Glikojen Depo Hastalıkları

$24$ yaşında erkek hasta, spor salonunda yaptığı yoğun antrenman sonrası gelişen şiddetli kas krampları ve halsizlik nedeniyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede skleralarda hafif ikterik görünüm dikkat çekiyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum kreatin kinaz ($CK$) ve indirekt bilirubin düzeyleri yüksek, haptoglobin düzeyi ise düşük saptanıyor. Hastaya uygulanan iskemik ön kol egzersiz testinde venöz laktat artışı saptanmadığına göre, bu hastadaki klinik tabloya neden olan enzim eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

$2$ yaşında bir kız çocuk, sabahları belirginleşen halsizlik ve uykuya meyil şikayetleriyle getirilmiştir. Laboratuvar incelemelerinde ciddi açlık hipoglisemisi, hiperketonemi ve metabolik asidoz saptanmıştır. Hastaya ağız yoluyla glukoz verildikten sonra yapılan takipte, kan şekerinin hızla yükselerek hiperglisemi sınırına ulaştığı ve plazma laktat düzeylerinde belirgin artış meydana geldiği gözlenmiştir. Karaciğer biyopsisinde hepatomegali saptanmamış, aksine glikojen miktarının normalin çok altında olduğu belirlenmiştir. Bu hastada fonksiyonu bozulmuş olan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

$22$ yaşında erkek hasta, kısa süreli yoğun egzersiz (örneğin ağırlık kaldırma) sonrası gelişen şiddetli kas krampları ve kola renginde idrar şikayetiyle başvuruyor. Hastanın öyküsünde, egzersize başladıktan yaklaşık $10$ dakika sonra semptomlarında hafifleme hissettiği ve egzersize daha rahat devam edebildiği "ikinci rüzgar" (second-wind) fenomeni tarifleniyor. Laboratuvar incelemesinde açlık kan şekeri ve karaciğer fonksiyon testleri normal bulunuyor. Hastaya uygulanan iskemik ön kol egzersiz testinde, kan laktat düzeyinde beklenen artış izlenmezken amonyak düzeyinde belirgin yükselme saptanıyor.

Bu klinik tabloya neden olan temel enzim eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşında bir kadın hasta, son birkaç yıldır ilerleyen yürüme güçlüğü, merdiven çıkmada zorlanma ve sabahları baş ağrısıyla uyanma şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde proksimal kaslarda atrofi saptanırken, hepatomegali izlenmiyor. Solunum fonksiyon testlerinde diyafram tutulumuna bağlı restriktif tipte solunum yetmezliği bulguları saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde açlık kan şekeri, serum laktat ve ürik asit düzeyleri referans aralığında; kreatin kinaz ($CK$) düzeyi ise $480$ U/L (N: $<170$) olarak bulunuyor. Kas biyopsisinde membranla çevrili vakuoller içinde yoğun $PAS$ (+) boyanan glikojen birikimi saptanıyor. Bu hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$8$ aylık bir kız bebek, sabah uyanmakta güçlük çekme ve generalize tonik-klonik nöbet geçirme şikayetiyle acil servise başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde açlık kan şekeri $30$ mg/dL ve idrarda yoğun ketonüri saptanıyor. Fizik muayenesinde karaciğer kosta kenarında palpe edilmiyor ($1$ cm altında) ve dalak non-palpabl saptanıyor. Oral glukoz tolerans testi ($OGTT$) sırasında hastanın kan şekerinin hızla yükselerek hiperglisemik sınıra ulaştığı ve eş zamanlı olarak serum laktat düzeyinin bazal değerin $3$ katına çıktığı gözleniyor. Bu klinik ve laboratuvar bulguları temel alındığında, hastada eksikliği beklenen enzim aşağıdakilerden hangisidir?

11 aylık bir erkek bebek, karın şişliği ve belirgin gelişme geriliği şikayetleriyle pediatri kliniğine getiriliyor. Yapılan fizik muayenede asit, masif hepatosplenomegali ve palmar eritem saptanıyor. Laboratuvar testlerinde karaciğer enzimlerinde ($AST$, $ALT$) belirgin yükselme, hipoalbüminemi ve uzamış protrombin zamanı izleniyor; ancak klinik olarak anlamlı bir açlık hipoglisemisi saptanmıyor. Karaciğer biyopsisinin histopatolojik incelemesinde sirotik değişiklikler ve hepatositler içinde $PAS$ pozitif, diastaz dirençli, anormal derecede uzun dış zincirli ve oldukça az dallanma içeren glikojen polimerleri (amylopektin benzeri cisimcikler) gözleniyor. Bu klinik ve histopatolojik tabloya neden olan temel enzim eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

Büyüme geriliği ve karın şişliği şikayetiyle getirilen $1$ yaşındaki hastada fizik muayenede masif hepatomegali, ksantomlar ve 'oyuncak bebek yüzü' görünümü saptanmıştır. Laboratuvar incelemelerinde ciddi açlık hipoglisemisi, laktik asidoz, hiperürisemi ve hiperlipidemi saptanırken; tam kan sayımında tekrarlayan nötropeni atakları izlenmiştir. Ayrıca hastanın anamnezinde sık gelişen stomatit ve deri enfeksiyonları mevcuttur. Bu hastadaki klinik ve laboratuvar bulgularından sorumlu olan moleküler defekt aşağıdakilerden hangisidir?

Altı aylık bir erkek bebek; masif hepatomegali, büyüme geriliği, ağır açlık hipoglisemisi ve sık tekrarlayan deri enfeksiyonları nedeniyle değerlendiriliyor. Laboratuvar tetkiklerinde belirgin hiperlaktatemi, hipertrigliseridemi ve nötropeni ($500/\mu L$) saptanıyor. Kemik iliği aspirasyonunda miyeloid seride matürasyon duraklaması izlenmiyor ancak nötrofillerin kemotaksis ve solunumsal patlama (respiratory burst) fonksiyonlarının bozulduğu belirleniyor. Bu hastadaki nötropeni ve immün yetmezlik tablosunun gelişiminden sorumlu olan temel biyokimyasal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$2$ yaşındaki bir erkek çocuk; karın şişliği, büyüme geriliği ve hafif kas güçsüzlüğü şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenede belirgin hepatomegali saptanmıştır. Laboratuvar tetkiklerinde açlık hipoglisemisi, hiperlipidemi ve normal sınırlarda laktat düzeyleri izlenmiştir. Hastaya uygulanan glukagon stimülasyon testinde; beslenme sonrası (toklukta) kan glukoz düzeyinde artış gözlenirken, uzun süreli açlık sonrası yapılan teste yanıt alınamamıştır. Bu klinik ve laboratuvar bulguları doğrultusunda, hastada eksikliği beklenen enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Dokuz aylık bir erkek bebek, tekrarlayan hipoglisemi atakları ve karın şişliği nedeniyle doktora getiriliyor. Fizik muayenede masif hepatomegali ve "oyuncak bebek yüzü" görünümü saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde açlık hipoglisemisi ile birlikte belirgin hiperlaktatemi, hiperürisemi ve hiperlipidemi tespit ediliyor. Glukagon stimülasyon testi yapıldığında kan şekerinde artış izlenmezken, laktat düzeyinin daha da yükseldiği görülüyor. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre hastada eksikliği en olası enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Dört aylık bir erkek bebek, beslenme güçlüğü ve vücudunda genel bir gevşeklik fark edilmesi üzerine doktora getirilmiştir. Fizik muayenede derin hipotoni, makroglossi (dil büyüklüğü) ve hafif hepatomegali saptanmıştır. Telekardiyografide masif kardiyomegali, EKG'de ise belirgin kısa $PR$ aralığı ve yüksek voltajlı $QRS$ kompleksleri saptanmıştır. Laboratuvar bulgularında kan glukozu, laktat ve ürik asit düzeylerinin normal sınırlarda olduğu görülmüştür. Bu klinik tabloya neden olan enzim eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

$4$ yaşında bir erkek çocuk, karın şişliği ve büyüme yavaşlığı şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde karaciğerin kosta kenarını $5\text{ cm}$ geçtiği, boy ve kilosunun $10$. persentilde olduğu saptanıyor. Laboratuvar testlerinde hafif açlık hipoglisemisi, artmış serum transaminazları ve hafif hiperlipidemi izleniyor; ancak kan laktat ve ürik asit düzeyleri normal sınırlardadır. Aile öyküsünde, annenin erkek kardeşinde de çocukluk döneminde benzer bulgular olduğu ifade ediliyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası enzim eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

On sekiz aylık bir kız çocuk; büyüme geriliği, belirgin hepatomegali ve hipofosfatemik raşitizm bulguları ile değerlendirilmiştir. Laboratuvar tetkiklerinde jeneralize aminoasitüri, belirgin glukozüri ve açlık hipoglisemisi saptanmıştır. Yapılan galaktoz yükleme testi sonrasında kan glukoz düzeyinin yükselmediği, buna karşın kan galaktoz seviyesinin patolojik düzeyde yüksek kaldığı gözlenmiştir. Karaciğer biyopsisinde masif glikojen birikimi izlenen bu hastada en olası moleküler defekt aşağıdakilerden hangisidir?

5 yaşında bir erkek çocuk, büyüme geriliği ve karın şişliği şikayetiyle pediatri polikliniğine getiriliyor. Yapılan fizik muayenede masif hepatomegali saptanıyor ancak splenomegali izlenmiyor. Laboratuvar incelemelerinde belirgin açlık hipoglisemisi ve hiperlipidemi saptanırken; kan laktat ve ürik asit düzeylerinin normal sınırlarda olduğu görülüyor. Ayrıca hastanın öyküsünden hafif derecede kas güçsüzlüğü olduğu öğreniliyor. Bu hastadaki klinik tabloya aşağıdaki enzimlerden hangisinin eksikliği yol açar?

$3$ yaşındaki bir erkek çocuk, karın şişliği ve hafif gelişme geriliği nedeniyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenede karaciğerin kosta kenarını $4$ cm geçtiği (hepatomegali) saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde açlık hipoglisemisi, hiperlipidemi ve ketozis saptanırken; laktat ve ürik asit düzeylerinin normal olduğu görülüyor. Karaciğer biyopsisinde glikojen miktarının arttığı ancak yapısının normal olduğu belirleniyor. Bu çocuk için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

22 yaşında bir erkek hasta, halı saha maçı sonrası gelişen şiddetli kas ağrıları ve kramplar nedeniyle acil servise başvuruyor. Hastanın idrar renginin koyu kahverengi (çay rengi) olduğu ve dinlenme ile şikayetlerinin gerilediği öğreniliyor. Fizik muayenesinde patolojik bulgu saptanmayan hastaya uygulanan iskemik ön kol egzersiz testinde; kan laktat düzeyinde beklenen artışın gerçekleşmediği, buna karşın amonyak düzeylerinin belirgin şekilde yükseldiği gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası enzim eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

$15$ aylık bir erkek çocuk, ilerleyici karın şişliği ve büyüme geriliği nedeniyle pediatri polikliniğine getiriliyor. Fizik muayenesinde masif hepatosplenomegali ve batında asit saptanıyor. Karaciğer fonksiyon testlerinde transaminaz yüksekliği ve hipoalbüminemi görülüyor. Karaciğer biyopsisinin histopatolojik incelemesinde, hepatositlerde biriken glikojenin anormal yapıda, amilopektine benzer şekilde çok uzun dış zincirlere sahip olduğu ve dallanma noktalarının normalden çok daha az olduğu tespit ediliyor. Bu bulgular ışığında, söz konusu hastada işlevsel bozukluk beklenen enzim aşağıdakilerden hangisidir?