Ürogenital ve Endokrin Sistem Patolojisi

$70$ yaşında erkek hastada makroskobik hematüri saptanıyor. Sistoskopik muayenede mesane duvarında hafif bir kabarıklık dışında belirgin bir kitle izlenmiyor. Alınan derin biyopsinin mikroskobik incelemesinde; yüzeyel mukoza intakt izlenirken, muskularis propria lifleri arasına kadar infiltre olmuş, nükleer atipisi ve pleomorfizmi olmayan, nükleolleri belirginleşmemiş, berrak-eozinofilik sitoplazmalı ürotelyal hücrelerin oluşturduğu küçük, düzensiz sınırlı adacıklar görülüyor. Desmoplastik reaksiyonun eşlik etmediği bu lezyonda mitoz hızı oldukça düşüktür. Bu klinikopatolojik tabloya göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

On dokuz yaşında bir erkek üniversite öğrencisi, idrar renginde çay gibi koyulaşma şikayetiyle nefroloji polikliniğine başvuruyor. Anamnezinden, bu durumun iki gün önce başlayan viral bir üst solunum yolu enfeksiyonu ile eş zamanlı ortaya çıktığı ve geçmişte geçirdiği ishal atakları sırasında da benzer idrar değişiklikleri yaşadığı öğreniliyor. Fizik muayenesinde kan basıncı $145/90 \text{ mmHg}$ ölçülüyor, periferik ödem saptanmıyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum kreatinin düzeyi $1.3 \text{ mg/dL}$ saptanırken, serum kompleman (C3 ve C4) düzeylerinin normal sınırlarda olduğu görülüyor.

Bu hastanın klinik tablosuna neden olan primer glomerüler hastalığın kesin tanısı için yapılacak böbrek biyopsisinde, immünofloresan (İF) ve elektron mikroskobu (EM) değerlendirmesinde sırasıyla aşağıdakilerden hangisinin saptanması en olasıdır?

Doğumdan hemen sonra belirgin karın şişliği ve solunum güçlüğü nedeniyle yenidoğan yoğun bakım ünitesine alınan bir bebeğin yapılan fizik muayenesinde bilateral böbrek lojlarında palpabl kitleler saptanıyor. Ultrasonografik incelemede böbreklerin bilateral olarak ileri derecede büyüdüğü, kortikomedüller ayrımın yapılamadığı ve parankimin radyal uzanım gösteren çok sayıda küçük kistik yapıyla (dilate toplayıcı kanallar) dolu olduğu görülüyor. Eşlik eden karaciğer patolojileri açısından değerlendirilen hastada konjenital hepatik fibrozis izleniyor.

Bu klinik tabloya neden olan genetik mutasyon aşağıdakilerin hangisidir?

$69$ yaşında erkek hastanın rutin sağlık taramasında serum $PSA$ düzeyi $6.8\ ng/mL$ ($N < 4\ ng/mL$) saptanmıştır. Parmakla rektal muayenede prostat kıvamı doğal olarak değerlendirilmiş, belirgin nodül saptanmamıştır. Hastaya yapılan iğne biyopsisinde, bazı asinuslarda belirgin nükleollü atipik epitel hücreleri izlenmiştir. Yapılan immünhistokimyasal incelemede, bu asinusların çevresinde $p63$ ile kesintili (discontinuous) boyanma saptanırken, lüminal hücrelerde $AMACR$ ($P504S$) ile diffüz kuvvetli pozitiflik gözlenmiştir. Bu bulgular ışığında en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$34$ yaşında kadın hasta, kollarında ve gövdesinde yer alan ağrılı, kırmızı-kahverengi deri nodülleri ve geçmişte şiddetli kanamalar nedeniyle $28$ yaşında histerektomiye yol açan multipl uterin leiomyom öyküsü ile başvuruyor. Hastanın yapılan abdominal görüntülemesinde sol böbrek üst polde $5$ cm çaplı kitle saptanıyor. Tümörün histopatolojik incelemesinde; papiller ve solid büyüme paterni gösteren, hücrelerinde oldukça belirgin, inklüzyon benzeri eozinofilik nükleoller ve bu nükleollerin etrafında geniş berrak halolar (perinükleer halo) izleniyor. Bu hastadaki klinik ve patolojik tabloya neden olan en olası genetik defekt aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında kadın hasta, Wegener granülomatozu nedeniyle uzun süre siklofosfamid tedavisi görmüştür. Son $2$ aydır devam eden ağrısız makroskobik hematüri şikayeti ile başvuran hastaya yapılan sistoskopide, mesane mukozasında yer yer düz, hiperemik ve kadifemsi görünümlü alanlar saptanmıştır. Bu alanlardan alınan biyopside, ürotelyumun tam katında polarite kaybı ve nükleer pleomorfizm gösteren yüksek dereceli atipik hücreler izlenmiş, ancak bazal membranı aşan bir invazyon odağı saptanmamıştır. Bu hastadaki klinik ve patolojik tablo için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$35$ yaşında kronik Hepatit C tanılı erkek hasta; bacaklarda şişlik, idrar renginde koyulaşma ve halsizlik şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde pretibiyal $(+/+)$ ödem ve kan basıncı $155/100$ mmHg olarak saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde proteinüri ($4.5$ g/gün), hematüri ve serum $C3$ ile $C4$ düzeylerinde belirgin düşüklük tespit ediliyor. Böbrek biyopsisinde ışık mikroskobunda mezanjiyal hücre proliferasyonu, glomerüllerde lobüler görünüm artışı ve gümüşleme boyasında bazal membranda "çift kontur" (tram-track) görünümü izleniyor.

Bu hastada elektron mikroskobunda görülmesi beklenen temel patolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Bebeklik ve çocukluk çağının ($3$ yaş altı) en sık görülen primer testis tümörü olan, serumda alfa-fetoprotein ($AFP$) yüksekliği ile karakterize ve histopatolojik incelemesinde santral kapiller içeren glomerül benzeri yapılar (Schiller-Duval cisimcikleri) saptanan germ hücreli tümör aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki tabloda adrenal bez patolojisi şüphesiyle incelenen dört farklı hastanın klinik ve laboratuvar bulguları özetlenmiştir:

Bu hastalarla ilişkili patolojik süreçler ve morfolojik bulgular göz önüne alındığında, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

55 yaşında erkek hasta, diyabetik nefropatiye bağlı kronik böbrek yetmezliği nedeniyle 12 yıldır düzenli hemodiyalize girmektedir. Önceki yıllarda yapılan takiplerinde hipokalsemi ve yüksek parathormon (sekonder hiperparatiroidizm) düzeyleri izlenen hastanın, son bir yıl içerisinde serum kalsiyum düzeyinin $11.4$ mg/dL'ye yükseldiği (hiperkalsemi) ve $24$ saatlik idrar kalsiyum miktarının arttığı saptanmıştır. Hastada yeni gelişen kemik ağrıları ve nefrolitiazis (böbrek taşı) şikayetleri mevcuttur.

Bu hastada gelişen ve "tersiyer hiperparatiroidizm" olarak tanımlanan bu tablonun paratiroid bezlerindeki en karakteristik histopatolojik karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında erkek hasta; her iki yan tarafta ağrı ve idrarda kanama şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde kan basıncı $160/100\text{ mmHg}$ ölçülüyor ve batın palpasyonunda bilateral, düzensiz sınırlı kitleler saptanıyor. Özgeçmişinden annesinin $52$ yaşında ani gelişen intraserebral kanama nedeniyle öldüğü öğreniliyor. Laboratuvar incelemesinde serum kreatinin düzeyi $1.8\text{ mg/dL}$ olup, ultrasonografide her iki böbrek parankimini tamamen dolduran çok sayıda kist ve karaciğerde birkaç adet basit kist izleniyor. Bu hastadaki tabloyu, aynı hastalık grubunun otozomal resesif formundan (ARPKD) ayıran en tipik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Amenore, galaktore ve akromegaloid yüz hatları şikayetleriyle başvuran $38$ yaşındaki bir kadın hastada, laboratuvar incelemeleri sonucunda hem serum prolaktin hem de $IGF-1$ düzeylerinde belirgin artış saptanmıştır. Yapılan cerrahi rezeksiyon sonrası histopatolojik incelemede, belirgin asidofilik sitoplazmalı hücrelerden oluşan bir adenom izlenmiştir. Bu tümörün immünohistokimyasal incelemesinde pozitif saptanması beklenen ve hücre hattı kökenini belirleyen transkripsiyon faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında erkek hasta, rutin sağlık taramasında serum $PSA$ düzeyinin $5.2\ ng/mL$ ($N < 4\ ng/mL$) saptanması üzerine üroloji kliniğine başvuruyor. Yapılan rektal tuşe muayenesinde prostat orta sertlikte, simetrik ve nodül saptanmıyor. Hastaya uygulanan iğne biyopsisinin mikroskobik incelemesinde; bazı geniş asiner yapılarda iri ve belirgin nükleollü, nükleer hiperkromazi gösteren atipik epitel hücreleri saptanıyor. Bu asinusların çevresinde, immünhistokimyasal olarak bazal hücre tabakasının varlığı doğrulanıyor. Bu bulgular ışığında en olası tanı ve tanıyı destekleyen immünhistokimyasal belirteç eşleşmesi aşağıdakilerden hangisidir?

Erişkin bir hastada nefrotik sendrom tablosu ile seyreden ve böbrek biyopsisinde gümüşleme (Silver) boyasında glomerüler bazal membranda 'spike' (çıkıntı/dikenleşme) görünümü saptanan en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında erkek hasta, pnömoni tanısıyla metisilin tedavisi başlandıktan $10$ gün sonra ateş, yaygın makülopapüler döküntü ve idrar miktarında azalma ile başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde periferik eozinofili ve serum kreatinin düzeyinde belirgin artış ($3.6$ mg/dL) saptanıyor. Yapılan böbrek biyopsisinde tübülointerstisyel bölgede belirgin ödem ve lenfosit ağırlıklı inflamasyon izleniyor. Bu hastanın histopatolojik incelemesinde aşağıdakilerden hangisinin görülmesi en az beklenir?

$62$ yaşında, $45$ paket/yıl sigara içme öyküsü olan erkek hastanın, $2$ yıl önce yüksek dereceli papiller ürotelyal karsinom nedeniyle geçirilmiş transüretral rezeksiyon ($TUR-M$) öyküsü bulunmaktadır. Takip sistoskopisinde eski operasyon loju komşuluğunda $0.6$ cm'lik yeni bir papiller kabarıklık saptanarak eksize ediliyor. Histopatolojik incelemede; yüzeyde papiller yapılar, stromada ise tek katlı yassı-kübik epitel ile döşeli, lümene doğru nükleer çıkıntılar yapan (hobnail) hücrelerin oluşturduğu küçük tübüller izleniyor. Belirgin sitolojik atipi ve mitoz saptanmayan bu tablo için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$54$ yaşında erkek hasta, akciğer tüberkülozu tanısıyla rifampisin içeren çoklu ilaç tedavisi almaktadır. Tedavinin $3$. haftasında hafif ateş, gövdede makülopapüler döküntü ve halsizlik şikayetleri gelişmiştir. Laboratuvar incelemesinde serum kreatinin düzeyinin $0.9$ mg/dL'den $3.2$ mg/dL'ye yükseldiği saptanmıştır. Periferik kanda eozinofili mevcuttur; idrar tetkikinde ise hafif proteinüri ve steril piyüri ile birlikte lökosit silindirleri gözlenmiştir. Bu hastanın böbrek biyopsisinde izlenmesi en olası morfolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$69$ yaşında erkek hasta, serum $PSA$ düzeyinin $7.5\ ng/mL$ (N: $0-4\ ng/mL$) ölçülmesi ve rektal tuşede prostatın periferik zonunda şüpheli bir sertlik saptanması üzerine iğne biyopsisine alınmıştır. Biyopsinin mikroskobik incelemesinde; nükleolleri belirgin, pleomorfik hücrelerin döşediği glandüler yapılar izlenmiştir. Yapılan immünohistokimyasal incelemede bu atipik glandlarda $p63$ ile bazal hücre tabakasının kesintili de olsa varlığını koruduğu saptanmıştır.

Bu histopatolojik bulgulara göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

42 yaşında bir kadın hasta, bacaklarında ve gövdesinde tekrarlayan, ağrılı ve kaşıntılı eritematöz döküntüler nedeniyle dermatoloji polikliniğine başvuruyor. Cilt biyopsisi sonucunda "nekrolitik migratuvar eritem" tanısı konuluyor. Hastanın tıbbi öyküsünde tekrarlayan nefrolitiazis atakları mevcut olup, yapılan laboratuvar incelemelerinde serum kalsiyum ve parathormon (PTH) düzeyleri yüksek saptanıyor. Batın tomografisinde pankreas kuyruk kesiminde 3 cm çapında bir kitle izleniyor.

Bu hastada görülen klinik tablo ile ilişkili olan en olası genetik defekt aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında, uzun yıllar boya sanayiinde çalışmış ve $40$ paket-yıl sigara öyküsü olan bir erkek hasta, ağrısız makroskobik hematüri şikayetiyle başvuruyor. Yapılan sistoskopik biyopsi sonucunda "Yüksek Dereceli Ürotelyal Karsinom" tanısı alıyor. Bu hastanın prognozunu ve tedavi yaklaşımını (radikal sistektomi vs. konservatif yöntemler) belirleyen en kritik histopatolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?