Gonadal Hormonlar

Gebeliğinin ikinci trimesterinden itibaren akne, seste kalınlaşma ve hirsutizm (yüzde ve vücutta kıllanma artışı) şikayetleri başlayan bir gebenin yapılan tetkiklerinde maternal serum testosteron ve androstenedion düzeyleri belirgin yüksek, östradiol ve östriol düzeyleri ise referans değerlerin çok altında saptanmıştır. Miadında gerçekleşen doğum sonrası $46, XX$ karyotipli kız bebeğin de klitoromegali ve labial füzyon (virilizasyon) ile doğduğu gözlenmiştir. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına yol açan temel biyokimyasal bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik steroidogenez yolağında androjen sentezi; progestinlerin $17,20$-liyaz aktivitesi ile androstenediona, ardından $17\beta$-hidroksisteroid dehidrojenaz ($17\beta$-HSD) ile testosterona dönüşümü üzerinden ilerler. Ancak, testosteronun ara ürün olarak kullanılmadığı ve doğrudan dihidrotestosteron ($DHT$) sentezinin gerçekleştiği 'arka kapı' (backdoor) yolağında, $17,20$-liyaz ($CYP17A1$) aktivitesi için en yüksek afiniteye sahip olan ve anahtar substrat görevini gören metabolit aşağıdakilerden hangisidir?

17 yaşında "dişi" fenotipine sahip bir hasta, pubertede gelişme geriliği ve primer amenore şikayetiyle değerlendiriliyor. Fizik muayenede sekonder seks karakterlerinin (meme gelişimi, pubik kıllanma) yetersiz olduğu görülüyor. Biyokimyasal analizlerde serum $LH$ ve $FSH$ düzeyleri yüksek; östradiol, testosteron ve dehidroepiandrosteron ($DHEA$) düzeyleri ise belirgin düşük saptanıyor. Hastanın plazma kortizol ve 17-hidroksiprogesteron düzeylerinin normal sınırlarda olduğu, yani adrenal glukokortikoid sentezinin korunduğu saptanıyor.

Bu hastada $17,20$-liyaz aktivitesinin $17\alpha$-hidroksilaz aktivitesinden bağımsız olarak selektif bir şekilde uyarılmasını sağlayan ve eksikliğinde izole liyaz defekti tablosuna yol açan temel biyokimyasal faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Gonadal dokularda steroid hormon sentez sürecinde, kolesterolün pregnenolona dönüşümünü katalizleyen ve tüm steroidogenez yolağının hız kısıtlayıcı basamağı olarak kabul edilen enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Polikistik Over Sendromu (PKOS) tanısı alan, klinik tablosunda hirsutizm, akne ve oligomenore izlenen 22 yaşındaki bir kadın hastanın biyokimyasal tetkiklerinde over kaynaklı androstenedion ve testosteron düzeylerinde belirgin artış saptanmıştır. Over teka hücrelerinde steroidogenez yolağının androjen üretimi lehine hızlanmasına ve hiperandrojenizme neden olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Endometriozis ve meme kanseri gibi patolojik durumlarda, doku düzeyinde lokal östrojen üretiminin artışı enflamatuvar süreçlerle tetiklenmektedir. Enflamatuvar bir mediyatör olan Prostaglandin $E_2$ ($PGE_2$), aşağıdaki enzimlerden hangisinin ekspresyonunu dokuya özgü farklı bir promotör (Promotör II) kullanımı üzerinden artırarak lokal östradiol düzeylerinin yükselmesine neden olur?

$46,XY$ karyotipine sahip bir yenidoğan; ambigus genitalya ve inmemiş testis bulguları ile değerlendiriliyor. Biyokimyasal analizlerde bazal ve $hCG$ uyarısı sonrası testosteron ve dehidroepiandrosteron ($DHEA$) düzeyleri saptanma sınırının altında bulunurken; $17$-hidroksipregnenolon ve $17$-hidroksiprogesteron düzeyleri yaş normallerinin çok üzerinde saptanıyor. Hastada kan basıncı ve elektrolit düzeyleri normal sınırlarda olup, $ACTH$ stimülasyonuna kortizol yanıtının yeterli olduğu görülüyor. Bu klinik ve laboratuvar tablosuna neden olan moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

46,XY karyotipine sahip bir yenidoğanda dış genital yapıların dişi görünümünde olduğu, ancak puberte döneminde kas kitlesinde artış, ses kalınlaşması ve belirgin virilizasyon geliştiği gözlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan durum, aşağıdaki enzimatik dönüşümlerden hangisinin yetersizliği ile açıklanabilir?

Ovaryan hiperandrojenizm ve hirsutizm ile karakterize polikistik over sendromu ($PKOS$) patogenezinde, teka hücrelerinde steroidogenez sürecinin hızlandığı bilinmektedir. Bu hastalarda 17-hidroksiprogesteronun $C_{17}-C_{20}$ bağının koparılarak androstenediona dönüşmesini sağlayan ve aktivitesi sitokrom $b_5$ ile enzimin serin/treonin fosforilasyonu tarafından modüle edilen enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Doğumda dış genital organları dişi görünümünde olduğu için kız çocuğu olarak yetiştirilen $46, XY$ karyotipli bir hastada, puberte dönemine gelindiğinde belirgin virilizasyon bulguları (ses kalınlaşması, kas kitlesinde artış, testislerin palpabl hale gelmesi) gelişmektedir. Bu durumun temelinde yatan biyokimyasal mekanizma, testosteronun aşağıdaki moleküllerden hangisine dönüşememesidir?

24 yaşında erkek hasta, aşırı uzun boy ve eklem ağrıları şikayetiyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede hastanın epifiz plaklarının hala kapanmadığı ve osteoporoz belirtileri olduğu saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde serum testosteron ve gonadotropin düzeylerinin yüksek, östradiol düzeyinin ise saptanamayacak kadar düşük olduğu görülüyor. Bu hastada klinik tablodan sorumlu olan enzim eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

Gonadal steroidogenez ve steroid inaktivasyon süreçlerinde kritik rol oynayan $17\beta$-hidroksisteroid dehidrojenaz ($17\beta-HSD$) enzim sistemi ve izoformları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Obezite ve yaşlanma gibi klinik durumlarda, periferal dokularda androjenlerin östrojenlere dönüşüm oranının artması erkeklerde jinekomasti gelişimine neden olabilmektedir. Adipoz dokuda gerçekleşen bu reaksiyonda, testosteron ve androstenedionun A halkasını aromatize ederek sırasıyla estradiol ve estron oluşumunu sağlayan mikrozomal enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Gebeliğin üçüncü trimestrında annede aniden başlayan hirsutizm, akne ve ses kalınlaşması şikayetleri üzerine yapılan laboratuvar incelemesinde; maternal plazmada testosteron ve androstenedion düzeyleri belirgin derecede yüksek, plasental kaynaklı estriol ($E_3$) seviyesi ise normalin çok altında saptanmıştır. Doğum sonrası $46,XX$ karyotipine sahip bebekte ambigus genitale (virilizasyon) gözlendiği bildirilmiştir. Bu klinik ve biyokimyasal tabloya neden olan en olası enzim eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında kadın hasta, son bir yıldır artan hirsutizm (tüylenme), akne ve oligomenore şikayetleriyle kliniğe başvuruyor. Yapılan tetkiklerde serum Anti-Müllerian Hormon ($AMH$) düzeylerinin normalin 3 katı olduğu, $LH/FSH$ oranının arttığı ve polikistik over sendromu ($PKOS$) tablosu saptanıyor. $AMH$'nin granüloza hücrelerinde foliküler gelişimi kısıtlamasının yanı sıra, intraovaryen steroidogenez üzerinde de düzenleyici etkileri olduğu bilinmektedir.

Bu hastadaki biyokimyasal tablo göz önüne alındığında, $AMH$'nin granüloza hücrelerinde östrojen sentezini baskılayarak androjenik bir mikroçevre oluşmasına katkıda bulunan temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Pubertal gelişim sürecinde sekonder seks karakterlerinin oluşumu için kritik öneme sahip olan östrojenlerin (estradiol ve estron) sentezinde, androjenlerin (testosteron ve androstenedion) aromatizasyonunu katalizleyen temel enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Meme kanseri tedavisinde kullanılan aromataz inhibitörlerinin biyokimyasal hedefi olan ve androjenlerden östrojen sentezini katalizleyen aromataz ($CYP19A1$) enzim kompleksi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?