Temel Hak ve Hürriyetler

Demokratik bir hukuk devletinde, bireylerin maddi ve manevi varlığını geliştirmesi ile hukuki güvenliğinin sağlanması amacıyla kişi hakları anayasal güvence altına alınmıştır. Anayasanın 'Mülkiyet Hakkı' ile 'Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar' hükümleri bu güvencelerin temelini oluşturur.

Buna göre, aşağıdaki hukuki durumlardan hangisi söz konusu anayasal güvencelerle çelişmez?

1982 Anayasası'na göre kişi hakları ve bu kapsamdaki hukuki güvenceler (mülkiyet hakkı ile suç ve cezalara ilişkin esaslar) bağlamında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$1982$ Anayasası'nda temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması rejimi, $2001$ yılında yapılan anayasa değişikliği ile köklü bir biçimde yeniden yapılandırılmıştır. Bu yapısal dönüşüm ve Anayasa'nın ilgili hükümleri dikkate alındığında; düşünce, kanaat, ifade ve inanç hürriyetlerinin hukuki statüsüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir kanunla, "ilçe sınırları içerisindeki belirli mahallelere yapılacak yeni yerleşimlerin, genel ahlakın ve kamu düzeninin korunması amacıyla mülki idare amirinin iznine bağlanması" hüküm altına alınmıştır. Ana muhalefet partisi meclis grubu, bu kanun hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.

Anayasa Mahkemesinin, 2001 yılında yapılan anayasa değişikliklerini dikkate alarak bu kanun hükmünü esastan iptal ederken dayanması gereken en temel ve öncelikli anayasal gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Kişilerin devlete karşı sahip olduğu hakların niteliğine göre yapılan Jellinek tasnifi, Türkiye'deki anayasal düzenlemelerin de iskeletini oluşturmaktadır. Bu tasnife göre haklar; koruyucu (negatif), isteme (pozitif) ve katılma (aktif) statü hakları olarak sınıflandırılır.

Anayasa hukukunda örgütlenme veya katılım gibi birbirini tamamlayan kavramlar bazen farklı statü hakları içerisinde güvence altına alınabilmektedir. Buna göre, aşağıdaki hak eşleştirmelerinden hangisi 1982 Anayasası'nda farklı hak kategorilerinde (bölümlerde) yer almaktadır?

Gümrük mevzuatına aykırılık teşkil eden ağır fiillerin soruşturulduğu bir ceza yargılamasında, ilk derece mahkemesi sanık hakkında hapis ve adli para cezasına hükmetmiş; ayrıca sanığın fiili gerçekleştirirken kullandığı tescilli tırının müsaderesine (devlete geçirilmesine) karar vermiştir. Kararın kanun yolu incelemesi devam ederken sanık vefat etmiştir. Öte yandan yargılama sürecinde yürürlüğe giren ve bu fiiller için daha ağır yaptırımlar öngören yeni bir kanunda; savaş, seferberlik ve olağanüstü hal (OHAL) dönemlerinde işlenen suçlarda aleyhe olan yeni kanunun geçmişe yürüyeceğine dair bir geçici madde yer almıştır.

1982 Anayasası'nda yer alan 'Suç ve cezalara ilişkin esaslar' ile 'Mülkiyet hakkı' düzenlemeleri dikkate alındığında, bu olaydaki hukuki durumla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

$1982$ Anayasası’na göre "Konut Dokunulmazlığı", "Haberleşme Hürriyeti" ve "Dernek Kurma Hürriyeti" gibi kişi haklarının, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emriyle sınırlandırılması durumunda uygulanan yargısal denetim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

1982 Anayasası’nın sistematiği ve Jellinek’in "üçlü statü kuramı" esas alındığında, devletin müdahale edemeyeceği "negatif statü hakları" (koruyucu haklar) kapsamında değerlendirilen "kişi hak ve ödevleri" arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

1982 Anayasası'nın 15. maddesi uyarınca; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek ve ölçülülük ilkesine bağlı kalmak şartıyla temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir. Ancak bu gibi durumlarda dahi dokunulması yasak olan 'çekirdek alan' korunmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa'da belirtilen ve hiçbir koşulda durdurulamayacak haklar arasında yer almaktadır?

1982 Anayasası'nın 17. maddesinde düzenlenen "kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" hakkı uyarınca; kişinin vücut bütünlüğüne müdahale edilmesi ve bilimsel/tıbbi deneylere tabi tutulması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasal bakımdan doğrudur?

$1982$ Anayasası'nın $13$. maddesinde düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması rejimi ile $15$. maddesinde düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması rejimi arasındaki hukuki farklar dikkate alındığında; olağan dönemde bir temel hakkın sınırlanması sürecinde aşağıdakilerden hangisi, işlemin anayasaya uygunluğu için kümülatif (birlikte aranan) şartlardan biri değildir?

1982 Anayasası’nda düzenlenen "Siyasi Haklar ve Ödevler" (aktif statü hakları) bölümü ve bu hakların kullanımına ilişkin anayasal esaslar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

1982 Anayasası’nın “Siyasi Haklar ve Ödevler” başlıklı bölümünde düzenlenen kamu hizmetine girme, vatan hizmeti ve vergi ödeviyle ilgili anayasal hükümler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1982 Anayasası’nın 17. maddesinde, yaşama hakkına getirilen ve öldürme fiilinin hukuka aykırı sayılmadığı haller tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan 17. madde metni içerisinde düzenlenen bu hukuka uygunluk hallerinden biri değildir?

$1982$ Anayasası'nın "Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı" başlıklı $74$. maddesinde $2010$ yılı anayasa değişikliği ile yapılan düzenlemeler ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında, bu hakların kullanımına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1982 Anayasası'nda yer alan "Kişi Hakları ve Ödevleri" bölümündeki toplumsal ve mekansal hürriyetlerin (konut dokunulmazlığı, haberleşme, yerleşme ve seyahat, dernek kurma) sınırlanma rejimleri ve usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$1982$ Anayasası’nın "Dernek Kurma Hürriyeti" başlıklı $33$. maddesine göre; millî güvenliğin, kamu düzeninin, suç işlenmesinin önlenmesinin veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunmasının gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, derneğin faaliyetten alıkonulmasına karar vermeye yetkili makam ve bu kararın görevli hâkimin onayına sunulma süresi aşağıdakilerden hangisidir?

1982 Anayasası’nın "Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar" (Madde 38) ile "Mülkiyet Hakkı" (Madde 35) hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; yeni bir kanuni düzenlemeyle "organize suç örgütü üyeliği kesinleşen faillerin, bu suçla ilişkisine bakılmaksızın tüm taşınır ve taşınmaz malvarlığı değerleri ile bu kişilerin alt ve üst soylarının kaynağını belgeleyemedikleri tüm varlıkları müsadere edilir" şeklinde bir hükmün getirilmesi, aşağıdakilerden hangisine öncelikle aykırılık teşkil eder?

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen düşünce, ifade ve inanç hürriyetlerinin anayasal koruma rejimi ve sınırlama sınırları dikkate alındığında, bu hürriyetlerin hukuki statüsüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$1982$ Anayasası’nın yerleşme ve seyahat hürriyetini düzenleyen $23$. maddesinde $2010$ yılında yapılan anayasa değişikliği sonrasında, vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyetinin sınırlandırılmasına ilişkin getirilen temel kural aşağıdakilerden hangisidir?