finansman seçeneğinde de hisse başına kazancın (HBK) eşit olmasını sağlayan Kayıtsızlık FVÖK (Faiz ve Vergi Öncesi Kâr) noktası kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 450.000450.000

Cevap

Doğru değer 450.000450.000 TL'dir.
Kayıtsızlık noktası, tamamı özkaynak (hisse) ve karma (hisse + tahvil) finansman alternatiflerinin hisse başına kazançlarını eşitleyen FVÖK düzeyidir. Denklemde vergi oranları, iki tarafta da imtiyazlı hisse senedi kâr payı bulunmadığından birbirini götürür. 50.00050.000 ve 150.000150.000 adet hisse senedi eşitliğe dökülüp faiz olan 300.000300.000 TL FVÖK'ten çıkarıldığında 2FVO¨K=900.0002FVÖK = 900.000 eşitliğine ulaşılır ve Kayıtsızlık FVÖK noktası 450.000450.000 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Her iki finansman alternatifi için faiz gideri ve hisse senedi sayılarını hesaplama.
1. Seçenekte Faiz = 00 TL, Hisse = 150.000150.000 adet. 2. Seçenekte Özkaynak ile sağlanan tutar = 50.000×20=1.000.00050.000 \times 20 = 1.000.000 TL. Borç ile sağlanan tutar = 3.000.0001.000.000=2.000.0003.000.000 - 1.000.000 = 2.000.000 TL. Faiz = 2.000.000×0.15=300.0002.000.000 \times 0.15 = 300.000 TL. Hisse = 50.00050.000 adet.
Hisse Başına Kazanç (HBK) eşitliği formülünde yerine koyulacak değişkenlerin doğru belirlenmesi şarttır.
2
Kayıtsızlık noktası (HBK eşitliği) denklemini kurma.
(FVO¨K0)×(10.20)150.000=(FVO¨K300.000)×(10.20)50.000\frac{(FVÖK - 0) \times (1 - 0.20)}{150.000} = \frac{(FVÖK - 300.000) \times (1 - 0.20)}{50.000}
İki farklı sermaye yapısının hissedarlara sağladığı net kazancın eşitlendiği faaliyet kârı düzeyini bulmak için formül eşitlenir.
3
Denklemi FVÖK (Faiz ve Vergi Öncesi Kâr) için çözme.
Eşitliğin iki tarafındaki (10.20)(1 - 0.20) vergi katsayıları sadeleşir. Paydalar 50.00050.000'e bölünerek sadeleştirildiğinde sol tarafta 33, sağ tarafta 11 kalır.
FVO¨K3=FVO¨K300.000\frac{FVÖK}{3} = FVÖK - 300.000
FVO¨K=3FVO¨K900.000FVÖK = 3FVÖK - 900.000
2FVO¨K=900.0002FVÖK = 900.000
FVO¨K=450.000 TLFVÖK = 450.000 \text{ TL}
Kayıtsızlık noktası olarak ifade edilen başabaş FVÖK seviyesine ulaşmak için cebirsel çözümlemenin tamamlanması gerekir.

Anahtar Kavram

İki farklı finansman seçeneğinde hissedarlara düşen net kârı (HBK) eşitleyen temel başabaş analizidir.
Soru 88Soru

Bumin Teknoloji Sistemleri A.Ş.'nin belirli bir faaliyet dönemine ait finansal verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Finansal KalemTutar (TL)
Net Satış Hasılatı3.000.0003.000.000
Değişken Maliyetler1.800.0001.800.000
Sabit Faaliyet Giderleri400.000400.000
Faiz Giderleri200.000200.000
İmtiyazlı Hisse Senedi Temettüleri160.000160.000

İşletmenin tabi olduğu kurumlar vergisi oranı %20\%20'dir.

Şirket yönetimi, ödenmiş sermaye yapısında (adi hisse senedi sayısında) herhangi bir değişikliğe gitmeden, mevcut adi hisse senedi başına düşen kâr (HBK) tutarını %90\%90 oranında artırmayı hedeflemektedir.

Buna göre, işletmenin fiyat ve maliyet yapısı sabit kalmak kaydıyla, bu hedefe ulaşabilmesi için satış hacmini yüzde kaç artırması gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %30

Cevap

Şirketin satış hacmini %30 artırması gerekir.
Satışlardaki değişimin Hisse Başına Kâr (HBK) üzerindeki etkisi Birleşik Kaldıraç Derecesi (DCL) ile ölçülür. DCL, DOL ve DFL'nin çarpımıdır. Şirketin Katkı Payı 1.200.000 TL ve FVÖK tutarı 800.000 TL olduğu için DOL = 1,5'tir. İmtiyazlı hisse senetleri bulunduğu için DFL hesaplanırken bu temettülerin (1 - 0,20) formülüyle brütleştirilerek (200.000 TL) faizle birlikte FVÖK'ten düşülmesi gerekir. Bu işlemle DFL = 2,0 bulunur. DCL = 1,5 x 2,0 = 3,0 olur. HBK'nın %90 artması için satışların %90 / 3,0 = %30 oranında artması gereklidir.

Adım Adım Çözüm

1
Katkı Payı ve Faaliyet Kârını (FVÖK) hesaplayın.
Katkı Payı = 1.200.0001.200.000 TL, FVÖK = 800.000800.000 TL
Kaldıraç oranlarını bulabilmek için temel kârlılık kalemlerinin gelir tablosu mantığıyla tespit edilmesi gerekir. Katkı Payı = 3.000.0001.800.000=1.200.0003.000.000 - 1.800.000 = 1.200.000 TL. FVÖK = 1.200.000400.000=800.0001.200.000 - 400.000 = 800.000 TL.
2
Faaliyet Kaldıraç Derecesini (DOL) hesaplayın.
DOL = 1,51,5
Faaliyet kaldıracı, Katkı Payının FVÖK'e bölünmesiyle bulunur: DOL=1.200.000800.000=1,5DOL = \frac{1.200.000}{800.000} = 1,5
3
İmtiyazlı temettüleri vergi öncesi tutara dönüştürerek Finansal Kaldıraç Derecesini (DFL) hesaplayın.
DFL = 2,02,0
İmtiyazlı temettüler vergi sonrası kârdan ödendiği için, formülde kullanılmadan önce vergi etkisinden arındırılmalıdır (Dp / (1 - t)). DFL formülü: DFL=FVO¨KFVO¨KFaizI˙mtiyazlı Temettu¨1tDFL = \frac{FVÖK}{FVÖK - Faiz - \frac{\text{İmtiyazlı Temettü}}{1 - t}}
DFL=800.000800.000200.000160.00010,20=800.000800.000200.000200.000=800.000400.000=2,0DFL = \frac{800.000}{800.000 - 200.000 - \frac{160.000}{1 - 0,20}} = \frac{800.000}{800.000 - 200.000 - 200.000} = \frac{800.000}{400.000} = 2,0
4
Birleşik (Toplam) Kaldıraç Derecesini (DCL) hesaplayın.
DCL = 3,03,0
Birleşik kaldıraç, faaliyet ve finansal kaldıraç derecelerinin çarpımına eşittir: DCL=DOL×DFL=1,5×2,0=3,0DCL = DOL \times DFL = 1,5 \times 2,0 = 3,0
5
Hedeflenen HBK artışı için gereken satış hacmi artışını bulun.
Gereken Satış Artışı = %30\%30
DCL, satışlardaki %1'lik değişimin HBK'da yaratacağı % değişimi ifade eder. %ΔHBK=DCL×%ΔSatıs¸lar\% \Delta \text{HBK} = DCL \times \% \Delta \text{Satışlar}
%90=3,0×%ΔSatıs¸lar\%90 = 3,0 \times \% \Delta \text{Satışlar}
%ΔSatıs¸lar=%30\% \Delta \text{Satışlar} = \%30

Anahtar Kavram

İmtiyazlı Hisse Senetlerini İçeren Birleşik Kaldıraç (DCL) Analizi
Soru 89Soru

Kapasite kullanım oranı %80\%80 olan ve bu kapasitede yılda 8.0008.000 adet üretim gerçekleştiren bir endüstriyel ambalaj firmasının finansal verileri incelenmiştir. İşletmenin satışlarından elde ettiği katkı payı oranı %40\%40 olup, birim değişken maliyeti 600 TL600\text{ TL}'dir.

İlgili faaliyet döneminde işletmenin katlandığı toplam sabit maliyetler 1.800.000 TL1.800.000\text{ TL} olarak bütçelenmiştir. Bu tutarın 300.000 TL300.000\text{ TL}'lik kısmını üretim tesislerindeki makinelere ait amortismanlar, 100.000 TL100.000\text{ TL}'sini ise patent ve lisanslara ilişkin itfa payları oluşturmaktadır.

Buna göre, işletmenin nakit başabaş noktasına ulaşabilmesi için gerçekleştirmesi gereken üretim/satış miktarı kaç adettir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.500

Cevap

İşletmenin nakit başabaş noktası 3.500 adettir.
Doğru yanıt olan 3.500 adede ulaşmak için şu adımlar izlenmelidir: Öncelikle işletmenin katkı payı oranı %40\%40 olarak verildiği için değişken maliyet oranı %60\%60 olacaktır. 600 TL600\text{ TL} olan birim değişken maliyet %60\%60'a bölündüğünde birim satış fiyatı 1.000 TL1.000\text{ TL} çıkar. Buradan birim katkı payı (1.0006001.000 - 600) 400 TL400\text{ TL} olarak hesaplanır. Nakit başabaş noktasını bulmak için toplam sabit maliyetlerden (1.800.000 TL1.800.000\text{ TL}), nakit çıkışı gerektirmeyen amortisman (300.000 TL300.000\text{ TL}) ve itfa payları (100.000 TL100.000\text{ TL}) düşülür. Bulunan 1.400.000 TL1.400.000\text{ TL}'lik nakit sabit maliyet, 400 TL400\text{ TL}'lik birim katkı payına bölündüğünde sonuç 3.500 adet olarak bulunur. Soruda verilen mevcut üretim kapasitesi bilgileri tamamen çeldirici niteliktedir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen katkı payı oranı ve birim değişken maliyeti kullanarak birim satış fiyatını ve birim katkı payını hesapla.
Değişken Maliyet Oranı = 10,40=0,601 - 0,40 = 0,60. Birim Satış Fiyatı = 600/0,60=1.000 TL600 / 0,60 = 1.000\text{ TL}. Birim Katkı Payı = 1.000600=400 TL1.000 - 600 = 400\text{ TL} olarak bulunur.
Başabaş analizi formülünde paydayı oluşturacak olan birim katkı marjının elde edilmesi gereklidir.
2
Nakit çıkışı gerektirmeyen giderleri belirle ve toplam sabit maliyetlerden çıkararak nakit sabit maliyetleri bul.
Nakit çıkışı gerektirmeyen giderler = 300.000 (Amortisman)+100.000 (I˙tfa)=400.000 TL300.000\text{ (Amortisman)} + 100.000\text{ (İtfa)} = 400.000\text{ TL}. Nakit Sabit Maliyetler = 1.800.000400.000=1.400.000 TL1.800.000 - 400.000 = 1.400.000\text{ TL} olarak bulunur.
Nakit başabaş noktasında, sadece işletmeden fiilen nakit çıkışına sebep olan sabit maliyetler dikkate alınır.
3
Nakit sabit maliyetleri, birim katkı payına bölerek nakit başabaş miktarını tespit et.
Nakit Bas\cabas\c Miktarı=1.400.000 TL/400 TL=3.500 adetNakit\ Başabaş\ Miktarı = 1.400.000\text{ TL} / 400\text{ TL} = 3.500\text{ adet} olarak bulunur.
İşletmenin net nakit akışını sıfıra eşitleyen üretim ve satış hacmini matematiksel olarak saptamak için bu bölme işlemi uygulanır.

Anahtar Kavram

Nakit Başabaş Noktası Analizi
Soru 90Soru

Bir üretim işletmesinin belirli bir döneme ait maliyet ve satış verileri aşağıda verilmiştir:

* Birim Satış Fiyatı: 200200 TL
* Birim Değişken Maliyet: 120120 TL
* Toplam Sabit Maliyetler: 400.000400.000 TL

İşletme ilgili dönemde 160.000160.000 TL kâr elde etmeyi hedeflemektedir.

Buna göre, işletmenin hedeflenen kâra ulaşabilmesi için gerçekleştirmesi gereken satış tutarı (ciro) kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.400.000

Cevap

İşletmenin 160.000 TL kâr elde edebilmesi için ulaşması gereken satış tutarı 1.400.000 TL'dir.
Hedeflenen satış tutarı hesaplanırken formül: Hedeflenen Satıs¸ Tutarı=Toplam Sabit Maliyetler+Hedeflenen KaˆrKatkı Payı Oranı\text{Hedeflenen Satış Tutarı} = \frac{\text{Toplam Sabit Maliyetler} + \text{Hedeflenen Kâr}}{\text{Katkı Payı Oranı}} şeklindedir. Birim katkı payı (200120=80200 - 120 = 80 TL) ve katkı payı oranı (80/200=0,4080 / 200 = 0,40) bulunduktan sonra pay kısmındaki toplam değer (400.000+160.000=560.000400.000 + 160.000 = 560.000 TL) bu orana bölünür. İşlemin sonucu 560.000/0,40=1.400.000560.000 / 0,40 = 1.400.000 TL olarak doğru şekilde bulunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Birim Katkı Payını hesaplayınız.
200120=80200 - 120 = 80 TL
Her bir birim satışın sabit maliyetleri ve kârı karşılamak için ne kadar katkı sağladığını bulmak için birim satış fiyatından birim değişken maliyet çıkarılır.
2
Katkı Payı Oranını (KPO) hesaplayınız.
80200=0,40\frac{80}{200} = 0,40
Satış tutarı (ciro) üzerinden hesaplama yapabilmek için birim katkı payı, birim satış fiyatına bölünerek oransal değere dönüştürülür.
3
Hedeflenen Kâr İçin Gerekli Satış Tutarını hesaplayınız.
400.000+160.0000,40=560.0000,40=1.400.000\frac{400.000 + 160.000}{0,40} = \frac{560.000}{0,40} = 1.400.000 TL
Formül gereği, Toplam Sabit Maliyetler ile Hedeflenen Kâr toplanır ve Katkı Payı Oranına bölünerek istenen ciro seviyesi bulunur.

Anahtar Kavram

Hedeflenen Kâr ve Başabaş Analizi
Soru 91Soru

Alfa Teknoloji A.Ş., piyasaya yeni sunduğu akıllı cihaz aksesuarı için bir kâr geçiş (başabaş) noktası analizi yapmaktadır. İşletmenin bu ürüne ait maliyet ve fiyatlandırma verileri aşağıdaki gibidir:

* Birim Satış Fiyatı: 100100 TL
* Birim Değişken Maliyet: 6060 TL
* Toplam Sabit Maliyetler: 1.200.0001.200.000 TL

Buna göre, Alfa Teknoloji A.Ş.'nin zarar etmemesi için ulaşması gereken başabaş noktası satış miktarı ve başabaş noktası satış tutarı sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.00030.000 adet ve 3.000.0003.000.000 TL

Cevap

İşletmenin başabaş noktası satış miktarı 30.00030.000 adet ve başabaş noktası satış tutarı 3.000.0003.000.000 TL değerini gösteren seçenektir.
Başabaş noktası analizinde öncelikle birim satış fiyatından birim değişken maliyet çıkarılarak birim katkı payı (10060=40100 - 60 = 40 TL) bulunur. Daha sonra toplam sabit maliyetler birim katkı payına bölünerek başabaş noktası üretim/satış miktarına ulaşılır (1.200.000/40=30.0001.200.000 / 40 = 30.000 adet). Bu miktarın parasal karşılığını, yani satış tutarını bulmak için miktar satış fiyatıyla çarpılır (30.000×100=3.000.00030.000 \times 100 = 3.000.000 TL).

Adım Adım Çözüm

1
Birim katkı payını (BKP) hesaplayın.
BKP = Birim Satış Fiyatı - Birim Değişken Maliyet = 10060=40100 - 60 = 40 TL
Her bir birim satışın sabit maliyetleri karşılamak için ne kadar katkı sağladığını bulmak gerekir.
2
Başabaş noktası satış miktarını bulun.
Başabaş Miktarı = Toplam Sabit Maliyetler / Birim Katkı Payı = 1.200.000/40=30.0001.200.000 / 40 = 30.000 adet
Zarar edilmemesi için toplam sabit maliyetlerin kaç adet ürün satışıyla karşılanacağını (kârın sıfır olduğu noktayı) bulmak için sabit maliyetler birim katkı payına bölünür.
3
Başabaş noktası satış tutarını hesaplayın.
Başabaş Tutarı = Başabaş Miktarı × Birim Satış Fiyatı = 30.000×100=3.000.00030.000 \times 100 = 3.000.000 TL
Elde edilen başabaş miktarının parasal değerini (ciro olarak) ifade etmek için miktar ile satış fiyatı çarpılır.

Anahtar Kavram

Başabaş noktası (kâr geçiş noktası), işletmenin toplam gelirlerinin toplam maliyetlerine eşit olduğu, kâr veya zararın oluşmadığı üretim/satış düzeyidir.
Soru 92Soru

Beta A.Ş.'nin belirli bir döneme ait finansal verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Finansal KalemTutar (TL)
Net Satışlar800.000
Değişken Maliyetler500.000
Sabit İşletme Maliyetleri200.000
Faiz Giderleri50.000

Bu verilere göre, işletmenin Birleşik (Toplam) Kaldıraç Derecesi (DCLDCL) kaçtır ve satışlarda meydana gelecek %10\%10'luk bir artışın Hisse Başına Kâr (HBKHBK) üzerindeki etkisi ne yönde olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: DCL=6DCL = 6; HBKHBK %60\%60 artar.

Cevap

İşletmenin Birleşik Kaldıraç Derecesi (DCLDCL) 66'dır ve satışlardaki %10\%10'luk artış Hisse Başına Kâr'ı (HBKHBK) %60\%60 oranında artıracaktır.
Doğru yanıt olan seçenekte, Katkı Payı (300.000300.000 TL) Vergi Öncesi Kâr'a (50.00050.000 TL) bölünerek Birleşik Kaldıraç Derecesi (DCLDCL) 66 olarak doğru bulunmuş ve bu değer satışlardaki %10\%10'luk artış ile çarpılarak HBK'daki artış (%60\%60) doğru şekilde hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Katkı Payı hesaplaması yapılır (Katkı Payı=Net Satıs\clarDeg˘is\cken MaliyetlerKatkı\ Payı = Net\ Satışlar - Değişken\ Maliyetler).
Katkı Payı=800.000500.000=300.000 TLKatkı\ Payı = 800.000 - 500.000 = 300.000\ TL
Faaliyet kârını ve kaldıraç derecelerini bulabilmek için temel kârlılık metriğine ulaşılmalıdır.
2
Faiz ve Vergi Öncesi Kâr (FVO¨KFVÖK) hesaplanır (FVO¨K=Katkı PayıSabit I˙s\cletme MaliyetleriFVÖK = Katkı\ Payı - Sabit\ İşletme\ Maliyetleri).
FVO¨K=300.000200.000=100.000 TLFVÖK = 300.000 - 200.000 = 100.000\ TL
Finansal maliyetler öncesi elde edilen faaliyet kârı belirlenmelidir.
3
Vergi Öncesi Kâr (VO¨KVÖK) hesaplanır (VO¨K=FVO¨KFaiz GiderleriVÖK = FVÖK - Faiz\ Giderleri).
VO¨K=100.00050.000=50.000 TLVÖK = 100.000 - 50.000 = 50.000\ TL
Birleşik kaldıraç formülünün paydasında yer alan vergi öncesi net kazanç bulunmalıdır.
4
Birleşik (Toplam) Kaldıraç Derecesi formülü uygulanır (DCL=Katkı Payı/VO¨KDCL = Katkı\ Payı / VÖK).
DCL=300.00050.000=6DCL = \frac{300.000}{50.000} = 6
Satışlardaki değişimin Hisse Başına Kâr (HBKHBK) üzerindeki toplam etkisini ölçmek için DCL katsayısı hesaplanmalıdır.
5
Satışlardaki %10\%10'luk artışın HBKHBK'ya olan etkisi, DCLDCL katsayısı ile çarpılarak bulunur.
ΔHBK=6×%10=%60 artar.\Delta HBK = 6 \times \%10 = \%60\ artar.
Birleşik kaldıraç derecesi, satışlardaki her yüzde birlik değişimin HBK üzerinde kaç kat etki yaratacağını gösterir.

Anahtar Kavram

Birleşik (Toplam) Kaldıraç
Soru 93Soru

Bir üretim işletmesine ait belirli bir dönemin finansal verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

KalemTutar (TL)
Toplam Satış Hasılatı500.000
Toplam Değişken Maliyetler300.000
Sabit İşletme Maliyetleri100.000
Faiz Giderleri40.000

Buna göre, işletmenin faaliyet kaldıracı derecesi (DOL) kaçtır ve bu durumun finansal anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2,00 ; Satışlardaki %1'lik bir artış, Faiz ve Vergi Öncesi Kârda (FVÖK) %2,00'lik bir artış yaratır.

Cevap

2,00 ; Satışlardaki %1'lik bir artış, Faiz ve Vergi Öncesi Kârda (FVÖK) %2,00'lik bir artış yaratır.
Faaliyet kaldıracı derecesi (DOL), DOL=Katkı PayıFVO¨KDOL = \frac{\text{Katkı Payı}}{\text{FVÖK}} formülü ile hesaplanır. İlk olarak, satışlardan değişken maliyetler çıkarılarak katkı payı bulunur (500.000300.000=200.000500.000 - 300.000 = 200.000 TL). Daha sonra katkı payından sabit işletme maliyetleri çıkarılarak FVÖK bulunur (200.000100.000=100.000200.000 - 100.000 = 100.000 TL). Oranlandığında DOL=200.000100.000=2,00DOL = \frac{200.000}{100.000} = 2,00 sonucu elde edilir. Bu oranın anlamı; satışlarda meydana gelecek %1'lik bir değişimin, Faiz ve Vergi Öncesi Kârda (FVÖK) aynı yönde %2,00'lik bir değişime neden olacağıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İşletmenin katkı payını hesaplama
Katkı Payı = 500.000 - 300.000 = 200.000 TL
Faaliyet kaldıracı formülünün pay kısmı için toplam satışlardan değişken maliyetler çıkarılır.
2
Faiz ve Vergi Öncesi Kârı (FVÖK) hesaplama
FVÖK = 200.000 - 100.000 = 100.000 TL
Katkı payından sabit işletme maliyetleri düşülerek operasyonel kârlılık olan FVÖK bulunur.
3
Faaliyet Kaldıracı Derecesini (DOL) hesaplama
DOL = 200.000 / 100.000 = 2,00
Faaliyet kaldıracı derecesi, katkı payının FVÖK'e oranlanmasıyla (DOL=Katkı PayıFVO¨KDOL = \frac{\text{Katkı Payı}}{\text{FVÖK}}) elde edilir.
4
Sonucu finansal olarak yorumlama
Satışlardaki %1'lik artış, FVÖK'te %2,00'lik artış sağlar.
DOL değeri, satış hacmindeki yüzdesel değişimin FVÖK üzerindeki çarpan (kaldıraç) etkisini gösterir.

Anahtar Kavram

Faaliyet Kaldıracı (DOL)

Alternatif Yöntem

DOL aynı zamanda DOL=%ΔFVO¨K%ΔSatıs¸larDOL = \frac{\%\Delta \text{FVÖK}}{\%\Delta \text{Satışlar}} formülüyle de bulunabilir. Satışların %10 artarak 550.000 TL'ye çıktığı varsayılırsa, yeni katkı payı 220.000 TL ve yeni FVÖK 120.000 TL olur. FVÖK'teki artış oranı 20.000/100.000=%2020.000 / 100.000 = \%20'dir. Buradan %20/%10=2,00\%20 / \%10 = 2,00 değeri teyit edilebilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 94Soru

X Üretim İşletmesi'nin ürettiği tek tip mamule ilişkin veriler aşağıdaki gibidir:

- Birim satış fiyatı: 200200 TL
- Birim değişken maliyet: 120120 TL
- Yıllık toplam sabit maliyet: 600.000600.000 TL
- Yıllık amortisman gideri: 120.000120.000 TL

Verilen bilgilere göre, işletmenin nakit başabaş noktası üretim miktarı kaç birimdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6.0006.000

Cevap

İşletmenin nakit başabaş noktası üretim miktarı 6.0006.000 birimdir.
Nakit başabaş noktası, işletmenin sadece nakit çıkışı gerektiren sabit maliyetlerini karşılayabilmesi için üretip satması gereken miktarı ifade eden bir analiz yöntemidir. Bu nedenle toplam sabit maliyetlerden (600.000600.000 TL), nakit çıkışı gerektirmeyen amortisman gideri (120.000120.000 TL) çıkarılır ve net sabit maliyet (480.000480.000 TL) elde edilir. Daha sonra bu tutar, birim satış fiyatı (200200 TL) ile birim değişken maliyet (120120 TL) arasındaki fark olan birim katkı payına (8080 TL) bölünür. Böylece nakit başabaş noktası üretim miktarı 480.00080=6.000\frac{480.000}{80} = 6.000 birim olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Birim katkı payının hesaplanması
200120=80200 - 120 = 80 TL
Başabaş noktası analizinde öncelikle bir birim ürünün sabit maliyetleri karşılamaya ne kadar katkı yapacağının (birim katkı payı) bulunması gerekir.
2
Nakit çıkışı gerektiren net sabit maliyetlerin belirlenmesi
600.000120.000=480.000600.000 - 120.000 = 480.000 TL
Nakit başabaş noktasında, amortisman gibi nakit çıkışı gerektirmeyen giderler hesaba katılmaz; bu yüzden bu tutarın toplam sabit maliyetlerden düşülmesi zorunludur.
3
Nakit başabaş noktasının hesaplanması
480.00080=6.000\frac{480.000}{80} = 6.000 birim
Nakit çıkışı gerektiren net sabit maliyetler, birim katkı payına bölünerek hedeflenen nakit başabaş noktası üretim miktarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Nakit Başabaş Noktası Analizi
Soru 95Soru

Bir işletmenin mevcut yıl satışları 5.000.000 TL5.000.000 \text{ TL}'dir ve gelecek yıl satışlarının 6.000.000 TL6.000.000 \text{ TL} olması hedeflenmektedir. İşletmenin bilançosunda satışlarla birlikte kendiliğinden artan aktiflerin toplamı 3.000.000 TL3.000.000 \text{ TL}, satışlarla birlikte kendiliğinden artan pasiflerin toplamı ise 1.000.000 TL1.000.000 \text{ TL}'dir.

İşletmenin net kâr marjı %5\%5 ve kâr dağıtım oranı %40\%40'tır.

Buna göre, satışların yüzdesi yöntemini kullanan bu işletmenin gelecek yıl için Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 220.000

Cevap

Doğru cevap 220.000 TL'dir.
Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) formülü; gereken aktif artışı, kendiliğinden sağlanan pasif artışı ve otofinansman (iç kaynak) kalemlerinin birbirinden çıkarılmasıyla elde edilir. Gerekli aktif artışı 600.000 TL600.000 \text{ TL}, kendiliğinden artan pasifler 200.000 TL200.000 \text{ TL} ve şirketin dağıtmadığı kâr tutarı (otofinansman) 180.000 TL180.000 \text{ TL} olarak bulunur. Gerekli aktif yatırımlarından mevcut fonlar çıkarıldığında net dış kaynak ihtiyacı 220.000 TL220.000 \text{ TL} olur.

Adım Adım Çözüm

1
Gerekli aktif artışının hesaplanması
(3.000.000/5.000.000)×1.000.000=600.000 TL(3.000.000 / 5.000.000) \times 1.000.000 = 600.000 \text{ TL}
Satışlardaki artışın gerektirdiği yeni varlık (aktif) yatırımı tutarını belirlemek için.
2
Kendiliğinden sağlanan pasif artışının hesaplanması
(1.000.000/5.000.000)×1.000.000=200.000 TL(1.000.000 / 5.000.000) \times 1.000.000 = 200.000 \text{ TL}
Satışlar arttığında ticari borçlar gibi kendiliğinden oluşan fon kaynaklarının ne kadar artacağını bulmak için.
3
Otofinansman (İç kaynak) tutarının hesaplanması
6.000.000×0,05×(10,40)=180.000 TL6.000.000 \times 0,05 \times (1 - 0,40) = 180.000 \text{ TL}
Gelecek yıl yaratılacak net kârın, işletme içinde tutularak (dağıtılmayan kısım) fon ihtiyacını ne kadar karşılayacağını bulmak için.
4
Dış Kaynak İhtiyacının (DKİ) bulunması
600.000200.000180.000=220.000 TL600.000 - 200.000 - 180.000 = 220.000 \text{ TL}
Toplam net varlık ihtiyacından, içeriden yaratılan fonların çıkarılmasıyla dışarıdan bulunması gereken kaynak miktarını tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Satışların Yüzdesi Yöntemi ve Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ)

Alternatif Yöntem

DKI˙=(AS0)ΔS(LS0)ΔS(M×S1×RR)DKİ = (\frac{A}{S_0}) \Delta S - (\frac{L}{S_0}) \Delta S - (M \times S_1 \times RR) formülü direkt kurularak 0,6×1.000.0000,2×1.000.0000,05×6.000.000×0,60=220.0000,6 \times 1.000.000 - 0,2 \times 1.000.000 - 0,05 \times 6.000.000 \times 0,60 = 220.000 işlemi tek seferde de yapılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 96Soru

Bir üretim işletmesinin belirli bir faaliyet dönemine ait finansal bilgileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

KalemTutar / Oran
Net Satışlar3.000.000 TL
Değişken Maliyetler1.400.000 TL
Sabit Faaliyet Maliyetleri600.000 TL
Toplam Yabancı Kaynak1.000.000 TL
Yabancı Kaynak Faiz Oranı%20

İşletmenin imtiyazlı hisse senedi bulunmamaktadır.

Buna göre, işletmenin Finansal Kaldıraç Derecesi (DFL) aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1,25

Cevap

İşletmenin Finansal Kaldıraç Derecesi (DFL) 1,25 olarak hesaplanmaktadır.
Finansal kaldıraç derecesi (DFL), FVÖK tutarının Vergi Öncesi Kâra (FVÖK - Faiz) bölünmesiyle bulunur. Sorudaki verilere göre FVÖK 1.000.0001.000.000 TL ve faiz gideri 200.000200.000 TL olarak hesaplanır. Formül uygulandığında 1.000.000800.000=1,25\frac{1.000.000}{800.000} = 1,25 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Net Satışlardan Değişken Maliyetler çıkarılarak Katkı Payı bulunur.
Katkı Payı=3.000.0001.400.000=1.600.000 TL\text{Katkı Payı} = 3.000.000 - 1.400.000 = 1.600.000 \text{ TL}
Faaliyet kârına (FVÖK) ulaşmak için öncelikle satışlardan değişken maliyetlerin arındırılması gerekir.
2
Katkı payından Sabit Faaliyet Maliyetleri çıkarılarak Faiz ve Vergi Öncesi Kâr (FVÖK) hesaplanır.
FVO¨K=1.600.000600.000=1.000.000 TL\text{FVÖK} = 1.600.000 - 600.000 = 1.000.000 \text{ TL}
Finansal kaldıraç formülünün temel bileşeni olan faaliyet kârını belirlemek gereklidir.
3
Toplam yabancı kaynak tutarı ile faiz oranı çarpılarak faiz gideri bulunur.
Faiz Gideri=1.000.000×0,20=200.000 TL\text{Faiz Gideri} = 1.000.000 \times 0,20 = 200.000 \text{ TL}
İşletmenin finansal riskini oluşturan sabit finansman giderini (faiz) hesaplamak için gereklidir.
4
FVÖK değeri, FVÖK ile Faiz Gideri arasındaki farka bölünerek Finansal Kaldıraç Derecesi (DFL) bulunur.
DFL=1.000.0001.000.000200.000=1.000.000800.000=1,25DFL = \frac{1.000.000}{1.000.000 - 200.000} = \frac{1.000.000}{800.000} = 1,25
Finansal kaldıraç derecesi, faaliyet kârındaki değişimin net kâra yansıma şiddetini ölçer.

Anahtar Kavram

Finansal Kaldıraç Derecesi (DFL)
Soru 97Soru

Bir kamu iştiraki olan ağır sanayi fabrikası, enerji santrallerinde kullanılan özel alaşımlı bir endüstriyel valf üretmektedir. Fabrika, üretim hattında otomasyona geçerek maliyet yapısını tamamen güncellemiştir. Bu valfin birim satış fiyatı 4.0004.000 TL olup, otomasyon sonrasında da fiyat değiştirilmeyecektir. Otomasyon yatırımı sonucunda fabrikanın bu ürün grubuna ait yıllık toplam sabit maliyetleri 12.000.00012.000.000 TL'ye yükselmiş, birim değişken maliyetleri ise 1.6001.600 TL'ye gerilemiştir.

Fabrika yönetiminin yeni faaliyet dönemi için bu üründen elde etmeyi planladığı vergi sonrası net kâr hedefi 4.800.0004.800.000 TL'dir. İlgili dönemde kurumlar vergisi oranı %20\%20 olarak dikkate alınacaktır.

Buna göre, fabrikanın bu ürün için başabaş noktası satış miktarı (adet) ve hedeflenen net kâra ulaşabilmesi için gerçekleştirmesi gereken satış tutarı (TL) sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5.0005.000 adet ve 30.000.00030.000.000 TL

Cevap

Doğru cevap, başabaş noktası için 5.0005.000 adet ve hedeflenen kâr için 30.000.00030.000.000 TL satış tutarını gösteren seçenektir.
Soru iki aşamalı karmaşık bir hesaplama gerektirmektedir. Birinci aşamada başabaş satış miktarı; Toplam Sabit Maliyet / (Birim Satış Fiyatı - Birim Değişken Maliyet) formülüyle 12.000.000/(4.0001.600)=5.00012.000.000 / (4.000 - 1.600) = 5.000 adet olarak bulunur. İkinci aşamada ise vergi sonrası hedef kâr verildiği için, bu kâr brütleştirilir: 4.800.000/(10,20)=6.000.0004.800.000 / (1 - 0,20) = 6.000.000 TL. Hedef kârlı satış miktarı = (12.000.000+6.000.000)/2.400=7.500(12.000.000 + 6.000.000) / 2.400 = 7.500 adettir. Soruda miktar değil satış tutarı (ciro) istendiği için 7.5007.500 adet ×4.000\times 4.000 TL = 30.000.00030.000.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Birim katkı payının ve katkı payı oranının hesaplanması
Birim Katkı Payı = 2.4002.400 TL, Katkı Payı Oranı = %60\%60
Başabaş ve hedef kâr formüllerinin payda kısmını (marjları) belirlemek için satış fiyatından (4.0004.000 TL) değişken maliyet (1.6001.600 TL) çıkarılır.
2
Başabaş noktası satış miktarının bulunması
5.0005.000 adet
Kârın sıfır olduğu üretim miktarını bulmak için toplam sabit maliyetler (12.000.00012.000.000 TL) birim katkı payına (2.4002.400 TL) bölünür.
3
Vergi sonrası net kârın vergi öncesi brüt kâra dönüştürülmesi (Brütleştirme)
6.000.0006.000.000 TL
Vergiler faaliyet kârı üzerinden ödendiği için, 4.800.0004.800.000 TL net kâr elde etmek amacıyla formülde kullanılacak vergi öncesi kâr tutarı 4.800.000/(10,20)4.800.000 / (1 - 0,20) işlemiyle bulunur.
4
Hedef kâra ulaşmak için gereken satış miktarının hesaplanması
7.5007.500 adet
Toplam Sabit Maliyetler (12.000.00012.000.000) ile Vergi Öncesi Hedef Kâr (6.000.0006.000.000) toplanarak (18.000.00018.000.000), birim katkı payına (2.4002.400) bölünür.
5
Hedeflenen satış tutarının hesaplanması
30.000.00030.000.000 TL
Bulunan hedef satış miktarı (7.5007.500 adet), birim satış fiyatı (4.0004.000 TL) ile çarpılarak hedeflenen ciro (tutar) elde edilir.

Anahtar Kavram

Vergi Etkili Hedef Kâr ve Başabaş Noktası Analizi
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 98Soru

Tekstil ihracatı sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin 2025 yılı net satışları 800.000.000 TL800.000.000 \text{ TL} olarak gerçekleşmiştir. İşletme yönetimi, 2026 yılı için net satışlarda %25\%25 oranında bir büyüme hedeflemektedir. İşletme mevcut durumda tam kapasite ile çalışmakta olup, bilançosundaki aktif kalemlerin tamamı (toplam 600.000.000 TL600.000.000 \text{ TL}) satışlarla orantılı olarak değişmektedir. Pasif kalemler içerisinde yer alan ve satışlarla kendiliğinden (otomatik olarak) değişen kısa vadeli yabancı kaynakların toplamı ise 160.000.000 TL160.000.000 \text{ TL}'dir.

İşletmenin net kâr marjı %10\%10 olup, elde edilen kârın %40\%40'ını temettü (kâr payı) olarak dağıtma politikası benimsenmiştir.

Buna göre, işletmenin 2026 yılındaki büyüme hedefini gerçekleştirebilmesi için Satışların Yüzdesi Yöntemi'ne göre Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50.000.00050.000.000

Cevap

Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ), 50.000.00050.000.000 TL olarak hesaplanır.
Satışların Yüzdesi Yöntemi'ne göre DKİ, artan satışların gerektirdiği ek varlık yatırımlarından, kendiliğinden oluşan kısa vadeli borç artışları ile firmanın faaliyetleri sonucu yaratıp içeride tuttuğu kârın çıkarılmasıyla bulunur. Satışlar 200200 Milyon TL artacağından, %75 aktif oranıyla 150150 Milyon TL ek varlık gerekir. Bu tutarın %20 pasif oranıyla 4040 Milyon TL'si tedarikçiler vb. tarafından kendiliğinden finanse edilir. Ayrıca yeni satış hacminden (1.000 Milyon TL) %10 marjla elde edilen kârın %60'ı içeride tutulacağından 6060 Milyon TL iç kaynak yaratılır. Geriye kalan (1504060150 - 40 - 60) 5050 Milyon TL dışarıdan bulunması gereken kaynak ihtiyacıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Satışlardaki değişimin (ΔS\Delta S) ve yeni yıl satışlarının (S1S_1) bulunması
ΔS=800.000.000×0,25=200.000.000 TL\Delta S = 800.000.000 \times 0,25 = 200.000.000 \text{ TL}. Yeni Satışlar (S1S_1) = 1.000.000.000 TL1.000.000.000 \text{ TL}.
Gereken varlık artışını ve gelecek yılın net kârını hesaplamak için temel referans değerleridir.
2
Gerekli aktif (varlık) artışının hesaplanması
(600.000.000/800.000.000)×200.000.000=0,75×200.000.000=150.000.000 TL(600.000.000 / 800.000.000) \times 200.000.000 = 0,75 \times 200.000.000 = 150.000.000 \text{ TL}.
İşletmenin %25 büyümesi için aktiflerinin de aynı oranda büyümesi gerekmektedir.
3
Kendiliğinden sağlanan pasif artışının hesaplanması
(160.000.000/800.000.000)×200.000.000=0,20×200.000.000=40.000.000 TL(160.000.000 / 800.000.000) \times 200.000.000 = 0,20 \times 200.000.000 = 40.000.000 \text{ TL}.
Satışların artmasıyla birlikte ticari borçlar gibi kalemler otomatik olarak artar ve dış finansman ihtiyacını azaltır.
4
İşletme içinde bırakılacak kârın (Otofinansman) hesaplanması
S1×Net Kaˆr Marjı×Dag˘ıtılmayan Kaˆr Oranı=1.000.000.000×0,10×(10,40)=60.000.000 TLS_1 \times \text{Net Kâr Marjı} \times \text{Dağıtılmayan Kâr Oranı} = 1.000.000.000 \times 0,10 \times (1 - 0,40) = 60.000.000 \text{ TL}.
Elde edilen kârın işletmede kalan kısmı (dağıtılmayan kısmı) iç kaynak olarak kullanılır.
5
Dış Kaynak İhtiyacının (DKİ) hesaplanması
DKI˙=150.000.00040.000.00060.000.000=50.000.000 TL\text{DKİ} = 150.000.000 - 40.000.000 - 60.000.000 = 50.000.000 \text{ TL}.
Gereken toplam varlık artışından, kendiliğinden sağlanan yabancı kaynaklar ve otofinansman çıkarılarak net dış finansman ihtiyacı bulunur.

Anahtar Kavram

Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ) Hesaplaması
Soru 99Soru

Borsa İstanbul'da işlem gören bir şirketin finansal tablolarından elde edilen bazı veriler aşağıdaki gibidir:

KalemTutar (TL)
Satış Gelirleri12.000.00012.000.000
Toplam Değişken Giderler6.000.0006.000.000
Toplam Sabit Faaliyet Giderleri2.000.0002.000.000
Finansman Giderleri (Faiz)2.000.0002.000.000

Şirketin imtiyazlı hisse senedi bulunmadığı varsayıldığında, bu verilere göre şirketin Finansal Kaldıraç Derecesi (DFL) kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2,002,00

Cevap

Şirketin Finansal Kaldıraç Derecesi (DFL) 2,002,00'dır.
Finansal Kaldıraç Derecesi (DFL), Faiz Vergi Öncesi Karın (FVÖK), Vergi Öncesi Kara (VÖK) bölünmesiyle hesaplanır. FVÖK = Satışlar - Değişken Giderler - Sabit Faaliyet Giderleri = 12.000.0006.000.0002.000.000=4.000.00012.000.000 - 6.000.000 - 2.000.000 = 4.000.000 TL'dir. VÖK ise FVÖK'ten faiz giderlerinin düşülmesiyle (4.000.0002.000.000=2.000.0004.000.000 - 2.000.000 = 2.000.000 TL) bulunur. Bu durumda DFL = 4.000.000/2.000.000=2,004.000.000 / 2.000.000 = 2,00 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Faaliyet Karının (FVÖK) hesaplanması
FVÖK = 12.000.0006.000.0002.000.000=4.000.00012.000.000 - 6.000.000 - 2.000.000 = 4.000.000 TL
Finansal kaldıraç formülünün pay kısmı için net faaliyet karına ulaşmak gereklidir. Satışlardan değişken ve sabit faaliyet giderleri çıkarılır.
2
Vergi Öncesi Karın (VÖK) hesaplanması
VÖK = 4.000.0002.000.000=2.000.0004.000.000 - 2.000.000 = 2.000.000 TL
Finansal kaldıraç formülünün paydası, FVÖK'ten finansman giderlerinin (faiz) çıkarılmasıyla bulunur.
3
Finansal Kaldıraç Derecesinin (DFL) hesaplanması
DFL = 4.000.0002.000.000=2,00\frac{4.000.000}{2.000.000} = 2,00
DFL formülü (FVÖK / VÖK) uygulanarak şirketin finansal risk düzeyi belirlenir.

Anahtar Kavram

Finansal Kaldıraç Derecesi (DFL), FVÖK'teki yüzdesel bir değişimin Hisse Başına Kar (HBK) üzerindeki yüzdesel etkisini ölçer. FVÖK'ün VÖK'e (veya FVÖK - Faiz) bölünmesiyle bulunur.
Soru 100Soru

Zeta Endüstri A.Ş.'nin belirli bir faaliyet dönemine ilişkin temel finansal verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap KalemiTutar (TL)
Net Satışlar1.200.000
Değişken Maliyetler700.000
Sabit Faaliyet Maliyetleri300.000
Faiz Giderleri100.000

Buna göre, işletmenin faaliyet kaldıracı derecesi (DOL) kaçtır ve bu değer finansal açıdan neyi ifade etmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2,50 ; Satışlardaki %1'lik bir değişimin, faiz ve vergi öncesi kârda (FVÖK) %2,50 oranında bir değişim yaratacağını ifade eder.

Cevap

İşletmenin faaliyet kaldıracı derecesi 2,50'dir ve bu durum satışlardaki %1'lik bir değişimin, faiz ve vergi öncesi kârda (FVÖK) %2,50 oranında bir değişim yaratacağını ifade eder.
Faaliyet Kaldıracı Derecesi (DOL), bir işletmenin satışlarındaki değişimin faaliyet kârı (FVÖK) üzerindeki etkisini gösterir. Formülü DOL=KatkıPayıFVO¨KDOL = \frac{Katkı Payı}{FVÖK} şeklindedir. Tablodaki verilere göre Katkı Payı = 1.200.000700.000=500.000TL1.200.000 - 700.000 = 500.000 TL ve FVO¨K=500.000300.000=200.000TLFVÖK = 500.000 - 300.000 = 200.000 TL'dir. Bu değerler oranlandığında 500.000/200.000=2,50500.000 / 200.000 = 2,50 bulunur. Bunun finansal anlamı, işletmenin satış hacmindeki %1'lik bir artış veya azalışın, faaliyet kârında (FVÖK) %2,50'lik bir artış veya azalış yaratacak olmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İşletmenin Katkı Payını hesaplayınız.
KatkıPayı=NetSatıs\clarDeg˘is\ckenMaliyetler=1.200.000700.000=500.000TLKatkı Payı = Net Satışlar - Değişken Maliyetler = 1.200.000 - 700.000 = 500.000 TL
Faaliyet kaldıracını bulmak için öncelikle satış gelirlerinden sadece üretim ve faaliyete bağlı değişken giderlerin çıkarılması gerekir.
2
İşletmenin Faiz ve Vergi Öncesi Kârını (FVÖK) hesaplayınız.
FVO¨K=KatkıPayıSabitFaaliyetMaliyetleri=500.000300.000=200.000TLFVÖK = Katkı Payı - Sabit Faaliyet Maliyetleri = 500.000 - 300.000 = 200.000 TL
Faaliyet kaldıracı oranının paydasında yer alan faaliyet kârına ulaşmak için katkı payından sabit işletme giderleri düşülmelidir.
3
Faaliyet Kaldıracı Derecesi (DOL) formülünü uygulayınız.
DOL=KatkıPayıFVO¨K=500.000200.000=2,50DOL = \frac{Katkı Payı}{FVÖK} = \frac{500.000}{200.000} = 2,50
DOL, katkı payının faaliyet kârına oranlanmasıyla bulunur.
4
Bulunan DOL değerini yorumlayınız.
Satışlardaki %1'lik değişimin FVÖK üzerindeki etkisi %2,50'dir.
Faaliyet kaldıracı, işletmenin sabit maliyetleri nedeniyle satış hacmindeki değişimin faaliyet kârına (FVÖK) olan duyarlılığını ölçer.

Anahtar Kavram

Faaliyet Kaldıracı (DOL) Hesaplama ve Yorumlama
ÖncekiSayfa 5 / 8Sonraki