Uluslararası Sorumluluk

Uluslararası hukukta devletin sorumluluğunu düzenleyen genel rejim (tali kurallar) çerçevesinde, bir davranışın "uluslararası haksız fiil" (internationally wrongful act) olarak nitelendirilebilmesi için kümülatif olarak gerçekleşmesi gereken kurucu unsurlar aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

$2011$ tarihli Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğuna İlişkin Madde Taslakları (DARIO) uyarınca; bir uluslararası örgütün hukuka aykırı bir fiilinden dolayı, o örgütün üyesi olan bir devletin üçüncü tarafa karşı sorumlu tutulabilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmiş olması gerekir?

L Devleti'ne ait bir petrol tankerinin, bakımsızlık ve ihmal nedeniyle infilak etmesi sonucu devasa bir petrol sızıntısı meydana gelmiştir. L Devleti, sızıntının kendi kıyılarını ve hayati ekosistemini yok etmesini engellemek amacıyla, komşusu K Devleti ile arasındaki sınır antlaşmalarını ihlal ederek K Devleti'nin deniz yetki alanlarına izinsiz girmiş ve sızıntıyı kimyasal yöntemlerle bu bölgeye hapsolacak şekilde yönlendirmiştir. Bu müdahale, K Devleti'nin kıyı şeridinde yaşayan sivil halkın sağlığını ve temel yaşam hakkını (emredici norm) doğrudan tehdit eder bir boyuta ulaşmıştır.

Buna göre, L Devleti'nin 'zaruret hali' (necessity) savunmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi uluslararası hukuk kurallarına (ILC Taslak Maddeleri) göre doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeleri" çerçevesinde, hukuka aykırı bir fiilin devlete isnat edilebilirliği (atıf) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta teknolojik gelişmelerle birlikte, yürütülmesi yasaklanmamış ancak yüksek risk taşıyan faaliyetlerden (uzay çalışmaları, nükleer enerji üretimi, tehlikeli maddelerin taşınması vb.) kaynaklanan zararlar için 'kusursuz sorumluluk' (strict liability) rejimi geliştirilmiştir. Bu kapsamda, 1972 tarihli Uzay Nesnelerinin Sebep Olduğu Zararlardan Dolayı Uluslararası Sorumluluk Hakkında Sözleşme'ye göre, bir uzay nesnesinin yeryüzünde veya uçuş halindeki hava araçlarına zarar vermesi durumunda işletilecek sorumluluk rejimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü çerçevesinde, "saldırı suçu" (crime of aggression) nedeniyle bir bireyin cezai sorumluluğuna gidilebilmesi için aranan ve bu suçu diğer çekirdek suçlardan (soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları) ayıran temel ön şart aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası bir nehir üzerinde kıyıdaş olan T Devleti, nehirdeki ekolojik dengenin tamamen çökmesini ve bölgedeki tarımsal üretimin durma noktasına gelmesini engellemek amacıyla, komşu devletlerle imzaladığı su kullanım kotası antlaşmasını tek taraflı olarak ihlal ederek nehrin akış yönünü değiştirmiştir. Ancak yapılan teknik incelemelerde, T Devleti'nin son on yıl boyunca nehir yatağında yürüttüğü kontrolsüz ve ağır madencilik faaliyetlerinin, ekolojik dengenin bu denli bozulmasındaki en temel etken olduğu saptanmıştır. Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri uyarınca, T Devleti'nin bu fiilinin 'zaruret hali' (necessity) kapsamında değerlendirilerek hukuka aykırılığının ortadan kalkmamasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

$X$ Devleti'ne ait bir askeri uçak, $Y$ Devleti'nin hava sahasını rızası olmaksızın ihlal etmiş, ancak herhangi bir fiziki saldırıda bulunmadan veya maddi bir zarara yol açmadan bölgeden ayrılmıştır. $Y$ Devleti, egemenlik haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek onarım talep etmektedir.

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) $2001$ tarihli "Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu Taslak Maddeleri" çerçevesinde, bu olaydaki onarım (reparation) süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta devletlerin sorumluluğu kural olarak bir uluslararası hukuk kuralının ihlali (internationally wrongful act) esasına dayanır. Ancak yüksek riskli faaliyetlerin (ultra-hazardous activities) sonuçlarına ilişkin geliştirilen 'hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz) sorumluluk' (international liability) rejimi, bu klasik yapıdan kavramsal ve usuli açıdan önemli ölçüde ayrışmaktadır.

Buna göre, hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz) sorumluluk rejiminin mahiyeti ve işleyişine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir devletin gümrük muhafaza memuru, görev başında ve resmi üniformasıyla hareket ederken, üstlerinden gelen "yabancı ülke vatandaşlarına müdahale edilmemesi" yönündeki kesin talimatlara aykırı olarak, bir yabancı turistin eşyalarına haksız yere el koymuştur. Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeleri" uyarınca, bu olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

2011 tarihli "Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğuna İlişkin Madde Taslakları" (DARIO) Madde 17 çerçevesinde; bir uluslararası örgütün, kendisi için bağlayıcı olan bir uluslararası yükümlülüğü, üye devletlere yönelik aldığı "bağlayıcı bir karar" (binding decision) ile dolanması (circumvention) durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta bir uluslararası örgütün, bir devletin veya başka bir uluslararası örgütün gerçekleştirdiği uluslararası haksız fiile yardım veya destek sağlaması (aid or assistance) nedeniyle hukuken sorumlu tutulabilmesi için aranan temel şartlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta devletin sorumluluğunun doğabilmesi için temel şartlardan biri, haksız fiilin devlete isnat edilebilir (atfedilebilir) olmasıdır. Bir devletin, liman güvenliği ve gümrük denetimi gibi egemenlik yetkisi gerektiren bazı hizmetleri yürütmek üzere özel bir ticari kuruluşu iç hukukuyla yetkilendirdiği bir senaryoda; bu kuruluşun görevlileri tarafından gerçekleştirilen uluslararası hukuk ihlalleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası ceza hukukunun temelini oluşturan Roma Statüsü ve ilgili uluslararası teamül hukuku kuralları uyarınca; soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları gibi en ağır uluslararası suçları işleyen bireylerin yargılanması belirli usul esaslarına bağlanmıştır.

Bu suçların niteliği ve bireylerin sorumluluğu göz önüne alındığında, yargılama süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$A$ Devleti, $B$ Devleti'nin bir sınır ihlali yaparak egemenlik haklarını zedelediğini ve kendisine maddi zarar verdiğini tespit etmiştir. Ancak $A$ Devleti, bu ihlali öğrendikten sonraki iki yıl boyunca $B$ Devleti ile üst düzey ticari anlaşmalar imzalamış, bu süre zarfında ihlale ilişkin hiçbir resmi bildirimde veya protestoda bulunmamış ve $B$ Devleti'nin bu durumu "çözülmüş veya önemsiz" varsaymasına yol açacak şekilde dostane ilişkiler sürdürmüştür.

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) ilgili metni çerçevesinde, $A$ Devleti'nin sorumluluğu ileri sürme hakkı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta devletlerin sorumluluğu kural olarak bir uluslararası hukuk yükümlülüğünün ihlali ($internationally\ wrongful\ act$) esasına dayanır. Ancak nükleer enerji kullanımı, uzay faaliyetleri ve tehlikeli maddelerin taşınması gibi faaliyetlerin, hukuk kurallarına uygun yürütülseler dahi ciddi sınır ötesi zararlara yol açabilmesi, "kusursuz sorumluluk" ($strict\ liability$) rejiminin gelişmesine neden olmuştur.

Buna göre, hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz) sorumluluğun, genel sorumluluk rejiminden ayrılan en temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta, devletlerin yasaklanmamış ancak yüksek risk içeren faaliyetlerinden (uzay çalışmaları, nükleer enerji üretimi, denizlerin petrolle kirlenmesi vb.) doğan zararlara ilişkin "kusursuz sorumluluk" rejimi öngörülmüştür.

Bu sorumluluk rejimini, geleneksel "hukuka aykırı fiillerden doğan devlet sorumluluğu" rejiminden ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü çerçevesinde, bireylerin uluslararası suçlardan dolayı cezai sorumluluğuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta uzay çalışmaları, nükleer enerjinin barışçıl kullanımı veya denizlerin petrolle kirletilmesi gibi 'yasaklanmamış ancak tehlike arz eden' faaliyetler sonucunda ortaya çıkan sorumluluk rejiminde; klasik sorumluluk hukukundaki 'hukuka aykırı fiil' (breach of obligation) şartının yerine geçen ve sorumluluğun doğması için zorunlu olan kurucu unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2001 tarihli 'Devletin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddelerine göre; maddi bir zararın oluşmadığı, ancak devletin onuru, haysiyeti veya saygınlığının zedelendiği durumlarda başvurulan onarım türü aşağıdakilerden hangisidir?