Vitaminler

Kronik malnutrisyon ve ağır alkol kullanım öyküsü olan 62 yaşındaki bir erkek hasta, hastaneye yatışının ikinci gününde gelişen akut konfüzyon, ataksi ve horizontal nistagmus tablosuyla değerlendiriliyor. Yapılan incelemelerde, hastaya yatış anında yüksek doz intravenöz dekstroz infüzyonu başlandığı öğreniliyor. Bu klinik tabloda, nöronal hasarın moleküler patogenezinde; ATP üretimindeki yetersizliğin yanı sıra, hücre içi glutamat ve aspartat dengesinin bozulmasına ve eksitatör nörotoksisiteye yol açan, tiamin pirofosfat ($TPP$) bağımlı en kritik enzim kompleksi aşağıdakilerden hangisidir?

Vitamin K, karaciğerde pıhtılaşma faktörlerinin (Faktör $II$, $VII$, $IX$ ve $X$) glutamik asit kalıntılarına karboksil grubu eklenmesinde kofaktör olarak görev yapar. Vitamin K eksikliği veya varfarin tedavisi gibi durumlarda bu modifikasyonun aksaması sonucunda plazmada biriken, kalsiyum bağlayamayan ve pıhtılaşma sürecine katılamayan inaktif pıhtılaşma faktörü öncüllerine verilen genel isim aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik alkol kullanımı olan $60$ yaşındaki bir hasta; konfüzyon, yürüme bozukluğu (ataksi) ve dışa bakış kısıtlılığı (oftalmopleji) şikayetleriyle acil servise getirilmiştir. Hastaya Wernicke-Korsakoff sendromu ön tanısı konulmuş ve eritrosit transketolaz aktivitesi (ETKA) ölçülmüştür. ETKA'nın başlangıçta düşük olduğu, ortama tiamin pirofosfat (TPP) eklenmesiyle ise aktivitenin $\%35$ oranında arttığı gözlenmiştir.

Bu hastada, kofaktör eksikliği nedeniyle fonksiyonu bozulan transketolaz enzimi; aşağıdaki metabolik dönüşümlerden hangisinin sitozolde gerçekleşmesini en doğrudan sağlar?

Niasin ($B_3$ vitamini) eksikliği sonucunda gelişen pellegra; dermatit, diyare ve demans (3D) belirtileriyle karakterize bir klinik tablodur. İnsan vücudunda niasin ihtiyacı besinsel kaynakların yanı sıra karaciğerde triptofan amino asidinden de karşılanabilmektedir. Niasin metabolizması, sentez yolu ve koenzim fonksiyonları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üç haftadır yoğun bakım ünitesinde kontrolsüz total parenteral beslenme (TPN) alan ve bu süreçte vitamin desteği yapılmayan $42$ yaşındaki bir kadın hastada; ani gelişen konfüzyon, yürüme bozukluğu (ataksi) ve her iki gözde dışa bakış kısıtlılığı (oftalmopleji) gözleniyor. Bu hastada saptanan bulguların temelinde yatan vitamin eksikliğinde, aşağıdaki enzimlerden hangisinin aktivitesinde bir azalma olması beklenir?

Vitamin $K$, karaciğerde sentezlenen bazı proteinlerin post-translasyonel modifikasyonunda kofaktör olarak görev yapar. Bu modifikasyon süreci sadece koagülasyon faktörleri ile sınırlı olmayıp, kemik metabolizmasında rol oynayan proteinleri de kapsar. Aşağıdaki proteinlerden hangisi, Vitamin $K$ bağımlı $\gamma$-karboksilasyon mekanizması ile aktive edilen ve kemik dokusunun mineralizasyonunda kalsiyum bağlanmasını düzenleyen temel proteindir?

Kronik alkol kullanımı ve malnütrisyon öyküsü olan bir hastada fotofobi, konjonktival hiperemi, dudak kenarlarında çatlaklar (keylozis) ve dilde hiperemi saptanmıştır. Yapılan laboratuvar incelemesinde eritrosit glutatyon redüktaz aktivitesinin, ortama $FAD$ ilavesiyle $\%40$ oranında arttığı (aktivasyon katsayısının yüksek olduğu) belirlenmiştir. Bu hastada eksikliği saptanan vitaminin fonksiyonel yetersizliği sonucunda, aşağıdaki biyokimyasal dönüşümlerden hangisinin aksaması *en az* beklenir?

Yenidoğan döneminde nörolojik gerileme, kusma ve idrarda belirgin şekilde "yanmış şeker" (çemen) kokusu saptanan bir bebekte yapılan laboratuvar analizlerinde, plazma dallı zincirli amino asit ($\text{lösin, izolösin ve valin}$) düzeylerinin ve bunlara karşılık gelen $\alpha$-ketoasitlerin belirgin şekilde arttığı belirlenmiştir. Bu hastada saptanan genetik mutasyonun, ilgili enzimin kofaktöre olan affinitesini azalttığı ($K_m$ değerini artırdığı) ve bu durumun yüksek doz tiamin ($\text{Vitamin } B_1$) desteği ile klinik olarak düzeltilebildiği gözlenmiştir. Bu bilgilere göre, sözü edilen hastada fonksiyonu bozulan ve tiamin tedavisine yanıt veren enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Vitamin $B_2$ (riboflavin) eksikliği durumunda, triptofan amino asidinden niasin (Vitamin $B_3$) sentezi sekonder olarak bozulabilmekte ve bu durum klinik olarak pellagra benzeri semptomların ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. Triptofan katabolizmasının "kinürenin yolu" üzerinde yer alan ve kofaktör olarak flavin adenin dinükleotid ($FAD$) kullanan, riboflavin eksikliğinden en doğrudan etkilenen enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Eritrositlerden izole edilen glutatyon redüktaz enziminin bazal aktivitesinin düşük olduğu saptanmış; ancak ortama flavin adenin dinükleotid ($FAD$) eklenmesiyle enzim aktivitesinde $\%40$ oranında bir artış (aktivasyon katsayısının yükselmesi) gözlenmiştir. Bu laboratuvar bulgusunun saptandığı bir hastada, aşağıdaki klinik belirtilerden hangisinin bulunması en olasıdır?

Retinoidlerin insan vücudundaki biyokimyasal dönüşümleri, depolanma süreçleri ve fonksiyonel özgüllükleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi hatalıdır?

Doğum ağırlığı düşük olan ve total parenteral beslenme ($TPB$) alan bir prematüre bebekte, yaşamının ilk ayında ilerleyici bir hemolitik anemi tablosu gelişmiştir. Laboratuvar tetkiklerinde retikülositoz, serum haptoglobinde düşüş ve eritrositlerin hidrojen peroksit ($H_2O_2$) maruziyetine karşı aşırı duyarlılığı ($H_2O_2$ frajilitesi pozitif) saptanmıştır. Bu bebeğin tedavisinde kullanılan vitaminin biyokimyasal rejenerasyon döngüsü ve mikrobesin etkileşimleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

D vitamini metabolizmasında, kalsiyum ve fosfor dengesinin korunması amacıyla aktif form olan $1,25$-dihidroksikolekalsiferol ($1,25(OH)_2D_3$) sentezini gerçekleştiren renal $1\alpha$-hidroksilaz enziminin aktivitesini doğrudan artıran en önemli faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik böbrek yetmezliği seyrinde gelişen hiperfosfatemi, kemiklerden fibroblast büyüme faktörü $23$ ($FGF23$) salınımını tetikler. Bu hormonun böbrek proksimal tübül hücrelerinde D vitamini aktivasyonu üzerinde gösterdiği temel etki aşağıdakilerden hangisidir?

45 yaşında kronik ishal ve kilo kaybı şikayetleri olan bir kadın hastada yapılan incelemeler sonucunda Çölyak hastalığı tanısı konuluyor. Hastanın laboratuvar bulgularında serum kalsiyum ve fosfor düzeyleri düşük, paratiroid hormon ($PTH$) düzeyi ise yüksek saptanıyor. Bu hastada kemik ağrılarını açıklayan osteomalazi tablosu geliştiği düşünülürse, D vitamini metabolizmasındaki değişimler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Karaciğerde sentezlenen pıhtılaşma faktörlerinin fonksiyonel aktivite kazanabilmesi için Vitamin K bağımlı post-translasyonel $\gamma$-karboksilasyon modifikasyonuna ihtiyaç vardır. Aşağıdaki pıhtılaşma faktörlerinden hangisinin sentez aşamasında bu modifikasyona gereksinim duyulmaz?

Kronik pankreatit tanısıyla izlenen ve şiddetli steatorresi olan 55 yaşındaki bir erkek hastada, vücudun çeşitli yerlerinde kendiliğinden oluşan ekimozlar ve diş eti kanamaları saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde Protrombin Zamanı (PT) ve aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı (aPTT) değerlerinde belirgin uzama olduğu görülüyor. Bu hastada pıhtılaşma faktörlerinin fonksiyonel aktivite kazanamamasının temelindeki moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Vitamin K bağımlı $\gamma$-glutamil karboksilaz (GGCX) enzimi; pıhtılaşma faktörleri (Faktör $II$, $VII$, $IX$, $X$) ile Protein $C$ ve $S$ gibi proteinlerin prekürsörlerindeki spesifik glutamat kalıntılarını $\gamma$-karboksiglutamat (Gla) formuna dönüştürür. Bu enzimatik süreçte, substrat proteinlerin amino terminal ucunda bulunan "propeptid" bölgesinin katalitik döngü üzerindeki temel fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik intestinal malabsorpsiyon tanısı olan ve son iki haftadır ilerleyici yürüme bozukluğu (ataksi) ile konfüzyon şikayetleri sergileyen bir hastanın kan gazı analizinde laktik asit düzeyi $4.8 \, mmol/L$ (Normal: $0.5-2.2 \, mmol/L$) olarak saptanmıştır. Hastanın eritrosit hemolizatında yapılan biyokimyasal incelemede, transketolaz enzim aktivitesinin thiamin pirofosfat (TPP) ilavesiyle $\%35$ oranında arttığı (aktivasyon katsayısının yükseldiği) gözlenmiştir. Bu hastada saptanan şiddetli laktik asidozun temel nedeni, thiamin eksikliğine bağlı olarak aşağıdaki enzimlerden hangisinin fonksiyonel kofaktör bulamamasıdır?

Fizik muayenesinde glossit, keylozis ve korneal vaskülarizasyon saptanan bir hastanın laboratuvar değerlendirmesinde eritrosit glutatyon redüktaz aktivite katsayısının (EGRAC) $1.5$ (normal < $1.2$) olduğu bulunmuştur. Bu hastada, eksikliği saptanan vitaminin koenzim formuna doğrudan ihtiyaç duyan aşağıdaki reaksiyonlardan hangisinin hızı en fazla etkilenir?