Examkin

Kalite Yönetimi

188 soru

Soru 101Soru →

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK), soğuk zincir tıbbi ürünlerin dağıtımında yaşanan kalite sapmalarını incelemek üzere bir komisyon görevlendirmiştir. Komisyon, kalite kontrol sürecinin farklı aşamalarında aşağıdaki üç analitik yaklaşımı uygulamaya karar vermiştir:

I. Teslimat sırasında maruz kalınan sıcaklık sapma miktarı (∘C^{\circ}\text{C}) ile üründeki etken madde bozulma yüzdesi (%\text{\%}) arasında istatistiksel bir ilişkinin olup olmadığını ve bu ilişkinin yönünü analiz etmek.
II. Dağıtım sürecinde yapılan iyileştirmelerin ardından, günlük fire oranlarının özel (atanabilir) nedenlerden arınmış olarak sadece tesadüfi nedenlerin yarattığı doğal kontrol sınırları içinde kalıp kalmadığını zaman ekseninde izlemek.
III. Kalite ihlali yaşanan teslimatlara ait ham verileri; 'bölge müdürlüğü', 'kargo firması' ve 'soğutucu donanım tipi' gibi farklı özelliklere göre alt kümelere ayırarak veriler arasındaki farklılıkları ve gizli örüntüleri ortaya çıkarmak.

Buna göre, TİTCK komisyonunun bu üç aşamada sırasıyla kullanması gereken kalite kontrol araçları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Serpilme Diyagramı - Kontrol Grafiği - Tabakalandırma

Cevap

Doğru sıralama Serpilme Diyagramı, Kontrol Grafiği ve Tabakalandırma (Gruplandırma) araçlarını içeren seçenektir.
I numaralı ifadede iki sayısal değişken (sıcaklık sapması ve bozulma yüzdesi) arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü analiz etmek amaçlanmıştır, bu işlem için korelasyon analizinin temel aracı olan 'Serpilme (Dağılım) Diyagramı' kullanılır. II numaralı ifadede, bir sürecin istatistiksel kontrol altında olup olmadığını, yani sapmaların genel nedenlerden mi yoksa özel nedenlerden mi kaynaklandığını zaman ekseninde limitlerle izleme işlemi tanımlanmıştır; bu 'Kontrol Grafiği'nin işlevidir. III numaralı ifadede ise elde edilen karmaşık verilerin analiz edilebilir hale gelmesi için niteliklerine göre (bölge, kargo firması vb.) alt kümelere ayrılması işlemi tanımlanmıştır; bu işlem literatürde 'Tabakalandırma (Gruplandırma / Stratification)' olarak adlandırılır. Bu nedenle doğru eşleştirme sırasıyla Serpilme Diyagramı, Kontrol Grafiği ve Tabakalandırma olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
I numaralı ifadede tanımlanan işlev için uygun kalite kontrol aracını belirlemek.
İki sayısal değişken (sıcaklık sapması ve bozulma oranı) arasındaki istatistiksel ilişkiyi (korelasyonu) ve yönünü test etmek için 'Serpilme (Dağılım) Diyagramı' kullanılmalıdır.
Serpilme diyagramı, bir değişkenin diğeri üzerindeki etkisini ve aralarındaki korelasyonu görmek amacıyla X ve Y eksenlerinde koordinat noktalarının işaretlendiği temel araçtır.
2
II numaralı ifadede tanımlanan işlev için uygun kalite kontrol aracını belirlemek.
Sürecin zaman içindeki değişimini, alt (LCL) ve üst (UCL) kontrol sınırları çerçevesinde izleyerek tesadüfi/özel neden ayrımını yapmak için 'Kontrol Grafiği' kullanılmalıdır.
Kontrol grafikleri (İstatistiksel Süreç Kontrolü), sürecin zaman eksenindeki kararlılığını ve stabilitesini izleyen tek temel kalite aracıdır.
3
III numaralı ifadede tanımlanan işlev için uygun kalite kontrol aracını belirlemek.
Karmaşık bir ham veri setini belirli özelliklerine (bölge, kargo firması, ambalaj tipi vb.) göre alt kümelere ayırmak için 'Tabakalandırma (Stratification / Gruplandırma)' kullanılmalıdır.
Tabakalandırma, verilerin içindeki gizli örüntüleri veya sorunun spesifik kaynağını görebilmek amacıyla verilerin homojen alt gruplara ayrıştırılması işlemidir.

Anahtar Kavram

7 Temel Kalite Kontrol Aracının Özgül İşlevleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 102Soru →

Sağlık Bakanlığına bağlı faaliyet gösteren entegre bir şehir hastanesinde, hasta bakım süreçlerindeki aksaklıkları gidermek ve kurumsal performansı artırmak amacıyla Toplam Kalite Yönetimi (TKY) felsefesine geçiş kararı alınmıştır. Bu kapsamda düzenlenen yönetim gözden geçirme toplantısında, farklı birim sorumluları tarafından süreç iyileştirmeye yönelik çeşitli stratejik hamleler önerilmiştir.

Aşağıdaki önerilerden hangisi, Toplam Kalite Yönetimi felsefesinin temel ilkeleriyle bağdaşmayan ve geleneksel (klasik) kalite anlayışını yansıtan bir yaklaşımdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hizmet hatalarının hastaya yansımasını engellemek amacıyla, taburcu işlemlerinden hemen önce kapsamlı bir son muayene mekanizmasının kurulması ve hata yapan personelin tespit edilmesi

Cevap

Hizmet hatalarının hastaya yansımasını engellemek amacıyla, taburcu işlemlerinden hemen önce kapsamlı bir son muayene mekanizmasının kurulması ve hata yapan personelin tespit edilmesi
Toplam Kalite Yönetimi felsefesinde (özellikle W. E. Deming'in ilkeleri gereği) kalite, sürecin sonunda yapılan muayenelerle (inspeksiyon) sağlanamaz; kalite tasarım aşamasında sürece inşa edilmelidir. Hataları süreç sonunda ayıklamaya çalışmak ve hatayı bireylere (personele) mal etmek, TKY'nin değil geleneksel kalite kontrol anlayışının bir özelliğidir. TKY, hatayı yapan kişiyi değil, hataya izin veren sistemi (süreci) iyileştirmeyi hedefler.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam Kalite Yönetimi (TKY) felsefesinin temel amacını belirle.
TKY'nin temel amacı hataları oluştuktan sonra bulmak (reaktif) değil, sistemdeki hataları oluşmadan önce önleyecek süreçleri (proaktif) tasarlamaktır.
Geleneksel kalite ile TKY arasındaki en belirgin fark önleme ve muayene yaklaşımlarıdır.
2
Seçenekleri 'geleneksel muayene/suçlama' ve 'sürekli iyileştirme/önleme' ekseninde değerlendir.
Dört seçenekte veri kullanımı, iç müşteri, tedarikçi işbirliği ve personel yetkilendirmesi gibi modern TKY unsurları görülürken; bir seçenekte son muayene ve ceza odaklılık görülmektedir.
Doğru yanıtı bulmak için TKY'nin ruhuna aykırı olan uygulamayı izole etmek gerekir.
3
Geleneksel kalite yaklaşımını barındıran seçeneği tespit et.
Taburcu işlemleri öncesi son kontrol mekanizması kurmak ve personeli tespit etmeye çalışmak, kalitenin sürece yayılmadığı, sadece bir filtreleme (ayıklama) işlemi yapıldığı anlamına gelir.
Bu durum W. E. Deming'in 'Kaliteyi sağlamak için kitlesel muayeneye olan bağımlılığınıza son verin' ilkesiyle doğrudan çelişmektedir.

Anahtar Kavram

TKY'de Önleyici Yaklaşım ve Sürece İnşa Edilmiş Kalite
Soru 103Soru →

Kamu İktisadi Teşebbüslerine (KİT) bağlı faaliyet gösteren bir petrokimya tesisinde, üretilen endüstriyel yağların viskozite değerleri kalite kontrol departmanı tarafından incelenmektedir. Geleneksel yaklaşıma göre, viskozite değeri belirlenen alt ve üst spesifikasyon limitleri (örneğin 40-50 cSt) arasında kalan tüm ürünler 'kusursuz' kabul edilerek piyasaya sürülmekte, limit dışındakiler ise doğrudan reddedilmektedir.

Tesise yeni atanan kalite direktörü bu 'kale direği' (goalpost) yaklaşımını eleştirerek şu açıklamayı yapmıştır:
'Bir ürünün sadece tolerans sınırları içinde kalması yeterli değildir. Kusursuzluk, belirlenen mutlak hedef değere (örneğin tam 45 cSt) ulaşmaktır. Hedef değerden uzaklaşılan her milimetrik sapma, ürün spesifikasyon limitleri içinde kalsa bile, ürünün performansını düşürecek ve müşteriye, nihayetinde de topluma giderek artan bir maliyet veya kayıp yükleyecektir. Bu nedenle amacımız, süreci hedef değer etrafında sürekli olarak iyileştirmek ve varyasyonu minimize etmektir.'

Bu kalite direktörünün savunduğu yaklaşım, aşağıdaki kalite öncülerinden ve geliştirdiği kavramlardan hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genichi Taguchi – Kalite Kayıp Fonksiyonu

Cevap

Kalite yöneticisinin savunduğu yaklaşım Genichi Taguchi'nin Kalite Kayıp Fonksiyonu kavramıdır.
Geleneksel kalite anlayışı (kale direği yaklaşımı), bir ürünün belirlenen spesifikasyon limitleri içinde olduğu sürece tam kalitede olduğunu varsayar. Ancak Genichi Taguchi, kalitenin sadece tolerans sınırlarında kalmak olmadığını, 'ürünün sevk edildiği andan itibaren topluma verdiği zararın (kaybın) minimuma indirilmesi' olduğunu savunur. Taguchi'nin Kalite Kayıp Fonksiyonuna göre, hedef değerden (mm) olan her sapma (yy), spesifikasyon sınırları içinde kalsa dahi, L=k(y−m)2L = k(y-m)^2 formülü ile ifade edilen ve parabolik olarak artan bir kayba neden olur. Sorudaki senaryo tam olarak bu felsefeyi yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki geleneksel yaklaşımın (kale direği) ne olduğunu belirleme.
Geleneksel yaklaşım, spesifikasyon limitleri arasındaki ürünleri %100 kusursuz, dışındakileri ise hatalı kabul eden sıfır veya bir mantığıdır.
Sorunun analiz noktası, eleştirilen mevcut durumun sınırlarını anlamaktır.
2
Yeni kalite direktörünün eleştirisini ve öne sürdüğü felsefeyi analiz etme.
Direktör, limitler içinde kalınsa bile hedef değerden olan her sapmanın müşteriye ve topluma artan bir maliyet/kayıp yüklediğini savunmaktadır.
Kalite öncülerinin görüşlerini birbirinden ayırmak için anahtar kavramın tespiti gerekir.
3
Elde edilen veriyi kalite öncüleri ile eşleştirme.
Hedef değerden sapmanın toplumsal bir kayıp olduğunu ve bu kaybın sürekli bir fonksiyonla ifade edildiğini savunan tek öncü Genichi Taguchi'dir.
Taguchi dışındaki öncüler (özellikle Crosby) gerekliliklere uygunluğu (limitler içi) yeterli bir 'Sıfır Hata' standardı olarak görme eğilimindedir.

Anahtar Kavram

Taguchi'nin Kalite Kayıp Fonksiyonu (Taguchi Quality Loss Function)
Soru 104Soru →

Kamu sermayeli bir raylı sistemler üretim tesisinde, imal edilen vagon bojilerinin standartlara uygunluğunu denetlemek amacıyla üretim hattında rutin ultrasonik kaynak testleri uygulanmaktadır. Yapılan son rutin testte bir bojinin ana gövdesinde kılcal kaynak çatlağı tespit edilmiş ve parça onarım için ilgili atölyeye geri gönderilmiştir. Yeniden kaynak işlemi tamamlandıktan sonra, hatanın tamamen giderildiğinden ve yapısal bütünlüğün sağlandığından emin olmak için bojiye standart prosedür dışı ilave bir radyografik test daha uygulanmıştır.

Buna göre, onarım sonrası uygulanan bu ilave radyografik testin maliyeti, kalite maliyetleri sınıflandırmasında aşağıdakilerden hangisi kapsamında değerlendirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İç başarısızlık maliyetleri

Cevap

İç başarısızlık maliyetleri
Kalite maliyetleri sistematiğinde, bir ürünün ilk seferde doğru üretilmemesi nedeniyle ortaya çıkan tüm ek süreçler başarısızlık maliyetleridir. Rutin kontroller 'ölçme ve değerlendirme' kategorisine girerken; hatalı bir parçanın yeniden işlenmesi (onarım), hurdaya ayrılması veya onarım sonrası standart dışı yapılan her türlü 'yeniden test / ilave muayene' işlemi doğrudan hatanın bir sonucu olduğu için 'iç başarısızlık maliyeti' olarak sınıflandırılır. Hata, fabrika sınırları dışına çıkıp müşteriye yansımadığı için dış başarısızlık söz konusu değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Faaliyetin temel nedenini analiz etme
İlave radyografik testin yapılma nedeni, rutin süreç değil, öncesinde tespit edilen bir hatanın (kılcal çatlak) onarılmasıdır.
Maliyetin türünü belirlemek için faaliyetin rutin bir kontrol mü yoksa bir hata sonucu ortaya çıkan zorunluluk mu olduğu saptanmalıdır.
2
Müşteri etkileşim durumunu değerlendirme
Hata, fabrika içindeki testlerde yakalanmış ve ürün müşteriye sevk edilmemiştir.
İç ve dış başarısızlık arasındaki ayrımı yapmak için ürünün müşteriye ulaşıp ulaşmadığı kontrol edilmelidir.
3
Kalite maliyetini sınıflandırma
İlk seferde doğru yapılamayan işlemlerden doğan tüm telafi edici faaliyetler (yeniden işleme ve yeniden test) iç başarısızlık maliyetidir.
Yeniden test maliyeti, orijinal hata gerçekleşmeseydi katlanılmayacak bir maliyet olduğu için ölçme değil, başarısızlık maliyetidir.

Anahtar Kavram

Kalite Maliyetlerinde Yeniden Test ve Muayene (Retest/Reinspection) Kavramı
Soru 105Soru →

Bir kamu kurumunun personel daire başkanlığı için yeni bir insan kaynakları otomasyon sistemi satın alınmıştır. Sistem, ihale teknik şartnamesinde istenen tüm altyapı, hız ve veri güvenliği kriterlerini eksiksiz bir şekilde sağlamaktadır. Ancak sistemin ekran tasarımları oldukça karmaşık olduğu için personelin günlük izin, sicil ve terfi işlemlerini yapması zorlaşmış ve iş süreçleri yavaşlamıştır. Kurumun iç denetçisi hazırladığı raporda, "Yazılım, teknik spesifikasyonlara tam olarak uysa da, asıl kullanıcıların günlük iş ihtiyaçlarını pratik bir şekilde çözemediği için kalite açısından yetersizdir." tespitinde bulunmuştur.

İç denetçinin bu tespiti, kalite kavramının tarihsel gelişiminde J. M. Juran tarafından literatüre kazandırılan aşağıdaki tanımlardan hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kullanıma uygunluk

Cevap

Kullanıma uygunluk
J.M. Juran, kaliteyi 'kullanıma uygunluk' (fitness for use) olarak tanımlamıştır. Bu yaklaşıma göre, bir ürünün veya hizmetin sadece belirlenen teknik şartnamelere (spesifikasyonlara) uyması yeterli değildir; aynı zamanda müşterinin veya kullanıcının gerçek ihtiyaçlarını karşılayabilmesi ve pratik kullanımda işlevsel olması gerekir. Senaryoda yazılımın teknik şartlara tam olarak uymasına rağmen personelin işini zorlaştırması ve ergonomik olmaması, ürünün kullanıma uygun olmadığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki temel kalite problemini analiz etmek.
Yazılım teknik şartnamelere uymasına rağmen, asıl kullanıcıların pratik ihtiyaçlarını karşılamamakta ve işi zorlaştırmaktadır.
Olayın hangi kalite boyutu veya tanımı ile uyuşmadığını tespit etmek.
2
J.M. Juran'ın kalite literatürüne kazandırdığı temel tanımı hatırlamak.
Juran, kaliteyi sadece spesifikasyonlara uymak olarak değil, kullanıcının ihtiyaçlarına cevap verebilme durumu olan 'kullanıma uygunluk' (fitness for use) olarak tanımlamıştır.
Soru kökünde doğrudan Juran'ın yaklaşımı sorulduğu için doğru tanımı eşleştirmek.

Anahtar Kavram

Kalite Tanımları (Juran - Kullanıma Uygunluk)
Tahmini Süre:45s
Soru 106Soru →

Bir medikal cihaz üreticisi, son mali yılında katlandığı kalite maliyetlerini analiz etmek amacıyla aşağıdaki harcama kalemlerini raporlamıştır:

I. Kritik bileşenleri sağlayan tedarikçilerin kalite yönetim sistemlerinin yerinde denetlenmesi ve sertifikalandırılması için yapılan harcamalar
II. Üretim bandındaki ürünlerin uygunluğunu test eden cihazların periyodik kalibrasyon giderleri
III. Kalite kontrol aşamasında spesifikasyon dışı olduğu tespit edilen yarı mamullerin yeniden işlenmesi (rework) sırasında oluşan fire ve fazla mesai ücretleri
IV. Piyasaya sürülmüş cihazlarda tespit edilen kronik bir hata nedeniyle uygulanan geri çağırma (recall) operasyonunun lojistik ve yasal danışmanlık bedelleri

Bu harcama kalemlerinin ait olduğu kalite maliyeti türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Önleme – Ölçme ve Değerlendirme – İç Başarısızlık – Dış Başarısızlık

Cevap

Doğru sıralama Önleme – Ölçme ve Değerlendirme – İç Başarısızlık – Dış Başarısızlık şeklindedir.
Verilen harcamalar sırasıyla incelendiğinde; tedarikçi kalite sistemlerinin denetlenmesi hataların oluşmasını engellemeye yönelik bir Önleme Maliyetidir. Test cihazlarının kalibrasyonu, ölçüm sisteminin doğruluğunu güvence altına aldığı için Ölçme ve Değerlendirme Maliyetidir. Ürün müşteriye ulaşmadan fabrika içinde tespit edilip düzeltilen hatalara ilişkin yeniden işleme giderleri İç Başarısızlık Maliyetidir. Ürün piyasaya sürüldükten sonra yapılan geri çağırma operasyonları ise Dış Başarısızlık Maliyetidir. Bu sıralamayı veren tek seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
I. harcama kaleminin analiz edilmesi
Tedarikçi sistem denetimleri 'Önleme Maliyeti'dir.
Tedarikçilerin kalite yönetim sistemlerinin denetlenmesi, hatalı hammadde veya parça üretimini henüz kaynağındayken engellemeyi amaçlayan proaktif bir sistem yatırımı ve önleme faaliyetidir.
2
II. harcama kaleminin analiz edilmesi
Cihazların kalibrasyon giderleri 'Ölçme ve Değerlendirme Maliyeti'dir.
Test ve muayene cihazlarının kalibrasyonu, ürünün standartlara uygunluğunun doğru ölçülebilmesi için yapılan bir muayene/test hazırlığıdır.
3
III. harcama kaleminin analiz edilmesi
Yeniden işleme (rework) süreçleri 'İç Başarısızlık Maliyeti'dir.
Spesifikasyon dışı ürünlerin fabrika dışına çıkmadan, yani müşteriye ulaşmadan önce kalite kontrol aşamasında yakalanarak düzeltilmesi ve bu süreçteki fireler iç başarısızlıktır.
4
IV. harcama kaleminin analiz edilmesi
Geri çağırma (recall) operasyonları 'Dış Başarısızlık Maliyeti'dir.
Ürün piyasaya sürüldükten ve müşteriye ulaştıktan sonra ortaya çıkan hataların telafisi, geri çağırma, garanti ve yasal tazminat gibi harcamalar dış başarısızlık sınıfına girer.

Anahtar Kavram

Kalite Maliyetlerinin Dört Temel Sınıflandırması
Soru 107Soru →

Bir otomotiv yan sanayi işletmesinde fabrika yönetimi, üretim süreçlerindeki kayıpları azaltmak amacıyla Kaizen felsefesini benimsemiş ve 'Kalite Çemberleri' uygulamasını başlatmıştır. Yönetim kurulu yayımladığı bir genelge ile; üretim hattındaki tüm işçilerin haftada iki saat toplanmasını zorunlu kılmış, grupların yalnızca üst yönetimin belirlediği stratejik hedeflere (etkinlik) ulaşmasını istemiş ve bir ay içinde üretim teknolojilerinde köklü (radikal) yenilikler ortaya çıkarmalarını talep etmiştir. Buna göre, işletme yönetiminin Kalite Çemberleri ve Kaizen yaklaşımını uygularken düştüğü temel kavramsal hata aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kalite çemberlerine katılımın gönüllülük esasına dayanması ve Kaizen'in radikal değişimler yerine küçük, sürekli iyileştirme adımlarını savunması ilkesinin göz ardı edilmesi

Cevap

Kalite çemberlerine katılımın gönüllülük esasına dayanması ve Kaizen'in radikal değişimler yerine küçük, sürekli iyileştirme adımlarını savunması ilkesinin göz ardı edilmesidir.
Doğru yanıt, kalite çemberlerinin gönüllü katılım gerektirdiğini ve Kaizen felsefesinin köklü değişimler (inovasyon/süreç yenileme) yerine mevcut süreçlerin küçük, sürekli adımlarla iyileştirilmesini hedeflediğini ifade etmektedir. Senaryodaki zorunlu görevlendirme ve bir ay içinde radikal yenilik beklentisi, TKY ve Kaizen'in ruhuna tamamen aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki yönetimin uygulamalarını (zorunlu katılım, radikal yenilik beklentisi) tespit edin.
Yönetim, işçileri zorunlu tutmuş ve çok kısa sürede köklü (radikal) değişiklikler beklemiştir.
Sorudaki hatalı uygulamayı Kaizen felsefesinin temel prensipleriyle kıyaslamak için metindeki kilit ifadelerin belirlenmesi gerekir.
2
Kalite Çemberlerinin doğasını ve işleyiş şeklini analiz edin.
Kalite çemberleri, aynı çalışma alanındaki kişilerin 'gönüllü' olarak bir araya geldiği problem çözme gruplarıdır; zorunlu bir emirle oluşturulmazlar.
Zorunlu katılımın kalite çemberlerinin doğasına aykırı olduğunu doğrulamak.
3
Kaizen kavramının tanımını ve beklentilerini değerlendirin.
Japonca'da 'daha iyiye değişim' anlamına gelen Kaizen, devrim niteliğinde büyük yatırımlar ve radikal yenilikleri (inovasyon) değil; statükoyu korumayan, herkesin katılımıyla gerçekleşen küçük, yavaş ama sürekli iyileştirme adımlarını kapsar.
Yönetimin 'köklü yenilik' beklentisinin Kaizen felsefesiyle çeliştiğini ortaya koymak.

Anahtar Kavram

Kalite Çemberleri ve Kaizen Temel İlkeleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 108Soru →

Bir Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) il müdürlüğünde görevli bir kalite uzmanı, günlük olarak işleme alınan evrakların standartlara uygunluğunu denetlemektedir. Uzman, her gün rastgele seçtiği eşit hacimli örneklemler üzerinden hatalı işlem içeren evrak oranını istatistiksel olarak izlemek ve kontrol altında tutmak istemektedir.

Buna göre, kalite uzmanının aşağıdaki kontrol grafiklerinden hangisini kullanması en uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: p-grafiği

Cevap

p-grafiği
İstatistiksel süreç kontrolünde, bir üretim veya hizmet sürecindeki 'kusurlu (hatalı) birim oranını' izlemek için p-grafiği (kusurlu oranı grafiği) kullanılır. Soruda SGK uzmanının evraklardaki 'hatalı işlem içeren evrak oranını' takip etmek istemesi, bu nitel grafiğin kullanım alanıyla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda izlenmek istenen verinin türünü ve özelliğini belirleme.
Uzman, ölçülebilir bir değer (süre, ağırlık vb.) değil, sayılabilir özelliklere dayanan bir 'oran' (hatalı evrak oranı) izlemek istemektedir.
İstatistiksel süreç kontrolünde doğru grafiği seçmenin ilk adımı, verinin nicel (ölçülebilir) mi yoksa nitel (sayılabilir) mi olduğuna karar vermektir.
2
Nitel veri grafiklerini (p, np, c, u) kullanım amaçlarına göre değerlendirme.
Örneklem içindeki kusurlu (hatalı) birimlerin oranını (yüzdesini) izlemek için 'p-grafiği' kullanılır.
c ve u grafikleri kusur sayısına odaklanırken, p-grafiği doğrudan kusurlu birimlerin tüm örnekleme oranını ölçer.

Anahtar Kavram

İstatistiksel süreç kontrolünde veri türüne göre (nitel oran verisi) kontrol grafiği seçimi
Soru 109Soru →

İşletmelerde kalite yönetimi felsefesinde; kalitenin tanımını "şartlara uygunluk" olarak yapan, kalite yönetim sisteminin temelini sonradan yapılan muayeneler yerine "önleme" (prevention) olarak gören, performans standardı olarak "Sıfır Hata" (Zero Defects) hedefini belirleyen ve "Kalite Bedavadır" görüşüyle hatayı baştan önlemenin getirdiği maliyetin, kalitesizliğin yol açacağı maliyetlerden her zaman daha düşük olacağını savunan kalite öncüsü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Philip B. Crosby

Cevap

Philip B. Crosby
Soruda belirtilen kalitenin şartlara uygunluk olması, sistemin önleme esasına dayanması, performans standardının sıfır hata olması ve kalitesizliğin ölçüsünün uygunsuzluk maliyeti ('Kalite Bedavadır' yaklaşımı) olması Philip B. Crosby'nin kalite yönetimine kazandırdığı 'Dört Mutlak Kalite Doğrusu'dur.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen öncülleri analiz etmek
Anahtar kelimeler: 'Şartlara uygunluk', 'Önleme', 'Sıfır Hata (Zero Defects)', 'Kalite Bedavadır'.
Her kalite öncüsünün literatüre kazandırdığı spesifik kavramları tespit edebilmek için.
2
Anahtar kelimeleri kalite öncüleriyle eşleştirmek
Deming (14 İlke, PUKÖ), Juran (Kalite Üçlemesi, Kullanıma Uygunluk), Ishikawa (Kalite Çemberleri, Balık Kılçığı), Taguchi (Kayıp Fonksiyonu). Crosby ise dört mutlak kalite doğrusunu (şartlara uygunluk, önleme, sıfır hata, kalite bedavadır) ortaya atan kişidir.
Felsefeler arası kavram karmaşasını önlemek ve doğru eşleştirmeyi yapmak için.

Anahtar Kavram

Crosby'nin Dört Mutlak Kalite Doğrusu ve Sıfır Hata Felsefesi
Soru 110Soru →

Bir çağrı merkezinde, müşteri hizmetleri kalitesini izlemek amacıyla günlük olarak rastgele 100 çağrı (n=100n=100) dinlenmektedir. Müşterinin şikayetine çözüm bulunamayan çağrılar bütünsel olarak "kusurlu (defective)" kabul edilmektedir. Yapılan 20 günlük ön çalışmada toplam 2000 çağrı incelenmiş ve bu çağrıların 400'ünün kusurlu olduğu saptanmıştır.

Yönetim, çağrılardaki kusurlu oranını izlemek için istatistiksel bir kontrol grafiği oluşturmak istemektedir.

*(Bilgi: Gerekli durumlarda kullanılabilecek kontrol grafiği katsayıları A2=0,180A_2 = 0,180, D4=1,800D_4 = 1,800 olarak verilmiştir. Ayrıca hesaplamalarda 3 sigma (±3σ\pm 3\sigma) kontrol sınırları dikkate alınacaktır.)*

Buna göre, yöneticinin kullanması gereken en uygun kontrol grafiği türü ve bu grafiğin Üst Kontrol Sınırı (ÜKS) değeri aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: p-grafiği ; 0,32

Cevap

En uygun kontrol grafiği türü p-grafiği ve grafiğin Üst Kontrol Sınırı (ÜKS) değeri 0,32'dir.
Soruda çağrıların başarılı veya başarısız (kusurlu) olması nitel bir veridir. Yöneticinin 'kusurlu oranını' izlemek istediği belirtildiği için kullanılacak en uygun araç p-grafiğidir. Ortalama kusurlu oranı pˉ=400/2000=0,20\bar{p} = 400 / 2000 = 0,20'dir. ÜKS hesaplama formülü pˉ+3pˉ(1−pˉ)n\bar{p} + 3\sqrt{\frac{\bar{p}(1-\bar{p})}{n}} şeklindedir. Veriler yerine konduğunda 0,20+30,20×0,80100=0,20+3(0,04)=0,320,20 + 3\sqrt{\frac{0,20 \times 0,80}{100}} = 0,20 + 3(0,04) = 0,32 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Veri tipini analiz ederek uygun kontrol grafiğini belirle.
Uygun grafik p-grafiğidir.
Soruda çağrıların şikayet çözme durumuna göre 'kusurlu' olup olmadığı belirlenmekte ve açıkça 'kusurlu oranı'nın izlenmek istendiği belirtilmektedir. İkili (nitel) verilerde oran izlemek için p-grafiği kullanılır. (Bir birimdeki hata noktalarını izleseydi c-grafiği kullanılırdı).
2
Örneklemdeki ortalama kusurlu oranını (pˉ\bar{p}) hesapla.
pˉ=0,20\bar{p} = 0,20
pˉ=Toplam Kusurlu SayısıToplam I˙ncelenen Birim=4002000=0,20\bar{p} = \frac{\text{Toplam Kusurlu Sayısı}}{\text{Toplam İncelenen Birim}} = \frac{400}{2000} = 0,20 olarak bulunur.
3
p-grafiği için oran standart hatasını (sps_p) hesapla.
sp=0,04s_p = 0,04
sp=pˉ(1−pˉ)ns_p = \sqrt{\frac{\bar{p}(1-\bar{p})}{n}} formülünden, 0,20×0,80100=0,16100=0,0016=0,04\sqrt{\frac{0,20 \times 0,80}{100}} = \sqrt{\frac{0,16}{100}} = \sqrt{0,0016} = 0,04 elde edilir.
4
Üst Kontrol Sınırını (ÜKS) 3 sigma kuralına göre hesapla.
ÜKS = 0,320,32
U¨KS=pˉ+3sp\text{ÜKS} = \bar{p} + 3s_p formülü uygulanır. U¨KS=0,20+3(0,04)=0,20+0,12=0,32\text{ÜKS} = 0,20 + 3(0,04) = 0,20 + 0,12 = 0,32 bulunur.

Anahtar Kavram

İstatistiksel süreç kontrolünde özellik (nitel) verileri için p, np, c ve u grafiklerinin ayırt edilmesi ve sınırlarının hesaplanması.
Soru 111Soru →

Bir üretim işletmesi, süreçlerindeki hata oranını milyonda 3,4 (3.4 DPMO) seviyesine indirmek amacıyla Altı Sigma metodolojisini (TÖAİK) uygulamaktadır. Proje ekibi, sürecin mevcut durumunu yansıtan verileri toplama işini tamamlamış ve şu anda istatistiksel araçlar kullanarak hatalara yol açan kök nedenleri (temel nedenleri) tespit etmeye odaklanmıştır. Bu kritik iyileştirme projesine, Altı Sigma konusunda ileri düzeyde uzmanlığa sahip olan ve tüm mesaisini (tam zamanlı olarak) bu projeyi yönetmeye ayıran bir profesyonel liderlik etmektedir.

Buna göre, proje ekibinin TÖAİK döngüsünde bulunduğu aşama ve projeye liderlik eden uzmanın sahip olduğu kuşak derecesi aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Analiz Et – Siyah Kuşak

Cevap

Doğru seçenek 'Analiz Et – Siyah Kuşak' ifadesidir.
Verilen senaryoda, hataların temel (kök) nedenlerinin istatistiksel araçlar kullanılarak tespit edilmesi eylemi, Altı Sigma'nın temel süreç döngüsü olan TÖAİK içindeki 'Analiz Et' aşamasını kesin olarak işaret etmektedir. Bunun yanı sıra, Altı Sigma projelerine tam zamanlı mesai harcayarak liderlik eden, ileri düzey araçlarda uzmanlaşmış kişilere 'Siyah Kuşak' unvanı verilir. Bu sebeple aşama ve kuşak ikilisi 'Analiz Et – Siyah Kuşak' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde geçen proje aşamasını metodoloji adımlarıyla eşleştirme
Ekibin toplanan veriler üzerinden istatistiksel araçlarla hataların kök nedenlerini tespit etmeye çalıştığı belirlenmiştir.
TÖAİK (Tanımla, Ölç, Analiz Et, İyileştir, Kontrol Et) metodolojisinde, verilerin yorumlanarak kök nedenlerin (temel sorun kaynağının) kesinleştirildiği aşama 'Analiz Et' aşamasıdır.
2
Metinde geçen liderin özelliklerini kuşak hiyerarşisiyle eşleştirme
Liderin ileri düzey uzmanlığa sahip olduğu ve tam zamanlı olarak sadece bu projeyi yönettiği tespit edilmiştir.
Altı Sigma organizasyon yapısında Yeşil Kuşaklar yarı zamanlı çalışırken, Siyah Kuşaklar projeleri tam zamanlı yöneten ve detaylı istatistik analizler yapabilen uzmanlardır.

Anahtar Kavram

Altı Sigma Metodolojisi (TÖAİK Aşamaları) ve Kuşak Hiyerarşisi
Soru 112Soru →

Bir kamu kurumunda hizmet kalitesini artırmak amacıyla yeni bir sistem kurulması planlanmaktadır. Kurum yöneticisi, kalite yönetiminin rastlantısal bir süreç olmadığını, tıpkı finansal yönetim gibi sistemli bir şekilde yapılandırılması gerektiğini savunmaktadır. Bu doğrultuda kalite süreçlerini;

I. Müşteri (vatandaş) ihtiyaçlarının belirlenip bu ihtiyaçlara cevap verecek hizmetlerin tasarlanması,
II. Fiili performansın düzenli olarak değerlendirilerek belirlenen hedeflerle karşılaştırılması ve sapmalara müdahale edilmesi,
III. Mevcut performans düzeyinin çok daha üstüne çıkılmasını sağlayacak köklü atılımların gerçekleştirilmesi

olmak üzere birbirini izleyen üç temel yönetim aşaması olarak tanımlamıştır.

Bu vaka bağlamında kurum yöneticisinin benimsediği bu yaklaşım, aşağıdaki kalite öncülerinden hangisinin felsefesine dayanmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Joseph M. Juran

Cevap

Kurum yöneticisinin kalite süreçlerini Planlama, Kontrol ve İyileştirme olarak üç aşamada ele alması, Joseph M. Juran'ın 'Kalite Üçlemesi' (Juran Trilogy) modelidir.
Doğru seçenek Joseph M. Juran'ı ifade eden seçenektir. Juran, kalite yönetiminin finansal süreçler gibi yönetilmesi gerektiğini savunmuş ve 'Juran Kalite Üçlemesi'ni (Juran Trilogy) geliştirmiştir. Bu üçleme; Kalite Planlaması (tasarım ve hedeflerin belirlenmesi), Kalite Kontrolü (performansın ölçülüp hedeflerle kıyaslanması) ve Kalite İyileştirmesi (performansın eşi görülmemiş seviyelere çıkarılması) süreçlerinden oluşur. Vaka metnindeki üç madde doğrudan bu üçlemeyi tanımlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Vaka metnindeki temel kavramları ve ipuçlarını belirleme.
Kalite yönetiminin 'finansal yönetim' gibi yapılandırılması ve sürecin 'tasarım/planlama', 'performans değerlendirme/kontrol', 'köklü atılım/iyileştirme' şeklinde 3 aşamaya ayrıldığı tespit edildi.
Soruda hangi öncünün felsefesinin uygulandığını bulmak için vakadaki özgün modelin yapıtaşlarını tanımlamak gerekir.
2
Kalite öncülerinin literatürdeki temel kavramlarıyla eşleştirme yapma.
Deming (14 ilke, PUKÖ), Ishikawa (Kalite çemberleri), Crosby (Sıfır hata), Juran (Kalite Üçlemesi) kavramlarıyla bilinir.
Seçeneklerdeki kişilerin ayırt edici özelliklerini hatırlayarak eleme yapmak için.
3
Vakadaki modelin kime ait olduğunu sonuçlandırma.
Vakadaki üç aşamalı yapının Joseph M. Juran tarafından literatüre kazandırılan 'Juran Kalite Üçlemesi' (Kalite Planlaması, Kalite Kontrolü, Kalite İyileştirmesi) olduğu sonucuna varıldı.
Vakadaki tanımlar doğrudan Juran'ın üçlemesini tarif etmektedir.

Anahtar Kavram

Kalite Öncüleri ve Felsefeleri - Juran'ın Kalite Üçlemesi
Soru 113Soru →

Bir üretim işletmesinde son dönemde paketleme hattında hatalı ürün sayısında belirgin bir artış gözlemlenmiştir. Kalite kontrol ekibi, bu sorunun temel nedenini saptayabilmek amacıyla olası tüm nedenleri insan, makine, malzeme, yöntem ve çevre gibi ana başlıklar altında sistematik olarak sınıflandırmak ve problem ile olası kaynakları arasındaki ilişkiyi görselleştirmek istemektedir.

Buna göre, kalite kontrol ekibinin bu amacı gerçekleştirmek için yedi temel kalite kontrol aracından öncelikle hangisini kullanması gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Balık kılçığı (sebep-sonuç) diyagramı

Cevap

Balık kılçığı (sebep-sonuç) diyagramı
Verilen senaryoda, karşılaşılan bir problemin (hatalı ürün sayısındaki artış) olası nedenlerinin insan, makine, malzeme ve yöntem gibi ana dallara ayrılarak sistematik bir şekilde görselleştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu tanım, Kaoru Ishikawa tarafından geliştirilen ve problemin kök nedenlerini bulmaya yardımcı olan sebep-sonuç (balık kılçığı) diyagramının tam karşılığıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryoda istenen amacı analiz et.
Ekip, bir problemin olası nedenlerini ana başlıklar (insan, makine, yöntem vb.) altında toplayıp görselleştirmek istemektedir.
Doğru kalite kontrol aracını seçebilmek için aracın hangi ihtiyaca cevap vermesi gerektiğini anlamak gerekir.
2
Yedi temel kalite kontrol aracının işlevlerini değerlendir.
Pareto önceliklendirme, kontrol grafiği süreci izleme, histogram veri dağılımı, serpilme diyagramı korelasyon için kullanılır.
Seçeneklerdeki diğer araçların kullanım amaçlarını elemek için.
3
Doğru aracı belirle.
Nedenleri kategorik olarak (4M/5M/6M kuralları) yapılandıran ve kök neden analizinde kullanılan araç Ishikawa (Balık Kılçığı) diyagramıdır.
Balık kılçığı diyagramının tanımı, senaryodaki ihtiyaçla birebir örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

7 Temel Kalite Kontrol Aracı ve Kullanım Amaçları
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 114Soru →

Bir elektronik eşya üreticisi, akıllı televizyonların son montajı tamamlandıktan sonra yaptığı rutin testler sırasında, bazı cihazların ekran panellerinde piksel hatası olduğunu tespit etmiştir. Bu televizyonlar paketlenip müşteriye sevk edilmeden önce üretim bandından ayrılarak hatalı panelleri sökülmüş, yerlerine yenileri takılmış ve cihazlar tekrar çalışır duruma getirilmiştir. Bu onarım ve yeniden işleme faaliyeti, işletme için ilave parça ve işçilik harcamalarına neden olmuştur.

Buna göre, işletmenin hatalı panelleri değiştirmek için katlandığı bu ek harcamalar, kalite maliyetleri sınıflandırmasında aşağıdakilerden hangisinin kapsamında değerlendirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İç başarısızlık maliyetleri

Cevap

İç başarısızlık maliyetleri
İç başarısızlık maliyetleri, hatalı veya standartlara uymayan ürünlerin müşteri eline geçmeden önce işletme içinde tespit edilmesi sonucunda ortaya çıkan hurda, fire, yeniden işleme (rework) ve onarım harcamalarını kapsar. Senaryoda televizyonların sevk edilmeden önce üretim hattında onarılarak ek parça ve işçilik harcamasına neden olması tam olarak bir iç başarısızlık maliyetidir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki kalite faaliyetinin tespit edildiği aşamayı analiz etmek.
Hata, ürün müşteriye ulaşmadan önce, fabrika içindeki test aşamasında tespit edilmiştir.
Maliyetin iç veya dış başarısızlık olduğunu anlamak için ürünün işletmeyi terk edip etmediği kritik bilgidir.
2
Yapılan ek harcamanın niteliğini belirlemek.
Harcama, ürünü düzeltmek için yapılan 'yeniden işleme' (rework) ve onarım masrafıdır.
Test mi (ölçme) yoksa onarım mı (başarısızlık) yapıldığını ayrıştırmak, doğru kalite maliyeti sınıfını bulmayı sağlar.
3
Bulguları kalite maliyetleri kategorileriyle eşleştirmek.
Müşteriye ulaşmadan tespit edilen ürün kusurlarını giderme harcamaları 'iç başarısızlık maliyeti' olarak sınıflandırılır.
İç başarısızlık maliyetleri hurda, fire ve yeniden işleme masraflarını kapsar.

Anahtar Kavram

Kalite Maliyetleri Sınıflandırması
Soru 115Soru →

Bir büyükşehir belediyesine bağlı Su ve Kanalizasyon İdaresi, altyapı hizmetlerindeki aksaklıkları gidermek ve kurumsal performansı artırmak amacıyla geleneksel yönetim anlayışından Toplam Kalite Yönetimi (TKY) felsefesine geçiş yapma kararı almıştır. Geçmişte kurum, şebeke suyu kalitesini sadece arıtma tesisi çıkışında alınan numunelerin test edilmesiyle (son muayene) kontrol etmekte ve altyapı arızalarına ancak vatandaşlardan şikayet geldiğinde müdahale etmekteydi.

Buna göre, kurumun TKY ilkelerini benimsediğinin bir göstergesi olarak aşağıdakilerden hangisini uygulaması beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Süreçlerin her aşamasında önleyici yaklaşımı benimseyerek arızaların oluşmasını engellemesi ve tüm çalışanların katılımıyla sürekli iyileştirme kültürünü yerleştirmesi

Cevap

Süreçlerin her aşamasında önleyici yaklaşımı benimseyerek arızaların oluşmasını engellemesi ve tüm çalışanların katılımıyla sürekli iyileştirme kültürünü yerleştirmesi.
Toplam Kalite Yönetimi (TKY) felsefesinin özünde, hataları oluştuktan sonra ayıklamak (muayene) yerine süreçleri baştan iyileştirerek hataların oluşmasını engellemek (önleyici yaklaşım) yatar. Ayrıca, kalitenin iyileştirilmesi sadece belirli bir kalite kontrol departmanının görevi değil, kurumdaki tüm çalışanların sürece aktif katılımıyla sağlanan sürekli bir çabadır (Kaizen ve Tam Katılım). Bu nedenle, tüm çalışanların katılımıyla önleyici faaliyetlere odaklanılması TKY'nin en temel göstergesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurumun mevcut durumunu analiz etme
Kurumun hataları oluştuktan sonra tespit ettiği (son muayene) ve sorunlara ancak oluştuktan sonra müdahale ettiği (reaktif yaklaşım) belirlenmiştir.
Geleneksel kalite anlayışı ile TKY arasındaki farkı netleştirmek için başlangıç noktasının tanımlanması gerekir.
2
Toplam Kalite Yönetimi (TKY) ilkelerini hatırlama
TKY; müşteri odaklılık, önleyici (proaktif) yaklaşım, süreç yönetimi, sürekli iyileştirme (Kaizen) ve tüm çalışanların katılımı ilkelerine dayanır.
Doğru uygulamayı seçebilmek için TKY felsefesinin temel taşlarının bilinmesi şarttır.
3
Seçenekleri TKY ilkeleri ile eşleştirme
Önleyici yaklaşım, tam katılım ve sürekli iyileştirme vurgusu yapan seçeneğin TKY ilkeleriyle tam olarak örtüştüğü tespit edilmiştir.
Diğer seçeneklerde yer alan son muayene, departmanlaşma (silo mantığı) ve sadece verimlilik odaklılık geleneksel yönetim anlayışının özellikleridir.

Anahtar Kavram

Toplam Kalite Yönetimi (TKY) İlkeleri
Soru 116Soru →

Modern üretim sistemlerinde rekabet avantajı sağlamak isteyen bir elektronik firması yönetimi; radikal, büyük ölçekli ve yüksek maliyetli yeniliklerden (inovasyon) ziyade, tüm personelin katılımıyla gerçekleşecek küçük ve sürekli adımları merkeze alan bir kalite felsefesine geçiş yapmıştır. Bu dönüşümün bir parçası olarak da çalışma alanlarında kalite çemberleri oluşturulmuştur.

Buna göre, söz konusu firmanın benimsediği bu yeni sistemde aşağıdaki uygulamalardan hangisinin yer alması beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belirli bir çalışma alanındaki personelin kendi istekleriyle periyodik olarak toplanması ve saptadıkları iş sorunlarına yönelik ürettikleri çözümleri karar mercilerine iletmesi.

Cevap

Firmanın benimsediği yeni sistemde, belirli bir çalışma alanındaki personelin kendi istekleriyle periyodik olarak toplanarak tespit ettikleri iş sorunlarına yönelik çözüm önerilerini karar mercilerine (yönetime) iletmesi beklenir.
Kalite çemberleri, aynı veya benzer işi yapan çalışanların gönüllü olarak bir araya geldiği, kalite ve verimlilik sorunlarını saptayarak çözüm yolları geliştirdiği ve bu önerileri üst yönetime sunduğu yapılar olup, soruda verilen dönüşüm felsefesinin en doğru uygulamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metnindeki kalite felsefesini analiz et.
Büyük yenilikler (Kaikaku/İnovasyon) yerine küçük, sürekli ve tüm çalışanların katıldığı felsefe Kaizen'dir.
Kaizen'in temel amacı süreçleri sürekli iyileştirmek ve bunu yaparken alt kademe dâhil tüm çalışanların katılımını sağlamaktır.
2
Kalite Çemberleri kavramının özelliklerini belirle.
Gönüllülük esasına dayanır, aynı alanda çalışanlardan oluşur, sorunları çözer ancak uygulama için yönetime 'öneri' sunar (karar mercii değildir).
Sistemin doğru işleyişini tanımlamak için standart literatür bilgisi gereklidir.
3
Seçenekleri üretim yönetimi kavramları çerçevesinde değerlendir.
Verimlilik/etkinlik tanımları ile çekme/itme sistemleri ve kalite araçlarının (Pareto/Balık kılçığı) kullanım amaçlarının bazı seçeneklerde yanlış eşleştirildiği saptanır.
Sadece doğru seçeneği bulmak değil, çeldiricilerdeki kavramsal hataları da tespit etmek sınav stratejisinin bir parçasıdır.

Anahtar Kavram

Kalite Çemberleri ve Kaizen Felsefesinin Temel İlkeleri
Soru 117Soru →

Bir imalat işletmesi, pazardaki rekabet gücünü artırmak amacıyla geleneksel üretim ve yönetim anlayışını terk ederek Toplam Kalite Yönetimi (TKY) felsefesini benimseme kararı almıştır. Üst yönetim, bu felsefi dönüşümün yapı taşlarını oluşturmak üzere departman müdürlerine yeni dönemin çalışma prensiplerini anlatan bir kılavuz hazırlamıştır.

Buna göre, hazırlanan kılavuzda yer alan aşağıdaki ifadelerden hangisi TKY ilkeleriyle çelişen ve geleneksel kalite anlayışının devam ettiğini gösteren bir yaklaşımdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müşteriye hatalı ürün gitmesini kesin olarak önlemek için, üretim hattı sonundaki son kontrol ve ayıklama istasyonlarının sayısı artırılmalıdır.

Cevap

Müşteriye hatalı ürün gitmesini kesin olarak önlemek için, üretim hattı sonundaki son kontrol ve ayıklama istasyonlarının sayısı artırılmalıdır.
Toplam Kalite Yönetimi (TKY), proaktif (önleyici) bir yaklaşımdır. TKY felsefesinde kalite, ürün üretildikten sonra muayene ve ayıklama (kalite kontrol istasyonları) yoluyla sağlanmaz; süreçlerin en başından itibaren 'ilk seferde doğru yapma' ve hataları kaynağında önleme ilkesiyle süreç içine inşa edilir. Üretim sonu kontrolleri artırmak, hataları önlemek yerine sadece oluşan hataları müşteriye gitmeden tespit etmeye çalışan reaktif (geleneksel) bir kalite anlayışının tipik bir göstergesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Geleneksel kalite anlayışı ile Toplam Kalite Yönetimi (TKY) arasındaki temel yapısal farkı hatırla.
Geleneksel anlayış hataları bulmaya (muayene/ayıklama), TKY ise hataları kaynağında önlemeye (proaktif yaklaşım) odaklanır.
Soruda TKY ile çelişen geleneksel yaklaşımın bulunması istenmektedir.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri TKY ilkelerine (müşteri odaklılık, sürekli iyileştirme, tam katılım, önleyicilik) göre analiz et.
Kontrol ve ayıklama istasyonlarının sayısını artırmayı savunan seçenek, 'ilk seferde doğru yapma' ilkesiyle çeliştiği için gelenekseldir.
Doğru cevabı şıklar arasından ayırmak için.

Anahtar Kavram

Toplam Kalite Yönetimi (TKY) ile Geleneksel Kalite Anlayışının Karşılaştırılması
Soru 118Soru →

Otomotiv yan sanayisinde faaliyet gösteren bir işletme, ana sanayi üreticilerinin sözleşmelerde şart koştuğu kalite yeterliliğini bağımsız bir kuruluşa onaylatmak (sertifikalandırmak) zorundadır. İşletme yönetimi, sadece bu sözleşme zorunluluğunu yerine getirmekle kalmayıp, kurulan sistemi işletmenin genel performansını artıracak ve uzun vadede 'sürdürülebilir başarı' sağlayacak şekilde daha ileri bir olgunluk seviyesine taşımak için yapılandırılmış bir kılavuz arayışındadır.

Buna göre işletmenin; birinci aşamada uygunluk değerlendirmesine ve belgelendirmeye esas alması gereken standart ile ikinci aşamada sürdürülebilir başarı için rehber olarak kullanacağı ancak belgelendirme amacı taşımayan standart çifti aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ISO 9001 ve ISO 9004

Cevap

Belgelendirmeye esas teşkil eden standart ISO 9001 iken, sürdürülebilir başarı için rehberlik eden standart ISO 9004'tür.
Doğru eşleştirmede ilk sırada kalite yönetim sistemleri için şartları belirleyen ve dünyada sertifikasyonu yapılabilen tek temel standart olan ISO 9001 yer almaktadır. İkinci sırada ise bir kuruluşun sürdürülebilir başarısını elde etmesi için kalite yönetimi yaklaşımı sağlayan, gereklilikler yerine tavsiyeler (kılavuzluk) içeren ve denetim/belgelendirme amaçlı olmayan ISO 9004 standardı bulunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda istenen birinci şartı analiz etme (belgelendirmeye ve sertifikalandırmaya esas olan standart).
ISO 9000 serisi içerisinde dış denetimle uygunluk değerlendirmesine tabi tutulabilen ve belgelendirilebilen tek standardın ISO 9001 olduğu tespit edilir.
Kalite güvence sisteminin uluslararası düzeyde kanıtlanması yalnızca gereklilikleri (şartları) barındıran ISO 9001 ile mümkündür.
2
Soruda istenen ikinci şartı analiz etme (sürdürülebilir başarı için kılavuz olan ancak belgelendirme amacı taşımayan standart).
ISO 9000 ailesi içerisinde kuruluşların genel performansını artırmaya ve sürdürülebilir başarıya odaklanan kılavuz standardın ISO 9004 olduğu belirlenir.
ISO 9004, ISO 9001'in şartlarının ötesine geçerek bir organizasyonun verimliliği ve etkinliği ile kalıcı başarısı için yönergeler sunar.
3
Bulunan iki standardı soruda istenen sıraya göre eşleştirme.
Sırasıyla 'ISO 9001 ve ISO 9004' eşleşmesine ulaşılır.
Soruda sırasıyla belgelendirme ve rehberlik amaçlı standartlar sorulmuştur.

Anahtar Kavram

ISO 9000 Kalite Yönetim Standartları Serisinin Yapısı ve Kapsamı
Soru 119Soru →

Kalite yönetim sistemlerinin kurulması, sürdürülmesi ve iyileştirilmesi amacıyla Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından çeşitli standartlar geliştirilmiştir. Özellikle ISO 9000 serisi, işletmelerin kalite sistemlerini uluslararası düzeyde yapılandırmaları için temel oluşturur ancak bu seri içindeki her bir dokümanın kullanım amacı birbirinden farklıdır.

Buna göre, bir işletmenin kalite yönetim sisteminin yeterliliğini kanıtlamak ve üçüncü taraf bağımsız kuruluşlarca denetlenerek sertifika (belge) alabilmek amacıyla başvurduğu, asgari şartların ve kriterlerin tanımlandığı temel standart aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ISO 9001

Cevap

ISO 9001 standardı, işletmelerin dış denetimlerden geçerek kalite yönetim sistemi sertifikası almalarına temel teşkil eden ve asgari şartları belirleyen belgedir.
Doğru cevap olan standart, kalite yönetim sisteminin asgari gereksinimlerini belirten ve kuruluşların sistemlerini bu gereksinimlere göre kurarak üçüncü taraf belgelendirme kuruluşlarından sertifika alabildikleri ISO 9001'dir. ISO standartları ailesinde belgelendirmeye esas teşkil eden yegane doküman budur.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel amacın ve kısıtların belirlenmesi
Sorunun 'üçüncü taraf bağımsız kuruluşlarca denetlenerek sertifika (belge) alabilmek amacıyla' kullanılan, 'şartların ve kriterlerin tanımlandığı' standardı sorduğu tespit edilir.
ISO kalite serisinde yer alan çok sayıda belgenin hangi spesifik işlev için kullanıldığını ayırmak gerekir.
2
ISO 9000 serisi ve ilgili diğer standartların işlevlerinin analiz edilmesi
ISO 9000'in temel kavramlar ve sözlük, ISO 9004'ün performans iyileştirme kılavuzu, ISO 19011'in denetim kılavuzu olduğu hatırlanır. ISO 14001 ise çevre ile ilgilidir.
Çeldiricilerin elenmesi ve doğru kavramın bulunması için standart numaraları ile içeriklerinin eşleştirilmesi şarttır.
3
Belgelendirmeye esas olan standardın seçilmesi
Gereksinimleri (şartları) ortaya koyan ve dünyada belgelendirmesi (sertifikasyonu) yapılan standardın ISO 9001 olduğuna karar verilir.
Seri içindeki diğer tüm dokümanlar rehber veya sözlük niteliğindeyken, uygunluk değerlendirmesi yalnızca ISO 9001 şartlarına göre yapılır.

Anahtar Kavram

Kalite Yönetim Sistemi Standartları ve Belgelendirme Süreci
Soru 120Soru →

Kamu hizmeti sunan büyük bir kurumda, artan vatandaş şikayetlerini çözmek ve hizmet standartlarını yükseltmek amacıyla üst yönetim bir değerlendirme toplantısı yapmıştır. Toplantıda söz alan farklı birim yöneticileri, kaliteyi artırmaya yönelik kendi stratejilerini sunmuştur.

Aşağıdaki yöneticilerden hangisinin sunduğu strateji, geleneksel kalite anlayışından farklılaşarak Toplam Kalite Yönetimi (TKY) felsefesinin temel ilkelerini yansıtmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüm çalışanların aktif katılımını destekleyerek, süreçleri vatandaş beklentileri doğrultusunda sürekli iyileştirmeli (Kaizen) ve hataları kaynağında önleyen sistemler kurmalıyız.

Cevap

Tüm çalışanların aktif katılımını destekleyerek, süreçleri vatandaş beklentileri doğrultusunda sürekli iyileştirmeli (Kaizen) ve hataları kaynağında önleyen sistemler kurmalıyız.
Doğru yanıt, kaliteyi bir son kontrol adımı olmaktan çıkarıp tüm çalışanların katılımıyla sürekli iyileştirmeyi (Kaizen) ve hatayı kaynağında önlemeyi (önleyicilik) hedefleyen stratejidir. Bu yaklaşım Toplam Kalite Yönetimi'nin (TKY) temel felsefesini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam Kalite Yönetimi'nin (TKY) temel ilkelerini hatırlamak.
TKY'nin odak noktaları: Müşteri odaklılık, tam katılım, sürekli iyileştirme (Kaizen), önleyicilik ve verilere dayalı karar vermedir.
Geleneksel kalite anlayışı ile TKY arasındaki farkı belirlemek için referans noktalarına ihtiyaç vardır.
2
Geleneksel kalite yaklaşımının özelliklerini listelemek.
Geleneksel anlayış; reaktiftir (son kontrole/muayeneye dayanır), kaliteyi sadece kalite departmanının işi sayar ve belirli bir hata oranını (kabul edilebilir kalite seviyesi) tolere eder.
Seçeneklerdeki yanıltıcı (geleneksel) ifadeleri eleyebilmek için gereklidir.
3
Seçenekleri bu iki anlayış çerçevesinde analiz etmek.
Son denetim, bağımsız kalite birimi, hata toleransı ve standartların dondurulması geleneksel ilkelerdir. Aktif katılım, Kaizen ve kaynağında önleme ise TKY ilkeleridir.
Doğru olan TKY felsefesini tespit etmek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Toplam Kalite Yönetimi (TKY) ile Geleneksel Yönetim Anlayışının Karşılaştırılması
ÖncekiSayfa 6 / 10Sonraki
Kalite Yönetimi Alıştırma Soruları — KPSS İşletme — Sayfa 6 | Examkin