Tüm alıştırma soruları

Divan edebiyatı araştırmacıları, 17. ve 18. yüzyılları Türk şiirinde hem klasik yapının korunduğu hem de yeni üslup arayışlarının zirveye ulaştığı bir dönem olarak kabul eder. Bu dönemde şairler, bireysel duyuşlarını toplumsal ve felsefi düşüncelerle birleştirerek özgün tarzlar geliştirmişlerdir. Örneğin, 17. yüzyılda Türk şiirinde felsefi ve didaktik bir çığır açarak toplumsal aksaklıkları sorgulayan, *Hayriyye* ve *Hayrabad* gibi eserlerin sahibi ----, hikemî şiirin öncüsü olmuştur. 18. yüzyılda ise bu üslubun izinden giderek devlet adamlığının verdiği tecrübeyle bilgece gazeller yazan ----, dönemin hikemî tarzının en güçlü sesidir. Öte yandan, Sebk-i Hindî akımının 17. yüzyıldaki ilk ve en önemli temsilcilerinden olan ----, gazellerindeki derin soyutlama ve melankolik hava ile dikkat çekerken; 18. yüzyılda bu akımın estetik sınırlarını zorlayan ve *Hüsn ü Aşk* mesnevisiyle divan şiirinin son büyük şairi kabul edilen ----, Türk edebiyatına eşsiz bir eser kazandırmıştır.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kasideler, Divan edebiyatında beyit esasına dayalı olarak kurulan ve belirli bir düzen içinde sunulan nazım şekilleridir. Klasik bir kaside; tasvirlerin yapıldığı giriş, övgüye geçiş, asıl övgü, şairin kendisini övmesi ve iyi dileklerle son bulması şeklinde yapısal bir akışa sahiptir.

Buna göre, aşağıda karışık olarak verilen beyitlerin klasik bir kasidenin bölümlerine göre baştan sona doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Ârızın yâdıyla nemnâk olsa müjgânım n'ola<br>Karalar giymiş durur yâsında ol şâhın bulut

Bu beyitteki edebî sanatlar ve kullanılan sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Dinî-tasavvufî Türk edebiyatı (tekke edebiyatı) temsilcilerinin edebî şahsiyetleri, yaşadıkları dönemler ve kaleme aldıkları eserler hakkında detaylı ve doğru bilgi sahibi olunması gerekmektedir.

Aşağıda sol sütunda verilen tekke edebiyatı temsilcilerini, sağ sütundaki kendilerine ait ayırt edici açıklama ve eserlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda yer alan 13. ve 14. yüzyıl Türk edebiyatı eserlerine dair belirleyici içerik ve üslup özelliklerini, sağ sütundaki doğru eser isimleriyle eşleştiriniz.

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri Türk edebiyatındaki şiir türlerini ve bu türlerin klasik/halk edebiyatındaki karşılıklarını dikkate alarak uygun terimlerle tamamlayınız.

Aşağıda verilen Uygur Dönemi metinlerini, içerdikleri temel nitelikler ve konularıyla doğru şekilde e��leştiriniz.

Aşağıda Âşık edebiyatından üç farklı dörtlük verilmiştir:

I. Dörtlük
*İncecikten bir kar yağar*
*Tozar Elif Elif diye*
*Deli gönlüm bir sevdada*
*Gezer Elif Elif diye*

II. Dörtlük
*Benden selam olsun Bolu beyine*
*Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır*
*Ok gıcırtısından kalkan sesinden*
*Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir*

III. Dörtlük
*Bre ağalar bre beyler*
*Ölmeden bir dem sürelim*
*Gözümüze kara toprak*
*Dolmadan bir dem sürelim*

Bu dörtlüklerin biçim, tür ve içerik özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Tanzimat Dönemi Türk romanı ve hikayesinin gelişim sürecinde kilometre taşı niteliği taşıyan aşağıdaki edebi gelişmeleri ve eserlerin yayımlanma tarihlerini göz önünde bulundurarak, kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralayınız.

Bir edebiyat tarihçisi, Cumhuriyet Dönemi Türk şiirindeki yönelimleri incelerken belirlediği iki farklı eğilimi şu şekilde özetlemektedir:

* I. Eğilim: Dış dünyadaki somut sosyal gerçekliği, sınıf çatışmalarını ve emeğin değerini şiirin odağına yerleştirirken geleneksel aruz ve hece vezinlerini reddedip serbest nazma yönelmiş; şiiri geniş kitleleri bilinçlendirip harekete geçiren bir s��ylev ve bildiri dili olarak kurgulamıştır.
* II. Eğilim: Şiiri her türlü toplumsal, ahlaki ve ideolojik işlevden bütünüyle yalıtarak sadece estetik bir haz unsuru olarak kabul etmiş; imge dünyasını, kelimelerin müzikal değerini ve iç ahengi ön plana çıkararak rüya, zaman ve bilinçdışı temaları etrafında bireysel bir duyarlılıkla örülmüş bir sanat alanı yaratmayı hedeflemiştir.

Buna göre, aşağıdaki dizelerin hangisinde sırasıyla bu eğilimleri benimseyen şairlerin şiir anlayışlarından örnekler verilmiştir?

Fecr-i Âti topluluğu, Türk edebiyatında beyanname yayımlayarak ortaya çıkan ilk edebi oluşumdur. Kısa sürede da��ılmış olsalar da üyelerinin bireysel çalışmaları edebiyat tarihinde önemli bir yer tutar. Aşağıda sol sütunda verilen Fecr-i Âti temsilcilerini, sağ sütundaki kendilerine ait olan edebi özellik ve eserlerle do��ru bir şekilde eşleştiriniz.

1856 Paris Antlaşması'nın bazı maddeleri şunlardır:

I. Osmanlı Devleti, Avrupa devletler hukukundan yararlanacak; toprak bütünlüğü ve bağımsızlığı Avrupalı devletlerin garantisi altında olacaktır.
II. Karadeniz tarafsız hale getirilecek; tüm devletlerin ticaret gemilerine açık, savaş gemilerine kapalı tutulacak, kıyılarında hiçbir tersane ve donanma bulundurulmayacaktır.
III. Padişahın gayrimüslim tebaanın haklarını güvence altına almak için ilan ettiği Islahat Fermanı, antlaşmayı imzalayan devletlere tebliğ edilecek; ancak bu durum hiçbir şekilde Osmanlı Devleti'nin iç işlerine karışma hakkı vermeyecektir.

Bu maddeler birlikte değerlendirildiğinde, Osmanlı Devleti’nin diplomatik ve askerî durumu hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

Aşağıda sol sütunda açıklamaları verilen divan nesri eserlerini, sağ sütundaki eser adlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Tanzimat'tan Cumhuriyet sonrasına uzanan süreçte Türk toplumunun yaşadığı değişimleri nehir roman anlayışıyla aktardığı eserler düşünüldüğünde; aşağıda verilen romanların, olay örgülerinin geçtiği tarihsel dönemler (vaka zamanı) bakımından eskiden yeniye doğru kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?

Divan edebiyatı; kaynağını dinî-tasavvufi inanışlardan, İran mitolojisinden, tarihî ve efsanevi şahsiyetlerden, klasik mazmunlardan ve özellikle son dönemlerinde mahallî/günlük yaşamdan alan zengin bir gelenektir. Bu gelenekte vatan, hürriyet, adalet, millet gibi kolektif ve siyasi kavramlar şiirin doğrudan izlekleri arasında yer almaz.

Buna göre, aşağıdaki beyitlerin hangisi, karşısında verilen Divan edebiyatı kaynak veya özellikleriyle ilişkilendirilemez?

Edip Ahmet Yükneki tarafından 12. yüzyılda kaleme alınan ve 'Hakikatlerin Eşiği' anlamına gelen Atabetü'l-Hakayık, Karahanlı sahası Türk edebiyatının en önemli halkalarından biridir. Eserin hem yapısal özellikleri hem de muhtevası (içeriği) göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu eser için doğru bir değerlendirme olamaz?

Hoca Ahmed Yesevi tarafından kaleme alınan Divân-ı Hikmet, Türk edebiyatının İslamiyet etkisindeki ilk tasavvufi eseridir. Eserin hem biçimsel hem de içeriksel yönleri göz önüne alındığında, aşağıdaki sol sütunda yer alan kavramsal başlıkları sağ sütundaki en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

I. Dünya Savaşı sürecinde Osmanlı Devleti'nin savunma cepheleri ile müttefiklerine yardım amacıyla asker gönderdiği sınır dışı cephelerde yaşanan aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Gariplikde gariplerge rahm eylemek
Rasulullah sünnetidir uşbu demde
Alim bolsa, cahil bolsa könglün sındurma
Köngli sınık gariplerge Hudâ yakındır

(Günümüz Türkçesi ile: Garip olanlara acımak, bu zamanda Resulullah'ın sünnetidir. Alim olsun, cahil olsun gönlünü kırma; gönlü kırık gariplere Allah yakındır.)

**Bu dörtlükten ve bu dörtlüğün içinde yer aldığı *Divân-ı Hikmet* adlı eserden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenemez?**

Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı'nın en önemli eserlerinden biri olan Divân-ı Hikmet; Türk-İslam kültürünün harmanlandığı, tasavvufi düşüncenin sade bir dille halka aktarıldığı kurucu bir metindir. Aşağıdaki sol sütunda verilen Divân-ı Hikmet'e dair inceleme alanlarını, sağ sütundaki en uygun karşılıklarla eşleştiriniz.