Kompleman Sistemi

Kompleman sisteminin kontrolü, plazmada bulunan ve hücre membranına bağlı olan çeşitli regülatör proteinlerin eşgüdümlü çalışmasıyla sağlanır. Özellikle klasik ve lektin yolakların aşırı aktivasyonunu engellemek amacıyla, plazmada çözünür halde bulunan ve hem $C3$ konvertaz ($C4b2a$) kompleksini disosiye ederek parçalayan hem de Faktör $I$ aracılı $C4b$ proteolizinde kofaktör olarak görev yapan regülatör protein aşağıdakilerden hangisidir?

Kompleman sisteminin aktivasyon yolakları (klasik, lektin, alternatif) ve bu sistemin regülasyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kompleman sisteminin düzenlenmesinde görev alan proteinler ve etkiledikleri basamaklar düşünüldüğünde; hem klasik yolaktaki $C1r$ ve $C1s$ serin proteazlarını hem de lektin yolaktaki $MASP-2$ enzimini bağlayarak inaktive eden, eksikliğinde herediter anjioödem tablosu gelişen regülatör protein aşağıdakilerden hangisidir?

Kompleman sisteminin alternatif yolağının aktivasyonu sürecinde, yüzeye bağlı $C3b$ molekülüne bağlanan ve Faktör D tarafından parçalandıktan sonra bu yolağın aktif C3 konvertaz ($C3bBb$) enzim kompleksini oluşturan plazma proteini aşağıdakilerden hangisidir?

Kompleman sisteminin kontrol mekanizmaları, moleküler bileşenleri ve klinik efektör fonksiyonları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kompleman sisteminin kontrol mekanizmalarındaki yetersizlikler; herediter anjiyoödem ($C1-INH$ eksikliği) ve paroksizmal noktürnal hemoglobinüri ($GPI$-çapa kusuru) gibi farklı klinik tablolara yol açabilir. Bu sistemin regülasyonunda görev alan moleküller ve etki mekanizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kompleman sisteminin aktivasyon basamakları ve bileşenleri değerlendirildiğinde; lektin yolağında mikroorganizma yüzeyindeki karbonhidrat gruplarına bağlanan ve fonksiyonel olarak klasik yolağın $C1q$ molekülüne karşılık gelen bileşen aşağıdakilerden hangisidir?

Tekrarlayan pyojenik bakteriyel enfeksiyonlar nedeniyle tetkik edilen bir çocuk hastada; kompleman analizinde $C3$ düzeyinin belirgin düşük, $C4$ ve $C1q$ düzeylerinin ise normal olduğu saptanmıştır. İleri incelemelerde hastanın serumunda alternatif yolak aktivitesinin kontrolsüz bir şekilde devam ettiği ve buna bağlı olarak $B$ faktörünün de tükendiği gözlenmiştir. Bu klinik ve laboratuvar tablosuna neden olan eksik proteinin normal fizyolojik görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Tekrarlayan *Neisseria meningitidis* menenjiti öyküsü olan 19 yaşındaki bir erkek hastanın immünolojik incelemesinde $C3$ ve $C4$ düzeyleri normal sınırlarda bulunmuştur. Ancak fonksiyonel kompleman analizlerinde hem klasik yolak ($CH_{50}$) hem de alternatif yolak ($AH_{50}$) aktivitelerinin ileri derecede düşük olduğu saptanmıştır. Bu hastada eksikliği olan sistemin regülasyonunda görev alan moleküller ve etki mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kompleman sistemi aktivasyonu sırasında oluşan litik komplekslerin konak hücrelere zarar vermesini önlemek amacıyla hem plazmada hem de hücre yüzeyinde çeşitli regülatör proteinler görev yapmaktadır.

**Membran atak kompleksinin (MAC) oluşum aşamasında, $C5b67$ kompleksine sıvı fazda (solubl formda) bağlanarak bu kompleksin hedef hücre membranına yerleşmesini engelleyen regülatör protein aşağıdakilerden hangisidir?**

Kompleman sisteminin denetlenmesi, konak hücrelerinin "masum izleyici" (bystander) liziğinden korunması açısından hayati önem taşır. Hücre membranına glikozilfosfatidilinositol (GPI) çıpasıyla bağlı olan ve membran atak kompleksinin (MAK) son aşamasında C9 moleküllerinin C5b-8 kompleksine bağlanmasını bloke ederek sitolizi engelleyen regülatör protein aşağıdakilerden hangisidir?

19 yaşında bir erkek hasta, son üç yıl içinde tekrarlayan $\textit{Neisseria meningitidis}$ menenjiti atakları geçirmesi üzerine tetkik ediliyor. Yapılan kompleman analizinde, klasik ve alternatif yolakların erken basamaklarının normal olduğu, ancak bakteriyel lizis kapasitesinin ileri derecede düşük olduğu saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan kompleman eksikliği, aşağıdaki moleküllerden hangisinin fonksiyon kaybı ile doğrudan ilişkilidir?

Kompleman sisteminin terminal (litik) fazı sırasında oluşan $C5b67$ kompleksi, bazen hedef hücre yüzeyine bağlanamayıp sıvı fazda serbest kalabilir. Bu serbest kompleksin, hedef olmayan komşu hücrelerin membranlarına rastgele yerleşerek 'bystander' (çevre) lizise neden olmasını engelleyen plazma proteini aşağıdakilerden hangisidir?

Kompleman sisteminin aktivasyon yolakları arasındaki fonksiyonel benzerlikler, sistemin hiyerarşik yapısını anlamak açısından kritiktir. Lektin yolağında mannoz bağlayan lektin (MBL) hedef yüzeye bağlandıktan sonra aktifleşen, klasik yolaktaki $C1s$ molekülünün fonksiyonel eşdeğeri olarak görev yaparak $C4$ ve $C2$ moleküllerini parçalayan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

$12$ yaşında bir kız hasta, idrar miktarında azalma ve bacaklarda şişlik şikayetiyle pediatri polikliniğine getiriliyor. Hastanın fizik muayenesinde yüzde ve vücudun üst kısmında belirgin yağ dokusu kaybı (parsiyel lipodistrofisi/Barraquer-Simons sendromu) olduğu saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum $C3$ düzeyi $15 mg/dL$ (Düşük, N: $80-160 mg/dL$), $C4$ düzeyi ise $24 mg/dL$ (Normal, N: $15-45 mg/dL$) olarak bulunuyor. Böbrek biyopsisinde glomerüler bazal membranda yoğun birikimler ile karakterize "dense deposit" hastalığı (Tip $2$ Membranoproliferatif Glomerulonefrit) izleniyor. Bu hastada saptanan kompleman aktivasyon bozukluğunun altında yatan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Tekrarlayan ekstremite ve yüz ödemi atakları olan, ancak bu ataklara ürtikerin eşlik etmediği bir hastada yapılan laboratuvar incelemelerinde serum $C4$ düzeyinin belirgin olarak düşük olduğu saptanmıştır. Bu klinik tablo ve laboratuvar bulgusuyla karakterize olan herediter anjioödem tablosunda eksikliği görülen kompleman regülatörü aşağıdakilerden hangisidir?

Atipik Hemolitik Üremik Sendrom (aHÜS) tanısı alan bir hastada, kompleman sisteminin kontrolsüz aktivasyonuna bağlı olarak vasküler endotel hasarı ve trombotik mikroanjiyopati geliştiği saptanmıştır. Bu hastada patolojiden sorumlu olan temel mekanizmanın; alternatif yolağın 'tick-over' aktivasyonu sırasında konak hücre yüzeyini koruyan çözünür bir regülatör proteinin fonksiyon kaybı olduğu belirlenmiştir.

Buna göre, bu regülatör proteinin kofaktörlük ve bozunma hızlandırıcı (decay-accelerating) etkilerindeki yetersizlik sonucu endotel hücrelerinde gözlenen temel olay aşağıdakilerden hangisidir?

Kompleman sisteminin alternatif yolağında oluşan $C3bBb$ kompleksinin ($C3$ konvertaz) yarı ömrünü uzatarak stabilizasyonunu sağlayan ve sistemin bilinen tek pozitif regülatörü olan protein aşağıdakilerden hangisidir?

Kompleman sisteminin hücre membranında hasar oluşturan terminal basamaklarının kontrolü konak dokuların korunması için hayati önem taşır. Konak hücre yüzeyinde bulunan ve $C9$ moleküllerinin $C5b-8$ kompleksine bağlanmasını ve polimerize olarak membran kanalı oluşturmasını engelleyen düzenleyici protein aşağıdakilerden hangisidir?

Kompleman sistemi aktivasyonunun kontrol altında tutulması, konak dokuların "self-hasar"dan korunması için kritik öneme sahiptir. Serin bir proteaz olan Faktör I'in, hem klasik hem de lektin/alternatif yolaklarda oluşan $C3b$ ve $C4b$ moleküllerini proteolitik olarak inaktive edebilmesi için kofaktör olarak kullandığı membrana bağlı (integral) regülatör protein aşağıdakilerden hangisidir?