Vitaminler

Klinik muayenesinde korneal vaskülarizasyon ve dudak köşelerinde çatlaklar (keylozis) saptanan bir hastada, tanıyı doğrulamak amacıyla eritrosit glutatyon redüktaz aktivitesinin ölçülmesi planlanmıştır. Bu klinik ve laboratuvar bulguları aşağıdaki vitaminlerden hangisinin eksikliğini işaret etmektedir?

Uzun süreli malnütrisyon öyküsü olan bir hastada fotofobi, korneal vaskülarizasyon, dilde morumsu kırmızı renk değişikliği (glossit) ve ağız köşelerinde ağrılı çatlaklar (keylozis) saptanmıştır. Tanıyı doğrulamak amacıyla yapılan laboratuvar testinde, eritrosit glutatyon redüktaz aktivitesinin dışarıdan $FAD$ eklenmesiyle bazal aktiviteye oranla %45 oranında arttığı (EGRAC = 1.45) belirlenmiştir. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, eksikliği saptanan vitaminin biyokimyasal fonksiyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Vitamin D metabolizmasında kritik öneme sahip olan $1\alpha$-hidroksilaz ($CYP27B1$) enziminin ekspresyonu ve aktivitesi, renal proksimal tübül hücrelerinde PTH, kalsiyum ve fosfat düzeyleri ile sistemik bir endokrin kontrol altındayken; aktif makrofajlar ve dendritik hücreler gibi immün sistem hücrelerinde bu kontrol mekanizması belirgin farklılıklar gösterir. Aktif makrofajlardaki Vitamin D metabolizması ve $CYP27B1$ enzim regülasyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Triptofandan niasin sentezi (de novo yolak), besinsel niasin alımının yetersiz olduğu durumlarda $NAD^+$ düzeylerinin korunması için kritik öneme sahiptir. Özellikle oral kontraseptif kullanan kadınlarda veya gebelik döneminde bu yolağın verimliliğinin değiştiği ve niasin ($B_3$ vitamini) ihtiyacının arttığı bilinmektedir.

Aşağıdakilerden hangisi, hiperöstrojenik durumlarda triptofandan niasin sentezinin olumsuz etkilenmesine neden olan temel biyokimyasal mekanizmadır?

Anti-aging amacıyla kontrolsüz biçimde uzun süredir günlük $>1000$ $IU$ dozda $\alpha$-tokoferol takviyesi alan $62$ yaşında bir erkek hastada, son zamanlarda diş eti kanamaları ve küçük travmalar sonrası geniş ekimozlar (morarmalar) gelişmiştir. Laboratuvar incelemesinde protrombin zamanı ($PT$) ve $INR$ değerlerinde belirgin uzama saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tablonun altında yatan temel biyokimyasal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Uzun süredir yüksek doz vitamin takviyesi kullanan 65 yaşındaki bir erkek hasta, planlanan elektif cerrahi öncesi yapılan laboratuvar tetkiklerinde protrombin zamanının ($PT$) beklenmedik şekilde uzamış olduğu saptanmıştır. Hastanın tıbbi öyküsünden günlük $1000$ $IU$ üzerinde E vitamini (alfa-tokoferol) aldığı öğrenilmiştir. E vitamininin bu klinik tabloya yol açan temel biyokimyasal mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında kronik böbrek yetmezliği tanısı ile takip edilen bir hastada, yapılan laboratuvar incelemelerinde plazma kalsiyum düzeyi düşük, paratiroid hormon (PTH) düzeyi ise anlamlı derecede yüksek saptanmıştır. Bu hastada aktif D vitamini ($1,25(OH)_2D_3$) sentezinin yetersiz olmasının temel nedeni, aşağıdaki enzimlerden hangisinin aktivitesindeki azalmadır?

Vitamin K eksikliğinde pıhtılaşma faktörleri $II$, $VII$, $IX$ ve $X$'un karaciğerde sentezlenmesine rağmen biyolojik olarak aktif hale gelemedikleri ve kalsiyum ($Ca^{2+}$) iyonlarını bağlayamadıkları bilinmektedir. Bu proteinlerin fonksiyonel aktivite kazanabilmesi için Vitamin K bağımlı $\gamma$-glutamil karboksilaz enzimi tarafından gerçekleştirilen temel post-translasyonel modifikasyon aşağıdakilerden hangisidir?

Karaciğerde gerçekleşen Vitamin K bağımlı modifikasyonlar, koagülasyon faktörlerinin membran yüzeylerine afinitesini belirleyen kritik bir basamaktır. Bu süreçte gamma-glutamil karboksilaz, spesifik amino asit kalıntılarını karboksilleştirerek kalsiyum ($Ca^{2+}$) bağlama bölgeleri (Gla domainleri) oluşturur. Diğer birçok karboksilaz enziminden farklı olarak ATP ve biyotin kofaktörüne ihtiyaç duymayan bu enzimin, karboksilasyon reaksiyonunu yürütecek olan yüksek enerjili 'alkoksit' ara bileşiğini oluşturmak için kullandığı temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Vitamin $A$ ($retinoidler$), görme fonksiyonunun yanı sıra epitel dokuların bütünlüğünün korunması ve diferansiyasyonu için de esansiyeldir. Bu etkilerin bir kısmı gen ekspresyonu üzerinden gerçekleşirken, bir kısmı da doğrudan biyokimyasal sentez basamaklarında yer almasıyla ilişkilidir.

Vitamin $A$'nın epitel hücrelerinde 'mukus sentezini' (glikoprotein sentezi) desteklediği spesifik biyokimyasal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Klinik muayenesinde keylozis (dudak köşelerinde çatlaklar), glossit (dil iltihabı) ve korneal vaskülarizasyon saptanan bir hastada riboflavin ($B_2$ vitamini) eksikliğinden şüphelenilmektedir. Tanıyı kesinleştirmek amacıyla yapılan eritrosit glutatyon redüktaz aktivite testi sonucunda, ortama $FAD$ (Flavin Adenin Dinükleotid) eklenmesiyle enzim aktivitesinde belirgin bir artış olduğu gözlenmiştir. Bu laboratuvar bulgusunun temel biyokimyasal açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

Tiamin (vitamin $B_1$), aktif formu olan tiamin pirofosfat ($TPP$) aracılığıyla hücresel enerji metabolizmasında kritik rol oynayan oksidatif dekarboksilasyon reaksiyonlarında görev alır. Tiamin eksikliği olan bir bireyde, dallı zincirli amino asitlerin (lösin, izolösin, valin) katabolizma yolunda aksamaya neden olan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Diyetle alınan veya deride ultraviyole (UV) ışınları etkisiyle sentezlenen prekürsör molekülün, klinik laboratuvarlarda Vitamin D düzeyini (yeterliliğini) değerlendirmek amacıyla ölçülen temel dolaşım metabolitine dönüşümünü sağlayan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik alkol bağımlılığı ve yetersiz beslenme öyküsü olan 55 yaşında bir hasta, acil serviste kontrolsüz şekilde uygulanan yüksek doz intravenöz dekstroz (%5) infüzyonu sonrası ani gelişen akut konfüzyon, horizontal nistagmus ve trunkal ataksi tablosuyla değerlendirilmektedir. Bu hastada glukoz yüklemesinin semptomları presipite etme nedeni; glikoliz sonucu oluşan ürünlerin aerobik oksidasyon için TCA döngüsüne girişini sağlayan ve tiamin pirofosfat (TPP) bağımlı olan hangi enzimin var olan kısıtlı tiamin rezervlerini hızla tüketmesidir?

Kronik kolestaz ve yağ malabsorpsiyonu tanısı ile izlenen $40$ yaşındaki bir kadın hastada; progresif ataksi, derin tendon reflekslerinde azalma ve vibrasyon duyusunda kayıp saptanıyor. Bu klinik tablonun, hücre membranlarındaki çoklu doymamış yağ asitlerini (PUFA) lipid peroksidasyonuna karşı koruyan temel antioksidan vitaminin eksikliğine bağlı olduğu düşünülüyor. Ayrıca bu vitaminin yüksek dozlarının, $K$ vitamininin etkisini antagonize ederek kanama riskini artırabildiği bilinmektedir.

Buna göre, bu hastada eksikliği saptanan vitamin aşağıdakilerden hangisidir?

Fizik muayenesinde dudak kenarlarında çatlaklar (keylozis), dilde kızarıklık ve şişlik (glossit) ile korneal vaskülarizasyon saptanan bir hastanın laboratuvar incelemesinde eritrosit glutatyon redüktaz aktivite katsayısı ($EGRAC$) artmış bulunmuştur. Bu hastada riboflavin eksikliğine bağlı olarak piridoksin (Vitamin $B_6$) metabolizmasının da etkilendiği ve aktif form olan piridoksal fosfat ($PLP$) sentezinin yetersiz kaldığı belirlenmiştir.

Buna göre, piridoksin 5'-fosfatın $PLP$'ye dönüşümünü sağlayan oksidaz enziminin yapısında yer alan riboflavin türevi koenzim aşağıdakilerden hangisidir?

Uzun süredir tedavi edilmemiş çölyak hastalığı bulunan $45$ yaşındaki bir erkek hastada; dengesiz yürüme, bacaklarda belirgin vibrasyon ve pozisyon duyusu kaybı ile derin tendon reflekslerinde bilateral arefleksi saptanmıştır. Laboratuvar bulgularında hemoglobin değeri $10.5$ $g/dL$ ($N: 13-17$) bulunmuş, periferik yaymada akantositler (diken hücreler) görülmüştür.

Bu hastada eksikliği saptanan vitaminin temel biyokimyasal fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?

Vücutta kalsiyum homeostazının sürdürülmesinde kritik rol oynayan paratiroid hormon ($PTH$), serum kalsiyum düzeyindeki düşüşü algılayarak böbreklerde aktif Vitamin D sentezini uyarır. Buna göre $PTH$, aşağıdaki metabolik dönüşümlerden hangisini gerçekleştiren enzimin aktivitesini doğrudan artırarak plazma kalsiyum düzeyini yükseltmeye çalışır?

Kronik alkol kullanımı ve malnütrisyon öyküsü olan 45 yaşındaki bir erkek hastada; fizik muayenede ağız köşelerinde çatlaklar (keylozis), dilde düzleşme ve morumsu renk değişikliği (glossit) ile korneal vaskülarizasyon saptanmıştır. Riboflavin ($B_2$ vitamini) eksikliği ön tanısını doğrulamak amacıyla 'Eritrosit Glutatyon Redüktaz Aktivite Katsayısı' (EGRAC) ölçümü planlanmıştır. Bu testin biyokimyasal temeli ve sonuçların yorumlanması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yaygın kemik ağrısı ve proksimal kas güçsüzlüğü şikayetleriyle başvuran $42$ yaşındaki bir kadın hastanın laboratuvar incelemelerinde; serum kalsiyum düzeyi normalin alt sınırında ($8.4$ $mg/dL$), serum fosfor düzeyi düşük ($1.8$ $mg/dL$), alkalen fosfataz ($ALP$) düzeyi yüksek ve paratiroid hormon ($PTH$) düzeyi yüksek saptanmıştır. Hastanın serum $25-hidroksikolekalsiferol$ ($25-OH-D_3$) düzeyi normal sınırlarda bulunmasına rağmen, aktif D vitamini ($1,25-dihidroksikolekalsiferol$) düzeyi beklenmedik şekilde düşük saptanmıştır.

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastada aktif D vitamini sentezinin baskılanmasından sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?