Tüm alıştırma soruları

Türkiye'de uygulanan ekonomi politikaları, ülkenin doğal kaynaklarının kullanım şekli, yoğunluğu ve mekansal da��ılışı üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olmuştur. Aşağıda verilen Türkiye ekonomi politikası dönemlerini/kararlarını, bu politikaların doğal kaynak kullanımı üzerindeki temel mekansal yansımalarıyla eşleştiriniz.

Türkiye'nin jeopolitik konumunu oluşturan unsurlar; fiziki coğrafya özellikleri gibi uzun vadede değişmeyen (sabit) unsurlar ile beşerî, ekonomik, siyasi ve askeri değerler gibi zaman içinde güncellenebilen değişen (dinamik) unsurlardan meydana gelmektedir. Türkiye’nin jeopolitik öneminin şekillenmesinde bu unsurların birbirleriyle olan ilişkisi büyük bir paya sahiptir.

Buna göre Türkiye’nin jeopolitik durumuyla ilgili;

I. Hazar Havzası ve Orta Doğu'daki zengin enerji kaynaklarına coğrafi yakınlığı sayesinde, ülkeler arası enerji taşımacılığı projelerinde kilit rol oynayarak yeni bölgesel ve küresel ekonomik ortaklıklara yön vermesi,
II. İstanbul ve Çanakkale boğazlarının coğrafi konumunun ve fiziki varlığının, Karadeniz havzasındaki kıyıdaş devletler ile küresel güçler arasındaki askeri-siyasi dengeleri belirleyen uluslararası güvenlik antlaşmalarını şekillendirmesi,
III. Sahip olduğu dinamik ve genç nüfus yapısının sağladığı iş gücü potansiyeliyle, komşu ülkeler ile yürütülen sınır ticareti hacmini ve karşılıklı ticari anlaşmaları doğrudan etkilemesi

durumlarından hangileri, ülkenin jeopolitiğindeki değişmeyen unsurların, küresel ya da bölgesel ölçekteki değişen unsurları doğrudan yönlendirmesine örnek gösterilebilir?

I. TBMM Dönemi’nde, Anzavur Ahmet ve Kuva-yı İnzibatiye gibi doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından başlatılan isyanların yanı sıra Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe gibi eski Kuva-yı Milliye liderlerinin çıkardığı isyanlar da meclis otoritesini tehdit etmiştir.
II. Meclis, bu isyanlara karşı Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nu çıkarmış ve üyeleri arasından seçtiği milletvekilleriyle olağanüstü yargı yetkisine sahip İstiklal Mahkemeleri’ni kurmuştur.
III. Tüm bu iç karışıklıklara rağmen meclis, 24 Nisan Önergesi’nde yer alan "Padişah ve halife, baskı ve zordan kurtulduğu zaman meclisin düzenleyeceği yasal esaslar çerçevesinde durumunu alır." ilkesini kabul etmiştir.

Bu gelişmeler ve kararlar birlikte değerlendirildiğinde, I. TBMM’nin isyanlar karşısında otoritesini ve meşruiyetini tesis etme sürecine dair aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Geç Tunç Çağı'nın sonlarında (MÖ 1200 civarı) Ege ve Balkanlar üzerinden gelen toplulukların yarattığı Ege Göçleri (Deniz Kavimleri İstilası), Anadolu ve Suriye üzerinden Mısır sınırlarına kadar ulaşmıştır. Bu süreçte Hitit İmparatorluğu tarih sahnesinden çekilmiş, Ugarit gibi zengin ticaret kentleri yakılıp yıkılmış, Mısır ise büyük bir askeri mücadele vererek varlığını koruyabilmiştir.

Buna göre, Ege Göçleri'nin Doğu Akdeniz dünyasındaki siyasi ve askeri etkileriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Yeni Türk Devleti'nde gerçekleştirilen siyasi inkılaplar süreciyle ilgili;

I. Saltanatın kaldırılmasıyla ortaya çıkan devlet başkanlığı ve hükümet bunalımının kurumsal bir çözüme kavuşturulmasında Cumhuriyet'in ilanı belirleyici olmuştur.
II. Şer'iye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Reisliğinin kurulmasıyla, din işlerinin yürütülmesinden sorumlu bu yeni kurum kabine dışı bırakılarak siyasetten uzak tutulmaya çalışılmıştır.
III. Halifelik makamının kaldırılmasıyla eş zamanlı olarak saltanatın da kaldırılması, ulusal egemenlik ilkesine geçiş sürecinde siyasi çift başlılığı tek bir hamleyle ortadan kaldırmıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Çin yıllığı Shiji'de aktarıldığı üzere Asya Hun Hükümdarı Mete Han, Çin imparatoruna gönderdiği mektupta; yay çeken tüm kavimleri tek bir aile altında topladığını, Yueçileri mağlup ettiğini ve sınırlarda barışın sağlanması durumunda iki devletin halkının da huzur bulacağını belirtmiştir. Hunlar, bu askeri üstünlüğe rağmen Çin'i doğrudan topraklarına katmak yerine vergiye bağlama ve sınır ticaretini güvence altına alma yolunu seçmiş; iç yönetimde ise ikili teşkilat yapısını sürdürmüştür.

Bu bilgilere ve Asya Hun Devleti'nin idari-sosyal yapısına göre, Hunların yönetim ve dış politika stratejileri hakkında aşağıdakilerden hangisi savunulabilir?

Aşağıdaki yeni bağımsız Türk cumhuriyetlerinin kurucu liderlerini, bağımsızlık sonrasında ülkelerinde yürüttükleri temel politikalar ve gerçekleştirdikleri tarihi gelişmelerle eşleştiriniz.

Aşağıda iki farklı edebî anlayışı temsil eden metin parçaları verilmiştir:

* I. Metin: "Sanatçının yegâne amacı, tabiatı yani insandaki değişmez ahlaki ve zihni yapıyı taklit etmektir. Deha; kuralların, aklın ve sağduyunun süzgecinden geçerek biçim alır. Antik Çağ’ın trajik kahramanları, evrensel insan tabiatının en mükemmel aynalarıdır. Sanatçı bu aynada kendi şahsi hırslarını, acılarını veya heyecanlarını gizlemelidir."
* II. Metin: "Sanat, kuralların soğuk zindanından kurtulup ruhun fırtınalı denizlerine açılmalıdır. Deha; kuralsızlığın, coşkunluğun ve sınırsız muhayyilenin çocuğudur. Doğanın vahşi güzelliği, millî tarih ve dinî duyarlılıklar, antik dönemin yapay kahramanlarından çok daha gerçektir. Sanatçı, eserinde kendi yüreğini ve şahsiyetini cesurca ortaya koymalıdır."

Bu metinler ve temsil ettikleri edebî akımların Türk edebiyat��ndaki yansımalarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye'de yürütülen bazı hayvancılık faaliyetleri ile ormancılık ürünlerinin ekolojik ve sosyo-ekonomik özellikleri göz önüne alındığında, solda verilen açıklamalarla sağda verilen coğrafi özellikleri ve faaliyetleri en doğru şekilde eşleştiriniz.

Yumuşama (Detente) Dönemi, Soğuk Savaş’ın gergin atmosferini azaltmak amacıyla Doğu ve Batı blokları arasında diyalog yollarının arandığı, ancak bölgesel düzeyde vekalet savaşları ve diplomatik mücadelelerin devam ettiği karmaşık bir süreci ifade eder.

Bu dönemin k��resel dinamikleri ve bölgesel krizleri göz önüne alındığında;

I. SALT-II Antlaşması'nın, SSCB'nin Afganistan'ı işgal etmesi üzerine ABD Senatosu tarafından onaylanmayarak y��rürlüğe girmemesi,
II. Helsinki Nihai Senedi'nin imzalanmasıyla, II. Dünya Savaşı sonrasında oluşan sınırların değişmezliğinin teyit edilmesi ve insan haklarının korunmasına yönelik taahhütlerin verilmesi,
III. Keşmir Sorunu'nun çözümü amacıyla SSCB'nin ara buluculuğunda imzalanan Taşkent Deklarasyonu ile Hindistan ve Pakistan arasındaki toprak anlaşmazlıklarının tamamen sona ermesi

gelişmelerinden hangileri doğrudur?

Türkiye'nin üye olduğu ya da kurucu ortağı olduğu küresel ve bölgesel örgütlerin kuruluş amaçları, etki alanları ve üyelik statüleri farklılık göstermektedir. Aşağıda verilen uluslararası örgütleri, Türkiye'nin bu örgütlerdeki üyelik statüsü ve örgütün temel işlevsel sınıflandırmasıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Türkiye’nin Cumhuriyet tarihi boyunca uyguladığı nüfus politikaları ve bu politikaların gerekçeleri dönemlere göre farklılık göstermiştir. Bu kapsamda hazırlanan aşağıdaki tablo ve Türkiye'nin demografik süreçleri değerlendirildiğinde, nüfus politikaları ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Orta Çağ Avrupa'sında siyasi, sosyal ve iktisadi yapıyı şekillendiren feodalizm (derebeylik) sistemine ait temel kavramlar ile bu kavramların tarihsel tanımlarının doğru eşleştirmesini yapınız.

Sevr Antlaşması'nın hazırlanma ve imzalanma sürecinde yaşanan diplomatik gelişmeler incelendiğinde; Osmanlı yönetiminin antlaşma şartlarını hafifletmek amacıyla yürüttüğü girişimlerin sonuçsuz kalması üzerine, İtilaf Devletleri'nin askeri harekatı genişleterek Osmanlı Hükûmeti'ni imzaya zorladığı görülmektedir. Bu doğrultuda imzalanan antlaşma, gerek imzalanış usulü gerekse içeriği yön��yle hem Osmanlı hem de yeni kurulan Ankara Hükûmeti nezdinde ciddi tartışmalara yol açmıştır.

Bu bilgiler ve dönemin şartları dikkate alındığında, Sevr Antlaşması'na ilişkin aşağ��daki değerlendirmelerden hangisi söylenemez?

Karasal biyomların yeryüzündeki coğrafi dağılışı; sıcaklık, yağış ve nem gibi iklim elemanlarının enlemsel ve karasal değişimleriyle doğrudan ilişkilidir. Biyomlarda yaşayan canlı toplulukları, hayatta kalabilmek ve nesillerini sürdürebilmek amacıyla yaşadıkları ortamın çevre koşullarına yönelik çeşitli fizyolojik ve morfolojik uyumlar (adaptasyonlar) geliştirmişlerdir.

Aşağıdaki dünya haritasında üç farklı alan renklendirilerek gösterilmiştir:
* I. Alan: Kuzey Amerika'nın güneybatı kıyıları (Kaliforniya çevresi - Çalı Biyomu)
* II. Alan: Afrika Kıtası'nda ekvatoral kuşağın kuzey ve güneyindeki geçiş bölgeleri (Savan Biyomu)
* III. Alan: Asya Kıtası'nın kuzey kesimleri (Sibirya - İğne Yapraklı Orman / Tayga Biyomu)

Bu alanlarda hâkim olan karasal biyomlar ve buralardaki ekolojik süreçler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye’nin gelecekteki demografik yapısına yönelik yapılan nüfus projeksiyonları, devletin eğitimden sağlığa, istihdamdan sosyal güvenliğe kadar birçok alanda uzun vadeli planlamalar yapmasını sağlar. TÜİK tarafından hazırlanan farklı senaryolar ve nüfus projeksiyonlarının temel hedefleri, ülkenin sosyo-ekonomik geleceğini doğrudan şekillendirir.

Buna göre, solda verilen nüfus projeksiyonu durum/senaryolarını, sağda verilen bu projeksiyonların ortaya çıkaracağı sosyo-ekonomik sonuçlar ve politika gereksinimleriyle en uygun şekilde eşleştiriniz.

Türkiye'de hayvancılık faaliyetlerinin yapılış şekli, verim özellikleri ve coğrafi dağılışı üzerinde fiziki ve beşerî faktörler birlikte etkili olmaktadır. Haritada numaralandırılarak gösterilen alanlarda farklı hayvancılık ve ormancılık faaliyetleri ön plana çıkmaktadır.

Buna göre, haritada gösterilen alanlar ve bu alanlardaki ekonomik faaliyetlerin özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Antik Çağ'dan bu yana felsefe ve hikmet (sophia) arasındaki ilişki, bilginin doğası ve insan aklının sınırları bağlamında ele alınmıştır. Pythagoras'ın kendisini bir 'sophos' (bilge) değil, yalnızca 'philosophos' (bilgeliği arayan/seven) olarak tanımlaması, insan aklının mutlak bilgi karşısındaki konumunu belirleyen kurucu bir tavırdır. Hikmet; varlığın ilk ilkelerine ve nihai hakikatine dair eksiksiz, kuşatıcı ve sarsılmaz bir kavrayışı, yani bir 'sahip oluşu' temsil ederken; felsefe bu bütüne yönelen, onu anlamaya çalışan ama hiçbir zaman onunla bütünüyle özdeşleştiğini iddia edemeyen dinamik bir arayış sürecidir. Felsefe, hikmete ulaşma iddiasında bulunmak yerine, hikmetin ışığında yola devam etme çabasıdır.

Bu parçadaki düşüncelerden yola çıkıldığında, felsefe ve hikmet arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İstanbul'un fethine giden süreçte Osmanlı Devleti'nin yaptığı hazırlıklar ile Bizans İmparatorluğu'nun bu hazırlıklara karşı aldığı önlemler ve yaşanan gelişmeler dikkate alındığında, aşağıdakilerin kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Milli Mücadele Dönemi'nde işgalci güçlere ve azınlıklara karşı Doğu ve Güney Cephelerinde hem askeri hem de diplomatik alanlarda son derece kritik mücadeleler yürütülmüştür. Bu süreçte yerel direniş örgütlenmiş, düzenli ordu ve milis güçler vasıtasıyla önemli başarılar kazanılmış, bu başarılar çeşitli antlaşmalar ve kongreler ile hukuki zemin kazanmıştır.

Buna göre, sol sütunda verilen tarihi gelişmeleri, sağ sütunda verilen açıklamalarıyla doğru olacak şekilde eşleştiriniz.